Co to jest katar? 

Katar to potoczne określenie ostrego nieżytu nosa. Jest jedną z najczęstszych dolegliwości towarzyszących nam w okresie jesienno-zimowym. Zwykle jest niegroźną infekcją, która utrudnia codzienne funkcjonowanie, ale nie jest istotnym zagrożeniem zdrowotnym i na ogół ustępuje samoistnie lub po zastosowaniu leczenia objawowego. Innym rodzajem kataru jest alergiczny nieżyt nosa (ANN), spowodowany reakcją na alergeny [1].

Jakie są przyczyny kataru? 

Katar rozwija się na skutek stanu zapalnego błony śluzowej nosa lub zatok przynosowych. W wyniku tego dochodzi do wzmożonej produkcji wydzieliny śluzowej, która wypływa na zewnątrz przez nozdrza lub spływa po tylnej ścianie gardła, co może się przyczynić do wystąpienia np. kaszlu. Do najważniejszych przyczyn nieżytu nosa zalicza się infekcje wirusowe, rzadziej bakteryjne. W dalszej kolejności są to reakcje alergiczne, kontakt z substancjami drażniącymi (pyły, środki chemiczne) i jeszcze rzadsze stany, jak np. niedoczynność tarczycy. Katar o pochodzeniu alergicznym może stanowić jedną z dziesięciu głównych przyczyn wizyt pacjentów w poradni rodzinnej. Wśród pacjentów zgłaszających się do lekarza rodzinnego z objawami nieżytu nosa 30–60% przypadków mogą stanowić chorzy z ANN. Alergiczny nieżyt nosa możemy podzielić ze względu na czas trwania objawów na:

• okresowy – trwa mniej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż 4 tygodnie;
• przewlekły – trwa dłużej niż 4 dni w tygodniu i więcej niż 4 tygodnie [1].

Wiemy już, że katar może utrudnić codziennego funkcjonowanie i odebrać nam radość z życia. W większości przypadków przejdzie sam, ale czy istnieją jakieś skuteczne leki na zatkany nos? Co jest najlepsze na katar? To wszystko wyjaśniamy w dalszej części artykułu.

Skuteczne leki na katar infekcyjny – co można wybrać?

Leczenie kataru polega na łagodzeniu jego objawów. Oczywiście, jeśli jest możliwe leczenie przyczynowe, np. bakteryjnego zapalenia zatok, można je zastosować, choć wiąże się z przyjęciem antybiotyku. Jednak to co możemy zrobić sami, to usuwać nadmiar zalegającej wydzieliny, rozrzedzać ją, żeby łatwiej było ją usunąć lub poprawiać drożność nosa poprzez obkurczenie naczyń krwionośnych i zmniejszenie obrzęku błon śluzowych za pomocą produktów dostępnych bez recepty, w formie sprayów na katar lub tabletek. Ciekawym rozwiązaniem jest również stosowanie inhalacji parowych. W aptece możemy kupić olejki eteryczne pojedynczo (np. sosnowy, goździkowy, eukaliptusowy, rozmarynowy, miętowy), ale dostępne są także jako produkty łączone, np. Olbas Oil, Inhalol). To dobry pomysł, bo aplikując kilka kropli do kąpieli parowej, mamy już zestaw wielu olejków, które pomogą udrożnić zatkany nos i zatoki. Poniżej przedstawiamy najlepsze spraye na katar i skuteczne leki zmniejszające obrzęk błony śluzowej nosa, a także wybrane preparaty z olejkami eterycznymi.

Inhalacje z olejkami eterycznymi – naturalne wsparcie na zatkany nos

Inhalacje parowe to prosta, domowa metoda, która świetnie uzupełnia leczenie kataru i niedrożności nosa. Ciepła para pomaga rozrzedzić zalegającą wydzielinę, ułatwia jej usuwanie i przynosi szybkie uczucie ulgi przy zatkanym nosie i zatokach. Do inhalacji można stosować pojedyncze olejki eteryczne, takie jak sosnowy, goździkowy, eukaliptusowy, miętowy, lawendowy czy rozmarynowy, jednak szczególnie wygodnym rozwiązaniem są preparaty łączone – np. Olbas Oil czy Inhalol – które zawierają mieszaninę kilku olejków o działaniu udrażniającym i odkażającym.

Aby wykonać inhalację, wystarczy dolać kilka kropli preparatu do miski z gorącą (ale nie wrzącą!) wodą, następnie nachylić się nad parującą powierzchnią, przykrywając głowę ręcznikiem i wdychać parę przez 5–10 minut. Taka kuracja może być stosowana 1–2 razy dziennie, aby złagodzić objawy infekcji, ułatwić oddychanie i wspomóc oczyszczanie zatok.

Olbas® Oilpłyn

Lek dostępny bez recepty

O leku

• płyn przeznaczony do sporządzania inhalacji parowej i swobodnej;
• lek na katar, który ułatwia oddychanie i odblokowuje zatkany nos;
• łagodzi objawy przeziębienia i zapalenia zatok przynosowych oraz zmniejsza obrzęk błony śluzowej nosa;
• kombinacja naturalnych olejków eterycznych, pozwala upłynnić zalegającą wydzielinę i ułatwia oddychanie;
• lek zawiera olejek kajeputowy, eukaliptusowy, jałowcowy, miętowy, mentol i salicylan metylu;
• odpowiedni dla dorosłych i dzieci powyżej 3. roku życia.

Wskazania

Produkt stosowany jest w leczeniu , bólu mięśni oraz zapalenia zatok .

Skład

Produkt złożony jest z mentolu, salicylanu metylu, olejku kajeputowego, olejku goździkowego, olejku eukaliptusowego, olejku miętowego oraz olejku jałowcowego.

Dawkowanie

Dla dzieci powyżej 7 roku życia, nastolatków oraz osób dorosłych: zaleca się aplikację 2 do 3 kropli na chusteczkę higieniczną lub na górną część dłoni, a następnie głębokie inhalacje wydobywających się aromatów. Aby spotęgować działanie parujące, można dodać nieco olejku (kilka kropli) do filiżanki z ciepłą (ale nie wrzącą) wodą.

Dla dzieci w wieku od 3 do 7 lat: należy nałożyć 2 do 3 kropli na chusteczkę do nosa i pozwolić dziecku wdychać z bezpiecznej odległości. Dla zwiększenia komfortu podczas odpoczynku nocnego, można aplikować 2 – 3 krople olejku na kawałek materiału i umieścić go niedaleko miejsca snu dziecka lub rozprowadzić 2-3 krople na poszewce kołdry.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Najlepsze spraye na katar na oczyszczenie nosa

Preparaty wody morskiej, w postaci izotonicznych (Sterimar Higiena Nosa) lub hipertonicznych roztworów chlorku sodu (np. Sterimar Zatkany Nos, Marimer hipertoniczny, Marimer Baby hipertoniczny, Sterimar Zatkany Nos baby) i innych soli mineralnych w aerozolach (sprayach, które jako gaz nośnikowy mają sprężone powietrze), umożliwiają mechaniczne oczyszczenie zatkanego nosa oraz nawilżenie śluzówki. Co ważna woda morska – hipertoniczna i izotoniczna – nie uzależnia i nie podrażnia tak mocno jak inne spraye na katar. Niektóre preparaty zawierają wodę termalną (np. NasoDrill), bogatą w związki siarki. Woda siarkowa ułatwia upłynnienie i usunięcie wydzieliny z nosa, zmniejsza miejscowe zapalenie i wzmacnia barierę odpornościową błon śluzowych. Produkty wody morskiej i termalnej są bezpieczne, można stosować je przewlekle, a także przed użyciem leków zawierających substancje czynne, aby oczyścić nos i ułatwić dostęp związków aktywnych do śluzówki. Preparaty hipertoniczne będą skuteczniej udrażniały zatkany nos niż te izotoniczne.

Uzupełnieniem tej grupy mogą być również preparaty zawierające składniki emolientowe i olejki roślinne, takie jak Bacterid. Wspomagają one naturalne oczyszczanie nosa, łagodzą podrażnienia oraz chronią śluzówkę przed przesuszeniem. Dzięki temu mogą być dobrym wyborem w sytuacjach, gdy zależy nam nie tylko na udrożnieniu nosa, ale także na dodatkowej pielęgnacji i wsparciu regeneracji błony śluzowej.

Bacteridkrople do nosa

Wyrób medyczny

O produkcie

• zalecany do stosowania przy stanach zapalnych błony śluzowej nosa z przekrwieniem i uczuciem zatkania;
• rekomendowany przy stanie zapalnym zatok przynosowych, nieżycie nosa i nawracającym zapaleniu ucha środkowego;
• składniki zawarte w wyrobie upłynniają wydzielinę, co odtyka zatkany nos i wspomaga oddychanie;
• zawiera olej z drzewa mastyksowego o właściwościach kojących;
• zawarte składniki emolientowe łagodzą podrażnienia i chronią śluzówkę;
• może być stosowany  od 2. roku życia;
• przebadany klinicznie.

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku , , zatkanego nosa, zapalenia zatok oraz przeziębienia.

Skład

Produkt złożony jest z witaminy e.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

STERIMAR Zatkany Nos woda morskapłyn

Wyrób medyczny

O produkcie

• spray do nosa w postaci hipertonicznego roztworu wody morskiej z dodatkiem miedzi;

• odpowiedni dla dorosłych i dzieci od 3. roku życia;

• działa osmotycznie – zmniejsza obrzęk błony śluzowej i udrażnia nos;

• stosowany w przeziębieniu, nieżycie nosa i zapaleniu zatok, wspomaga profilaktykę grypy;

• usuwa wydzielinę, kurz i alergeny;

• wspiera naturalne mechanizmy obronne błony śluzowej nosa.

Wskazania

Produkt stosowany jest w leczeniu , zatkanego nosa, zapalenia zatok oraz przeziębienia.

Skład

Produkt złożony jest z manganu oraz miedzi.

Dawkowanie

Stosuj produkt 2-6 razy w ciągu dnia lub częściej, aż do ustąpienia obrzęku na śluzówce.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

STERIMAR Hipertoniczny BABY woda morskapłyn

Wyrób medyczny

O produkcie

• spray donosowy dla niemowląt i dzieci od 3. miesiąca życia;

• hipertoniczny roztwór wody morskiej, bez konserwantów;

• nowa opatentowana końcówka zapewnia bezpieczną i delikatną aplikację;

• udrażnia nos, zmniejsza obrzęk i ułatwia oddychanie przy katarze;

• zawiera sole mineralne i pierwiastki śladowe, w tym miedź;

• wspiera naturalne mechanizmy obronne błony śluzowej nosa.

 

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku , alergicznego nieżytu nosa, zapalenia zatok , przeziębienia oraz zapalenia błony śluzowej nosa.

Skład

Do substancji czynnych zawartych w produkcie należą mangan oraz miedź.

Dawkowanie

Ten wyrób medyczny jest przeznaczony do krótkotrwałego stosowania, od 2 do 6 razy dziennie.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

NasoDrill, spray do nosa

O produkcie

• bezpieczny produkt, można stosować bez ograniczeń czasowych;
• wygodny aplikator;
• można stosować zarówno u niemowląt, jak i dorosłych;
• wyrób medyczny.

Disnemar, aerozol do nosa

O produkcie

• bezpieczny produkt, można stosować bez ograniczeń czasowych;
• dostępne są wersje dla młodszych (Disnemar Junior – od 5 do 12 lat) i najmłodszych (Disnemar Baby – od 0 do 4 lat);
• wyrób medyczny;
• wygodny dozownik umożliwia równomierne rozpylenie roztworu w postaci delikatnej mgiełki do jam nosowych.

Marimer Hipertoniczny, aerozol do nosa

O produkcie

• 100% naturalny roztwór hipertoniczny wody morskiej (zawartość soli 22 g/l);
• skutecznie udrażnia i oczyszcza jamy nosowe;
• może być stosowany już od 1. dnia życia;
• produkt nie zawiera konserwantów;
• po każdym życiu należy umyć aplikator.

Marimer Baby Hipertoniczny, aerozol do nosa

O produkcie

• hipertoniczny roztwór pomaga oczyścić nos dziecka z nadmiaru zalegającej wydzieliny;
• pudełko z aplikatorem ułatwiającym prawidłowe podanie;
• nie zawiera konserwantów.

Leki zmniejszające obrzęk błony śluzowej nosa

W celu krótkotrwałego, objawowego leczenia niedrożności nosa spowodowanej zapaleniem błony śluzowej nosa lub zapaleniem zatok przynosowych, dobrze sprawdzą się produkty lecznicze zawierające substancje obkurczające naczynia krwionośne i zmniejszające obrzęk błon śluzowych. W wyniku tego działania dochodzi do udrożnienia nosa i ułatwienia oddychania, nawet po dwóch minutach od zastosowania. Do leków zmniejszających obrzęk błony śluzowej nosa zaliczamy m.in. ksylometazolinę, oksymetazolinę, fenylefrynę, pseudoefedrynę. Dostępne są w postaci aerozoli do nosa (np. Sudafed XyloSpray HA, Otrivin, Otrivin Allergy, Nasivin Classic) lub tabletek na katar, np. Sudafed, Acatar Acti-Tabs. Preparatów w aerozolu nie należy stosować dłużej niż 7 dni i częściej niż 3 razy dziennie osób dorosłych, gdyż można uzależnić śluzówkę od działania produktu [1].

Acatar Acti-Tabs, tabletki

O produkcie

• zawiera pseudoefedrynę, która skutecznie udrażnia nos;
• zawiera również triprolidynę, która zmniejsza kichanie i świąd w nosie;
• w opakowaniu 12 tabletek;
• tylko dla dorosłych i dzieci powyżej 12. roku życia.

Sudafed Xylospray HA, aerozol do nosa

O produkcie

• przeznaczony jest do stosowania u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 6 lat;
• wygodny aplikator;
• zawiera dodatek substancji nawilżającej śluzówkę nosa;
• przeznaczony do krótkotrwałego leczenia kataru infekcyjnego.

Czy istnieją leki na ropny katar bez recepty?

W przypadku trudnej do usunięcia, zalegającej w zatokach wydzieliny warto zastosować roślinne leki na katar, mające właściwości upłynniające śluz, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe, np. Sinupret, Sinupret Extract, Respero Myrtol.

Sinupret, tabletki drażowane

O produkcie

• małe tabletki drażowane, łatwe do połknięcia;
• można stosować u dzieci od 6 lat;
• zawiera żelatynę;
• zawiera sacharozę;
• produkt leczniczy roślinny.

Sinupret extract, tabletki drażowane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera składniki o potwierdzonym działaniu rozrzedzającym śluz;
• produkt jest zarejestrowany jako lek, co jest gwarancją jego jakości;
• zawiera skoncentrowany wyciąg ziołowy;
• nie należy stosować leku w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek ze składników leku, u pacjentów z chorobą wrzodową i u osób poniżej 18 roku życia;
• w trakcie terapii mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe lub miejscowe reakcje nadwrażliwości;
• jeżeli w ciągu tygodnia nie obserwuje się poprawy, należy skonsultować się z lekarzem;
• podczas ciąży i karmienia piersią przed zastosowaniem leku należy skontaktować się z lekarzem;
• dostępny także w formie tabletek o mniejszym stężeniu substancji i jako krople.

W przypadku Sinupretu, poza rozrzedzeniem wydzieliny w badaniach zaobserwowano dodatkowo działanie zwiększające częstotliwość ruchu rzęsek nabłonka oddechowego, co pomaga oczyścić drogi oddechowe oraz hamujący wpływ na namnażanie się wirusów, wywołujących infekcje układu oddechowego (rhinowirusy, adenowirusy, wirusy paragrypy, wirusy nabłonka oddechowego oraz wirusy grypy typu A). Badania in vitro nad lekiem Sinupret potwierdziły również skuteczność antybakteryjną względem bakterii wywołujących infekcje układu oddechowego (Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae). Niestety jeśli w zatokach rozwinęła się infekcja bakteryjne to często leki roślinne będą niewystarczające i należy sięgnąć po antybiotyk [3].

Lek Sinupret Extract łagodził objawy ciężkiego wirusowego zapalenia zatok u badanych pacjentów dwa dni szybciej niż w przypadku placebo. Wskazany jest do stosowania u dorosłych w leczeniu ostrych niepowikłanych stanów zapalnych zatok przynosowych z objawami takimi jak katar, niedrożność nosa, ból głowy, ból lub uczucie rozpierania twarzy [4].

Respero Myrtol, lek na bazie olejków eterycznych eukaliptusa, pomarańczy słodkiej, mirtu zwyczajnego i cytryny zwyczajnej ma działanie przeciwbakteryjne, powoduje upłynnienie gęstego śluzu, ułatwia usuwanie go i odkrztuszanie [5].

Respero Myrtol, kapsułki dojelitowe, miękkie

O produkcie

• zalecany powyżej 10 lat życia;
• postać kapsułek, łatwa do połknięcia;
• zawiera sorbitol;
• zawiera żelatynę;
• produkt leczniczy roślinny.

Co na katar alergiczny – sterydy do nosa i inne tabletki?

Podstawą leczenia alergicznego nieżytu nosa są miejscowo działające sterydy donosowe (np. mometazonu furoinian, flutikazonu propionian). Substancje te znajdują się w lekach takich jak np. Metmin Control, Nasometin Control, Pronasal Control, OtriAllergy Control. Sterydy na katar zalecane są w grupie dorosłych i sugerowane w grupie dzieci. Ze względu na to, że wytyczne polskiego standardu leczenia nieżytów nosa podkreślają potrzebę indywidualnego podejścia terapeutycznego w zależności od typu ANN (okresowy, przewlekły, umiarkowany, ciężki), wieku i chorób współistniejących, istotne jest uzyskanie diagnozy lekarskiej. Nie powinniśmy samodzielnie zaczynać stosowania sterydów donosowych [5]. 

Momester Nasal, aerozol do nosa

O produkcie

• lek dostepny bez recepty;
• substancja czynna zawarta w aerozolu działa przeciwalergicznie i przeciwzapalnie;
• lek nie jest przeznaczony dla osób poniżej 18 roku życia (bez konsultacji lekarskiej);
• nie należy stosować leku bez konsultacji z lekarzem w okresie ciąży oraz karmienia piersią;
• nie wolno stosować u pacjentów po niedawno przebytym urazie nosa lub po zabiegu chirurgicznym;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• lek działa głównie miejscowo, co minimalizuje występowania ogólnoustrojowych działań niepożądanych.

OtriAllergy Control, aerozol do nosa

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• jedyny preparat z flutikazonem bez recepty;
• lek nie jest przeznaczony dla osób poniżej 18 roku życia;
• nie należy stosować leku bez konsultacji z lekarzem w okresie ciąży oraz karmienia piersią;
• nie wolno stosować u pacjentów po niedawno przebytym urazie nosa lub po zabiegu chirurgicznym;
• zawiera 60 dawek w opakowaniu.

W przypadku okresowych lub przewlekłych dolegliwości o charakterze łagodnym i umiarkowanym wskazane jest stosowanie doustnych lub donosowych leków przeciwalergicznych na katar (przeciwhistaminowych). W postaci donosowej można podawać np. azelastynę (np. Allergodil), dimetinden (składnik leku Otrivin Allergy). W postaci doustnej w tabletkach lub kapsułkach dostaniemy cetyryzynę (np. Allertec), lewocetyryzynę (np. Lirra Gem), loratadynę (np. Dynid Gem), desloratadynę (np. Aleric Deslo Active), feksofenadynę (np. Allegra) czy bilastynę (np. Clatra Allergy). Wspomagająco objawowo i krótkotrwale (do 5-7 dni) można stosować leki obkurczające naczynia błony śluzowej jamy nosa (np. ksylometazolinę, oksymetazolinę) [6].

Otrivin Allergy, aerozol do nosa

O produkcie

• produkt jest wskazany do stosowania u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 6 lat;
• zawiera konserwanty;
• sprawdzi się dobrze w katarze alergicznym;
• do krótkotrwałego stosowania.

Clatra Allergy, tabletki

O produkcie

• można stosować od 12 lat życia;
• nie zawiera laktozy;
• nie zawiera cukru;
• można podzielić tabletkę w celu łatwiejszego połknięcia (linia podziału nie służy do dzielenia na równe dawki).

Jak wybrać najlepszy lek na katar? 

Jakie leki na katar zastosujemy, powinno zależeć od tego, jaki rodzaj kataru mamy. W przypadku ostrego nieżytu nosa spowodowanego infekcją, zazwyczaj potrzebujemy doraźnego, szybko działającego środka, który udrożni nos i ułatwi oddychanie. Wtedy warto sięgnąć po aerozole z ksylometazoliną lub oksymetazoliną, takie jak np. Otrivin, Nasivin. Należy jednak pamiętać, że produktów tych nie można stosować dłużej niż przez 5-7 dni, gdyż powodują one uzależnienie śluzówki nosa i mogą przynieść trwałe niepożądane skutki. Do częstszego stosowania warto wybrać hipertoniczne roztwory soli morskiej. Skutecznie odtykają zatkany nos, a nie niosą ze sobą ryzyka uzależnienia. Możemy je stosować częściej i dłużej, ale też trzeba pamiętać o tym, że przy bardzo częstym stosowaniu mogą podrażnić śluzówkę nosa. Hipertoniczne roztwory wody morskiej są uniwersalne, gdyz mogą być stosowane nawet od 1. dnia życia, więc to produkty idealne dla rodziny. Pamiętajmy, aby każdy miał swoją wodę morską – ze względów higienicznych.

Jeśli mamy gęstą wydzielinę zalegającą w zatokach lub nawracające zapalenia zatok, dobrze jest sięgnąć po preparaty ułatwiające rozrzedzenie i wydalenie śluzu oraz działające przeciwzapalnie i przeciwdrobnoustrojowo. Pomagają w tym preparaty roślinne, takie jak np. Sinupret. 

Natomiast jeśli mamy zdiagnozowany przez lekarza alergiczny nieżyt nosa, najlepsze dla nas będą leki na przewlekły katar alergiczny. Powinniśmy wtedy sięgać po preparaty na alergię oraz sterydy donosowe, które to są zaliczane do najbardziej skutecznych leków w terapii ANN.

Podsumowanie

Katar to częsty objaw chorób górnych dróg oddechowych, który może mieć podłoże infekcyjne lub alergiczne. W zależności od rodzaju nieżytu nosa dobieramy różne metody leczenia — od szybko działających aerozoli obkurczających śluzówkę, przez preparaty roślinne ułatwiające usuwanie gęstej wydzieliny, aż po sterydy donosowe i leki przeciwhistaminowe w przypadku kataru alergicznego. Do częstszego, bezpiecznego stosowania najlepiej sprawdzają się hipertoniczne roztwory soli morskiej, które skutecznie udrożniają nos i nie powodują uzależnienia. Warto pamiętać również o inhalacjach parowych z olejkami eterycznymi, które stanowią skuteczne, naturalne wsparcie w łagodzeniu niedrożności nosa i zatok. Dzięki działaniu rozrzedzającemu i udrażniającemu mogą znacząco poprawić komfort oddychania i przyspieszyć oczyszczanie dróg oddechowych.