Jak można zarazić się świnką?

Wirus dostaje się do organizmu drogą kropelkową, jednak można zakazić się także wskutek bezpośredniego kontaktu  z zakażonym materiałem, np. śliną, krwią, moczem.

Okres inkubacji

Okres wylęgania choroby, czyli czas, w którym wirus namnaża się w organizmie, jest dość długi- przeciętnie trwa 18 dni (w granicach 13-22). Objawy występują zwykle po 17-18 dniach od infekcji, choć zdarza się, że choroba przebiega bezobjawowo. Dotyczy to 1/3 przypadków zachorowań

Jakie są objawy świnki?

• Początek jest zwykle nagły. Choroba może zacząć się gorączką, bólami głowy i mięśni (głównie szyi) czy ogólnym rozbiciem.
• Pojawia się obrzęk i bolesność, jednej lub obu ślinianek przyusznych (w 60-70% przypadków) i niekiedy podżuchwowych (10% chorych), największy w 2-3 dobie choroby
• Obrzęknięte ślinianki są bolesne. Obrzęk ma konsystencję ciastowatą, choć bywa też twardy. Skóra jest napięta i ucieplona, rzadziej zaczerwieniona
• W jamie ustnej stwierdza się zaczerwienienie wokół ujścia przewodu ślinianki z niewielkim obrzękiem brodawki. Występują: zmniejszone wydzielanie śliny, nadwrażliwość na kwaśny smak, obniżone łaknienie, uczucie suchości w jamie ustnej oraz trudności w żuciu i połykaniu.
• Równolegle u starszych dzieci pojawia się gorączka rzędu 38-39 stopni, która trwa 3-4 dni. U małych dzieci częściej przebieg jest bezgorączkowy. Gorączka występuje ponownie przy zajęciu kolejnych ślinianek lub przy rozwoju powikłań. Obrzęk i bolesność ślinianek ustępuje zwykle po tygodniu.

UWAGA! Wirus świnki zagraża osobom dorosłym. Zakażenia notowane u dorosłych mają zwykle cięższy przebieg i częściej obarczone są ryzykiem wystąpienia ciężkich powikłań. Komplikacje pojawiają się do 14 dnia trwania choroby.

Co powinno nas zaniepokoić? Możliwe powikłania

Świnka zazwyczaj przebiega łagodnie z niegroźnym zapaleniem ślinianek. Zdarza się jednak, że ma ona nietypowy przebieg i dochodzi do zajęcia przez wirus innych narządów, takich jak: ślinianki, jądra, jajniki, trzustka lub ośrodkowy układ nerwowy.

ZAPALENIE JĄDER– to najczęstsze powikłanie tej choroby. Pojawia się ono u 25% chłopców  w wieku pokwitania lub późniejszym. Objawia się silnym bólem promieniującym do krocza i lędźwi, nasilającym się przy dotyku, gorączką oraz obrzękiem i zaczerwienieniem moszny.

Zapalenie te może być jedno lub obustronne. Objawy pojawiają się w 7-10 dobie trwania choroby. Obrzęk ustępuje zwykle w ciągu tygodnia, ale tkliwość tej okolicy może się utrzymywać dłużej.

W następstwie obustronnego zapalenia jąder u 4% chorych następuje uszkodzenie funkcji plemnikotwórczej i niepłodność. Zapalenie jądra w przebiegu świnki może być również czynnikiem raka jądra w przyszłości.

ZAPALENIE TRZUSTKI- dotyczy ono 4% chorych. Objawia się bólami brzucha, nudnościami, uporczywymi wymiotami i gorączką. Zapalenie trzustki może grozić w późniejszym czasie rozwojem cukrzycy.

ZAPALENIE OPON MÓZGOWYCH- powikłanie rozwija się u 10-15% chorych na świnkę i dotyczy głównie płci męskiej. Objawy takie jak silne bóle głowy, nudności, wymioty, wysoka gorączka oraz objawy mózgowe tj. stany zamroczenia- od senności do utraty przytomności i śpiączki oraz napady drgawek sugerują zajęcie układu nerwowego. Zakażenie wirusem świnki może także doprowadzić do zapalenia mózgu, zapalenia móżdżku i innych powikłań neurologicznych takich jak: zapalenie nerwu twarzowego, słuchowego i zespołu Guillaina Barrego.

ZAPALENIE JAJNIKÓW, MIĘŚNIA SERCOWEGO, TARCZYCY I NEREK to rzadsze powikłania. Zgony z powodu świnki występują niezwykle rzadko.

Świnka jest szczególnie niebezpieczna dla kobiet w ciąży, zwłaszcza w I trymestrze, gdyż prawie w 30% przypadków kończy się poronieniem.

Jak leczy się świnkę?

Jak dotąd przeciw wirusowi świnki nie opracowano skutecznego leku i jedyną ochroną przed infekcją jest szczepionka.

W terapii leczenia świnki stosuje się wyłącznie leczenie objawowe. Polega ono na podaniu leków przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych, które mają na celu zapobieganiu powikłaniom oraz hamują namnażanie się wirusów, poprawiając zarazem odporność (np. Paracetamol, Ibuprofen).

Pomocne mogą być preparaty nawilżające śluzówkę jamy ustnej w postaci pastylek do ssania czy płynów do płukania. W preparatach tych znajdują się przede wszystkim takie składniki jak wyciąg z porostu islandzkiego, oliwa z oliwek, glicerol, ekstrakt z siemienia lnianego, witamina A i E.

W zapaleniu jądra i zapaleniu stawów podaje się kortykosteroidy i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Najczęściej  w tym przypadku są to już leki indywidualnie dobrane przez lekarza.

Leczenie dodatkowe

Ważny jest wypoczynek i izolacja osoby chorej. Często ulgę może przynieść rozgrzanie obolałych miejsc przez założenie miękkiego szalika na szyję, ciepłe okłady czy też smarowanie maścią rozgrzewającą. Ponadto warto pamiętać, by podawane osobie chorej posiłki ani za zimne, ani za gorące, dodatkowo o nieostrym smaku, płynne lub półpłynne.

Nie należy zwlekać z wizytą u lekarza, wizyta jest konieczna w celu ustalenia przyczyn powiększenia ślinianek i oceny pod kątem zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych oraz innych możliwych powikłań narządowych. W przypadkach o łagodnym przebiegu, których przyczyna nie budzi wątpliwości, stosuje się leczenie domowe.