Co to jest łupież pstry?

Jest to choroba wywołana przez grzyby Malassezia furfur i Malassezia globosa. Te drożdżopodobne grzyby są składnikiem mikroflory skóry u 50-80% populacji ludzkiej. Odżywiają się naszym naskórkiem i łojem. Łupież pstry znany jest również pod nazwą pityriasis versicolor. Występuje na całym świecie, jednakże zdecydowanie częściej chorują mieszkańcy obszarów tropikalnych (ok 40%). W Europie liczby te są znacznie mniejsze i oscylują w granicach 1-4%. Dotyczy głównie osób w wieku dojrzewania. Ma to związek ze wzmożoną aktywnością gruczołów łojowych w tym wieku [1].

Jak wygląda łupież pstry?

Charakterystyczne dla łupieżu pstrego są żółtawobrunatne, owalne i okrągłe plamy, które pojawiają się szczególnie na klatce piersiowej, dekolcie, szyi i ramionach. Łupież pstry może pojawić się także na twarzy, brzuchu lub pod pachami. Początkowo zmiany mogą przypominać pokrzywkę, będąc beżowe lub jasnoróżowe, lekko zaczerwienione, lecz z czasem barwa starszych wykwitów zmienia się, co w połączeniu z kolorem nowych plam nadaje skórze charakterystyczny “pstry” wygląd. Zmiany skórne nie opalają się, gdyż grzyby blokują syntezę melatoniny, co staje się wyraźnie widoczne na tle opalonej skóry. Ponieważ obserwowane są częste nawroty, ważne jest szybkie diagnozowanie tych zmian skórnych [2,3].

Łupież pstry – co jest przyczyną? Co go nasila?

Namnożenie obecnych na skórze grzybów Malassezia furfur i Malassezia globosa jest jedną z głównych przyczyn występowania łupieżu pstrego. Rozwój tych grzybów jest szczególnie intensywny w warunkach wilgotnej i ciepłej pogody. Do czynników sprzyjających łupieżowi pstremu należą także tłusta skóra, nadmierne pocenie się, zmiany hormonalne, obniżona odporność oraz niedożywienie. Ryzyko rozwinięcia się łupieżu pstrego wzrasta również w wyniku długotrwałego stosowania antybiotyków, kortykosteroidów lub leków immunosupresyjnych.

Otyłość, intensywne pocenie się oraz fałdy skóry mogą dodatkowo sprzyjać namnażaniu się grzybów. Możliwe jest zarażenie się łupieżem pstrym poprzez kontakt z niezdezynfekowanymi narzędziami u fryzjera, kosmetyczki czy podczas wizyty w saunie czy na basenie, choć ryzyko jest mniejsze niż w przypadku grzybicy stóp czy paznokci. Korzystanie z tej samej szczotki do włosów, czapki czy ręczników co osoba zakażona oraz nieodpowiednia higiena również mogą przyczyniać się do rozwoju łupieżu pstrego [1,4].

Czy łupież pstry jest zaraźliwy?

Łupież pstry jest zaraźliwy, ponieważ jest wywoływany przez grzyby z rodzaju Malassezia, które naturalnie występują na skórze człowieka, ale w niektórych warunkach mogą nadmiernie się namnażać, prowadząc do infekcji. Zarażenie może nastąpić poprzez bezpośredni kontakt skóra do skóry z osobą zakażoną lub pośrednio, na przykład przez wspólne używanie ręczników, ubrań, szczotek do włosów czy przez kontakt z zainfekowanymi powierzchniami, takimi jak łóżka czy fotele w miejscach publicznych, np. w saunach czy na basenach. Warto jednak zaznaczyć, że zakażenie jest bardziej prawdopodobne, jeśli dana osoba ma obniżoną odporność lub inne czynniki sprzyjające rozwojowi grzybów.

Jak nie zarazić się łupieżem pstrym?

Skoro wiemy już, że łupież pstry jest zaraźliwy, należy poznać metody, aby jednak uniknąć zachorowania. Aby zapobiegać łupieżowi pstremu, należy przestrzegać kilku podstawowych zasad. Warto zwrócić uwagę na te poniższe:

• dbaj o higienę, szczególnie w przypadku wizyty w takich miejscach jak sauny, baseny itd;
• unikaj łojotoku na skórze;
• jeżeli mieszkasz z osobą mająca łupież pstry, dezynfekuj wspólnie używane przedmioty oraz nie używaj tych samych ręczników, odzieży, szczotek do włosów itd;
• kup specjalny szampon zawierający selen np. Selsun Blue;
• często zmieniaj odzież (szczególnie w lecie kiedy częściej się pocisz);
• stosuj odpowiednią dietę, bogatą w cynk, żelazo, witaminę D i unikaj palenia papierosów (zwiększają ryzyko łupieżu pstrego) [1,3].

Jak leczyć łupież pstry?

Niestety łupież pstry jest chorobą przewlekłą, z częstymi nawrotami (nawet 60-80% chorych), dlatego bardzo ważna jest profilaktyka, a także cykliczne leczenie łupieżu pstrego. Dobór leczenia zależy od przebiegu choroby oraz jej przyczyn. Powinien to zrobić lekarz dermatolog. Najczęściej w pierwszej fazie leczenia łupieżu pstrego przypisuje on leki miejscowe, takie jak maści, żele, czy szampony.

Maść na łupież pstry

Najlepsze maści na łupież pstry mogą zawierać m.in. przeciwgrzybiczy ketokonal, klotrimazol, mikonazol. Mogą one zawierać także substancję czynną o nazwie cyklopiroks, który również jest lekiem przeciwgrzybiczym, który działa przez zakłócanie metabolizmu komórek grzybów, prowadząc do ich obumierania i eliminacji zakażenia. Poniżej przedstawiamy żele, kremy i maści na łupież pstry dostępne w aptekach bez recepty.

Pirolam, żel

O produkcie

• zawiera parahydroksybenzoesan metylu i propylu – może podrażniać skórę;
• zawiera substancje o działaniu przeciwgrzybiczym;
• po otwarciu można stosować tylko 3 miesiące;
• stosować tylko na skórę, nie na błony śluzowe.

Miconal, żel

O produkcie

• stosować tylko na skórę, nie na błony śluzowe;
• po zastosowaniu żelu, należy dokładnie umyć ręce wodą z mydłem.

Clotrimazolum GSK, krem

O produkcie

• nie należy stosować kremu jeżeli jest się uczulonym na którykolwiek z jego składników;
• nie powinno się przerywać stosowania leku nawet gdy objawy choroby ustąpiły (grozi to nawrotem zakażenia);
• krem wchodzi w interakcje ze środkami antykoncepcyjnymi wykonanymi z lateksu, takimi jak prezerwatywy i krążki domaciczne, dlatego w okresie leczenia lekiem i przez 5 dni po jego zakończeniu, należy stosować inne środki antykoncepcyjne;
• nie należy stosować leku w trakcie pierwszych trzech miesięcy ciąży, a po 3 miesiącu ciąży należy skonsultować się z lekarzem;
• nie powinno się stosować leku w trakcie karmienia piersią.

Nizoral, krem

O produkcie

• Ze względu na zawartość glikolu propylenowego lek może powodować podrażnienie skóry;
• Ze względu na zawartość alkoholu stearylowego i cetylowego lek może powodować miejscową reakcję skórną.

Szampon na łupież pstry

Szampony na łupież pstry mogą zawierać również substancje przeciwgrzybicze, w tym głównie ketokonazol (Zoxin-med, Nizoral), ale również dostępne są szampony z siarczkiem selenu.

Nizoral, szampon

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• stosowany do leczenia łupieżu, a także profilaktycznie u osób z tendencją do jego występowania;
• dla osób od 12. roku życia;
• nie dopuszczać do kontaktu z oczami;
• mocno wysusza włosy i skórę głowy;
• zawiera ketokonazol – substancję o działaniu przeciwłupieżowym;
• występuje w butelkach o różnej wielkości a także w saszetkach.

Zoxin-med, szampon leczniczy

O produkcie

• zawiera czerwień koszenilową – może powodować reakcje alergiczne;
• może powodować zmianę koloru włosów.

Tabletki na łupież pstry

W przypadku łupieżu pstrego, kiedy miejscowe metody leczenia, takie jak maści i szampony na łupież pstry, nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, konieczna może okazać się terapia ogólna. Zazwyczaj polega ona na stosowaniu doustnych tabletek przeciwgrzybiczych z itrakonazolem w dawce 200 mg przez okres 7 dni lub flukonazolem w dawce 150-300 mg, raz w tygodniu przez 2 do 4 tygodni. Niestety nie istnieją tabletki na łupież pstry bez recepty.

Mycosyst, kapsułki

O produkcie

• tylko na receptę;
• zawiera laktozę.

Itrax, kapsułki twarde

O produkcie

• tylko na receptę;
• stosować bezpośrednio po posiłku.

Jak dbać o skóre głowy podczas łupiezu pstrego?

Terapia łupieżu pstrego wymaga zastosowania leków, np. z ketokonazolem, które działają dobrze, ale niestety mocno wysuszają skórę głowy i włosy. Warto pomyśleć o pielęgnacji skóry głowy i włosów już podczas trwania terapii leczniczej. Idealnie nadadzą się do tego kosmetyki lub dermokosmetyki, które koją podrażnienia, redukują świąd, nawilżają skórę i odbudowują barierę hydrolipidową, np. La Roche-Posay Kerium, Pharmaceris H Purin, Vichy Dercos, Ducray Elution. Warto rozważyć też preparaty, które mają składniki przeciwgrzybicze (np. cyklopiroks w Ducray Kelual DS), ale działają łagodnie i kojąco – przeciwnie do leków na łupież. Takie dermokosmetyki można stosować nawet zamiast, np. Nizoralu, a szczególnie warto wdrożyć je do codziennej pielęgnacji skóry głowy skłonnej do łupieżu.

Podsumowanie

Podsumowując, skuteczne leczenie łupieżu pstrego wymaga odpowiedniej diagnozy i zastosowania właściwej terapii, która może obejmować zarówno leczenie miejscowe, jak i ogólne.Pamiętaj, że regularne wizyty u specjalisty i przestrzeganie jego zaleceń są kluczowe dla szybkiego powrotu do zdrowia i uniknięcia nawrotów choroby.