Dlaczego bezpieczeństwo szczepień u dzieci jest tak ważne?
Stosowanie szczepionek u dzieci wymaga szczególnej uwagi, ponieważ ich organizmy różnią się od dorosłych pod względem metabolizmu, wchłaniania i wydalania substancji czynnych. Dzieci nie są po prostu „małymi dorosłymi” – ich układ odpornościowy rozwija się stopniowo, co może wpływać na skuteczność oraz bezpieczeństwo szczepień. Odpowiednia dawka, droga podania i wiek dziecka mają kluczowe znaczenie dla uzyskania właściwej ochrony i uniknięcia niepożądanych reakcji12.
Zakres stosowania inaktywowanego wirusa zapalenia wątroby typu A u dzieci
Na rynku dostępne są szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A) przeznaczone specjalnie dla dzieci oraz młodzieży. Wskazania do stosowania oraz dopuszczalny wiek pacjentów mogą się różnić w zależności od produktu i dawki.
- VAQTA 25 – jest przeznaczona do czynnego uodpornienia dzieci od ukończenia 12. miesiąca życia do 17. roku życia włącznie, szczególnie jeśli są one narażone na zakażenie lub mogą przenosić infekcję3.
- Havrix 720 Junior – zalecana dla dzieci i młodzieży w wieku od 1 roku do 15 lat włącznie, zwłaszcza w przypadku zwiększonego ryzyka zachorowania, np. podczas podróży do krajów o wysokiej zachorowalności na WZW A4.
- Nie przeprowadzono badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania Havrix 720 Junior u dzieci w wieku 1–2 lat, ale nie ma przesłanek, by reaktogenność była większa w tej grupie wiekowej. W tej grupie szczepionka powinna być stosowana tylko w sytuacji istotnego ryzyka zachorowania1.
Dla starszych dzieci i młodzieży dostępne są także szczepionki dla dorosłych, jednak zazwyczaj są one wskazane dopiero od określonego wieku (np. od 16. lub 18. roku życia)56.
Dawkowanie szczepionek przeciw WZW A u dzieci
Dawkowanie szczepionek przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A u dzieci zależy od wieku oraz rodzaju szczepionki:
- VAQTA 25: dzieci i młodzież od 12. miesiąca życia do 17 lat – zalecana dawka to 0,5 ml (25 jednostek), podawana domięśniowo. Dla uzyskania pełnej ochrony przewidziana jest seria szczepień (szczegółowe schematy mogą się różnić w zależności od oficjalnych zaleceń)3.
- Havrix 720 Junior: dzieci i młodzież od 1 roku do 15 lat – zalecana dawka to 0,5 ml (720 jednostek ELISA), podawana domięśniowo. Pełny schemat szczepienia zwykle obejmuje dwie dawki, jednak szczegółowe odstępy i ewentualne dawki przypominające powinny być zgodne z oficjalnymi zaleceniami4.
W przypadku dzieci w wieku 1–2 lat szczepienie Havrix 720 Junior zaleca się tylko wtedy, gdy istnieje istotne ryzyko zakażenia. W tej grupie wiekowej nie przeprowadzono pełnych badań bezpieczeństwa, choć nie przewiduje się zwiększonego ryzyka działań niepożądanych1.
Bezpieczeństwo i środki ostrożności podczas stosowania szczepionek u dzieci
Szczepionki przeciw WZW A są ogólnie dobrze tolerowane przez dzieci i młodzież. Jednak istnieją pewne przeciwwskazania i środki ostrożności, które należy wziąć pod uwagę:
- Szczepionka nie powinna być podawana dzieciom z nadwrażliwością na którykolwiek ze składników preparatu, w tym neomycynę78.
- Szczepienie należy odroczyć w przypadku ostrej infekcji przebiegającej z gorączką lub zaostrzenia choroby przewlekłej18.
- Podanie szczepionki dzieciom z fenyloketonurią wymaga ostrożności, ponieważ szczepionka zawiera fenyloalaninę9.
- Podanie domięśniowe w mięsień pośladkowy, podskórne lub śródskórne nie jest zalecane, ponieważ może prowadzić do słabszej odpowiedzi immunologicznej1.
- Nie przeprowadzono badań bezpieczeństwa u niemowląt poniżej 12. miesiąca życia – szczepionki nie są przeznaczone dla tej grupy wiekowej31.
U dzieci z zaburzeniami odporności lub leczonych immunosupresyjnie odpowiedź na szczepienie może być słabsza. W niektórych przypadkach może być konieczne podanie dodatkowych dawek, aby uzyskać odpowiednią ochronę10.
- Szczepionki przeciw WZW A są dobrze tolerowane przez dzieci, jednak zawsze należy obserwować dziecko po szczepieniu przez co najmniej 30 minut ze względu na możliwość wystąpienia reakcji alergicznych lub omdlenia10.
- W przypadku przypadkowego podania dodatkowej dawki szczepionki nie stwierdzono ryzyka dla zdrowia dziecka9.
- Obecność przeciwciał przeciwko wirusowi HAV nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia, jednak w takich przypadkach szczepienie nie jest konieczne9.
Podsumowanie: Szczepionki przeciw WZW A – bezpieczeństwo stosowania u dzieci
| Grupa wiekowa | Możliwość stosowania | Dawkowanie |
|---|---|---|
| Niemowlęta (0–11 miesięcy) | Nie zaleca się | Brak danych |
| Dzieci (12 miesięcy–15 lat) | Można stosować | VAQTA 25: 0,5 ml; Havrix 720 Junior: 0,5 ml |
| Młodzież (16–17 lat) | Można stosować (VAQTA 25); szczepionki dla dorosłych od 16/18 r.ż. | Dawkowanie zgodne z zaleceniami dla młodzieży lub dorosłych |
| Dorośli (≥18 lat) | Stosować szczepionki dla dorosłych | Dawkowanie zgodne z informacją dla dorosłych |


















