Najczęstsze objawy alergii to zatkany lub cieknący nos, uczucie pieczenia i swędzenia oraz nadmierne kichanie. Podłoże alergii często bywa skomplikowane i aby potwierdzić wrażliwość na konkretne alergeny potrzeba skomplikowanym badań (np. testy na specyficzne IgE z krwi lub skórne), to jednak większość z nas wie, na co jest ogólnie uczulona. Według badań nawet ponad 30% ludności Niemiec i prawie 20% Amerykanów cierpi na alergię. Czy można sobie z nią jakoś poradzić preparatami bez recepty? Skuteczne mogą okazać się krople do nosa na alergię, które można kupić w aptece bez recepty [1,2].

Czym jest alergiczny nieżyt nosa?

Alergiczny nieżyt nosa jest nadmierną reakcją organizmu na alergeny, czyli czynniki, które wywołują stan zapalny w organizmie. Alergeny należą do różnych grup chemicznych. Ich wspólną cechą jest jedynie to, że wywołują reakcję alergiczną. Oznacza to wzrost wytwarzanych przeciwciał IgE w organizmie [3].

Alergiczny nieżyt nosa występuje zarówno u dorosłych jak i dzieci. Dotyczy 50-70% osób chorujących na astmę [2]. Wyróżniamy dwa rodzaje alergicznego nieżytu nosa: sezonowy i przewlekły. Sezonowy pojawia się okresowo, zwykle w trakcie pylenia drzew. Przewlekły utrzymuje się znacznie dłużej (czytaj także: Leki na alergię — podział i przegląd leków przeciwhistaminowych).

REKLAMA
REKLAMA

Jakie są objawy alergicznego zapalenia nosa?

  • częste kichanie,
  • obfita, wodnista wydzielina z nosa,
  • uczucie zatkania nosa,
  • świąd w nosie,
  • towarzyszące podrażnienie spojówek i łzawienie oczy, nadwrażliwość na światło,
  • bóle głowy,
  • zaburzenia snu,
  • uczucie zmęczenia,
  • problemy z koncentracją [4].

Tabela 1. Objawy alergii z podziałem na częstość ich występowania.

Objawy
ŁagodneUciążliwe
Występują rzadziej niż 4 dni w tygodniu.Pojawiają się przynajmniej 4 dni w tygodniu.
Objawy alergii trwają poniżej 4 tygodni.Alergia trwa przynajmniej 4 tygodnie lub więcej.
Nie wpływają negatywnie na sen, pracę, szkołę i inne, codzienne aktywności.Powodują nieprawidłowy, przerywany i niespokojny sen (np. poprzez problemy z oddychaniem).
Brak innych objawów, które przeszkadzają i są uciążliwe w życiu codziennym.Objawy alergii przeszkadzają w pracy i szkole.
 Katar alergiczny jest na tyle silny, że utrudnia wykonywanie codziennych aktywności i ćwiczenia fizyczne.

Co na katar alergiczny?

W trakcie omawiania możliwości terapii alergii lekami bez recepty skupimy się głównie na, tzw. katarze alergicznym. Do wyboru mamy 3 rodzaje farmakoterapii:

  1. Doustne leki przeciwhistaminowe.
  2. Krople do nosa na alergię, w postaci aerozoli, ze środkami przeciwhistaminowymi.
  3. Sterydy do nosa w formie aerozoli [5].

Które leki na alergie są lepsze?

Według badań naukowych można stwierdzić, że:

  • Krople oraz spraye do nosa na alergię i doustne leki przeciwhistaminowe są mniej efektywne niż donosowe kortykosteroidy. Jednak warto zaznaczyć, że krople do nosa na alergię, jak również tabletki z lekami przeciwhistaminowymi są dobrym wyborem, jeśli cierpimy na łagodną alergię.
  • Ciężko stwierdzić, która forma podania leków przeciwhistaminowych jest lepsza. Badania nie potwierdzają jednoznacznie czy lepsze są krople do nosa na alergię, czy leki doustne.
  • Jeśli pacjent cierpi na poważną alergię, to lepiej rozpocząć leczenie od donosowych kortykosteroidów niż innych leków.
    • Przy alergii z ciężkim przebiegiem często włącza się dodatkowo donosowy lek przeciwhistaminowy – azelastynę. Badania dowodzą, że najlepiej stosować oba leki jednocześnie niż osobno. Niestety jest to połączenie dostępne jedynie na receptę: Azecort (Azelastyna + Flutikazonu propionian).
  • Często stosuje się terapię łączoną z doustnych leków przeciwhistaminowych oraz donosowych kortykosteroidów, jednak nie ma dowodów na jej lepszą efektywność względem pojedynczo stosowanego donosowe kortykosteroidu.

Należy zachować ostrożność przy stosowaniu donosowych sympatykomimetyków, np. ksylometazoliny lub oksymetazoliny. Więcej o ich prawidłowych używaniu znajdziecie tutaj: Ksylometazolina i oksymetazolina — zasady stosowania [2,6].

Jakie krople do nosa na alergię wybrać?

Wiemy już, jak powinniśmy leczyć alergiczny nieżyt nosa, dlatego dowiedzmy się teraz jakie preparaty wybrać i jak je dawkować.

Krople i spraye do nosa o działaniu przeciwhistaminowym

Azelastyna

Najczęściej stosowane krople do nosa na alergię zawierają azelastynę. Preparaty występują w postaci aerozoli donosowych, co znacznie ułatwia aplikację leku. Azelastyna jest lekiem przeciwhistaminowym II generacji o długotrwałym działaniu. Dzięki temu, aby skutecznie zredukować objawy alergii, stosuje się ją 2 razy na dobę po 1 aplikacji do każdego nozdrza. Leki z azelastyną można stosować u dzieci od 6. roku życia [7].

Spraye donosowe z azelastyną dostępne bez recepty to:

  • Acatar Allergy.
  • Allergodil.
  • Azelamed.
  • Azelastin POS.

Leki te nie zawierają konserwantów i można stosować je 6 miesięcy od otwarcia (lub do końca daty ważności – zależy, co nastąpi najpierw).

Dimetynden

Kolejna substancja, która występuje w kroplach do nosa na alergię bez recepty to dimetynden. Jest to lek przeciwhistaminowy I generacji o działaniu przeciwalergicznym. Preparaty z dimetyndenem mają dodatek fenylefryny. Fenylefryna obkurcza naczynia krwionośne błony śluzowej nosa i zmniejsza jej przekrwienie, dzięki czemu odtyka nos i ułatwia oddychanie.

Połączenie dimetyndenu oraz fenylefryny znajduje się w aerozolu do nosa – Otrivin Allergy. Lek można stosować u dzieci od 6. roku życia. Ze względu na zawartość fenylefryny, która nadużywana może prowadzić do uzależnienia i reakcji z odbicia, takich jak, np. wodnisty katar, nie należy stosować preparatu dłużej niż 7 dni.

Lek stosuje się 3 do 4 razy na dobę, aplikując od 1 do 2 dawek do każdego nozdrza [8].

Mepiramina

Przeciwalergiczne leki donosowe zawierają również mepiraminę. To substancja podobna w działaniu do omawianego wcześniej dimetyndenu. Występuje również w połączeniu z fenylefryną.

Lek można stosować u dzieci od 6. roku życia. Preparat dawkuje się co 4 do 6 godzin po 2 aplikacje do każdego nozdrza, jednak nie więcej niż 5 razy na dobę i nie dłużej niż 3 dni [9].

Leki z mepiraminą oraz fenylefryną dostępne w aptekach to:

  • Sinumedin.
  • Envil katar.

Difenhydramina

Krople do nosa na alergię mogą zawierać również inną substancję przeciwalergiczną – difenhydraminę. Preparaty z tym lekiem przeciwhistaminowym I generacji mają w składzie również nafazolinę, która powoduje obkurczenie naczyń krwionośnych i zmniejsza stan zapalny w nosie oraz ułatwia oddychanie [10].

Bez recepty dostępne są jedynie krople Betadrin WZF. Można je stosować u osób od 12. roku życia. Standardowe dawkowanie to 1 do 3 kropli do każdego nozdrza co 4 do 6 godzin. Leku nie można stosować dłużej niż 5 dni [10].

Spray do nosa na alergię z glikokortykosteroidem

Mometazon

Kolejna grupa preparatów to te, które zawierają w swoim składzie mometazon. Mometazon to glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwalergicznym. W aptece dostępne są aerozole donosowe, jednak bez konsultacji z lekarzem mometazon można stosować jedynie od 18. roku życia.

Aerozole z mometazonem stosuje się w następujący sposób:

  1. Początkowo aplikuje się dwie dozy do każdego nozdrza raz na dobę.
  2. Po ustabilizowaniu objawów dawkę zmniejsza się do 1 dozy do każdego nozdrza raz na dobę [8].

W przypadku donosowych glikokortykosteroidów pierwsze efekty terapeutyczne mogą być zauważalne dopiero po kilku dniach stosowania [2,11]!

W aptece mometazon można znaleźć w aerozolach bez recepty, takich jak:

  • Nasometin Control.
  • Pronasal Control.
  • Momester Nasal.
  • Aleric Spray.

Kromoglikan w kroplach do nosa

Na sam koniec chciałbym przedstawić inną niż dotychczas substancję o działaniu przeciwalergicznym. To kromoglikan sodowy. Działa on przeciwalergicznie, ale nie jest lekiem przeciwhistaminowym. Kromoglikan zapobiega degranulacji komórek tucznych, a w wyniku tego uwalnianiu substancji odpowiedzialnych za rozwój reakcji alergicznej, np. histaminy [12].

Ze względu na swój mechanizm działania kromoglikan stosuje się zapobiegawczo – minimum 1 tydzień przed potencjalnym narażeniem na alergen. Produkt powinno używać się regularnie [9].

Kromoglikan sodowy można używać od 3. roku życia. Przyjmuje się 1 dawkę do każdego nozdrza od 4 do 6 razy na dobę [12].

W aptece dostępny jest aerozol donosowy z kromoglikanem sodowy o nazwie: Polcrom 2%.

Spray do nosa na alergię: xylometazolina i oxymetazolina

Te substancje obkurczają miejscowo naczynia krwionośne, dlatego zmniejszają obrzęk, wysięk i przekrwienie. Ułatwiają oddychanie. Nie należy stosować ich długotrwale. Występują w kroplach do nosa: Xylometazolin, Sudafed, Nasic, Xylogel, Xylodex, Otrivin (xylometazolina) oraz Nasivin, Acatar, Afrin (oxymetazolina).

Jak dawkować krople do nosa na alergię? Porównanie tabelaryczne

Poniższa tabela zawiera zbiorcze zestawienie kropli do nosa na alergię, z różnymi substancjami leczniczymi oraz zalecane dawkowanie.

Tabela 2. Leki przeciwalergiczne dostępne bez recepty.

Nazwa handlowaSubstancja chemicznaPostać lekuDawkowanieMinimalny wiek
Acatar AllergyAzelastynaAerozol donosowy2 razy na dobę po 1 aplikacji do każdego nozdrza.Od 6. roku życia.
Allergodil
Azelamed
Azelastin POS
Otrivin AllergyDimetynden + FenylefrynaOd 1 do 2 dawek do każdego nozdrza, 3 do 4 razy na dobę.
SinumedinMepiramina + Fenylefryna2 aplikacje do każdego nozdrza, co 4 do 6 godzin. Maksymalnie 5 razy na dobę
Envil Katar
Betadrin WZFDifenhydramina + NafazolinaKrople do nosa1 do 3 kropli do każdego nozdrza co 4 do 6 godzin.Od 12. roku życia.
Nasometin ControlMometazonu furoinianAerozol do nosa

Początkowo aplikuje się dwie dozy do każdego nozdrza raz na dobę.

Po ustabilizowaniu objawów dawkę zmniejsza się do 1 dozy do każdego nozdrza raz na dobę.

Od 18. roku życia.
Pronasal Control
Momester Nasal
Aleric Spray
Polcrom 2%Kromoglikan sodowy1 dawka do każdego nozdrza od 4 do 6 razy na dobę.Od 3. roku życia.

Skuteczny lek na katar alergiczny – podsumowanie

Jak widać, wybór kropli do nosa w alergicznym nieżycie nosa, jest dość spory. Zawiera zarówno substancje przeciwalergiczne, jak i zmniejszające miejscowo stan zapalny czy zmniejszające wysięk i obrzęk. Wybór kropli do nosa dostępnych bez recepty, jest duży. Dzięki temu chory może uzyskać poradę i pomoc w aptece, bez konieczności natychmiastowej wizyty i lekarza.