Dlaczego bezpieczeństwo szczepień u dzieci jest tak ważne?

Stosowanie szczepionek u dzieci wymaga szczególnej uwagi, ponieważ ich organizmy różnią się od dorosłych pod względem metabolizmu, wchłaniania i wydalania substancji czynnych. Dzieci nie są po prostu „małymi dorosłymi” – ich układ odpornościowy rozwija się stopniowo, co może wpływać na skuteczność oraz bezpieczeństwo szczepień. Odpowiednia dawka, droga podania i wiek dziecka mają kluczowe znaczenie dla uzyskania właściwej ochrony i uniknięcia niepożądanych reakcji12.

Zakres stosowania inaktywowanego wirusa zapalenia wątroby typu A u dzieci

Na rynku dostępne są szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A) przeznaczone specjalnie dla dzieci oraz młodzieży. Wskazania do stosowania oraz dopuszczalny wiek pacjentów mogą się różnić w zależności od produktu i dawki.

  • VAQTA 25 – jest przeznaczona do czynnego uodpornienia dzieci od ukończenia 12. miesiąca życia do 17. roku życia włącznie, szczególnie jeśli są one narażone na zakażenie lub mogą przenosić infekcję3.
  • Havrix 720 Junior – zalecana dla dzieci i młodzieży w wieku od 1 roku do 15 lat włącznie, zwłaszcza w przypadku zwiększonego ryzyka zachorowania, np. podczas podróży do krajów o wysokiej zachorowalności na WZW A4.
  • Nie przeprowadzono badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania Havrix 720 Junior u dzieci w wieku 1–2 lat, ale nie ma przesłanek, by reaktogenność była większa w tej grupie wiekowej. W tej grupie szczepionka powinna być stosowana tylko w sytuacji istotnego ryzyka zachorowania1.

Dla starszych dzieci i młodzieży dostępne są także szczepionki dla dorosłych, jednak zazwyczaj są one wskazane dopiero od określonego wieku (np. od 16. lub 18. roku życia)56.

Ważne: Nie każda szczepionka przeciwko WZW A może być stosowana u dzieci! Zawsze należy zwracać uwagę na zalecany wiek i dawkowanie podane w informacji o produkcie. Przykładowo, szczepionki przeznaczone wyłącznie dla dorosłych nie powinny być stosowane u dzieci. Stosowanie szczepionek u najmłodszych (np. poniżej 12. miesiąca życia) nie jest zalecane, ponieważ nie ma danych potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność w tej grupie wiekowej31.

Dawkowanie szczepionek przeciw WZW A u dzieci

Dawkowanie szczepionek przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A u dzieci zależy od wieku oraz rodzaju szczepionki:

  • VAQTA 25: dzieci i młodzież od 12. miesiąca życia do 17 lat – zalecana dawka to 0,5 ml (25 jednostek), podawana domięśniowo. Dla uzyskania pełnej ochrony przewidziana jest seria szczepień (szczegółowe schematy mogą się różnić w zależności od oficjalnych zaleceń)3.
  • Havrix 720 Junior: dzieci i młodzież od 1 roku do 15 lat – zalecana dawka to 0,5 ml (720 jednostek ELISA), podawana domięśniowo. Pełny schemat szczepienia zwykle obejmuje dwie dawki, jednak szczegółowe odstępy i ewentualne dawki przypominające powinny być zgodne z oficjalnymi zaleceniami4.

W przypadku dzieci w wieku 1–2 lat szczepienie Havrix 720 Junior zaleca się tylko wtedy, gdy istnieje istotne ryzyko zakażenia. W tej grupie wiekowej nie przeprowadzono pełnych badań bezpieczeństwa, choć nie przewiduje się zwiększonego ryzyka działań niepożądanych1.

Bezpieczeństwo i środki ostrożności podczas stosowania szczepionek u dzieci

Szczepionki przeciw WZW A są ogólnie dobrze tolerowane przez dzieci i młodzież. Jednak istnieją pewne przeciwwskazania i środki ostrożności, które należy wziąć pod uwagę:

  • Szczepionka nie powinna być podawana dzieciom z nadwrażliwością na którykolwiek ze składników preparatu, w tym neomycynę78.
  • Szczepienie należy odroczyć w przypadku ostrej infekcji przebiegającej z gorączką lub zaostrzenia choroby przewlekłej18.
  • Podanie szczepionki dzieciom z fenyloketonurią wymaga ostrożności, ponieważ szczepionka zawiera fenyloalaninę9.
  • Podanie domięśniowe w mięsień pośladkowy, podskórne lub śródskórne nie jest zalecane, ponieważ może prowadzić do słabszej odpowiedzi immunologicznej1.
  • Nie przeprowadzono badań bezpieczeństwa u niemowląt poniżej 12. miesiąca życia – szczepionki nie są przeznaczone dla tej grupy wiekowej31.

U dzieci z zaburzeniami odporności lub leczonych immunosupresyjnie odpowiedź na szczepienie może być słabsza. W niektórych przypadkach może być konieczne podanie dodatkowych dawek, aby uzyskać odpowiednią ochronę10.

Warto wiedzieć:

  • Szczepionki przeciw WZW A są dobrze tolerowane przez dzieci, jednak zawsze należy obserwować dziecko po szczepieniu przez co najmniej 30 minut ze względu na możliwość wystąpienia reakcji alergicznych lub omdlenia10.
  • W przypadku przypadkowego podania dodatkowej dawki szczepionki nie stwierdzono ryzyka dla zdrowia dziecka9.
  • Obecność przeciwciał przeciwko wirusowi HAV nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia, jednak w takich przypadkach szczepienie nie jest konieczne9.

Podsumowanie: Szczepionki przeciw WZW A – bezpieczeństwo stosowania u dzieci

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–11 miesięcy) Nie zaleca się Brak danych
Dzieci (12 miesięcy–15 lat) Można stosować VAQTA 25: 0,5 ml; Havrix 720 Junior: 0,5 ml
Młodzież (16–17 lat) Można stosować (VAQTA 25); szczepionki dla dorosłych od 16/18 r.ż. Dawkowanie zgodne z zaleceniami dla młodzieży lub dorosłych
Dorośli (≥18 lat) Stosować szczepionki dla dorosłych Dawkowanie zgodne z informacją dla dorosłych

Pytania i odpowiedzi

Od jakiego wieku można szczepić dzieci przeciw WZW A?

VAQTA 25 i Havrix 720 Junior mogą być stosowane od ukończenia 12. miesiąca życia. Havrix 720 Junior zalecany jest od 1. roku życia do 15 lat włącznie.

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia dzieci przeciwko WZW A?

Przeciwwskazania to m.in. nadwrażliwość na składniki szczepionki, ostre infekcje z gorączką, alergia na neomycynę lub fenyloalaninę.

Czy można podać szczepionkę dziecku z obniżoną odpornością?

Tak, ale skuteczność może być niższa. Czasem konieczne jest podanie dodatkowych dawek szczepionki.

Czy szczepionki przeciw WZW A są bezpieczne dla niemowląt?

Nie zaleca się stosowania szczepionek przeciw WZW A u dzieci poniżej 12. miesiąca życia – brak danych o bezpieczeństwie.