Szczepionka przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu A i B (ADNr) (adsorbowana) – porównanie substancji czynnych

Szczepionka skojarzona przeciw WZW typu A i B łączy ochronę przed dwoma groźnymi chorobami. Pozwala na wygodne szczepienie dorosłych i młodzieży, różniąc się zakresem działania od szczepionek jednoskładnikowych.

Charakterystyka szczepionki skojarzonej i jej miejsce wśród innych preparatów

Szczepionka przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu A i B (ADNr) (adsorbowana) to preparat, który łączy w sobie dwie inaktywowane składowe – jedną chroniącą przed WZW typu A, a drugą przed WZW typu B¹. Obie składowe są adsorbowane na związkach glinu, co zwiększa skuteczność szczepionki. Preparat ten należy do grupy szczepionek stosowanych w celu zapobiegania wirusowym zapaleniom wątroby, które są przenoszone drogą pokarmową (typ A) lub przez kontakt z krwią i innymi płynami ustrojowymi (typ B)².

W porównaniu do szczepionek jednoskładnikowych, szczepionka skojarzona pozwala na jednoczesną immunizację przeciwko dwóm typom wirusa. W praktyce oznacza to mniej iniekcji i wygodniejszy harmonogram szczepień dla osób, które są narażone na oba rodzaje zakażeń³. Szczepionki jednoskładnikowe zawierają wyłącznie antygen WZW typu A lub wyłącznie WZW typu B.

Wskazania do stosowania – kiedy sięga się po szczepionkę skojarzoną, a kiedy po jednoskładnikową?

Szczepionka przeciw WZW typu A i B (ADNr) jest przeznaczona dla dorosłych i młodzieży od 16. roku życia, którzy nie byli wcześniej szczepieni i są narażeni na oba typy wirusów⁴. Zazwyczaj zaleca się ją osobom planującym podróże do rejonów o wysokim ryzyku zakażenia lub mającym kontakt z grupami ryzyka.

Szczepionki jednoskładnikowe stosuje się natomiast, gdy pacjent wymaga ochrony tylko przed jednym typem wirusa – na przykład po kontakcie z osobą chorą na WZW typu B lub w przypadku lokalnych zaleceń epidemiologicznych. Warto zaznaczyć, że szczepionka skojarzona nie jest przewidziana do stosowania u dzieci poniżej 16 lat⁴. Szczepionki jednoskładnikowe mogą mieć inne wskazania wiekowe i być dostępne dla młodszych dzieci.

Mechanizm działania i skuteczność – czym różnią się szczepionki?

Szczepionka skojarzona działa przez pobudzenie organizmu do wytwarzania przeciwciał przeciwko obu typom wirusa. Komponenta przeciw WZW typu A to inaktywowany wirus namnażany w komórkach ludzkich, natomiast składnik przeciw WZW typu B to oczyszczony antygen powierzchniowy otrzymany metodą inżynierii genetycznej².

Po podaniu szczepionki, większość osób uzyskuje odporność na oba typy wirusów – swoiste przeciwciała pojawiają się u prawie wszystkich szczepionych już po trzech dawkach⁵. Działanie ochronne rozwija się w ciągu kilku tygodni od rozpoczęcia cyklu szczepień. Schemat podania może być standardowy (trzy dawki) lub przyspieszony w wyjątkowych sytuacjach, takich jak szybki wyjazd zagraniczny³.

Szczepionki jednoskładnikowe działają analogicznie, ale zapewniają odporność tylko na jeden typ wirusa. Wyniki badań pokazują, że poziom przeciwciał po szczepieniu skojarzonym jest zbliżony do tego, jaki uzyskuje się po szczepieniu osobnymi preparatami⁶.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Zarówno szczepionka skojarzona, jak i jednoskładnikowe, nie powinny być stosowane u osób z nadwrażliwością na składniki szczepionki, w tym neomycynę⁷. Przeciwwskazaniem jest również wcześniejsza reakcja alergiczna na szczepionki przeciw WZW typu A lub B. Podanie szczepionki należy odroczyć w przypadku ostrej choroby przebiegającej z gorączką.

Szczepionki nie zapobiegają zakażeniom innymi typami wirusów wątroby, takimi jak WZW typu C czy E⁸. W przypadku osób z zaburzeniami odporności lub dializowanych może być konieczne podanie dodatkowych dawek, ponieważ odpowiedź immunologiczna może być słabsza⁹. Warto też pamiętać, że nie wszyscy szczepieni uzyskają pełną ochronę.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Szczepionka skojarzona jest przeznaczona dla osób od 16. roku życia. Brakuje badań potwierdzających jej bezpieczeństwo i skuteczność u dzieci młodszych⁴. U kobiet w ciąży zaleca się odłożenie szczepienia, jeśli nie ma pilnej potrzeby uodpornienia, ponieważ dane dotyczące bezpieczeństwa są ograniczone¹⁰. Jeśli szczepienie jest konieczne, można je rozważyć, biorąc pod uwagę potencjalne korzyści.

Podczas karmienia piersią nie ma danych wskazujących na szkodliwy wpływ szczepionki na dziecko, jednak decyzja o szczepieniu powinna uwzględniać korzyści zarówno dla matki, jak i dziecka¹¹.

U osób z zaburzeniami funkcji nerek lub osłabioną odpornością odpowiedź na szczepienie może być słabsza, a w niektórych przypadkach konieczne może być podanie dodatkowych dawek szczepionki⁹.

Szczepionka nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługi maszyn¹².

Podsumowanie: Szczepionka skojarzona – kompleksowa ochrona dla dorosłych i młodzieży

Szczepionka przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu A i B (ADNr) (adsorbowana) to rozwiązanie dla osób, które wymagają ochrony przed obydwoma typami wirusów. W porównaniu do szczepionek jednoskładnikowych, zapewnia wygodę i skuteczność, minimalizując liczbę iniekcji. Jest przeznaczona dla dorosłych i młodzieży od 16. roku życia, a jej stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka. Schemat szczepienia można dostosować do potrzeb pacjenta, a skuteczność jest porównywalna z osobnym szczepieniem przeciwko WZW typu A i B.