Ekstrakcja, czyli usunięcie zęba, należy do najstarszych i najczęściej wykonywanych zabiegów chirurgii jamy ustnej przeprowadzanych przez lekarzy dentystów i chirurgów stomatologów. Mimo że skuteczne zwalczanie bólu pozwoliło na ogromny postęp całej chirurgii, ból pozabiegowy wciąż pozostaje istotnym, choć niedocenianym problemem, a przecież to nieunikniony skutek jakiejkolwiek interwencji chirurgicznej. 

Dlaczego ciągle boli po wyrwaniu zęba?

Pierwsze wyjaśnienie takiej sytuacji to malejący efekt działania leków znieczulających podanych przed lub podczas zabiegu ekstrakcji (wyrywania) zęba. Ból po wyrwaniu zęba (który często opisywany jest jako ból rwący, ból pulsujący, ból promieniujący) staje się coraz bardziej odczuwalny w ciągu kilku godzin od przeprowadzenia zabiegu. Kolejna sprawa to czas trwania zabiegu wyrywania zęba – jeśli ekstrakcja wymagała długiego utrzymywania szeroko otwartych ust, może pojawić się ból szczęki po wyrwaniu zęba. Zwykle takie dolegliwości powinny samoistnie ustąpić w ciągu pierwszych 2-3 dni. Natężenie bólu pojawiającego się po usunięciu zęba jest kwestią bardzo indywidualną – różni się między poszczególnymi pacjentami, a jego natężenie idzie w parze z rozległością przeprowadzonego zabiegu chirurgicznego, czyli rozległością powstałego i toczącego się stanu zapalnego [1].

Czy ból po wyrwaniu zęba może świadczyć o powikłaniach?

Zdecydowanie tak. Najczęstszą przyczyną silnych dolegliwości bólowych jest miejscowe zapalenie kości zębodołu, znane jako „suchy zębodół”. Jest to powszechne powikłanie zabiegu usunięcia zęba, którego objawy pojawiają się między 1 a 3 dniem po ekstrakcji. Pacjenci zgłaszają silny ból ograniczony do miejsca zabiegu, nieprzyjemny posmak w ustach, w badaniu klinicznym stwierdza się przykry zapach z ust (halitozę), powiększenie i wrażliwość węzłów chłonnych podżuchwowych, a zaczerwieniona śluzówka podczas palpacji (dotyku) jest tkliwa. Inną postacią bólu poekstrakcyjnego jest nadwrażliwość zęba sąsiadującego. Ten rodzaj dolegliwości może wynikać z urazów do których doszło w wyniku użytych podczas zabiegu sił, podwichnięcia zęba lub złamania korony (powstania ostrych brzegów kostnych) [2].

Jak długo utrzymuje się ból po wyrwaniu zęba?

Nieprzyjemne dolegliwości bólowe pojawiają się zwykle kilka godzin po wykonanej procedurze i mogą utrzymywać się przez okres od 3 do 7 dni. Jeśli jednak ból zęba po usunięciu trwa zbyt długo, przybiera na sile, a leki przeciwbólowe nie pomagają, wówczas może być to oznaka wystąpienia powikłań pozabiegowych.

Jak leczyć ból po wyrwaniu zęba?

Zaleca się, żeby farmakologiczne zwalczanie wspomnianych dolegliwości rozpoczynało się przed zabiegiem i obejmowało okres w trakcie zabiegu (znieczulenie) i czas po jego zakończeniu. Szczególnie pomocne są obwodowo działające niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak: ibuprofen  (zastosowanie ibuprofenu przed zabiegiem jest bardziej efektywne od jego stosowania po zabiegu), naproksen, deksketoprofen, ketoprofen, nimesulid, a także koksyby. Stosowanie paracetamolu nie jest zalecane w monoterapii (tylko jeden lek) – nie wykazuje skutecznego działania przeciwbólowego w bólu zapalnym. Należy kojarzyć go z innymi lekami z grupy wspomnianych wyżej NLPZ. W aptece ogólnodostępnej mamy wiele leków, które można zastosować w celu łagodzenia bólu po wyrwaniu zęba. Należą do nich:

Ketonal Active, kapsułki twarde

Antidol, tabletki

Nurofen Express Forte, kapsułki miękkie

Gum Paroex, płyn do płukania jamy ustnej

Solpadeine, tabletki musujące

Jakie są domowe sposoby na ból po wyrwaniu zęba?

Z pomocą z pewnością przyjdą zimne okłady na policzek w okolicy loży (puste miesjce) po wyrwanym zębie. Są one skuteczne, gdyż obkurczają naczynia krwionośne, co hamuje tworzenie wysięku. Zimne okłady skutecznie zmniejszają obrzęk. Dzięki nim obniża się przewodzenie nerwowe, co uśmierza ból. W celu wykonania zimnego okładu można użyć zarówno kostek lodu, jak i kompresów z kriożelem, które dostępne są w aptece bez recepty. Nie wolno przesadzić z chłodem i nie przykładać zimnego okładu bezpośrednio do skóry. Nadmierne oziębienie tkanek może mieć negatywne skutki. Kompresy z kriożelem posiadają w zestawie ochraniacz w który należy je włożyć i dopiero w takiej formie przyłożyć do twarzy. Jeśli korzystamy z worka z kostkami lodu, należy owinąć worek cienkim ręcznikiem i w takiej postaci przyłożyć do bolesnego miejsca.

W łagodzeniu bólu po wyrwaniu zęba pomocne jest stosowanie płynu do płukania jamy ustnej zawierającego na przykład chlorheksydynę – działa antybakteryjne oraz wspomaga proces odbudowy zdrowej tkanki dziąseł. Należy jednak pamiętać, że płukanie jamy ustnej dopuszczalne jest dopiero po 2-3 dniach od zabiegu. Zbyt wczesne płukanie może spowodować wypłukanie tworzącego się skrzepu. 

Podsumowanie

Pomimo dużej dostępności leków przeciwbólowych oraz przeciwzapalnych, najważniejsze to przestrzegać wszystkich zaleceń pozabiegowych przekazanych przez lekarza dentystę, a jedno z głównych brzmi: “W pierwszych dwóch godzinach po ekstrakcji wstrzymaj się ze spożywaniem pokarmów i napojów, a po tym czasie wybieraj produkty miękkie, niewymagające gryzienia, najlepiej chłodne lub zimne”. To postępowanie dzięki któremu uśmierzymy ból i złagodzimy powstały obrzęk.