Co to jest przepuklina przełyku?

Przepuklina przełyku, zwana również przepukliną rozworu przełykowego, to schorzenie polegające na wsunięciu się do klatki piersiowej jakiejkolwiek innej struktury jamy brzusznej niż przełyk [1,2].

Istnieją 4 typy przepuklin przełykowych, ale u ponad 95% diagnozowanych pacjentów określa się typ I przepukliny. Polega on na tym, że część żołądka przemieszcza się ponad przeponę przez rozwór przepony. Inaczej określa się ją jako przepuklinę wślizgową [2].

W typie II przepukliny może dojść do przejścia prawie całego żołądka do klatki piersiowej. Ten rodzaj określa się jako przepuklinę okołoprzełykową [2].

Jednym z najrzadszych rodzajów przepukliny przełyku jest typ IV, w którym do klatki piersiowej przedostają się inne narządy układu pokarmowego, np. jelita [2].

Jakie są przyczyny przepukliny przełyku?

Jakie są przyczyny przepukliny przełyku? Czy przepuklina przełyku może powodować problemy z oddychaniem? Czy istnieje coś takiego, jak atak przepukliny przełykowej?

Główną przyczyną rozwoju przepukliny przełyku jest wzrost ciśnienia w jamie brzusznej. Może być to spowodowane wieloma czynnikami, często dość błahymi, jak np.:

• kichanie,
• wymioty,
• dźwiganie ciężarów, które mocno angażują mięśnie brzucha [1].

Do innych przyczyn powstania przepukliny przełyku należy wiek. U osób starszych to schorzenie jest częściej diagnozowane. Czynnik ryzyka to również nadwagą, a szczególnie otyłość. Do innych przyczyn należą:

• operacje przełyku,
• częściowa lub całkowita resekcja żołądka,
• ciąże mnogie,
• schorzenia związane z odwapnieniem i zwyrodnieniem kości [1].

Jakie są objawy przepukliny przełyku?

Przepuklina przełyku może być bezobjawowa, ale znacznie częściej towarzyszą jej objawy. Do najczęstszych objawów przepukliny przełyku należy:

• zgaga,
• nadmierne odbijanie się w połączeniu z zarzucaniem treści pokarmowej,
• wzdęcia,
• uczucie pieczenia w przełyku,
• ból w nadbrzuszu i klatce piersiowej,
• duszność,
• przyspieszenie akcji serca,
• chrypka i podrażnienie gardła [1].

Podczas “ataku” przepukliny przełykowej, ból i kłucie w klatce piersiowej może być tak silny, że pacjenci często trafiają z tym na SOR, z obawy o problemy z sercem. Atakiem przepukliny przełyku możemy nazwać także epizody pieczenia w klatce piersiowej, czyli zgagi, gdyż pacjenci najczęściej nie doświadczają objawów cały czas. Pojawiają się one zwykle po obfitym posiłku (często tłustym i ciężkostrawnym), co może być mylone z atakiem przepukliny przełyku.

Czy przepuklina przełyku może powodować problemy z oddychaniem? Pacjenci cierpiący na przepuklinę rozworu przełykowego mogą doświadczać duszności i problemów z oddychaniem. Najczęściej jest to spowodowane silnymi objawami ze strony refluksu żołądkowo-przełykowego, jednak może być to mylone z objawami astmy lub innych chorób płuc. Problemy z oddychaniem, ale również przyspieszenie akcji serca są charakterystyczne dla przepukliny okołoprzełykowej.

W skrajnych przypadkach może dojść do dysfagii, czyli zaburzeń połykania, a nawet anemii z niedoboru żelaza [1].

Jak rozpoznać przepuklinę przełyku?

Przepuklinę przełyku diagnozuje się na podstawie kilku badań. Wykonuje się zdjęcie rentgenowskie lub tomografię komputerową, która uwidacznia badane struktury. Diagnostykę często przeprowadza się z podaniem kontrastu, który ułatwia zlokalizowanie przepukliny i ocenienie jej wielkości [2].

Innym, częstym badaniem do rozpoznania przepukliny jest gastroskopia, w której lekarz może ocenić strukturę dwunastnicy, żołądka i przełyku od środka [2].

Jak leczyć przepuklinę przełyku?

Jeśli pacjent ma przepuklinę przełyku, ale jest ona bezobjawowa, czyli chory nie cierpi na objawy związane z refluksem żołądkowo-przełykowym, to leczenie nie jest konieczne [1,2].

Leczenie przepukliny przełyku powinno być wdrażane na podstawie objawów. Jeśli pacjent rzadko doświadcza zgagi i innych problemów, to skuteczna może być zmiana stylu życia i diety.

Przepuklina przełyku i dieta

Dieta przy przepuklinie przełyku powinna być lekkostrawna i podobna do tej, którą stosują pacjenci cierpiący na wrzody, nadżerki oraz stany zapalne żołądka i dwunastnicy. Jak powinna wyglądać dieta przy przepuklinie przełyku?

1. Należy unikać nadmiernego objadania się. Lepiej jeść posiłki mniejsze objętościowo, a częściej.
2. Dieta powinna być bogata w lekkostrawne posiłki. Należy pamiętać o warzywach i innych źródłach błonnika.
3. Powinno się ograniczyć spożywanie potraw smażonych na głębokim oleju. Lepiej wybierać inne formy obróbki cieplnej posiłku, np. gotowanie.
4. Należy unikać przypraw i dodatków o intensywnie kwaśnym i pikantnym smaku.
5. Należy wyeliminować picie alkoholu oraz palenie papierosów, a także przyjmowanie innych używek.

Oprócz diety, przy przepuklinie przełyku warto wprowadzić kilka innych usprawnień, które zredukują objawy zgagi.

1. Bezpośrednio po posiłku nie powinno się kłaść, bo wzmaga to zarzucanie treści żołądkowej. Ostatni posiłek powinno spożywać się około 2 lub 3 godziny przed snem.
2. Po posiłku nie zaleca się również wykonywania ćwiczeń fizycznych – szczególnie tych, które angażują mięśnie brzucha i zwiększają ciśnienie brzuszne.
3. Podczas spania najlepiej trzymać głowę na lekkim podwyższeniu (nawet do 20 cm), co zapobiega zarzucaniu treści pokarmowej.
4. Lepiej spać na lewym boku, gdyż żołądek jest wtedy umiejscowiony poniżej linii przełyku, co może redukować objawy zgagi.

Jakie leki na przepuklinę przełyku?

Najczęstszym sposobem leczenia przepukliny przełyku jest leczenie objawowe.

IPP

Wykorzystuje się tutaj głównie inhibitory pomp protonowych (IPP). To leki, które hamują aktywność pomp protonowych w komórkach okładzinowych żołądka, przez co zmniejsza się sekrecja kwasu solnego, a w efekcie ilość soku żołądkowe. Do najczęściej stosowanych IPP zalicza się:

• pantoprazol (Contix, Controloc, IPP, Nolpaza, Pamyl),
• omperazol (Bioprazol, Helicid, Polprazol),
• esomeprazol (Emanera, Mesopral, Texibax),
• lansoprazol (Lanzul, Lanzul S, Zalanzo),
• rabeprazol (Zulbex) [1,2].

Najważniejszą zasadą przyjmowania tych leków jest to, żeby stosować jak najmniejszą, skuteczną dawkę. Najczęściej przyjmuje się te leki rano i na czczo, czyli godzinę przed posiłkiem. Długotrwałe stosowanie IPP może prowadzić do niedoborów żelaza, wapnia i witaminy B12, dlatego podczas terapii należy kontrolować ich poziom.

Antagoniści receptora H2

Alternatywą o podobnym efekcie działania, ale odmiennym mechanizmie jest stosowanie antagonistów receptorów H2, czyli famotydyny (np. Famogast) [1,2].

Leczenie chirurgiczne

Jeśli pacjent cierpi na przepuklinę wślizgową, to działaniem I rzutu jest leczenie farmakologiczne. Jeśli nie przynosi ono rezultatów, to zwykle stosuje się wtedy leczenie chirurgiczne [1].

Przy przepuklinie okołoprzełykowej podejście jest inne. Tutaj leczeniem I rzutu jest zabieg [1].

Leczenie przepukliny przełyku wykonuje się przy użyciu laparoskopu. Jest to tzw. laparoskopowa fundoplikacja sposobem Nissena [1,2].