REKLAMA
Data publikacji:
Ostatnia aktualizacja:
Czy pora dnia ma znaczenie przy przyjmowaniu leków?
Wpływ na to może mieć zróżnicowana aktywność danych narządów uzależniona od pory dnia, np. ciśnienie tętnicze jest najwyższe rano, największe wydzielanie soków trawiennych następuje w ciągu dnia, nadreaktywność oskrzeli wzrasta w porze nocnej, a także farmakokinetyka stosowanych leków (miejsce i szybkość wchłaniania, czas dystrybucji po organizmie, szybkość wydalania). Wiele zależy również od osobniczych predyspozycji samego pacjenta (zmianowość pracy, brak regularności w ciągu dnia), jednak istnieje szereg grup leków, wobec których przyjęte są odgórne zasady ich przyjmowania.
Lewotyroksyna
Lewotyroksyna to hormon tarczycy stosowany w leczeniu jego niedoczynności lub nadczynności. Powinien on być przyjmowany tuż po przebudzeniu, na czczo, przynajmniej 1 godzinę przed spożyciem śniadania. Jest to związane z najlepszym wchłanianiem tej substancji czynnej właśnie na “pusty” żołądek. W przypadku pacjentów, którzy nie mogą zastosować się do powyższego schematu dawkowania, zaleca się stosować lewotyroksynę przed spaniem, po 3-4 godzinach od spożycia ostatniego posiłku. W jednym i drugim schemacie dawkowania, ważne jest przyjmowanie leku każdego dnia, o tej samej porze [1].
Inhibitory pompy protonowej
Inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol, pantoprazol) należą do najpowszechniej stosowanych leków hamujących nadmierne wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Ich działanie jest najkorzystniejsze, gdy są stosowane na czczo, ok. 30 minut przed pierwszym posiłkiem. Jest to podyktowane tym, że pokarm obecny w żołądku zmniejsza ich wchłanianie, a tym samym zmniejsza ich stężenie terapeutyczne we krwi [2]
Statyny
Statyny należą do najczęściej stosowanych leków w terapii zwalczania hipercholesterolemii. Różnią się one między sobą czasem, po jakim osiągają stężenie terapeutyczne. Wśród tych o krótkim okresie półtrwania (działają przez krótki czas) należy wymienić simwastatynę oraz fluwastatynę. Znacznie dłuższy okres półtrwania mają rosuwastatyna, czy atorwastatyna.
Ze względu na to, że największa produkcja cholesterolu w wątrobie następuje w porze nocnej, statyny należące do pierwszej grupy należy przyjmować wieczorem, tak aby ich najwyższe stężenie zostało osiągnięte w czasie największej produkcji cholesterolu. Taka zasada nie obowiązuje w przypadku statyn należących do drugiej grupy. Je można przyjmować zarówno wieczorem, jak i rano [3].
Przeczytaj także: Statyny — czy pora przyjęcia tabletki ma znaczenie?
Leki przeciwcukrzycowe
Najczęściej stosowanym lekiem przeciwcukrzycowym jest metformina. Ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka), zaleca się, by stosować ją razem z posiłkami, na wypełniony żołądek.
W przypadku pochodnych sulfonylomocznika (drugiej popularnej grupy stosowanej w leczeniu cukrzycy, np. gliklazyd, glimepiryd) powinny być one stosowane na czczo. Wszystko po to, by wpłynęły one na zwiększenie wydzielania insuliny już przed spożyciem pierwszego posiłku dnia [1].
Glikokortykosteroidy
Fizjologiczne wydzielanie hormonów steroidowych jest największe wczesnym rankiem. W związku z tym, aby nie zaburzać fizjologicznego cyklu, leki zawierające je w swoim składzie również powinny być przyjmowane rano. Zapobiega to pojawieniu się działań niepożądanych spowodowanych oddziaływaniem na osi podwzgórze-przysadka-nadnercza [1].
Może też Cię zainteresuje? Soki owocowe — dlaczego nie należy popijać nimi leków?
Leki na nadciśnienie tętnicze
Najczęstszymi lekami stosowanymi w leczeniu nadciśnienia tętniczego są inhibitory konwertazy angiotensyny (np. enalapril, ramipril), blokery kanałów wapniowych (np. nitrendypina, amlodypina) oraz diuretyki tiazydowe. Dwie pierwsze grupy leków zaleca się stosować wieczorem, ze względu na konieczność osiągnięcia stężenia terapeutycznego rano — gdy ciśnienie tętnicze krwi jest największe. Wyjątek stanowią produkty lecznicze mające zdolność do przedłużonego uwalniania substancji leczniczej. To pozwala na utrzymanie właściwego stężenia terapeutycznego stosowanego leku przez całą dobę.
Natomiast diuretyki tiazydowe ze względu na działanie moczopędne powinny być stosowane rano. Na rynku farmaceutycznym preparaty te są stosowane zazwyczaj w postaci o przedłużonym działaniu, co gwarantuje utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego krwi przez całą dobę [4].
Leki przeciwzakrzepowe
Leki zapobiegające nadmiernemu krzepnięciu krwi (np. warfaryna, rywaroksaban) oraz stosowany profilaktycznie u osób w wieku podeszłym, kwas acetylosalicylowy w dawce 75 bądź 150 mg, najlepiej jest przyjmować wieczorem. Związane jest to, z tym że największe ilości płytek krwi wytwarzane są w nocy i wczesnym rankiem. W związku z tym stężenie terapeutyczne leków przeciwzakrzepowych powinno być najwyższe właśnie w tym czasie. Wpływa to na spadek ryzyka wystąpienia zakrzepów i tym samym zdarzeń sercowo- naczyniowych [1,4].
REKLAMA
Bibliografia
- Andrys-Wawrzyniak I, Jabłecka A. Chronobiologia, chronofarmakologia i ich miejsce w medycynie (Część II), Farmacja Współczesna 2008;1:156-168
- Wocial T. Dekslansoprazol- inhibitor pompy protonowej nowej generacji. Gastroenterologia Kliniczna2016; 8(1): 1-7.
- Izquierdo-Palomares JM, Fernandez-Tabera JM, Plana MN, Añino Alba A, Gómez Álvarez P, Fernandez-Esteban I, Saiz LC, Martin-Carrillo P, Pinar López Ó. Chronotherapy versus conventional statins therapy for the treatment of hyperlipidaemia. Cochrane Database Syst Rev. 2016 Nov 26;11:CD009462. Review.
- Tykarski A., Kostka-Jeziorny K., Kawecka-Jaszcz K. Chronoterapia nadciśnienia tętniczego, Arterial Hypertension 2006, 10 (3):235-350
Omawiane substancje
Omawiane schorzenia
REKLAMA
Słownik medyczny
Farmakokinetyka
Farmakokinetyka to dział farmakologii badający losy leku w organizmie, obejmujący procesy takie jak wchłanianie, dystrybucja, metabolizm i wydalanie.
Wchłanianie
Wchłanianie to proces, w którym proste związki organiczne powstałe z trawienia pokarmu w jelicie cienkim przechodzą do krwi. Najintensywniej zachodzi w jelicie czczym, gdzie ściana jelita jest pofałdowana i pokryta kosmkami oraz mikrokosmkami, co zwiększa powierzchnię wchłaniania. Wchłaniane są substancje odżywcze, witaminy, sole mineralne i woda.
Dystrybucja
Dystrybucja to proces rozprzestrzeniania się leku w organizmie po jego wchłonięciu. Obejmuje transport substancji czynnej do tkanek i narządów, co jest kluczowe dla osiągnięcia terapeutycznego efektu działania leku.
Wydalanie
Wydalanie to proces, w którym organizm usuwa zbędne i szkodliwe produkty przemiany materii. Wydalanie odbywa się przez układ moczowy (mocz), skórę (pot) i układ oddechowy (wydychane powietrze). Nerki usuwają mocznik, wodę, sole mineralne, kwas moczowy, toksyny i produkty rozkładu leków, a płuca usuwają dwutlenek węgla i wodę.
Hormon tarczycy
Hormony tarczycy to substancje chemiczne produkowane przez gruczoł tarczowy, które regulują wiele procesów metabolicznych w organizmie, w tym wzrost, rozwój i metabolizm energii.
Substancja czynna
Substancja czynna to składnik leku, który odpowiada za jego działanie lecznicze. To właśnie ona wpływa na organizm, pomagając w leczeniu chorób lub łagodzeniu objawów. W każdym produkcie leczniczym może być jedna lub więcej substancji czynnych.
Dawkowanie
Dawkowanie to określenie ilości leku, jaką należy przyjąć, oraz częstotliwości jego stosowania. Schemat dawkowania zależy od wielu czynników, takich jak wiek, waga pacjenta oraz rodzaj i nasilenie danego schorzenia. Prawidłowe dawkowanie jest kluczowe dla skuteczności i bezpieczeństwa terapii.
Inhibitor pomp protonowych
Inhibitor pomp protonowych to lek, który zmniejsza wydzielanie kwasu żołądkowego, stosowany w leczeniu chorób żołądka i przełyku.
Statyna
Statyny to leki obniżające poziom cholesterolu we krwi. Działają poprzez blokowanie specyficznego enzymu (reduktazy HMG-CoA), który jest odpowiedzialny za produkcję cholesterolu w organizmie.
Statyny są stosowane głównie w celu zmniejszenia ryzyka chorób serca i udaru mózgu, będących powikłaniami hipercholesterolemii (czyli zbyt wysokiego poziomu cholesterolu we krwi).
Hipercholesterolemia
Hipercholesterolemia to stan, w którym poziom cholesterolu we krwi jest zbyt wysoki. Cholesterol to substancja niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, ale jego nadmiar może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, takich jak miażdżyca, udar mózgu czy zawał serca.
Leki przeciwcukrzycowe
Leki przeciwcukrzycowe to substancje stosowane w leczeniu cukrzycy, mające na celu kontrolowanie poziomu glukozy we krwi.
Działania niepożądane
Działania niepożądane to nieprzewidziane i niepożądane reakcje organizmu na lek, które mogą wystąpić niezależnie od stosowanej dawki.
Insulina
Insulina to związek (hormon) produkowany przez trzustkę, który pomaga regulować poziom cukru (glukozy) we krwi. Umożliwia komórkom wchłanianie glukozy z krwi, co jest niezbędne do produkcji energii. Brak lub niewłaściwe działanie insuliny prowadzi do cukrzycy, choroby charakteryzującej się podwyższonym poziomem cukru we krwi.
Inhibitor
Inhibitor to substancja chemiczna, która spowalnia lub zatrzymuje reakcje chemiczne. W medycynie inhibitory są ważne, ponieważ mogą hamować działanie enzymów, co jest wykorzystywane w leczeniu różnych chorób. Działają one poprzez zmniejszenie aktywności enzymów, co wpływa na przebieg reakcji w organizmie.
Blokery kanałów wapniowych
Blokery kanałów wapniowych to leki, które zmniejszają siłę skurczu mięśnia sercowego oraz wpływają na przewodnictwo w sercu, stosowane w leczeniu arytmii.
Diuretyk
Diuretyk to lek, który zwiększa ilość wydalanego moczu. Diuretyki stosuje się w m.in. leczeniu nadciśnienia tętniczego, obrzęków oraz niektórych chorób nerek. Poprzez działanie moczopędne zmniejszają one objętość krwi krążącej w naczyniach krwionośnych, co powoduje obniżenie ciśnienia krwi.
Krzepnięcie krwi
Krzepnięcie krwi to proces, w którym krew przekształca się z płynnej formy w stałą, co jest kluczowe dla zatrzymania krwawienia. Proces ten obejmuje szereg reakcji biochemicznych, w tym aktywację płytek krwi i kaskadę koagulacyjną.
Leki przeciwzakrzepowe
Leki przeciwzakrzepowe to substancje stosowane w celu zapobiegania tworzeniu się skrzepów krwi, co jest istotne w leczeniu i profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.







Dodaj komentarz