Jemioła pospolita (Viscum album), jest rośliną leczniczą. Można ją spotkać na terenie całego kraju. Ma zielone, skórzaste liście, wyrastające z rozgałęzionych kulisto łodyg. Jest rośliną cudzożywną, dlatego można ją zobaczyć głównie na drzewach liściastych takich jak: topola, lipa, brzoza, olcha i in. Rzadziej pasożytuje na drzewach owocowych i iglastych takich jak: sosna czy świerk. Roślina jest cały rok zielona. Kwitnie w lutym i marcu, a w listopadzie pojawiają się białe, kuliste owoce. Wtedy traktowana jest również jako roślina ozdobna [1].

Co  sprawia, że jemioła stosowana jest w lecznictwie?

Już w starożytności zauważono jej właściwości lecznicze. Obecnie z rośliny wyizolowano szereg związków o znanym działaniu. Są to:

• flawonoidy: kwercetyna;
• aminy: cholina, acetylocholina, tyramina, histamina;
• triterpeny – kwas oleanolowy, ursolowy, betulinowy;
• polipeptyd – wiskotoksyna;
• cykliczne peptydy — wiskumamid;
• aminokwasy: arginina, kwas gamma-aminomasłowy;
• alkohole cukrowe — mannitol;
• lektyny: glikoproteiny i fitohemaglutyniny;
• fenolokwasy: kawowy, ferulowy;
• fitosterole: betasitosterol.

Kiedy warto stosować jemiołę?

Bogaty skład w związki czynne sprawił, że właściwości tej rośliny można wykorzystać w celu:

• obniżenia ciśnienia krwi (działa moczopędnie i rozszerza naczynia krwionośne) szczególnie u osób w podeszłym wieku oraz chorych z dużymi wahaniami ciśnienia, miażdżycą, zmianami w krążeniu mózgowym;
• obniżenie ciśnienia z powodu stresu i chorób nerek;
• wspomagania leczenia nowotworów z uwagi na działanie cytostatyczne, kancerostatyczne oraz immunostymulująco (lektyny, polisacharydy);
• wspomagania pracy układu krwionośnego;
• utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu i lipidów we krwi jako terapia uzupełniająca.

Ziele jemioły stosuje się również kosmetyce. Można ją znaleźć w wielu produktach o działaniu przeciwzapalnym, ściągającym, oraz hamującym wydzielanie łoju [1,2,3,4,5].

Jak prawidłowo stosować jemiołę?

Ze względu na zmienność składu preparatów z jemioły, co związane jest z czasem zbioru oraz rodzajem drzewa, na którym pasożytuje, zawartość składników czynnych może być różna. W związku z tym konieczna jest ostrożność w stosowaniu. Niezbędne jest również przestrzeganie zasad dawkowania określonych przez producenta. W zależności od postaci, w jakiej jemioła będzie stosowana, dawkowanie jest następujące.

Wyciągi alkoholowe

• Eliksir z jemioły (Herbapol) – suplement diety, stosowany 2x dziennie w ilości 5 ml co jest równe 248.3 mg wyciągu z jemioły w zalecanej dobowej dawce.
• Intractum Visci (Phytopharm) – produkt leczniczy stosowany 3x dziennie po 2,5 ml. Wyciąg należy pić, rozcieńczając go w małej ilości wody. Czas trwania kuracji nie powinien przekroczyć 4 tygodni. Dawka dobowa wynosi 6,939 g wyciągu [7].
• Preparaty złożone w postaci wyciągów z różnych ziół, w których skład wchodzi również wyciąg z jemioły, należy stosować według wskazań producenta. Z reguły są to preparaty, które w podobnych ilościach jak wyżej opisane przed spożyciem należy rozcieńczyć w wodzie.

Tabletki i kapsułki

• Jemioła kapsułki (Herbapol) – suplement diety do stosowania 3x dziennie po 1 kapsułce. Dawka dzienna wynosi 750 mg ziela z jemioły.
• Jemioła w tabletkach (Colfarm) – suplement diety zawiera 250 mg wyciągu w 1 tabletce, którą należy przyjmować 1x dziennie.

Zioła sypkie

1 płaską łyżeczkę należy zalać 200 ml wrzącej wody i odstawić pod przykryciem na 5-10 min. Pozostawienie zalanego ziela ma na celu wydostanie się substancji czynnych do naparu. Zaleca się go pić 1x dziennie. Za każdym razem trzeba przygotować świeży napar. Tak przygotowanych ziół nie należy stosować długo [6].

Preparaty homeopatyczne

Do sporządzania takich preparatów stosowane są pasożytujące na drzewach liściastych świeże liście i owoce. Dawkowanie określa szczegółowo producent.

Herbatki ziołowe złożone

Herbaty z jemiołą, mają mniejsza zawartość tego składnika niż wyciągi. Zalecane stosowanie to z reguły picie herbatki 2-3x dziennie. Pamiętać należy o pozostawieniu zalanej saszetki na 10-15 min. pod przykryciem.

Kto nie powinien stosować ziela jemioły?

Oto kilka grup osób, które powinny zachować ostrożność lub nie stosować jemioły:

1. Kobiety w ciąży i karmiące piersią;
2. Osoby z alergią lub nadwrażliwością;
3. Osoby z chorobami wątroby lub nerek;
4. Dzieci i niemowlęta;
5. Osoby przyjmujące niektóre leki;
6. Osoby z chorobami autoimmunologicznymi;
7. Osoby z chorobami serca.

Czy jemioła jest szkodliwa i trująca?

Od wieków roślina uważana była za magiczną. Wokół niej narosło wiele mitów i przesądów. Trujące działanie wyciągów z jemioły, może mieć miejsce w przypadku przedawkowania. Każdy z producentów określa sposób dawkowania i zalecane dzienne spożycie. Różnice w ilości substancji czynnych w każdym preparacie są różne, dlatego za każdym razem należy się zapoznać z ulotką. W przypadku pominięcia dawki nie należy stosować następnej dawki w podwójnej ilości.

Do zatrucia, którego skutkiem jest nadmierne obniżenie ciśnienia, może dojść podczas stosowania nieprawidłowych dawek jemioły w połączeniu z lekami obniżającymi ciśnienie. Osoby stosujące takie leki powinny preparaty z jemiołą stosować po konsultacji z lekarzem.

Ciężkie zatrucia mogą objawić się między innymi: biegunką, majaczeniem i drgawkami. Z tego względu najlepiej stosować ją pod kontrolą lekarza. Właściwe dawkowanie wg Komisji Europejskiej to 10 g surowca na dobę, przyjmowane doustnie [2].