Kwas acetylosalicylowy – co to jest i jak działa?

Kwas acetylosalicylowy – co to jest? To substancja z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), znana bardziej pod nazwami handlowymi takimi jak Aspirin (aspiryna), Polopiryna czy Aspirin C. Pacjenci często określają ją mianem aspiryny, co jest w pełni poprawne. Jak działa aspiryna? Mechanizm działania kwasu acetylosalicylowego polega na hamowaniu aktywności enzymu – cyklooksygenazy. Jest ona odpowiedzialna za syntezę prostaglandyn, które odgrywają olbrzymią rolę w rozwoju stanu zapalnego.

Istnieją dwa typy cyklooksygenaz: COX-1 oraz COX-2. Pierwsza z nich, COX-1, znajduje się na płytkach krwi, błonie śluzowej żołądka i nerkach, natomiast COX-2 występuje w komórkach zapalnych. Co z tego wynika dla działania aspiryny? Hamowanie tych enzymów prowadzi do wielokierunkowego efektu terapeutycznego:

• zatrzymującego agregację płytek krwi (potocznie: zmniejszenie krzepnięcia krwi);
• przeciwzapalnego;
• przeciwbólowego;
• przeciwgorączkowego [1].

Jak działa aspiryna w różnych dawkach?

Czy aspiryna jest przeciwzapalna? Czy aspiryna jest przeciwbólowa? Generalnie tak, ale wszystko zależy od zastosowanej dawki kwasu acetylosalicylowego. W dawkach 75-150 mg aspiryna wykazuje przede wszystkim działanie hamujące agregację płytek krwi. Takie działanie jest nam potrzebne na przykład w celu ochrony przed udarem mózgu. Chcemy zmniejszyć krzepliwość krwi, aby nie doszło do uformowania się skrzepów, które mogłyby zablokować przepływ krwi w naczyniach krwionośnych. W związku z tym, w celu kardioprotekcji zaleca się podawanie niskich dawek kwasu acetylosalicylowego codziennie.

Jak sytuacja przedstawia się w wyższych dawkach? Po zażyciu wysokich dawek aspiryny (250-1000 mg) możemy się spodziewać wyraźnego efektu przeciwzapalnego, przeciwbólowego i przeciwgorączkowego. To działanie leków z kwasem acetylosalicylowym wykorzystuje się przy leczeniu migren, przeziębienia i grypy, gorączki oraz bólów różnego pochodzenia.

Zalecane dawkowanie kwasu acetylosalicylowego u dorosłych osób to 500-1000 mg co 4 do 8 godzin. Nie należy przekraczać 4000 mg na dobę. Lek można stosować u dzieci powyżej 12. roku życia w dawce 500 mg co 4 do 8 godzin, nie przekraczając dawki 1500 mg na dobę [1,3].

Polopiryna a aspiryna – czy to to samo?

Jeśli chodzi o leki z kwasem acetylosalicylowym, to jest ich dość sporo na polskim rynku aptecznym. Najczęściej aspiryna występuje sama jako substancja czynna (w dawkach od 30 mg do 500 mg). Ale czy Polopiryna a aspiryna to to samo? Albo jeszcze inne pytanie: “Polopiryna czy aspiryna – co jest lepsze?” Generalnie, jeśli chodzi o leki zawierające kwas acetylosalicylowy (takie jak Polopiryna S, Alka-Seltzer, Aspirin, Aspirin Pro, Polopiryna Max), to wszystkie zawierają tę samą substancję czynną. Różnica między Polopiryną a aspiryną polega głównie na dawce oraz formie podania. Dla dorosłych lepiej wybierać preparaty z 500 mg substancji czynnej, bo będą działać lepiej i szybciej.

Leki zawierające kwas acetylosalicylowy – przegląd preparatów

Na polskim rynku dostępnych jest wiele leków zawierających kwas acetylosalicylowy. Poniżej przedstawiamy najpopularniejsze preparaty z aspiryną dostępne w aptekach stacjonarnych i internetowych, takich jak DOZ, Dr Max, Apteka Gemini czy Apteka Melissa.

Aspirin, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• 500 mg kwasu acetylosalicylowego w 1 tabletce;
• wysoka dawka;
• tabletki łatwo się rozpuszczają, przez co mogą być trudne do połknięcia;
• nieduże tabletki;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania od 12. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Aspirin Pro, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• 500 mg kwasu acetylosalicylowego w 1 tabletce;
• wysoka dawka;
• tabletka powlekana ułatwia połykanie;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania od 12. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Polopiryna S, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• 300 mg kwasu acetylosalicylowego w 1 tabletce;
• tabletki łatwo się rozpuszczają, przez co mogą być trudne do połknięcia;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania od 12. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Polopiryna Max, tabletki dojelitowe

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• 500 mg kwasu acetylosalicylowego w 1 tabletce;
• wysoka dawka;
• forma dojelitowa – mniej podrażnia żołądek;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania od 12. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Aspiryna z witaminą C – na co pomaga?

Polopiryna a aspiryna – oto jest pytanie, które zadaje sobie wielu pacjentów. A co zrobić, jeśli na opakowaniu widnieje jeszcze jakaś dodatkowa literka, na przykład “C”? Oznacza to połączenie kwasu acetylosalicylowego z witaminą C. Takie preparaty to między innymi Aspirin C Forte, Ultrapiryna Fast C, Polopiryna C, Aspirin C czy Upsarin C. Witamina C to najczęstszy dodatek do leków przeciwbólowych zawierających kwas acetylosalicylowy. Takie połączenie sprawdzi się szczególnie dobrze do objawowego leczenia przeziębienia i grypy, ponieważ witamina C wspiera układ odpornościowy i przyspiesza rekonwalescencję.

Aspirin C Forte, tabletki musujące

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• 800 mg kwasu acetylosalicylowego i 480 mg witaminy C w 1 tabletce;
• najwyższa dawka kwasu acetylosalicylowego w tabletce;
• dobry smak;
• forma rozpuszczalna – łatwość przyjęcia;
• nie zawiera laktozy;
• dla dorosłych;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Polopiryna C, tabletki musujące

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• 500 mg kwasu acetylosalicylowego i 200 mg witaminy C w 1 tabletce;
• dobry smak;
• forma rozpuszczalna – łatwość przyjęcia;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania od 12. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Ultrapiryna Fast C, tabletki musujące

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• 500 mg kwasu acetylosalicylowego i 250 mg witaminy C w 1 tabletce;
• dobry smak;
• forma rozpuszczalna – łatwość przyjęcia;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania od 12. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Silne leki przeciwbólowe zawierające kwas acetylosalicylowy

Czasami zwykła Polopiryna czy aspiryna to może być za mało. Ale przecież na pytanie, czy aspiryna jest przeciwbólowa, odpowiedziano twierdząco. Tak, jednak jeśli pacjent cierpi na silne bóle głowy lub migrenę, to potrzebne jest jeszcze mocniejsze działanie. W takich przypadkach warto sięgnąć po leki zawierające kwas acetylosalicylowy w połączeniu z innymi substancjami wzmacniającymi efekt przeciwbólowy.

Najczęściej znajdziemy preparaty z dodatkiem paracetamolu i kofeiny (takie jak Migromin, Apap Migrena, Etopiryna Extra, Excedrin MigraStop) lub z samą kofeiną (Coffepirine). Dodatkowe substancje odpowiadają za zwiększenie efektu przeciwbólowego leków zawierających kwas acetylosalicylowy. Kofeina pobudza ośrodkowy układ nerwowy i wzmacnia działanie analgetyczne, natomiast paracetamol dodatkowo działa przeciwgorączkowo i przeciwbólowo [1,4-6].

Excedrin MigraStop, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera 250 mg kwasu acetylosalicylowego, 250 mg paracetamolu i 65 mg kofeiny;
• nie zawiera laktozy;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• dla dorosłych;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Etopiryna Extra, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera 250 mg kwasu acetylosalicylowego, 200 mg paracetamolu i 65 mg kofeiny;
• nie zawiera laktozy;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• do stosowania od 16. roku życia.

Coffepirine Tabletki od bólu głowy, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera 450 mg kwasu acetylosalicylowego i 50 mg kofeiny;
• nie zawiera laktozy;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• od 12. roku życia;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Kiedy nie stosować leków zawierających kwas acetylosalicylowy?

Z mechanizmu działania leków z kwasem acetylosalicylowym wynika, że nie powinniśmy ich stosować, jeśli mamy wrzody, nadżerki lub stan zapalny żołądka, ponieważ aspiryna może je pogłębić i wywołać poważne powikłania. Leki zawierające kwas acetylosalicylowy są również przeciwwskazane u osób z niewydolnością nerek, ponieważ mogą dodatkowo obciążyć ten narząd.

Aspiryna, Polopiryna oraz innych podobnych leków nie mogą stosować osoby z astmą aspirynową (lub ogólnie z uczuleniem na NLPZ), gdyż może to wywołać groźny skurcz oskrzeli. Należy również pamiętać o tym, aby nie podawać leków zawierających kwas acetylosalicylowy dzieciom poniżej 12. roku życia, ponieważ może dojść do wystąpienia zespołu Reye’a. Jest to rzadkie, ale bardzo poważne schorzenie, które może prowadzić do obrzęku mózgu i uszkodzenia wątroby, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci [1,2].

Podsumowanie

Kwas acetylosalicylowy – co to jest? To popularna substancja z grupy NLPZ, szeroko stosowana w lekach takich jak aspiryna i Polopiryna. Wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwgorączkowe oraz hamujące agregację płytek krwi. Jak działa aspiryna? W niskich dawkach (75-150 mg) jest stosowana w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych, natomiast w wyższych dawkach (250-1000 mg) łagodzi ból i gorączkę.

Polopiryna a aspiryna – co lepsze? To zależy od dawki, ale oba preparaty zawierają ten sam składnik aktywny, czyli kwas acetylosalicylowy. Różnią się jedynie dawkowaniem i formą podania. Leki przeciwbólowe zawierające kwas acetylosalicylowy mogą być wzbogacone o witaminę C (Aspirin C, Polopiryna C) lub kofeinę (Coffepirine) dla wzmocnienia efektu terapeutycznego. Dostępne są również preparaty zawierające kwas acetylosalicylowy w połączeniu z paracetamolem i kofeiną (Excedrin MigraStop, Etopiryna Extra), które skutecznie pomagają w migrenowych bólach głowy.

Leki zawierające kwas acetylosalicylowy nie powinny być stosowane przez osoby z wrzodami żołądka, niewydolnością nerek czy astmą aspirynową. Dzieciom poniżej 12. roku życia grozi niebezpieczny zespół Reye’a, dlatego dla nich lepiej wybrać inne leki przeciwgorączkowe, takie jak paracetamol czy ibuprofen. Przed zastosowaniem leków z kwasem acetylosalicylowym warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby upewnić się, że są one bezpieczne w naszym przypadku.