Co to jest WZW?

WZW to skrót określający Wirusowe Zapalenie Wątroby. Infekcja wirusem powoduje rozwój stanu zapalnego wątroby, który może doprowadzić do uszkodzenia organu. Z racji tego, że wątroba jest ważnym narządem, gdyż odpowiada m.in. za metabolizm różnych substancji lub filtrację krwi, zaburzenia jej funkcjonowania generują problemy ogólnoustrojowe. Istnieje 5 głównych typów WZW: A, B, C, D, E [1-2].

Jak można zarazić się WZW?

Wyróżniamy dwie główne drogi zakażenia się wirusami, które powodują WZW. Może to nastąpić poprzez kontakt z krwią (lub innymi płynami ustrojowymi) zakażonej osoby, bądź poprzez zainfekowaną żywność [1-2].

Zakażenie poprzez żywność — WZW typu A i E

Ta droga zakażenia jest charakterystyczna dla Wirusowego Zapalenia Wątroby typu A oraz E. Jeśli żywność bądź woda miała kontakt nawet z mikroskopową ilością kału osoby zakażonej, a my spożyjemy ją bez dokładnego umycia, to jesteśmy narażeni na zakażenie. Na WZW typu E możemy zachorować również poprzez zjedzenie niedogotowanej wieprzowiny, dziczyzny lub skorupiaków [1-3].

WZW typu A i E przenoszą się drogą pokarmową, jednak to kał jest czynnikiem sprawczym, dlatego możemy zarazić się niekoniecznie poprzez jedzenie nieumytej żywności. Inne sposoby zakażenia to:

• bliski kontakt z osobą zarażoną, który może spowodować kontakt z kałem, np. opieka nad obłożnie chorym pacjentem lub kontakt seksualny,
• wkładanie palców lub innych przedmiotów do ust, które miały kontakt z kałem chorego, np. po wyjściu z toalety i nieumyciu rąk [1].

Natomiast nie można zachorować na wyżej wymienione typy WZW poprzez:

• siedzenie lub przytulanie zainfekowanej osoby,
• drogę kropelkową (kaszel, kichnięcie),
• karmienie dziecka piersią [1].

Zakażenie poprzez kontakt z krwią – WZW typu B, C, D

W przypadku WZW typu B, C i D droga zakażenia to kontakt z krwią chorego. Wirus odpowiedzialny za zapalenie wątroby typu B i D może wniknąć do organizmu po kontakcie z innymi płynami ustrojowymi zakażonego. Z tego też względu następujące sytuacje mogą doprowadzić do infekcji:

• kontakt seksualny,
• współdzielenie przedmiotów zanieczyszczonych krwią (igły, strzykawki i inny sprzęt medyczny, np. glukometry),
• współdzielenie przedmiotów osobistych, takich jak szczoteczki do zębów czy maszynki do golenia [1-2].

Teoretycznie na WZW typu C możemy zachorować po transplantacji narządu lub przetoczeniu krwi od osoby chorej, aczkolwiek w dzisiejszych czasach już się to nie zdarza ze względu na szerokie badania przesiewowe [2].

Niestety istnieje ryzyko zarażenia dziecka podczas porodu, jeśli matka choruje na WZW typu B, C lub D [2].

Objawy Wirusowego Zapalenia Wątroby

Objawy WZW są dosyć ogólne, dlatego ciężko na ich podstawie zdefiniować typ zapalenia. Jeśli cierpimy na ostrą odmianę schorzenia, to symptomy mogą pojawić się od 2 tygodni do 6 miesięcy po ekspozycji na czynnik zakażenia. W przypadku chronicznego zapalenia objawy mogą rozwijać się nawet latami. Natomiast wielu ludzi chorych na WZW może nie być tego świadoma ze względu na brak jakichkolwiek symptomów [2].

Najczęstsze objawy Wirusowego Zapalenia Wątroby to:

• uczucie zmęczenia,
• utrata apetytu,
• gorączka,
• ból stawów i brzucha,
• nudności i wymioty,
• biegunka,
• ciemnożółty mocz,
• szare lub żółto-pomarańczowe stolce [1-2].

Z WZW kojarzone jest pojęcie żółtaczki, jednak należy pamiętać, że żółtaczka to nie choroba, a objaw Wirusowego Zapalenia Wątroby. Żółtaczka objawia się zażółceniem skóry, błon śluzowych oraz białkówek oczu [2]. 

Czy WZW jest groźne?

Nie powinniśmy lekceważyć żadnego rodzaju zapalenia wątroby, jednak infekcja nie zawsze oznacza poważne komplikacje.

Typ A

Okres inkubacji WZW typu A wynosi zwykle około miesiąca. Najczęściej przebieg choroby jest umiarkowany, a pacjenci zdrowieją bez komplikacji ogólnoustrojowych. Niestety czasami WZW typu A może okazać się śmiertelne, jednak następuje to bardzo rzadko. Wirusowe Zapalenie Wątroby typu A może prowadzić do niewydolności wątroby. Obserwuje się to częściej u osób powyżej 50. roku życia lub cierpiących na inne choroby wątroby (czytaj także: Nieobowiązkowe szczepienia — na co warto dodatkowo zaszczepić swoje dziecko?). 

Typ B

Współczynnik śmiertelności wynosi od 0,1% do 0,3%, a u osób starszych wzrasta do 1,8% [1-2,4-5].

Ostre zapalenie wątroby typu B bardzo rzadko doprowadza do niewydolności wątroby. Pacjenci cierpiący na postać chroniczną mają około 20% szans na wystąpienie poważnych powikłań, takich jak marskość, niewydolność lub nawet nowotwór narządu. [1-2,5].

WZW typu B w niektórych przypadkach nawet po wyleczeniu może nawrócić, co powoduje niebezpieczeństwo uszkodzenia organu (czytaj także: Obowiązkowe szczepienia w Polsce). Na taką przypadłość narażone są osoby:

• w trakcie chemioterapii,
• przyjmujący leki immunosupresyjne, np. podczas leczenia RZS czy łuszczycy, osoby po przeszczepach,
• leczone glikokortykosteroidami, ale dłużej niż kilka tygodni,
• podczas terapii WZW typu C,
• z HIV [1].

Typ C

Osoby z ostrym zapaleniem wątroby typu C praktycznie nie doświadczają żadnych objawów. W przypadku postaci chronicznej także nie zawsze pojawiają się symptomy, jednak około 30% zakażonych może zmagać się z uszkodzeniem wątroby. W niektórych przypadkach prowadzi to do rozwoju nowotworu. WZW typu C stanowi główną przyczynę transplantacji wątroby w Europie i USA [5].

Typ D

WZW typu D może doprowadzić do niewydolności, marskości lub nowotworu wątroby. Forma ostra choroby zdarza się rzadko, dlatego ostra niewydolność wątroby spowodowana WZW typu D jest rzadko diagnozowana. Jeśli WZW typu D współistnieje z WZW typu B, to dochodzi do nasilenia objawów chorobowych formy B. Osoby zarażone jednocześnie wirusem zapalenia wątroby typu B i D mają większe ryzyko rozwoju powikłań niż w przypadku osobnych zakażeń [1].

Typ E

Ostre zapalenie wątroby typu E jest chorobą samoograniczającą się i nie powinno generować komplikacji u osób bez chorób towarzyszących. Ostre zapalenie może przejść w formę chroniczną u pacjentów z obniżoną odpornością, w efekcie powodując niewydolność lub marskość wątroby [1,5].

Ostra forma WZW typu E jest niebezpieczna u kobiet w ciąży i tych, którzy cierpią na inne choroby wątroby. W przypadku ciężarnych może dojść do przedwczesnego porodu, urodzenia dziecka ze zbyt małą masą ciała lub nawet poronienia [1].