Co to jest uczulenie na alkohol i dlaczego się pojawia?

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego po pierwszym łyku alkoholu Twoja twarz staje się czerwona jak burak? To może być oznaka uczulenia na alkohol lub – co znacznie częstsze – nietolerancji alkoholu. Prawdziwa alergia na alkohol jest bardzo rzadka i oznacza, że nasz system odpornościowy traktuje alkohol jak wroga, produkując przeciwciała do walki z nim. ¹ Znacznie częściej mamy do czynienia z nietolerancją alkoholu, która jest problemem genetycznym – nasz organizm po prostu nie potrafi prawidłowo przetworzyć alkoholu. ² Kiedy pijemy alkohol, ciało musi go przekształcić w toksyczny aldehyd octowy, a potem w bezpieczny octan. Jeśli brakuje nam odpowiednich enzymów, aldehyd octowy gromadzi się w organizmie, wywołując nieprzyjemne objawy.

Nietolerancja alkoholu ma fascynujące podłoże genetyczne – dotyka głównie osoby pochodzenia wschodnioazjatyckiego. Od 35% do 45% ludzi z tego regionu ma mutację w genie odpowiedzialnym za enzym ALDH2, który normalnie usuwa toksyczny aldehyd octowy z organizmu. ³ Ta genetyczna odmiana prawdopodobnie powstała w południowych Chinach kilka stuleci temu i mogła chronić ludzi przed alkoholizmem, czyniąc picie nieprzyjemnym. ⁴ Dziś szacuje się, że około 540 milionów ludzi na świecie, czyli 8% populacji, ma tę genetyczną cechę. Osoby z prawdziwą alergią na alkohol powinny zawsze nosić przy sobie autostrzykawkę z adrenaaliną (np. EpiPen), ponieważ nawet niewielkie ilości alkoholu mogą wywołać zagrażającą życiu reakcję. ¹

Jakie są objawy uczulenia na alkohol i nietolerancji alkoholu?

Objawy uczulenia na alkohol mogą być bardzo różne, ale najłatwiej rozpoznawalnym jest czerwona twarz po alkoholu. To charakterystyczne zaczerwienienie pojawia się już po kilku łykach i obejmuje twarz, szyję oraz górną część klatki piersiowej. ³ Objawy nietolerancji alkoholu są zazwyczaj mniej groźne, ale bardzo uciążliwe. Objawy nietolerancji alkoholu obejmują:

• przyspieszenie akcji serca i kołatanie;
• bóle głowy przypominające kaca;
• nudności i wymioty;
• katar po alkoholu – nos staje się zatkany lub cieknie;
• kichanie po alkoholu;
• zawroty głowy i osłabienie.

Prawdziwa alergia na alkohol jest znacznie groźniejsza. Może wywołać wysypkę po alkoholu w postaci pokrzywki, czerwone plamy na ciele po alkoholu, które rozprzestrzeniają się szybko po całym ciele. ¹ Najgroźniejsze są problemy z oddychaniem, obrzęki twarzy i wstrząs anafilaktyczny. W takich przypadkach potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna. ⁵ Osoby z astmą powinny być szczególnie ostrożne – do jednej trzeciej z nich doświadcza pogorszenia objawów po alkoholu, szczególnie po winie zawierającym siarczany. ⁶

Dlaczego niektóre alkohole działają gorzej niż inne?

Czy zauważyłeś, że uczulenie na wino daje Ci inne objawy niż uczulenie na piwo? To dlatego, że różne napoje alkoholowe zawierają różne składniki. Czerwone wino jest bogate w histaminę, która może wywoływać “czerwony nos” i bóle głowy. ⁷ Piwo zawiera chmiel i drożdże, które mogą być problemem dla osób uczulonych na pleśnie. Wina, szczególnie białe i kartonowe, zawierają więcej siarczanów, które mogą wywoływać napady astmy. ⁶ Dlatego prowadzenie dzienniczka reakcji na różne alkohole może pomóc zidentyfikować, co konkretnie Ci szkodzi. ³ Nagły spadek tolerancji na alkohol może być oznaką rozwijającej się nietolerancji i wymaga uwagi lekarskiej.

Dlaczego pojawia się katar po alkoholu?

Katar po alkoholu to jeden z najczęstszych i najbardziej irytujących objawów nietolerancji. Dlaczego tak się dzieje? Alkohol powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych nie tylko w skórze, ale też w błonie śluzowej nosa, co prowadzi do jej obrzęku. ⁸ Dodatkowo, gromadzący się aldehyd octowy stymuluje uwalnianie histaminy, która wywołuje objawy podobne do alergii – katar, kichanie po alkoholu i świąd. Czerwone wina zawierają więcej histaminy niż białe, co tłumaczy, dlaczego niektórzy ludzie mają problemy tylko z określonymi rodzajami alkoholu. ⁶

Ważne jest, żeby nie mylić kataru po alkoholu z przeziębieniem. Katar alkoholowy pojawia się bardzo szybko – w ciągu 15-30 minut od wypicia alkoholu i ustępuje w ciągu kilku godzin po zaprzestaniu picia. ² Nie próbuj leczyć go typowymi lekami na katar – niektóre z nich mogą być niebezpieczne w połączeniu z alkoholem! Kichanie po alkoholu często towarzyszy katarowi i może być szczególnie uciążliwe w sytuacjach społecznych.

Problemy skórne – gdy alkohol “maluje” ciało

Skóra często pierwsza sygnalizuje problemy z alkoholem. Poza charakterystyczną czerwoną twarzą po alkoholu, długotrwałe nadużywanie może prowadzić do poważniejszych zmian. Mogą pojawić się naczyniaki pająkowate (tzw. pajączki) – małe, czerwone gwiazdki na skórze, od których odchodzą drobne naczynia. ⁸ Duża ich liczba może wskazywać na problemy z wątrobą. Wysypka po alkoholu może przyjmować różne formy – od łagodnego zaczerwienienia po poważne zmiany skórne. Inne niepokojące objawy to:

• żółtaczka – pożółknięcie skóry i białkówek oczu;
• zaczerwienienie dłoni;
• przewlekły świąd skóry;
• zmiany paznokci – białe paski, spłaszczenia;
• zwiększone ryzyko infekcji skórnych.

Przewlekłe nadużywanie alkoholu osłabia system odpornościowy, zwiększając ryzyko infekcji bakteryjnych, grzybiczych, a nawet gruźlicy skóry. ⁸ Dodatkowo, alkohol może powodować niedobory witamin – witaminy A (suchość skóry), B1 (woskowata skóra), C (krwawe wybroczyny) czy cynku (zapalenie wokół ust i rąk). ⁸ Czerwone plamy na ciele po alkoholu mogą być pierwszym sygnałem ostrzegawczym o rozwijających się problemach zdrowotnych.

Niebezpieczne połączenia – kiedy leki i alkohol nie idą w parze

Czy wiesz, że niektóre leki stosowane przy problemach skórnych absolutnie nie mogą być łączone z alkoholem? Metronidazol, lek często przepisywany przy infekcjach skóry, w połączeniu z alkoholem może wywołać zaczerwienienie twarzy, kołatanie serca, nudności i wymioty. ⁸ Nawet leki przeciwalergiczne, które niektórzy próbują stosować na objawy nietolerancji, z alkoholem stają się bardzo niebezpieczne – drastycznie zwiększają senność i mogą całkowicie zaburzyć koordynację ruchową. Nigdy nie próbuj “leczyć” objawów nietolerancji alkoholu lekami – to może być śmiertelnie niebezpieczne!

Kiedy biec do lekarza?

Niektóre objawy wymagają natychmiastowej pomocy medycznej. Czerwone plamy na ciele po alkoholu, które szybko się rozprzestrzeniają i towarzyszą im trudności z oddychaniem, to sygnał alarmowy. ¹ Żółtaczka zawsze wymaga pilnej konsultacji, bo może oznaczać poważne uszkodzenie wątroby. ⁸ Jeśli zauważysz nagły spadek tolerancji na alkohol lub pojawienie się nowych, niepokojących objawów, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Szczególnie niepokojące powinny być objawy nietolerancji alkoholu , które nasilają się mimo ograniczenia spożywania alkoholu.

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Uczulenie na alkohol i nietolerancja alkoholu to poważne problemy, które dotykają miliony ludzi na całym świecie. Najważniejszym objawem jest czerwona twarz po alkoholu, której często towarzyszą katar po alkoholu, kichanie i inne nieprzyjemne dolegliwości. ⁹ Te objawy to ostrzeżenie organizmu przed toksycznym działaniem aldehydu octowego. Kontynuowanie picia alkoholu mimo objawów znacząco zwiększa ryzyko nowotworów i chorób sercowo-naczyniowych. Jedynym skutecznym sposobem radzenia sobie z nietolerancją alkoholu jest ograniczenie lub całkowite unikanie alkoholu. ³ Pamiętaj, że uczulenie na piwo czy uczulenie na wino może być związane nie tylko z alkoholem, ale także z histaminą, siarczanami czy drożdżami. ¹⁰ Zrozumienie przyczyn swoich objawów i odpowiedzialne podejście do alkoholu pozwoli Ci uniknąć poważnych komplikacji zdrowotnych i cieszyć się dobrym samopoczuciem.