,

Czy włośnica jest uleczalna?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Włośnica – objawy i leczenie. Jak można się zarazić?

Włośnica jest chorobą wywołaną przez włosień kręty. Jakie objawy daje zakażenie tym pasożytem? Jak można się zarazić?  Jak wykryć włośnicę w mięsie? Czy ta choroba jest uleczalna? W jaki sposób się ją leczy?
Włośnica - jak się zarazić? (fot. Canva)

Włośnica – choroba, której należy się bać?

Włośnica jest chorobą pasożytniczą spowodowaną przez włośnia krętego (nicienia z rodzaju Trichinella). Postacie dorosłe (wągry) mogą osiągać do 5 mm długości. Choroba często ma gwałtowny przebieg, często także dochodzi do groźnych  powikłań, a w niektórych przypadkach nawet do śmierci. Jest to związane z faktem, że larwy włośnicy mogą wędrować praktycznie po całym organizmie człowieka, powodując stany zapalne oraz martwicę [1].

Jak można się zarazić włośnicą?

Nie ma możliwości zarażenia się włośnicą od innego człowieka. Zarazić można się jedynie przez spożycie zakażonego jej larwami mięsa. Najczęściej zakażone są świnie oraz dziki, ale w Polsce mogą to być również kozy, owce czy króliki. Po spożyciu takiego mięsa, sok żołądkowy rozpuszcza otoczkę, a larwy wydostają się na zewnątrz i atakują jelito cienkie. Następnie przenikają do naczyń krwionośnych i są roznoszone po całym ciele. Można je znaleźć m.in. w mięśniach czy na języku. W międzyczasie larwy przekształcają się w wągry i zaczynają wapnieć [2]. 

Jak często występuje włośnica w mięsie?

Zarażenie włośnicą jest najczęściej skutkiem zjedzenia mięsa surowego, niedogotowanego lub nieprawidłowo przetworzonego pochodzącego od świń lub dzików. Należy pamiętać, że badanie mięsa w kierunku wykrycia larw włośni jest wymagane przepisami prawa Unii Europejskiej i prawa polskiego. Z tego względu w Polsce drastycznie spadła liczba przypadków włośnicy wśród ludzi, ale dalej może być obecna w populacjach zwierząt dzikich. Średnio co 120 dzik jest zarażony włośnicą, dlatego należy zachować szczególną ostrożność podczas spożywania dziczyzny [3].

Jak wygląda włośnica w mięsie?

Jakie objawy daje włośnica?

Objawy włośnicy można zasadniczo podzielić na 3 etapy. Same larwy wylęgają się średnio od tygodnia do nawet 2 miesięcy. Długość ich wylęgania zależy m.in. od ilości zjedzonego zakażonego mięsa czy rodzaju włośni. W przypadku pierwszej fazy zakażenia mogą wystąpić następujące objawy:

  • zaburzenia żołądkowo-jelitowe;
  • nudności;
  • wymioty;
  • gorączka i złe samopoczucie.

Powyższe objawy mogą wystąpić już nawet na drugi dzień po zjedzeniu zakażonego mięsa. Do drugiej fazy dochodzi najczęściej po ok. 8 dniach od zakażenia. W tej fazie mogą się pojawić:

  • dreszcze i wysoka gorączka;
  • osłabienie organizmu;
  • bóle mięśniowe, kostne oraz bóle głowy;
  • majaczenie;
  • zaburzenia przewodu pokarmowego podobne jak w 1 fazie;
  • obrzęk twarzy, w szczególności powiek;
  • pocenie się;
  • wykwity na skórze.

Do najgroźniejszych objawów dochodzi podczas trzeciej fazy, kiedy larwy osiedlają się w mięśniach. Może dojść m.in. do:

  • bardzo silnych bóli mięśniowych;
  • szczękościsku;
  • kłopotów z połykaniem;
  • porażenia nerwu twarzowego [1,3].

Do jakich powikłań prowadzi włośnica?

W przypadku niepodjęcia leczenia w odpowiednim czasie może u niektórych pacjentów dojść do powikłań. Należą do nich m.in.:

  • zapalenie mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych;
  • zapalenie lub zatorowość płuc;
  • zaburzenia lub niewydolność serca;
  • poronienia lub przedwczesny poród;
  • zaburzenia widzenia;
  • miejscowe porażenia mięśni;
  • zaburzenia psychiczne [2,3].

Profilaktyka włośnicy, czyli jak jej zapobiec?

Zawsze łatwiej jest zapobiegać, niż leczyć. Z tego względu warto stosować się do kilku zasad, aby uniknąć zarażenia włośnicą:

  • nie należy spożywać nieprzebadanego mięsa niewiadomego pochodzenia (np. dziczyzny podczas podróży po Azji lub Ameryce Południowej);
  • unikać jedzenia surowego lub niedogotowanego mięsa;
  • w przypadku wykrycia ognisk choroby, nie wolno spożywać mięsa zwierząt, które mogły mieć kontakt z nosicielami (nawet jeżeli badania nie dały pozytywnego wyniku) [1].

Jak wygląda leczenie włośnicy?

Leczenie włośnicy powinno być prowadzone w szpitalu. Dodatkowo, po zakończonym leczeniu, pacjent powinien przez kilka tygodni oszczędzać się oraz unikać nadmiernego obciążania mięśni. W samym leczeniu używa się przez około 10 dni leków przeciwpasożytniczych dostępnych z przepisu lekarza. Mogą to być m.in. mebendazol np. Vermox, albendazol np. Zentel czy pyrantel np. Combantrin. Dla pomyślności leczenia ważny jest czas, im szybciej zastosuje się leczenie przeciwpasożytnicze, tym większa szansa na szybkie wyzdrowienie. Trzeba pamiętać, że leki te nie przenikają przez torebkę łącznotkankową, dlatego są nieskuteczne w stosunku do larw w mięśniach szkieletowych. 

Równocześnie można zastosować leczenie objawowe (w zależności od towarzyszących chorobie objawów). W przypadku silnych bóli czy wysokiej gorączki można zastosować, chociażby niesteroidowe leki przeciwzapalne. W bardzo ciężkich przypadkach konieczne może być podanie glikokortykosteroidów. Zalecany jest również odpoczynek i wyrównanie niedoborów wody oraz elektrolitów utraconych podczas biegunki czy wymiotów [1].

Włośnica – czy jest uleczalna?

W przypadku lekkich postaci włośnicy rokowanie są zwykle dobre. W przypadku, gdy terapia zostanie rozpoczętą jeszcze na etapie zajęcia przez włośnie jelit, możliwe jest całkowite wyleczenie. Niestety, leki przeciwpasożytnicze nie mogą przedostawać się przez torebkę, dlatego są nieskuteczne wobec larw włośnia w mięśniach szkieletowych. Niestety, nieleczone przypadki mogą się kończyć groźnymi dla zdrowia powikłaniami, w tym nawet zgonem [1].

Podsumowanie

Włośnica jest groźną chorobą pasożytniczą, spowodowaną spożyciem zakażonego mięsa. Na szczęście dzięki dokładnym badaniom sprzedawanego w Polsce mięsa, przypadki włośnicy należą do rzadkości. Problem może dotyczyć spożycia dziczyzny, dlatego ważna jest dokładna obróbka termiczna mięsa. W przypadku zachorowania ważne jest szybkie działanie. Jeżeli uda się szybko podać leki przeciwpasożytnicze, to choroba ma z reguły lekki przebieg, a rokowania są dobre.

Bibliografia

  1. Gołąb, E., and M. Sadkowska-Todys. „Epidemiologia włośnicy w Polsce dawniej i dziś.” Wiadomości Parazytologiczne 52.3 (2006): 181-187.
  2. Gawor, Jakub. „Włośnica u dzików i zwierząt drapieżnych rosnącym zagrożeniem dla ludzi w Polsce.” Życie Weterynaryjne 86.10 (2011).
  3. Cabaj, Władysław, et al. „Włośnica u zwierząt wolno żyjących stałym zagrożeniem zdrowia ludzi w Polsce.” Kosmos 54.1 (2005): 95-103.

Powiązane produkty

Omawiane substancje

W tym poradniku nie omawiamy konkretnych substancji.

Omawiane schorzenia

  • Włośnica

    Włośnica to choroba pasożytnicza wywoływana przez tasiemce. Objawy mogą obejmować bóle brzucha, nudności, biegunkę i utratę masy ciała.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .