Dlaczego podczas ciąży pojawiają się żylaki? 

Ciąża prowadzi do szeregu zmian w funkcjonowaniu organizmu kobiety. Wzrost poziomu estrogenów jest obserwowany w I trymestrze ciąży,  co powoduje zwiększenie stężenia czynników krzepnięcia krwi. Z kolei rosnący poziom progesteronu powoduje rozluźnienie mięśni gładkich i spadek napięcia żylnego. Dodatkowo zmiany hormonalne prowadzą do niewydolności zastawek, co sprzyja zastojowi krwi w naczyniach.

Co więcej, podczas ciąży zwiększa się objętość krwi krążącej oraz powiększa się macica, która uciska na naczynia żylne. Skutkuje to zaburzeniem przepływu krwi do serca. Wszystkie te zmiany prowadzą pośrednio do rozwoju żylaków w okresie ciąży. Najczęściej podczas ciąży rozwijają się żylaki kończyn dolnych oraz odbytu, znacznie rzadziej żylaki sromu i pochwy [1]. 

Jakie czynniki sprzyjają powstawaniu żylaków w ciąży? 

Niewydolność żylna, która często pojawia się podczas ciąży, może prowadzić do powstania żylaków nie tylko kończyn dolnych, ale również odbytu czy sromu. Ich powstawaniu sprzyjają m.in.:

• otyłość i niska aktywność fizyczna – podczas ciąży należy podejmować umiarkowaną aktywność fizyczną po konsultacji z lekarzem prowadzącym np. spacery;
• predyspozycje genetyczne – jeśli w rodzinie notowano przypadki żylaków, to szansa ich pojawienia się w ciąży znacznie wzrasta;
• długotrwałe korzystanie z antykoncepcji hormonalnej (powyżej 4 lat) również zwiększa szanse pojawienia się żylaków podczas ciąży;
• krótkie przerwy pomiędzy ciążami [1,2].

Co na żylaki w ciąży?

Podczas ciąży nie można stosować standardowych leków stosowanych w przypadku żylaków zawierających hesperydynę, diosminę i ruszczyk. Pomimo, że nie ma badań wskazujących na ich szkodliwość podczas ciąży, to jednocześnie brak jest dostatecznych, wiarygodnych badań naukowych wskazujących na ich bezpieczeństwo. Dotyczy to nie tylko preparatów stosowanych doustnie, ale również miejscowo. Lekarz może zalecić zastosowanie maści z heparyną, ponieważ są one z reguły dobrze tolerowane przez kobiety ciężarne oraz nie przenikają przez łożysko. Stosować można kompresoterapię, czyli wyroby uciskowe o odpowiednio rozłożonej sile ucisku, które wspierają prawidłową pracę żył. Rajstopy i pończochy uciskowe mają różną klasę kompresji, w tym przypadku najczęściej zaleca się korzystać z I klasy [1]. 

Przegląd preparatów na żylaki w ciąży

Użycie preparatów, które działają na żylaki podczas ciąży, powinno być skonsultowane z lekarzem. Poniżej przedstawione przykładowe preparaty, których użycie może zlecić lekarz (są dostępne bez recepty).

Mustela Materinte, krem

O produkcie

• krem zawiera naturalne składniki m.in. olej z awokado, peptydy awokado, wyciąg z marakui oczaru wirginijskiego oraz glicerynę naturalnego pochodzenia;
• preparat zapobiega powstawaniu rozstępów w czasie ciąży i po porodzie, działa kojąco na obolałe nogi i zapobiega pojawianiu się nowych żylaków, nie niweluje już istniejących;
• produkt był testowany klinicznie przez kobiety w ciąży [3]. 

NeoFitorid, maść z aplikatorem

O produkcie

• maść zawiera liofilizowane ekstrakty z kwiatostanu kocanki i korzenia ruszczyka, odwodniony żel z liści aloesu zwyczajnego, wyciąg olejowy z kwiatostanu dziurawca zwyczajnego, olej jojoba, masło karite, olejki eteryczne z drzewa herbacianego, cyprysu i mięty pieprzowej;
• wyrób medyczny może być stosowany przez dzieci, kobiety w ciąży oraz karmiące piersią;
• jest wskazany w przypadku dolegliwość hemoroidalnych oraz szczelin odbytu;
• maść może być stosowana nawet 4 razy dziennie przez dłuższy czas [4].

Aescin, tabletki powlekane

O produkcie

• 1 tabletka powlekana zawiera 20 mg alfa-escyny;
• osoby dorosłe mogą stosować lek 3 razy na dobę po 2 tabletki lub zgodnie z zaleceniem lekarza i informacjami w ulotce;
• jest wskazany w leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej, żylaków kończyn dolnych, żylaków odbytu, zapalenia żył kończyn dolnych, profilaktyce oraz leczeniu krwiaków, obrzęków pooperacyjnych i pourazowych;
• leku nie należy stosować w przypadku uczulenia na którykolwiek ze składników, w przypadku ciężkiej niewydolności nerek i u kobiet w czasie ciąży i w okresie karmienia piersią, jeżeli lekarz nie zalecił inaczej [5].

Procto-Glyvenol, krem doodbytniczy

O produkcie

• 1 g preparatu zawiera 50 mg tribenozydu i 20 mg chlorowodorku lidokainy; 
• krem stosuje się 2 razy dziennie (rano i wieczorem) do ustąpienia ostrych objawów, po czym krem należy stosować raz na dobę;
• produkt leczniczy wykazuje działanie przeciwzapalne, miejscowo znieczulające i ściągające, co przynosi znaczną ulgę w przypadku hemoroidów;
• może być stosowany od 2 trymestru ciąży [6].

Esceven, żel

O produkcie

• lek zawiera 83,5 mg/g wyciągu gęstego z nasion kasztanowca oraz 50 j.m./g  heparyny sodowej;
• osoby powyżej 12. roku życia mogą wcierać 1 g żelu w skórę kończyn 3 razy dziennie przez okres 2 tygodni;
• lek jest stosowany w przewlekłej niewydolności żylnej, której towarzyszy ból, uczucie ciężkości nóg, nocne kurcze mięśni łydek oraz swędzenie i obrzęk;
• nie należy stosować leku, jeśli występuje nadwrażliwość na jakikolwiek składnik preparatu, nie wolno stosować go na otwarte rany, błony śluzowe i w okolicy oczu, oraz w stanach przewlekłych schorzeń nerek;
• kobiety w ciąży oraz karmiące piersią powinny przed jego użyciem skonsultować się z lekarzem [7].

Podsumowanie

Żylaki podczas ciąży są częstym problemem. Kobiety odczuwają ciężkość nóg, ból czy swędzenie, co znacząco wpływa na komfort pacjentek. Niestety możliwości leczenia żylaków są mocno ograniczone w ciąży. Najbezpieczniejszym sposobem jest kompresjoterapia, czyli stosowanie indywidualnie dobranych wyrobów uciskowych. Ważna jest również modyfikacja trybu życia, odpowiednia aktywność fizyczna, odpoczynek z uniesionymi nogami, itd. Warto również pomocniczo stosować nieliczne preparaty, które można stosować podczas ciąży.