Wprowadzenie do działań niepożądanych szczepionki przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu A
Szczepionki zawierające inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A (Vaccinum hepatitidis A inactivatum adsorbatum) należą do preparatów o korzystnym profilu bezpieczeństwa. Większość działań niepożądanych jest łagodna, przemijająca i ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni od podania szczepionki123. Poważne reakcje są bardzo rzadkie, a korzyści wynikające z ochrony przed zachorowaniem znacznie przewyższają potencjalne ryzyko4.
Częstość i rodzaj działań niepożądanych mogą się różnić w zależności od:
- wiek pacjenta (inne profile u dzieci, młodzieży i dorosłych)5
- postaci szczepionki i dawki3
- drogi podania (wszystkie dostępne szczepionki są podawane domięśniowo)6
- indywidualnej reakcji organizmu oraz przyjmowanych innych leków3
Warto pamiętać, że działania niepożądane mogą, ale nie muszą wystąpić u każdego. Zawsze należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka związanego z przyjęciem szczepionki1.
Najczęstsze działania niepożądane
Działania bardzo częste (≥1/10)
- Ból i zaczerwienienie w miejscu wstrzyknięcia – najczęściej zgłaszany objaw, zwykle łagodny, ustępuje po kilku dniach378
- Uczucie zmęczenia lub osłabienia37
- Ból głowy37
- Drażliwość (szczególnie u dzieci)37
Działania częste (≥1/100 do <1/10)
- Senność3
- Biegunka, nudności, wymioty37
- Zmniejszenie apetytu37
- Złe samopoczucie, gorączka (najczęściej łagodna, poniżej 38,5°C)37
- Reakcje miejscowe: stwardnienie, obrzęk, uczucie ciepła w miejscu podania3
- Ból ramienia (szczególnie u dorosłych, w które podano wstrzyknięcie)9
Działania niezbyt częste (≥1/1000 do <1/100)
- Zawroty głowy3
- Wysypka skórna, świąd3
- Bóle mięśni i stawów37
- Objawy przypominające przeziębienie lub infekcję górnych dróg oddechowych3
- Bóle brzucha3
Działania rzadkie i bardzo rzadkie (<1/1000)
- Reakcje alergiczne, w tym reakcje anafilaktyczne (nagłe reakcje uczuleniowe, mogące prowadzić do wstrząsu)103
- Drgawki3
- Zapalenie naczyń krwionośnych3
- Obrzęk naczynioruchowy, rumień wielopostaciowy, pokrzywka3
- Zespół Guillain-Barré (bardzo rzadko, głównie u dzieci)1112
- Trombocytopenia (spadek liczby płytek krwi)1113
Działania niepożądane u dzieci i młodzieży
Profil bezpieczeństwa szczepionek u dzieci i młodzieży jest bardzo podobny do tego u dorosłych, jednak niektóre działania niepożądane, takie jak drażliwość, płaczliwość, gorączka czy zmniejszony apetyt, mogą występować częściej u najmłodszych pacjentów57. Objawy te mają zazwyczaj łagodny charakter i ustępują samoistnie.
- Ból/tkliwość i rumień w miejscu wstrzyknięcia (bardzo często)8
- Drażliwość, gorączka, uczucie ciepła w miejscu wstrzyknięcia (często)8
- Płaczliwość, ospałość, niepokój psychoruchowy (niezbyt często)14
- Objawy żołądkowo-jelitowe: biegunka, wymioty, nudności (często lub niezbyt często)14
- Wysypka, pieluszkowe zapalenie skóry, świąd (niezbyt często lub rzadko)8
Działania niepożądane po szczepieniu dorosłych
U dorosłych, podobnie jak u dzieci, najczęściej obserwuje się miejscowe reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ból, tkliwość, zaczerwienienie, obrzęk), a także łagodne objawy ogólne, takie jak ból głowy, zmęczenie czy gorączka23. Rzadziej pojawiają się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, wysypka czy bóle mięśniowo-stawowe.
- Ból i tkliwość w miejscu wstrzyknięcia, obrzęk, uczucie ciepła, rumień (bardzo często lub często)9
- Ból głowy, zmęczenie, gorączka (często)9
- Ból ramienia, bóle mięśni i stawów (często lub niezbyt często)9
- Nudności, biegunka, wymioty (niezbyt często)15
- Reakcje alergiczne i poważniejsze działania niepożądane są wyjątkowo rzadkie11
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde podejrzewane działanie niepożądane po szczepieniu należy zgłaszać do odpowiednich instytucji, takich jak Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta szczepionki. Zgłoszenia te pozwalają na stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania szczepionek i pomagają w szybkim reagowaniu na ewentualne nowe zagrożenia161718.
Zgłoszenia można przesyłać przez formularz internetowy dostępny na stronie https://smz.ezdrowie.gov.pl lub kontaktować się telefonicznie bądź listownie z URPL1718.
Podsumowanie – Szczepionka przeciw WZW A i jej profil bezpieczeństwa
Szczepionka inaktywowana przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu A cechuje się bardzo dobrym profilem bezpieczeństwa zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane są łagodne i mają charakter przejściowy, obejmując głównie reakcje miejscowe, bóle głowy, zmęczenie, drażliwość oraz łagodne objawy żołądkowo-jelitowe. Poważne reakcje, takie jak silne reakcje alergiczne czy neurologiczne, są niezwykle rzadkie. Regularne zgłaszanie wszelkich nietypowych objawów po szczepieniu pomaga w dalszym monitorowaniu bezpieczeństwa szczepionek i chroni zdrowie wszystkich pacjentów11913.
Tabela – Działania niepożądane szczepionki przeciw WZW A według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Układ nerwowy | Ból głowy, drażliwość | Senność | Zawroty głowy | Osłabienie czucia, parestezje, migrena | Zespół Guillain-Barré | Omdlenie wazowagalne |
| Układ żołądkowo-jelitowy | Biegunka, nudności, wymioty | Ból brzucha | Wzdęcia, zaparcia | |||
| Skóra i tkanka podskórna | Świąd, pokrzywka | Wysypka | Obrzęk naczynioruchowy, rumień, wysypka uogólniona | |||
| Mięśnie i stawy | Ból mięśni, ból stawów, ból ramienia | Bóle mięśniowo-szkieletowe, sztywność | Zapalenie błony maziowej | |||
| Ogólne i miejscowe | Ból, zaczerwienienie w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenie | Gorączka, złe samopoczucie, obrzęk, uczucie ciepła | Choroba grypopodobna, świąd w miejscu wstrzyknięcia | Dreszcze, stwardnienie, krwiak | Reakcja anafilaktyczna | |
| Układ krwiotwórczy | Limfadenopatia | Trombocytopenia |

















