Ból mięśni i stawów to częsta dolegliwość, która może wynikać z urazu (stłuczenie, skręcenie, naderwanie) lub przewlekłych schorzeń, takich jak choroba zwyrodnieniowa stawów. Ostry ból pojawia się nagle, często z obrzękiem i ograniczeniem ruchu. Przewlekły – trwa miesiącami, pogarsza się stopniowo i utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Przyczyny to najczęściej urazy mechaniczne (sport, wypadek) lub procesy zapalne w stawach i tkankach miękkich. Prawidłowe rozpoznanie przyczyny to klucz do skutecznego leczenia – warto skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza gdy ból nie ustępuje po tygodniu.

Jednak ból nie jest tylko związany ze stawami i mięśniami. Dolegliwości bólowe towarzyszą także pacjentom z przewlekłą chorobą żył, pajączkami, żylakami, zapaleniem żył i związanymi z tym obrzękami. W takich sytuacjach warto sięgać po sprawdzone preparaty, które zawierają, np. diklofenak, trybenozyd i escynę (np. Venogel). W dalszej części tekstu dokładniej omówimy ich zastosowanie.

Jak działają substancje w lekach na ból stawów i mięśni?

Zacznijmy najpierw od dokładnego omówienia i wskazania, które substancje wybierać i czego szukać w lekach na ból do stosowania miejscowego.

Diklofenak – co to jest i jak łagodzi ból?

Diklofenak to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), który hamuje produkcję prostaglandyn – substancji odpowiedzialnych za ból i stan zapalny. Stosowany na skórę (np. w formie żelu, tak jak w leku Venogel) wchłania się miejscowo, kumuluje w tkankach i działa tam, gdzie boli – bez dużego obciążenia organizmu (1).

Kluczowa zaleta: do krwi dostaje się mniej niż 5% dawki w porównaniu z tabletkami (1). Dzięki temu ryzyko działań niepożądanych (zwłaszcza żołądkowych) jest znacznie niższe niż przy doustnych NLPZ (2). Czy leki przeciwbólowe i przeciwzapalne to jedyne rozwiązanie? A może jest coś jeszcze?

Trybenozyd – na co wpływa i jak pomaga?

Warto zwrócić uwagę także na inne składniki, które dzięki swojemu działaniu, sprawdzają się w produktach na bóle kostno-mięśniowe – i nie tylko! Trybenozyd działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie, ale dodatkowo wspiera naczynia krwionośne (3). Blokuje substancje wywołujące ból i stan zapalny (histaminę, serotoninę, bradykininę), a także wpływa na przepuszczalność naczyń – co zmniejsza obrzęki pourazowe i poprawia krążenie żylne (3,4). Jest szczególnie pomocny, gdy ból towarzyszy obrzękowi lub problemom z żyłami nóg. Trybenozyd, dzięki działaniu wenotropowemu, wspiera prawidłowe funkcjonowanie naczyń i może sprzyjać zmniejszeniu obrzęków pourazowych lub pooperacyjnych. Dodatkowo trybenozyd ma działanie chondroprotekcyjne (wzmocnienie i regeneracja chrząstki stawowej). Czy mamy coś jeszcze?

Escyna – dlaczego zmniejsza obrzęki?

Bólowi i stanowi zapalnemu zwykle towarzyszy też obrzęk. Poprzednie związki również działały przeciwobrzękowo, ale escyna jest typowo nakierowana na ten objaw! Escyna, pochodząca z nasion kasztanowca, silnie zmniejsza obrzęki, ogranicza przepuszczalność błon naczyń włosowatych, uszczelnia śródbłonek, hamuje reakcję zapalną (5). Działa poprzez hamowanie enzymu (hialuronidazy), który rozkłada struktury naczyń, oraz blokowanie reakcji zapalnej (4).

Po aplikacji na skórę osiąga najwyższe stężenie w skórze i mięśniach podskórnych, nie gromadzi się w narządach wewnętrznych (4).

Venożel12 mg + 10 mg + 5 mg/g

Lek dostępny bez recepty

O leku

• zawiera 3 składniki: diklofenak, escynę i tribenozyd o synergistycznym potrójnym działaniu: przeciwbólowym, przeciwzapalnym  i przeciwobrzękowym;
• składniki Venogelu mają dodatkowe właściwości: chondroprotekcyjne (ochrona i wsparcie regeneracji chrząstki stawowej), wenotropowe (poprawa napięcia i elastyczności ścian naczyń żylnych);
• stosowany w celu łagodzenia obrzęków (w tym obrzęków zastoinowych kończyn dolnych, obrzękach po operacjach czy urazach);
• łagodzi ból i stan zapalny żył kończyn dolnych;
• stosowany do leczenia bólu kręgosłupa oraz pourazowego bólu mięśni i stawów, a także  łagodnego zapalenia stawów;
• polecany osobom, które cierpią na bóle i obrzęki nóg związane z pracą stojącą;
• występuje w opakowaniach o dwóch wielkościach: 50 g i 100 g.

Wskazania do stosowania:

• zapalenia żył kończyn dolnych
• obrzęki zastoinowe kończyn dolnych
• obrzęki pooperacyjne, pourazowe 
• zespoły bólowe związane z chorobami kręgosłupa
• pourazowy ból mięśni i stanów (stłuczenia, zwichnięcia, naderwania)
• ograniczone i łagodne postaci zapalenia stawów

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest zapalenie żył kończyn dolnych, zapalenie stawów, obrzęk pourazowy, ból stawu oraz ból mięśni.

Dawkowanie

Stosuj Venogel 3-4 razy dziennie, nanosząc go na skórę w miejscu zmienionym chorobowo. Każdorazowo nałóż żel o długości około 4 cm, a następnie delikatnie wmasuj go w skórę, aż do całkowitego wchłonięcia. Po zastosowaniu umyj ręce, chyba że leczysz je. Leczenie powinno trwać nie dłużej niż kilka tygodni, najczęściej do 4 tygodni.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Kiedy stosować leki z diklofenakiem, trybenozydem i escyną?

Wiemy już, że jeśli cierpi się na dolegliwości bólowe to warto szukać środków do smarowania z escyną, trybenozydem i diklofenakiem. Ale czy ból mięśni i stawów to jedyne wskazania? Dowiedzmy się więcej!

Urazy sportowe i pourazowe – jak szybko działają?

Preparaty miejscowe z diklofenakiem skutecznie łagodzą ból i obrzęk po stłuczeniach, zwichnięciach, skręceniach i naderwaniach mięśni czy ścięgien (4). Badania wykazały, że diklofenak w żelu (np. w Venogel) przynosi ulgę już w ciągu 2 godzin od aplikacji, a skuteczność utrzymuje się w kolejnych dniach (1,6).

Obrzęk pourazowy to naturalna reakcja organizmu, ale jego nadmierne nasilenie opóźnia powrót do zdrowia. Preparaty z escyną i trybenozydem zmniejszają obrzęk poprzez wpływ na naczynia (4). Najlepiej stosować je jak najszybciej po urazie – idealnie w pierwszych godzinach. Takie połączenie znajdziemy właśnie w Venogelu!

Choroba zwyrodnieniowa stawów – czy pomaga długotrwale?

Choroba zwyrodnieniowa to najczęstsza przyczyna bólu stawów na świecie – dotyka głównie kolan, dłoni i bioder. Objawy to ból, sztywność i ograniczenie ruchomości, które narastają z czasem (7).

Miejscowy diklofenak może być skuteczny w łagodnych i umiarkowanych postaciach – badania pokazują, że u około 60% pacjentów nastąpiła istotna poprawa (1). To opcja dla osób, które chcą uniknąć tabletek lub mają przeciwwskazania do doustnych NLPZ. Jednak w zaawansowanych stadiach choroby może być niewystarczający – wówczas lekarz rozważy inne metody.

Bóle kręgosłupa – kiedy warto spróbować?

Ból kręgosłupa (zwłaszcza lędźwiowego i szyjnego) często wynika z przeciążenia mięśni, zmian zwyrodnieniowych lub stanów zapalnych tkanek okołostawowych. Miejscowe preparaty przeciwbólowe i przeciwzapalne mogą przynieść ulgę, szczególnie gdy ból związany jest z napięciem mięśniowym czy zapaleniem tkanek miękkich.

Jeśli ból jest ostry, pojawił się nagle po wysiłku lub urazie – warto spróbować, np. omawianego żelu z diklofenakiem, escyną i trybenozydem (Venogel). Jeśli utrzymuje się dłużej niż tydzień, promieniuje do nogi lub towarzyszy mu drętwienie – skonsultuj się z lekarzem, by wykluczyć poważniejsze przyczyny (np. dyskopatię).

Czy leki miejscowe pomagają w problemach z żyłami nóg?

No właśnie, a co z problemami żylnymi? Żel z escyną, trybenozydem i diklofenakiem idealnie sprawdzi się na ból związany z problemami żylnymi, oraz obrzęki zastoinowe kończyn dolnych czy zapalenia żył.

Przewlekła niewydolność żylna – co to jest i jak się objawia?

Przewlekła niewydolność żylna (PNŻ) to schorzenie, w którym zastawki w żyłach nóg nie działają prawidłowo – krew się zastaje, rośnie ciśnienie w żyłach, co prowadzi do obrzęków, bólu, uczucia ciężkości, zmęczenia nóg, świądu i zmian skórnych (8). PNŻ jest często pomijaną przyczyną bólu nóg – lekarze skupiają się na przyczynach neurologicznych lub ortopedycznych, a tymczasem problem może tkwić w żyłach (8).

Escyna i trybenozyd mogą łagodzić objawy PNŻ dzięki działaniu wenotropowemu – uszczelniają naczynia, zmniejszają obrzęki i poprawiają krążenie żylne (5). Badania wykazały, że escyna zwiększa napięcie żył i utrzymuje ten efekt nawet godzinę po aplikacji (5). To opcja wspomagająca, ale nie zastępuje kompresji (pończoch uciskowych) ani leczenia przyczynowego – omów to ze swoim lekarzem.

Zapalenie żył powierzchownych i żylaki – jak łagodzić objawy?

Zapalenie żył powierzchownych (zakrzepowe zapalenie żył) to tworzenie się zakrzepu w żyle powierzchownej z towarzyszącym stanem zapalnym – najczęściej w żyłach nóg (9). Czynniki ryzyka to żylaki (obecne u 80% pacjentów), urazy, unieruchomienie, stosowanie estrogenów (np. pigułki antykoncepcyjne) (9).

W leczeniu tej dolegliwości, oprócz leków przeciwzakrzepowych (jeśli lekarz je zaleci), stosuje się miejscowe preparaty przeciwzapalne i przeciwbólowe – np. diklofenak – które łagodzą ból i stan zapalny w okolicy zajętej przez proces chorobowy (9). Zawsze skonsultuj objawy z lekarzem – zapalenie żył może być groźne, jeśli nie zostanie odpowiednio leczone.

Jak prawidłowo stosować żel z diklofenakiem, trybenozydem i escyną?

Preparaty miejscowe z diklofenakiem, trybenozydem i escyną (Venogel) stosuje się bezpośrednio na skórę w okolicy bólu – 3 do 4 razy dziennie, w odstępach kilkugodzinnych. Jednorazowo wystarcza pasek żelu o długości około 4 cm (dostosuj do wielkości bolącego obszaru) (4).

Nałóż preparat na skórę, rozprowadź równomiernie i delikatnie wmasuj do całkowitego wchłonięcia. Po aplikacji umyj dokładnie ręce – chyba że to właśnie ręce wymagają leczenia. Dzięki temu unikniesz przypadkowego przeniesienia leku do oczu lub na błony śluzowe (4).

Jak długo można stosować – kiedy zaprzestać?

Zazwyczaj leczenie trwa nie dłużej niż kilka tygodni, najczęściej do 4 tygodni. Jeśli po 7 dniach nie czujesz poprawy lub czujesz się gorzej – skontaktuj się z lekarzem, by ocenić sytuację i ewentualnie zmienić leczenie (4).

Nie stosuj preparatu dłużej, niż zalecono – długotrwałe stosowanie na duże powierzchnie skóry może zwiększać ryzyko działań niepożądanych. Jeśli ból wraca po zakończeniu leczenia, zgłoś się do lekarza – może to oznaczać, że potrzebne jest inne podejście terapeutyczne.

Podsumowanie

Diklofenak, trybenozyd i escyna skutecznie łagodzą ból stawów, mięśni, obrzęki po urazach oraz problemy z żyłami nóg – od ciężkości i obrzęków po żylaki. Diklofenak zmniejsza ból i stan zapalny, trybenozyd wspiera żyły, a escyna uszczelnia naczynia i redukuje obrzęki. Żel nakładaj 3-4 razy dziennie przez 2-4 tygodnie – wchłania się miejscowo, więc ryzyko skutków ubocznych jest niskie. Pomaga przy skręceniach, chorobie zwyrodnieniowej stawów, bólach pleców i przewlekłej niewydolności żylnej. Jeśli po tygodniu nie czujesz poprawy albo jest gorzej – umów się do lekarza.

• Dlaczego kostka może boleć bez żadnego urazu i jakie są najczęstsze przyczyny
• Jak rozpoznać, czy ból kostki to problem poważny czy można go leczyć w domu
• Kiedy ból po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie kostki może oznaczać chorobę
• Jakie domowe sposoby najskuteczniej łagodzą ból kostki
• W jakich sytuacjach musisz natychmiast udać się do lekarza
• Co oznacza obrzęk kostki bez urazu i czy to powód do niepokoju
• Jak przygotować się do wizyty u lekarza, żeby maksymalnie ją wykorzystać

Dlaczego kostka boli bez urazu – najczęstsze przyczyny

Czy zdarzyło Ci się obudzić z bolesną kostką, mimo że nie pamiętasz żadnego urazu? To częsty problem, który może zaskoczyć każdego. Kostka to skomplikowana struktura składająca się z wielu kości, ścięgien i mięśni, które mogą boleć z różnych przyczyn – od przeciążenia po choroby autoimmunologiczne. ¹ Co ciekawe, u niektórych osób wrażliwych na zmiany pogody, nawet spadek ciśnienia atmosferycznego może wywołać nagły ból stawów. ² Ważne jest, aby nie bagatelizować takich sygnałów – wczesne rozpoznanie problemu często pozwala na skuteczniejsze leczenie.

Czy wiesz, że charakter bólu może podpowiedzieć jego przyczynę? Ból palący, kłujący czy pulsujący – każdy z nich może wskazywać na inne schorzenie. ³ Szczególnie istotne jest zwrócenie uwagi na to, czy ból nasila się rano po przebudzeniu (typowe dla zapalenia stawów) czy wieczorem po całym dniu aktywności. Jeśli słyszysz trzeszczenie czy pękanie w kostce podczas ruchu, może to oznaczać problemy ze stawem wymagające profesjonalnej oceny. ⁴

Najczęstsze przyczyny bólu kostki bez urazu

Ból kostki po zewnętrznej stronie bez urazu może wynikać z kilku typowych problemów. Zapalenie ścięgna Achillesa to częsta przyczyna, szczególnie u osób aktywnych fizycznie – rozwija się stopniowo i powoduje sztywność, zwłaszcza rano. ¹ Inne częste przyczyny to zapalenie kaletki (wypełnionych płynem woreczków amortyzujących tarcie) oraz problemy związane z płaskostopiem czy wysokim podbiciem, które wpływają na sposób chodzenia. ⁵

Z kolei ból kostki po wewnętrznej stronie bez urazu często wiąże się z dysfunkcją ścięgna piszczelowego tylnego, które podtrzymuje łuk stopy. ¹ Zespół kanału tarsal to kolejna przyczyna – nerw piszczelowy ulega uciskowi, powodując mrowienie i pieczenie, podobnie jak w zespole cieśni nadgarstka. ⁶ Zapalenie powięzi podeszwowej może również przyczyniać się do bólu kostki, szczególnie kłującego bólu w pięcie rano po przebudzeniu. ³

Poważne choroby, które mogą się ukrywać za bólem kostki

Niektóre schorzenia wymagają szczególnej uwagi. Dna moczanowa może powodować nagły, bardzo intensywny ból kostki, często pojawiający się w nocy i tak silny, że budzi ze snu. ¹ Reumatoidalne zapalenie stawów charakteryzuje się symetrycznym bólem (zazwyczaj obu kostek), sztywnością rano trwającą dłużej niż godzinę. ⁴ Toczeń rumieniowaty może powodować ból kostki wraz ze skrajnym zmęczeniem, wysypkami skórnymi i nadwrażliwością na słońce.

Osteoporoza, zwana “cichym kaleka”, może prowadzić do nietypowych złamań kostki, szczególnie u starszych osób, często bez wyraźnych objawów ostrzegawczych. ³ Czy wiedziałeś, że nawet niewłaściwe obuwie może być przyczyną długotrwałego bólu kostki? Buty bez odpowiedniego wsparcia mogą zmienić całą postawę ciała i przeciążać stawy.

Kiedy spuchnięta kostka bez urazu powinna Cię zaniepokoić?

Obrzęk kostki bez urazu może sygnalizować różne problemy – od stosunkowo łagodnych po zagrażające życiu. Przewlekła niewydolność żylna to częsta przyczyna, gdy zastawki w żyłach nóg nie działają prawidłowo. ⁷ Znacznie poważniejsza jest zakrzepica żył głębokich (DVT), która może wystąpić po długich lotach czy okresach bezczynności i stać się zagrożeniem dla życia. ⁸

Inne przyczyny obrzęku to:

• niewydolność serca – osłabione serce nie może skutecznie pompować krwi;
• problemy z nerkami lub wątrobą;
• niedoczynność tarczycy;
• niektóre leki (antydepresanty, pigułki antykoncepcyjne);
• ciąża, szczególnie w trzecim trymestrze.

Skuteczne domowe sposoby na ból kostki

Czy znasz metodę RICE? To podstawa domowego leczenia bólu kostki: odpoczynek (Rest), lód (Ice), ucisk (Compression) i uniesienie (Elevation). ⁹ Przykładaj lód przez 15 minut kilka razy dziennie, a kostę unieś powyżej poziomu serca, gdy to możliwe. Leki przeciwzapalne jak ibuprofen czy naproxen nie tylko łagodzą ból, ale także redukują stan zapalny. ²

Delikatne ćwiczenia rozciągające ścięgno Achillesa i ruchy okrężne kostką pomagają zachować ruchomość stawu. ² Wkładki ortopedyczne mogą znacznie pomóc w przypadku problemów z ustawieniem stopy, a odpowiednie obuwie sportowe jest kluczowe, szczególnie podczas koszykówki czy siatkówki. ⁹

Jakie leki na spuchniętą kostkę bez urazu wybrać?

Domowe sposoby na ból kostki są ważne, ale jeśli kostka boli, ale nie spuchła, to możemy zastosować żele i maści przeciwbólowe. Sprawdzą się tutaj popularne substancje, jak np. diklofenak (Venogel, Dicloziaja, Voltaren Max, Olfen hydrożel), etofenamat (Traumon, Difortan), ibuprofen (Metafen Forte żel, Dip Rilif, Ibum, Nurofen Mięśnie i Stawy) lub naproksen (Naproxen Emo, Opokan Actigel). Te żele stosuje się zwykle kilka razy dziennie, smarując bolące miejsce. Można je stosować podczas obrzęku jak i bez niego. Redukują one obrzęk i ból oraz ewentualny stan zapalny. Pamiętajmy też, że plastry z substancjami przeciwbólowymi, np. Itami, Voltaren forte, Olfen Patch również można stosować tylko często żel będzie lepszym wyborem, bo ciężko dobrze przykleić plaster w okolicach kostki. Dobrym wyborem może być stosowanie maści rozgrzewających (Perskindol Active Classic Gel, Bengay, Maść końska rozgrzewająca, NeoCapsiderm) lub chłodzących (Maść końska chłodząca). Chłodzenie będzie dobre, jeśli towarzyszy nam obrzęk, a rozgrzewanie może być pomocne, jeśli ból kostki wynika z np. przeciążenia lub skurczu mięśni.

Voltaren Max, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• duża dawka składnika aktywnego;
• nie tłuści;
• nie stosować leku jeśli pacjent jest uczulony na którykolwiek z jego składników lub kwas acetylosalicylowym, ibuprofen lub inne leki stosowane w leczeniu bólu stawów i mięśni, gorączki i stanów zapalnych;
• bezwzględnie nie należy stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży;
• z kolei w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży żel można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• diklofenak przenika do mleka matki w niewielkich ilościach dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza.

Traumon, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• nie tłuści;
• nie należy stosować żelu w przypadku uczulenia na etofenamat, kwas flufenamowy, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• nie należy go używać również jeżeli występuje uszkodzenie skóry lub wypryskowe zmiany zapalne na skórze lub błonach śluzowych czy oczach;
• w trakcie używania preparatu oraz w okresie dwóch tygodni po leczeniu należy unikać ekspozycji leczonych miejsc na słońce lub solarium;
• nie wolno stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży;
• w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży żel można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• etofenamat przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza.

Dip Rilif, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• nie tłuści;
• nie należy stosować leku w przypadku uczulenia na ibuprofen, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• rzadziej mogą wystąpić zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha czy niestrawność;
• stosowanie przez kobiety w ciąży i karmiące nie jest zalecane i powinno się odbywać pod nadzorem lekarza.

Olfen MAX, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• nie tłuści;
• nie powinno się stosować leku, jeżeli pacjent jest uczulony na diklofenak, niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku;
• nie wolno stosować żelu na otwarte rany, uszkodzoną skórę, wypryski;
• nie wolno stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży;
• w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży lek można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• diklofenak przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza.

Nurofen Mięśnie i Stawy, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• nie tłuści;
• nie należy stosować leku w przypadku uczulenia na ibuprofen, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• stosowanie przez kobiety w ciąży i karmiące powinno się odbywać pod nadzorem lekarza i nie jest zalecane (szczególnie w I i II trymestrze ciąży).

NeoCapsiderm, maść

O produkcie

• leku nie wolno stosować u dzieci, na uszkodzoną skórę oraz w przypadku nadwrażliwości na przetwory z pieprzowca, salicylany lub na pozostałe składniki preparatu;
• lanolina będąca składnikiem maści może wywoływać miejscowe podrażnienia skóry;
• nie należy stosować maści w czasie ciąży i karmienia piersią;
• lek nie może być stosowany przez dzieci.

Ibum, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• nie tłuści;
• nie powinno stosować się leku w przypadku uczulenia na ibuprofen, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych składników preparatu;
• stosowanie przez kobiety w ciąży i karmiące powinno się odbywać pod nadzorem lekarza i nie jest zalecane (szczególnie w I i II trymestrze ciąży).

Naproxen Emo, żel

O produkcie

• zawiera naproksen o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym;
• wskazany przy leczeniu bólu mięśniowo-stawowego i choroby zwyrodnieniowej stawów;
• zmniejsza ból i obrzęk;
• można stosować powyżej 3. roku życia.
• nie tłuści – konsystencja żelu;
• podczas stosowania produktu należy unikać ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe (światło słoneczne, solarium).

Bengay, maść

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancje o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym;
• wykazuje efekt rozgrzewająco-chłodzący.

Perskindol Active Classic Gel, żel

O produkcie

• wyrób medyczny;
• zawartość mentolu zapewnia efekt rozgrzewająco-chłodzący;
• olejki eteryczne i ekstrakty roślinne rozgrzewają bolące miejsca;
• można stosować od 5. roku życia.

Kiedy natychmiast udać się do lekarza?

Niektóre sytuacje wymagają pilnej konsultacji lekarskiej. Czy wiesz, kiedy nie można zwlekać?

• Ból z gorączką, obrzękiem i zaczerwienieniem – może oznaczać poważną infekcję
• Całkowita utrata zdolności chodzenia
• Drętwienie, mrowienie lub utrata czucia w stopie
• Kostka zmienia kształt lub wygląda zniekształcona
• Ból tak intensywny, że powoduje mdłości
• Niestabilność kostki – wrażenie “podkręcania się” podczas chodzenia

Zapalenie stawów spowodowane infekcją bakteryjną czy zapalenie kości i szpiku to poważne stany wymagające pilnego leczenia. ¹ Pamiętaj – lepiej dmuchać na zimne niż żałować później!

Jak przygotować się do wizyty u lekarza?

Przed wizytą przygotuj szczegółowy opis objawów: kiedy się pojawiły, co je nasila lub łagodzi, jaki mają charakter. ² Weź ze sobą listę wszystkich leków, włączając te bez recepty – niektóre mogą powodować obrzęk. Odnotuj, czy ból nasila się rano czy wieczorem, czy słyszysz nietypowe dźwięki z kostki. ⁴ Im więcej informacji podasz lekarzowi, tym łatwiej będzie mu postawić właściwą diagnozę.

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Ból kostki bez urazu może świadczyć o zapaleniu ścięgien, dysfunkcji mięśni lub schorzeniach ogólnoustrojowych jak dna moczanowa czy reumatoidalne zapalenie stawów. Lokalizacja bólu – po zewnętrznej lub wewnętrznej stronie – pozwala wstępnie rozpoznać jego przyczynę. Spuchnięta kostka bez urazu może wskazywać na problemy z żyłami, sercem lub nerkami. W domowym leczeniu skuteczne są metoda RICE, leki przeciwzapalne i odpoczynek. Jeśli ból nasila się, towarzyszy mu gorączka lub problemy z poruszaniem się – koniecznie skonsultuj się z lekarzem.

• Które tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu są bezpieczne, a których unikać
• Czy paracetamol obniża ciśnienie i czy ibuprom podnosi ciśnienie
• Gdzie boli głowa przy wysokim ciśnieniu i przy niskim ciśnieniu
• Co pomaga na ciśnieniowy ból głowy poza lekami
• Kiedy ból głowy od ciśnienia wymaga pilnej konsultacji lekarskiej
• Jakie metody niefarmakologiczne skutecznie łagodzą ciśnieniowy ból głowy

Tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu – co warto wiedzieć?

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jakie tabletki na ból głowy możesz bezpiecznie przyjmować, gdy masz wysokie ciśnienie? To ważne pytanie, ponieważ niektóre popularne leki przeciwbólowe dostępne bez recepty mogą podnosić ciśnienie krwi lub zakłócać działanie leków przeciwnadciśnieniowych. Jeśli masz wysokie ciśnienie, wybór odpowiednich tabletek na ból głowy przy wysokim ciśnieniu może mieć duży wpływ na Twoje zdrowie.¹

Wiele osób myśli, że skoro lek jest dostępny bez recepty, to musi być całkowicie bezpieczny. Niestety, to nieprawda – zwłaszcza dla osób z nadciśnieniem, które szukają skutecznych tabletek na ból głowy. Leki przeciwbólowe to substancje chemiczne, które mogą powodować różne skutki uboczne, w tym podwyższenie ciśnienia krwi. Dlatego tak ważne jest, aby wiedzieć, które leki są dla Ciebie odpowiednie, a których lepiej unikać.² Co więcej, środki przeciwbólowe jak aspiryna, paracetamol i ibuprofen mogą pojawiać się w najmniej oczekiwanych miejscach. Wiele leków na przeziębienie, problemy z zatokami, a nawet zgagę również zawiera dawki środków przeciwbólowych. Upewnij się, że wiesz, co przyjmujesz, sprawdzając składniki wszystkich leków.¹

Gdzie boli głowa przy wysokim ciśnieniu?

Nadciśnienie tętnicze to często “cichy zabójca” – większość osób nie odczuwa żadnych objawów, dopóki ciśnienie nie wzrośnie do bardzo wysokich wartości. Jeśli ciśnienie gwałtownie wzrośnie do niezwykle wysokiego poziomu, mogą pojawić się objawy takie jak ból głowy, ból w klatce piersiowej, problemy z oddychaniem, długotrwałe zmęczenie, zawroty głowy, zmiany w widzeniu czy krwawienia z nosa.³ W takiej sytuacji kluczowe jest szybkie zastosowanie odpowiednich tabletek na ból głowy przy wysokim ciśnieniu.

Ważne jest, aby pamiętać, że nie zawsze to wysokie ciśnienie powoduje ból głowy od ciśnienia. Czasami może być odwrotnie – to ból głowy może spowodować wzrost ciśnienia. Jest to swego rodzaju sytuacja “kura czy jajko” – nie zawsze wiadomo, co było pierwsze.⁴ Regularne monitorowanie ciśnienia w domu jest kluczowe, zwłaszcza po rozpoczęciu stosowania nowego leku. Jeśli zauważysz wzrost wartości ciśnienia po przyjęciu tabletek na ból głowy, powinieneś natychmiast zgłosić to lekarzowi. Jest to szczególnie ważne dla osób z nadciśnieniem, które stosują leki przeciwbólowe.

Nie ma konkretnego miejsca, gdzie boli głowa przy wysokim ciśnieniu – badania nie wykazały, że ciśnieniowy ból głowy różni się lokalizacją od zwykłego bólu głowy. Ważne jest jednak, aby zwracać uwagę na inne objawy, które mogą towarzyszyć bólowi głowy przy wysokim ciśnieniu, takie jak ból w klatce piersiowej, niewyraźne widzenie, nudności czy duszność.⁴ Jeśli zauważysz skok ciśnienia, sama podwyższona wartość nie oznacza, że musisz iść do szpitala. Jednak jeśli towarzyszy temu coś nowego, jak silny ból głowy, silny ból w klatce piersiowej lub duszność, powinieneś poddać się ocenie lekarskiej.⁴

Ciśnieniowy ból głowy – co pomaga?

Zanim przejdziemy do konkretnych leków, warto zaznaczyć, że sam ból może podnosić ciśnienie krwi poprzez reakcję stresową i zmiany w układzie nerwowym. Pomiar ciśnienia podczas bólu może dawać wyższe niż zwykle odczyty, co należy mieć na uwadze.³ Jeśli cierpisz na ciśnieniowy ból głowy, masz kilka opcji leczenia. Pamiętaj jednak, że jeśli doświadczasz nagłego, intensywnego bólu głowy, który jest znacznie gorszy niż zwykle, a Twoje ciśnienie jest podwyższone, powinieneś natychmiast szukać pomocy medycznej. Może to być objaw poważniejszego problemu, takiego jak udar.⁴

Większość osób z lekkim lub umiarkowanym nadciśnieniem nie odczuwa żadnych objawów, w tym bólów głowy. Jednak przy znacznym skoku ciśnienia do niezwykle wysokiego poziomu mogą pojawić się objawy, w tym ból głowy od ciśnienia. Nie ma jednak badań wysokiej jakości pokazujących, że ból głowy spowodowany skokiem ciśnienia różni się od zwykłego bólu głowy.⁴ Czasami niektórzy na ból głowy polecają środki miejscowe. Co mamy na myśli? Np. zimne okłady lub maści z olejkami eterycznymi czy chłodzące. Czasami oczywiście mogą pomóc, ale podstawą będzie tutaj stosowanie bezpiecznych tabletek na ból głowy przy wysokim ciśnieniu.

Tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu – bezpieczne opcje

Dla osób z wysokim ciśnieniem wybór odpowiednich tabletek na ból głowy jest kluczowy. Istnieje wiele środków na ból głowy, ale musimy pamiętać, że nie wszystkie będą dobre jako tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu. Istnieje kilka bezpiecznych opcji oraz takich, które lepiej omijać. Oto, co warto wiedzieć o najczęściej stosowanych lekach przeciwbólowych. W Tabeli 1. prezentujemy zestawienie bezpiecznych leków przy nadciśnieniu, które można stosować na ciśnieniowy ból głowy. W dalszej części tekstu omawiamy także inne substancje i zwracamy uwagę, których należy unikać.

Czy paracetamol obniża ciśnienie?

Paracetamol (znany również jako acetaminofen) przez długi czas był uważany za bezpieczniejszą alternatywę dla osób z wysokim ciśnieniem. Eksperci uważają, że paracetamol jest bezpieczny dla osób z nadciśnieniem, zwłaszcza gdy jest stosowany okazjonalnie.⁵ Jednak najnowsze badania, w tym badanie opublikowane w lutym w Circulation, sugerują, że paracetamol przyjmowany regularnie może podnosić ciśnienie skurczowe o około 5 mmHg u osób z nadciśnieniem. Co więcej, efekt ten był podobny do efektu NLPZ. Badanie to było najbardziej rygorystycznym badaniem na ten temat do tej pory.²

Paracetamol jest także bezpieczniejszy pod innym względami jako tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu. Nie ma tutaj praktycznie ryzyka, że spowoduje problemy żołądkowo-jelitowe w przeciwieństwie np. do NLPZ. Jest również bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Jednak bardzo wysokie dawki paracetamolu mogą powodować poważne uszkodzenie wątroby. Długotrwałe stosowanie paracetamolu w wysokich dawkach – szczególnie w połączeniu z kofeiną lub kodeiną – może powodować choroby nerek.⁵ Odpowiadając na pytanie czy paracetamol obniża ciśnienie – nie, paracetamol nie obniża ciśnienia, ale przy okazjonalnym stosowaniu nie powoduje również jego istotnego wzrostu.

A co można powiedzieć o różnych formach paracetamolu? Tutaj mamy dość duży wybór. Są zwykłe tabletki, ale znajdziemy także syropy, tabletki musujące, czopki lub granulat do rozpuszczania. Każdy znajdzie coś odpowiedniego dla siebie jako tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu.

Paracetamol w połączeniu z innymi substancjami

Warto dodać krótkie wyjaśnienie na temat preparatów z paracetamolem z dodatkiem innych substancji. Jak one mogą wpływać na ciśnienie krwi? Jeśli masz nadciśnienie to najbezpieczniej stosować zwykły paracetamol jako tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu, ale czasami ból jest tak silny, że potrzeba czegoś mocniejszego. Co wtedy? Unikaj dodatków substancji takich jak pseudoefedryna (np. Gripex Max, Tabcin trend) lub fenylefryna. To częste składniki popularnych saszetek i tabletek na przeziębienie (np. Gripex HOT, Gripex HOT MAX, Theraflu ExtraGRIP). Druga gama tabletek przeciwbólowych to te, które mają dodatek kodeiny (np. Antidol, Solpadeine Forte Tabs) lub kodeiny i kofeiny (Solpadeine, Solpadeine Max) bądź samej kofeiny (np. Apap Extra). Tu należy być ostrożnym. Sama kodeina nie spowoduje problemów. Jedynie jej przedawkowanie może za mocno obniżyć ciśnienie krwi. Preparaty z dodatkiem kofeiny mogą być niekorzystne dla wrażliwych osób i spowodować przemijający skok ciśnienia. Dla bezpieczeństwa lepiej ich unikać.

Aspiryna na ciśnieniowy ból głowy

Czy tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu z aspiryną to dobre rozwiązanie? Aspiryna jest NLPZ. Blokuje działanie chemikaliów, które zwiększają uczucie bólu. Aspiryna łagodzi ból i obniża gorączkę.⁵ Aspiryna obniża również ryzyko zawałów serca i udarów, szczególnie u osób o wysokim ryzyku tych problemów. Zwykle zaleca się tylko bardzo niskie dzienne dawki – zwykle od 75 mg do 150 mg – dla ochrony sercowo-naczyniowej. Inne NLPZ (takie jak ibuprofen, ketoprofen lub naproksen sodu) i paracetamol nie mają tego efektu. Jednak nigdy nie powinieneś zaczynać codziennie przyjmować aspiryny bez wcześniejszej rozmowy z lekarzem.⁵

Jednak niestety aspiryna nie będzie dobrym rozwiązaniem na ciśnieniowy ból głowy. Aspiryna może osłabiać działanie powszechnych leków na ciśnienie krwi, takich jak inhibitory ACE i beta-blokery. Jeśli stosujesz jakikolwiek lek na wysokie ciśnienie krwi, to unikaj wysokich dawek aspiryny (np. 1 g), które są niezbędne, aby działać przeciwbólowo. Takie dawki mogą spowodować niekorzystne wahania ciśnienia i osłabić chwilowo działanie leków na ciśnienie. Aspiryna może również powodować zgagę, rozstrój żołądka, ból lub wrzody, nawet w bardzo małych dawkach.⁵

Czy ibuprom podnosi ciśnienie?

Dla osób z wysokim ciśnieniem krwi niektóre rodzaje niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) mogą być ryzykowne. Należą do nich ibuprofen (w tym Ibuprom), naproksen, deksketoprofen, diklofenak, nimesulid i ketoprofen. Nie powinieneś używać ibuprofenu, jeśli masz wysokie ciśnienie krwi, chyba że lekarz wyraźnie powiedział, że możesz. Ibuprofen może również osłabiać skuteczność powszechnych leków na ciśnienie krwi, takich jak inhibitory ACE i beta-blokery.⁵ Odpowiadając na pytanie czy Ibuprom podnosi ciśnienie – tak, ibuprofen (składnik Ibupromu) może podnosić ciśnienie krwi, dlatego nie jest zalecany jako tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu.

Ibuprofen może powodować zgagę, rozstrój żołądka, ból i wrzody. Może również zwiększać ryzyko zawałów serca i udarów.⁵ Dlatego osoby z nadciśnieniem powinny unikać stosowania Ibupromu i podobnych leków jako tabletek na ból głowy przy wysokim ciśnieniu. Zamiast tego lepiej sięgnąć po paracetamol lub skonsultować się z lekarzem w sprawie alternatywnych opcji leczenia.

Gdzie boli głowa przy niskim ciśnieniu?

Nie tylko wysokie ciśnienie może powodować ból głowy – również niskie ciśnienie (hipotonia) może być przyczyną dolegliwości. Gdzie boli głowa przy niskim ciśnieniu? Podobnie jak w przypadku wysokiego ciśnienia, nie ma specyficznej lokalizacji bólu głowy związanego z niskim ciśnieniem. Ból może występować w różnych częściach głowy i często towarzyszy mu zawroty głowy, osłabienie, zmęczenie czy uczucie omdlenia. Osoby z niskim ciśnieniem mogą bezpiecznie stosować większość dostępnych tabletek na ból głowy, jednak zawsze warto skonsultować się z lekarzem, szczególnie jeśli bóle głowy są częste i intensywne.

W przypadku niskiego ciśnienia ważne jest również, aby nie stosować leków, które mogą dodatkowo obniżyć ciśnienie krwi. Niektóre leki przeciwbólowe z kodeiną w wysokich dawkach mogą mieć taki efekt. Jeśli cierpisz na hipotensję i często doświadczasz bólów głowy, najlepiej skonsultować się z lekarzem w sprawie odpowiednich tabletek na ból głowy, które nie wpłyną negatywnie na Twoje już niskie ciśnienie.

Ciśnieniowy ból głowy – niefarmakologiczne metody łagodzenia

Oczywiście, tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu nie są jedyną odpowiedzią na ciśnieniowy ból głowy. Istnieje wiele skutecznych i bezpiecznych alternatyw, które nie mają żadnych skutków ubocznych i mogą skutecznie pomóc w łagodzeniu dolegliwości.⁵ Oto kilka niefarmakologicznych metod, które mogą pomóc w łagodzeniu bólu bez wpływu na ciśnienie:

• okłady z lodu na ostre urazy, takie jak skręcona kostka, mogą zmniejszyć obrzęk i złagodzić ból;
• ciepło – za pomocą gorącego ręcznika lub poduszki grzewczej – może być pomocne w leczeniu przewlekłych urazów przeciążeniowych. (Jednak nie powinieneś używać ciepła na świeże urazy);
• aktywność fizyczna może pomóc zmniejszyć niektóre rodzaje dolegliwości, takie jak ból związany z zapaleniem stawów;
• relaksacja – za pomocą technik takich jak joga lub medytacja – może zmniejszyć ból. Biofeedback może również pomóc. Te podejścia są najlepsze dla bólu, który jest wzmacniany przez stres, jak bóle napięciowe głowy;
• nietradycyjne techniki o niskim ryzyku – jak akupunktura – przynoszą korzyści niektórym osobom.

Te metody mogą być szczególnie pomocne jako uzupełnienie lub alternatywa dla tabletek na ból głowy przy wysokim ciśnieniu. Wiele osób odkrywa, że połączenie niefarmakologicznych technik z okazjonalnym stosowaniem bezpiecznych leków przeciwbólowych daje najlepsze rezultaty w leczeniu ciśnieniowego bólu głowy. Ważne jest jednak, aby pamiętać, że jeśli ból głowy jest częsty, intensywny lub towarzyszy mu wzrost ciśnienia, konieczna jest konsultacja lekarska.

Ciśnieniowy ból głowy – kiedy do lekarza?

Jeśli masz wysokie ciśnienie i często cierpisz na bóle głowy, ważne jest, aby wiedzieć, kiedy szukać pomocy medycznej. Oto kilka sytuacji, w których powinieneś skontaktować się z lekarzem, szczególnie gdy standardowe tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu nie przynoszą ulgi.

1. Jeśli masz nagły, intensywny ból głowy, który jest znacznie gorszy niż zwykle, a Twoje ciśnienie jest podwyższone, powinieneś szukać pomocy medycznej. Może to być objaw poważniejszego problemu, takiego jak udar.⁴
2. Jeśli zauważysz skok ciśnienia, sama podwyższona wartość nie oznacza, że musisz iść do szpitala. Jednak jeśli towarzyszy temu coś nowego, jak silny ból głowy, silny ból w klatce piersiowej lub duszność, powinieneś poddać się ocenie lekarskiej.⁴
3. Jeśli regularnie stosujesz tabletki na ból głowy przez więcej niż 10 dni, powinieneś skonsultować się z lekarzem. Żaden lek dostępny bez recepty nie powinien być przyjmowany przez dłuższy czas bez zgody lekarza.¹

Poinformuj swojego lekarza o wszystkich lekach, ziołach i suplementach, które stosujesz, w tym o tablekach na ból głowy przy wysokim ciśnieniu. Interakcje stanowią realne zagrożenie. Dlatego twój lekarz musi wiedzieć o wszystkich lekach, które przyjmujesz, zanim przepisze ci nowy lek. Nie zapomnij wspomnieć o lekach dostępnych bez recepty, ziołowych środkach i witaminach. ¹

Podsumowanie

Przy wysokim ciśnieniu wybór tabletek na ból głowy wymaga szczególnej ostrożności – niektóre leki, jak ibuprofen czy aspiryna, mogą pogarszać stan zdrowia i nie nadają się jako tabletki na ból głowy przy wysokim ciśnieniu. Bezpieczniejszą opcją jest paracetamol, choć nawet jego długotrwałe stosowanie może mieć skutki uboczne. Ciśnieniowy ból głowy – co pomaga? Oprócz bezpiecznych leków, warto łagodzić dolegliwości także metodami niefarmakologicznymi, jak zimne okłady czy techniki relaksacyjne. Ważne jest również, aby wiedzieć gdzie boli głowa przy wysokim ciśnieniu i gdzie boli głowa przy niskim ciśnieniu – choć lokalizacja może być różna, kluczowe są towarzyszące objawy. Gdy ból głowy od ciśnienia jest silny i towarzyszą mu inne niepokojące objawy, konieczna jest natychmiastowa konsultacja lekarska. Regularna kontrola leków i ciśnienia to podstawa bezpiecznej terapii bólu przy nadciśnieniu.

Najczęściej zadawane pytania

Rumień zakaźny (łac. erythema infectiosum) jest wysoce zakaźną, przenoszoną drogą kropelkową, chorobą. Najczęściej przenosi się ona poprzez wydzieliny układu oddechowego, takie jak plwocina czy ślina, w trakcie kaszlu czy kichania. Co ciekawe, jest nazywana potocznie piątą chorobą, ponieważ podobnie jak szkarlatyna, płonica, różyczka, odra i choroba Dukesa, objawia się wysypką. 

Rumień zakaźny jest wywoływany przez parwowirusa B19. Co ważne, nawet u 60% populacji zakażenie tym wirusem przebiega bezobjawowo. Choroba jest najbardziej zaraźliwa przed pojawieniem się najbardziej charakterystycznego objawu, czyli wysypki. Na zakażenie rumieniem zakaźnym narażeni są przede wszystkim dorośli, którzy nie przechorowali choroby w okresie dziecięcym i nie mają odporności [1].

Jakie są objawy rumienia zakaźnego u dorosłych? 

Okres wylęgania się rumienia zakaźnego trwa zwykle od 1. do 2. tygodni. W początkowej fazie choroby, symptomy z reguły są podobne do przeziębienia czy grypy, m.in. gorączka, bóle głowy i gardła, ogólne rozbicie i złe samopoczucie. Zdecydowanie jednak najbardziej charakterystycznym objawem choroby jest czerwona wysypka, pojawiająca się kilka dni po wystąpieniu objawów grypopodobnych. Z tego względu objawy można podzielić na dwie fazy. Pierwsza faza (przed wysypką), trwa zwykle od 2. do 5. dni i obejmuje następujące objawy:

• gorączka i ogólnie osłabienie;
• nieżyt górnych dróg oddechowych;
• bóle głowy i mięśni;
• nudności, wymioty i biegunka;
• świąd;
• zapalenie spojówek [1,2].

Bardziej charakterystyczne dla tej choroby są objawy drugiej fazy, czyli fazy wysypkowej, trwającej zwykle od kilku dni do nawet kilku tygodni:

• najczęściej bez gorączki i objawów grypopodobnych;
• czerwonofioletowa wysypka początkowo na policzkach, a następnie na tułowiu i kończynach;
• wysypka może być nieprzyjemnie swędząca;
• bóle stawów, w szczególności dłoni, nadgarstków, kolan i stop.

Co istotne, u zdecydowanej większości pacjentów objawy ustępują w ciągu kilku tygodni. U dorosłych rumień zakaźny może powodować troszkę inne objawy niż u dzieci. Częściej pojawiają się dolegliwości, takie jak ból stawów na tle zapalenia stawów. Często dochodzi do symetrycznego zapalenia wielu stawów, np. śródręcza, stawów kolanowych, nadgarstka, stawów łokciowych [1,3]. 

Rumień zakaźny, a szkarlatyna? Czy można je pomylić?

Rumień zakaźny i szkarlatyna to dwie zupełnie różne choroby. Rumień zakaźny jest wywołany przez wirusa, a szkarlatyna przez bakterię. Zupełnie inaczej więc przebiega leczenie tych dwóch chorób. W przebiegu szkarlatyny charakterystyczne jest występowanie bólu gardła, wysokiej gorączki, zapalenia gardła i migdałków. Inna jest również wysypka, która w przypadku szkarlatyny występuje na twarzy, ale omija okolice nosa i ust. Z reguły zajmuje obszar tułowia, nie kończyn, a w dotyku jest bardzo szorstka [3].

Czy rumień zakaźny jest groźny w ciąży? 

Zakażenie się parwowirusem B19 przez kobietę będącą w ciąży grozi transmisją zakażenia na płód. Dla płodu szczególnie niebezpieczne jest zakażenie w II trymestrze ciąży. Może dojść do powikłań, w tym poronienia, obumarcia płodu czy urodzenia noworodka z ciężką anemią płodową. Z tych względów kobiety będące w ciąży w sposób szczególny powinny unikać zakażenia tym wirusem [1]. 

Jak zapobiegać zakażeniu rumieniem zakaźnym u dorosłego?

Niestety nie ma szczepionki, ani innych cudownych sposobów na uniknięcie zakażenia. Aby zmniejszyć ryzyko, należy stosować podstawowe zasady, takie jak:

• mycie rąk;
• zakrywanie ust i nosa podczas kaszlu i kichania;
• unikanie dotykania oczu, nosa bądź ust;
• unikanie bliskiego kontaktu z chorymi;
• pozostanie w domu w przypadku zachorowania, aby nie przenosić choroby dalej [1]. 

Jak leczyć rumień zakaźny?

W chwili obecnej nie ma szczepionki ani konkretnego leku na zwalczenie choroby. Co ważne, choroba ustępuje po kilku, kilkunastu dniach samoistnie. Stosuje się więc leczenie objawowe, czyli leki mające na celu redukcję objawów, takich jak gorączka, świąd czy bóle stawów. Trzeba pamiętać, że jest to zakażenie wirusowe i nie stosuje się antybiotyków. W przypadku wystąpienia bólu i zapalenia stawów zaleca się leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takie jak ketoprofen np. Ketonal Active czy ibuprofen np. Ibuprom. U pacjentów z niedokrwistością hemolityczną może być konieczne przetoczenie masy czerwonokrwinkowej. Osoby, które przejdą chorobę, najczęściej mają odporność i nie chorują w przyszłości [1]. 

Domowe sposoby na rumień zakaźny

Skoro nie ma leków, które bezpośrednio pomagają zwalczyć chorobę, to może są jakieś tradycyjne sposoby? Przede wszystkim zaleca się ograniczenie wszelkich kontaktów z innymi osobami, aby nie rozprzestrzeniać choroby. Szczególnie należy unikać kobiet będących w ciąży, ponieważ choroba może być dla nich niezwykle groźna. Ponadto pozostanie w domu, pozwoli szybciej zwalczyć chorobę. Pomocne mogą być wszystko domowe sposoby polecane podczas przeziębienia i grypy. Odpowiednie nawodnienie, herbatki, wygrzanie się, z pewnością złagodzą objawy [1,3].

Podsumowanie

Rumień zakaźny jest chorobą wywoływaną przez wirusa parwowirus B19. Często występuje u dzieci, ale nie omija też dorosłych, którzy nie posiadają na niego odporności. Leczenie choroby ma charakter objawowy i polega na łagodzeniu objawów. W większości przypadków choroba przechodzi samoistnie w ciągu maksymalnie kilkunastu dni. Niestety, może być szczególnie niebezpieczny dla kobiet w ciąży i powodować wiele powikłań,  w tym poronienie. 

Jak działa tamoksyfen, a jak letrozol?

Tamoksyfen możemy zaliczyć do leków przeciwnowotworowych, immunomodulujących i antyestrogenowych. W jaki sposób działa ten związek? Pewne tkanki, np. wspomniany gruczoł piersiowy, mają receptory swoiste dla estrogenów. Po połączeniu esstrogenów dochodzi do zwiększenia podziałów komórkowych. Czasami mogą zajść pewne problemy, które prowadzą do powstania komórek nowotworowych. Tamoksyfen poprzez połączenie się z tym receptorem, blokuje jego dostępność dla estrogenów, więc proces namnażania się złych komórek zostaje ograniczony. Efektywność leczenia tym związkiem jest zależna od ilości receptorów estrogenowych w komórkach nowotworowych, bo wartość ta nie jest stała. Warto zaznaczyć, że tamoksyfen nie działa tylko w obrębie gruczołu piersiowego. W kościach znajdują się receptory dla estrogenów, które tamoksyfen stymuluje, co wykorzystuje się w leczeniu osteoporozy [1,2].

Letrozol to inhibitor aromatazy. Co to znaczy? Wykorzystuje się go również do zahamowania rozrostu guza nowotworowego zależnego od estrogenów. Jednym z mechanizmów powstawania estrogenów u kobiet po menopauzie jest przekształcanie hormonów nadnerczowych (testosteron, androstendion) w estrogeny przez enzym aromatazę. Letrozol blokuje ten proces, przez co zmniejsza ilość estrogenów i zmniejsza intensywność rozrostu guza stymulowanego przez estrogeny. Ze względu na mechanizm działania lek ten wykorzystuje się głównie u kobiet po menopauzie [3].

Jakie są skutki uboczne letrozolu i tamoksyfenu?

Do najczęściej występujących skutków ubocznych letrozolu należą uderzenia gorąca, nadpotliwość, uczucie zmęczenia, nudności, wzrost cholesterolu i bóle stawów. Leczenie letrozolem zmniejsza gęstość kości, co powoduje częstsze występowanie osteoporozy. Badania pokazują także zwiększoną częstotliwość występowania epizodów zakrzepowych. Pacjenci często skarżą się także na ból głowy i zawroty, wzrost apetytu, kołatanie serca oraz pogorszenie nastroju. Większość tych skutków ubocznych letrozolu występuje na początku terapii i po kilku tygodniach ustępuje [3].

Jakie są skutki uboczne tamoksyfenu? Niektóre z nich są bardzo poważne, gdyż przy stosowaniu tamoksyfenu zwiększa się ryzyko wystąpienia incydentów zakrzepowo-zatorowych, np. niedokrwienia mózgu, zakrzepicy i udaru. Może dojść do podniesienia poziomu enzymów wątrobowych i nawet martwicy. Notuje się też zwiększone ryzyko wystąpienia nowotworów macicy i endometrium. U pacjentów z przerzutami do kości może dojść do podwyższenia poziomu wapnia we krwi. Są to poważne skutki uboczne, ale korzyści ze stosowania leku i tak przewyższają te działania niepożądane. Oprócz tego pacjenci skarżyli się na inne, mniej groźne powikłania, np. uderzenia gorąca, obrzęki, wysypki, nudności, wymioty, bóle i zawroty głowy, osłabienie, zapalenie i ból stawów, powiększenie węzłów chłonnych, depresję i nadciśnienie [1,2].

Kiedy stosować tamoksyfen, a kiedy letrozol?

Główne i zarejestrowane przez FDA wskazania do stosowania tamoksyfenu dotyczą leczenia raka piersi u kobiet i mężczyzn – jako leczenie I rzutu, ale także uzupełniające po innych zabiegach. Oprócz tego tamoksyfen wykorzystuje się w ogromnej liczbie wskazań off-label, np.:

• leczenie pierwotnej i wtórnej ginekomastii z bólem piersi;
• leczeniu niepłodności w celu indukcji owulacji;
• terapii zbyt małej ilości plemników mężczyzn w połączeniu z testosteronem;
• farmakoterapii raka jajnika, pęcherza moczowego lub płuc;
• leczeniu przedwczesnego dojrzewania u kobiet z zespołem McCune’a-Albrighta;
• leczeniu łagodnej dysplazji sutka;
• leczeniu czerniaka [1,2].

Letrozol wykorzystuje się w leczeniu raka piersi wczesnego stadium lub zaawansowanego u kobiet po menopauzie – jako terapia I rzutu lub uzupełniająca. Letrozol podaje się głównie pacjentkom ze stwierdzonym rakiem piersi estrogenozależnym, gdyż w przeciwnym wypadku terapia będzie nieskuteczna. Lek ten wykorzystuje się także w leczeniu niepłodności do indukcji owulacji i zmniejszenia poziomu estrogenów. Inne wskazania obejmują leczenie męskiej ginekomastii. Zalecenia off-label obejmują leczenie męskiego raka piersi, prostaty. Letrozol można podawać do leczenia hipogonadyzmu i niedoboru androgenów. Związek ten wykorzystuje się w leczeniu opóźnionego dojrzewania u chłopców z niskim wzrostem [3-5].

Dawkowanie i czas działania leków

Najczęściej stosowaną dawką tamoksyfenu w leczeniu raka piersi jest 20 mg 1 raz na dobę, ale spotyka się stosowanie wyższych dawek (do 40 mg), chociaż ich skuteczność nie znajduje potwierdzenia w badaniach. Tamoksyfen wykorzystuje się także w profilaktyce, czyli leczeniu uzupełniającym u pacjentów z hormonozależnym rakiem piersi po chemioterapii. Wtedy podaje się 20 mg raz na dobę, a leczenie trwa zwykle od 5 do 10 lat! W leczeniu niepłodności, w celu indukcji owulacji stosuje się od 5 mg do 40 mg w dawce jednorazowej na dobę przez 4 dni. Dla dziewczynek z zespołem McCune’a-Albrighta (przedwczesne dojrzewanie) w wieku od 2. do 10. roku życia podaje się 20 mg leku dziennie. Maksymalne stężenie tamoksyfenu w organizmie zostaje osiągnięte już po około 6 godzinach. Natomiast całkowite efekty zostają osiągnięte dopiero po około 4 tygodniach terapii [1,2].

W leczeniu raka piersi letrozol podaje się zwykle w dawce 2,5 mg raz na dobę. Należy zaznaczyć, że leczenie jest długie. W zależności od typu nowotworu powinno trwać od 4 miesięcy do nawet 5 lat. W przypadku leczenia niepłodności letrozol podaje się w dawce od 2,5 mg do 7,5 mg raz na dobę od 3. do 7. dnia cyklu. Letrozol natomiast dość szybko działa na spadek estrogenów we krwi. Po podaniu dawki 2,5 mg osiąga się około 70-80% spadek po dwóch lub trzech dobach [3,5].

Profile bezpieczeństwa letrozolu i tamoksyfenu

Tamoksyfenu nie można stosować podczas ciąży. Przed rozpoczęciem terapii należy się upewnić, że kobieta nie jest w ciąży. Zajście w ciążę nawet 2 miesiące po zakończonej terapii może być bardzo niebezpieczne (a nawet zabójcze) dla płodu. Letrozolu nie można stosować w czasie ciąży, bo powoduje wystąpienie wad płodu [1-4].

Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas leczenia tamoksyfenem i letrozolem. W przypadku tamoksyfenu należy zachować 3-miesięczną przerwę po przerwaniu leczenia, a w przypadku letrozolu powinno to być minimum 3 tygodnie [1-4].

W przypadku obu leków nie ma typowych przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów, ale mogą wystąpić epizody osłabienia i zawrotów głowy, dlatego należy zachować szczególną ostrożność [1-4].

Nie wykazano typowych interakcji pomiędzy letrozolem i tamoksyfenem a alkoholem, jednak w trakcie leczenia przeciwnowotworowego powinno się zrezygnować z picia alkoholu [1-4].

Wiek nie ma wpływu na leczenie tamoksyfenem i letrozolem, dlatego nie ma wymogu modyfikacji dawek [1-4].

Letrozol można stosować bezpiecznie u pacjentów z niewydolnością nerek. W przypadku zaawansowanej niewydolności nerek może dojść do nieco większego nagromadzenia leku w organizmie i opóźnionego wydalania, dlatego można rozważyć modyfikację dawek. W przypadku tamoksyfenu nie ma konieczności modyfikacji terapii przy niewydolności nerek lub wątroby [1-4].

Dostępność leków i drogi podania

Tamoksyfen występuje w formie tabletek lub tabletek powlekanych do podawania doustnego. To jedyne formy dostępne do aplikacji. Dostępne dawki to 10 mg i 20 mg.

Letrozol również występuje jedynie jako lek do podawania doustnego w formie tabletek powlekanych. Jedyna dostępna dawka to 2,5 mg.

Zamienniki

W Tabeli 1. prezentujemy wszystkie dostępne zamienniki tamoksyfenu dostępne w aptekach.

W Tabeli 2. prezentujemy wszystkie dostępne zamienniki letrozolu dostępne w aptekach.

Podsumowanie

Tamoksyfen i letrozol to substancje chemiczne wykorzystywane głównie w leczeniu hormonozależnego nowotworu piersi. Pomimo tego stosuje się je w wielu innych wskazaniach off-label. Lepszy jest tamoksyfen czy letrozol? Nie da się odpowiedzieć na to pytanie, bo wskazania i grupa docelowa pacjentów różnią się. Oba leki są skuteczne, jednak letrozol i tamoksyfen mają pewne skutki uboczne. W niektórych przypadkach działania niepożądane brzmią groźne, ale zwykle korzyści stosowania przewyższają ryzyko braku stosowania leku. Czy tamoksyfen to chemia? Ogólnie pojęcie “chemia” bywa używane do leków stosowanych w leczeniu nowotworów, które niszczą komórki nowotworowe bądź hamują ich podziały. W tym przypadku letrozol i tamoksyfen można zaliczyć do takiej grupy.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Czym różnią się diklofenak i ibuprofen w mechanizmie działania?
• Po jakim czasie ibuprofen i diklofenak zaczynają łagodzić ból?
• Jakie skutki uboczne mogą wywołać oba te leki?
• Który lek lepiej sprawdzi się przy bólu głowy, a który przy bólu stawów?
• Ile ibuprofenu i diklofenaku można bezpiecznie przyjąć w ciągu doby?
• Czy ibuprofen i diklofenak można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią?
• W jakich postaciach dostępne są oba leki i które z nich wymagają recepty?

Czym są diklofenak i ibuprofen?

Wiele osób zastanawia się, czy ibuprofen jest przeciwzapalny – tak, obie te substancje są niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi I generacji, dzięki czemu wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz przeciwgorączkowe. Ze względu na wysoką skuteczność tych substancji oraz stosunkowe bezpieczeństwo stosowania, można je spotkać w wielu preparatach bez recepty (chociaż są dostępne również na receptę) [1,2].

Jak działa ibuprofen i diklofenak?

Diklofenak i ibuprofen mają analogiczny mechanizm działania jak inne leki należące do niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Polega on na hamowaniu aktywności cyklooksygenaz COX-1 (odpowiada m.in. za syntezę prostaglandyn, czyli hormonów oddziaływujących na wiele ważnych procesów biologicznych) oraz COX-2 (ma udział w syntezie prostaglandyn prozapalnych). Warto zaznaczyć, że ibuprofen wykazuje mniejsze powinowactwo COX-1 niż diklofenak. Oznacza to, że hamuje słabiej aktywność COX-1 w porównaniu do diklofenaku. Dzięki temu występują różnice w działaniu tych dwóch substancji. Dodatkowo, oba leki hamują agregację płytek krwi, co odróżnia je od NLPZ-ów nowszej generacji. Nie mają one jednak tak silnego działania przeciwpłytkowego jak stosowany w tym celu (w małych dawkach) kwas acetylosalicylowy [1,2].

Warto też wiedzieć, po jakim czasie działa ibuprofen – początek działania przeciwbólowego w leczeniu doraźnym pojawia się zwykle po około 30 minutach od podania, a maksymalne stężenie we krwi lek osiąga po 1-2 godzinach. Podobnie diklofenak w postaci doustnej zaczyna łagodzić ból zwykle po około 30 minutach, przy czym jego maksymalne stężenie we krwi jest osiągane najczęściej w ciągu od 0,5 do 3 godzin, w zależności od zastosowanej postaci leku.

Jakie skutki uboczne ma diklofenak i ibuprofen?

Obydwa leki mogą wywoływać różnego rodzaju działania niepożądane. Ibuprofen dla przykładu, może podrażniać żołądek, co znacznie zwiększa ryzyko wrzodów czy krwawień. Może on również powodować bóle i zawroty głowy, problemy z widzeniem czy zwiększać ryzyko zawału serca albo udaru. Z drugiej strony diklofenak może powodować podobne skutki uboczne, jak wrzody żołądka czy krwawienia. W jego przypadku częściej mogą wystąpić reakcje skórne, takie jak wysypka lub świąd. Diklofenak może również prowadzić do uszkodzenia wątroby podczas długotrwałego stosowania. Pojawia się więc pytanie, czy diklofenak jest szkodliwy – sam w sobie nie, o ile stosuje się go rozważnie i doraźnie, co znacznie zmniejsza szansę wystąpienia skutków ubocznych [1,2].

Kiedy stosuje się obie substancje?

Obydwie substancje są stosowane w bólach różnego rodzaju o słabym lub umiarkowanym nasileniu. Mogą to być m.in. bóle głowy, mięśni, stawów, kości czy zębów. Są one również wskazane w zbijaniu gorączki, infekcjach czy reumatoidalnym zapaleniu stawów. Pomimo zbliżonych wskazań, diklofenak częściej jest polecany w przypadku bólów mięśniowo-stawowych czy zapaleniu stawów. Z kolei ibuprofen jest częstym wyborem przy bólach głowy, miesiączkowych czy infekcjach [1,2].

Jak stosować diklofenak i ibuprofen?

W przypadku leków z grupy NLPZ powinno się je stosować doraźnie, w jak najmniejszych dawkach i najkrótszym czasie. Dawki tych dwóch substancji mogą się różnić w zależności od jednostki chorobowej oraz postaci leku jaką się stosuje.

Wielu pacjentów zastanawia się, ile ibuprofenu dziennie mogą bezpiecznie przyjąć. Przy podaniu doustnym dorośli najczęściej powinni przyjmować od 1200 do 1800 mg ibuprofenu na dobę (nie więcej niż 2400 mg). Dawka dla dzieci wynosi 20 mg/kg masy ciała (40 mg/kg w reumatoidalnym zapaleniu stawów) na dobę. W podaniu na skórę nie powinno się przekraczać 600 mg ibuprofenu dziennie (przeliczając jego stężenie i ilość użytego leku). Zalecana dawka czopków z ibuprofenem wynosi najczęściej 20-30 mg/kg masy ciała na dobę w 3 lub 4 dawkach podzielonych [1].

Diklofenak podawany doustnie stosuje się najczęściej w dawkach podzielonych w ilości od 25 do 150 mg na dobę. Można go stosować powyżej 14. roku życia. W ciężkich przypadkach, takich jak chociażby napad bólu kolanowego, można maksymalnie zastosować w podzielonych dawkach 150 mg diklofenaku. Analogicznie stosuje się 75 mg lub 150 mg diklofenaku na dobę w podaniu doodbytniczym. Plastry z reguły można stosować 2 razy na dobę, jako roztwór do płukania gardła do 3 razy na dobę, a jako preparaty na skórę nawet 4 razy dziennie [2].

Porównanie profilów bezpieczeństwa diklofenaku i ibuprofenu

Istnieją pewne ograniczenia w stosowaniu diklofenaku i ibuprofenu u niektórych grup pacjentów. Przyjrzyjmy się temu bliżej.

Ciąża i karmienie piersią

W I trymestrze ciąży ibuprofenu należy unikać i stosować go wyłącznie w razie bezwzględnej konieczności, gdyż – hamując skurcze mięśnia macicy – może m.in. utrudniać zagnieżdżenie zarodka i zwiększać ryzyko poronienia. W II trymestrze, wobec braku odpowiednio licznych badań u ludzi, również zaleca się ostrożność oraz rozważenie bezpieczniejszych substancji przeciwbólowych, takich jak paracetamol. Zdecydowanie nie powinien być natomiast stosowany w III trymestrze ciąży, ponieważ może doprowadzić do przedwczesnego zamknięcia się przewodu Botalla w sercu dziecka, a w następstwie do nadciśnienia płucnego u noworodka. Może on być za to stosowany podczas karmienia piersią – przenika do mleka w niewielkim stężeniu i jest uznawany za lek preferowany u kobiet karmiących [1].

Diklofenak może mieć niekorzystny wpływ na płodność kobiet, dlatego nie jest zalecany u kobiet starających się o dziecko, a w razie trudności z zajściem w ciążę warto rozważyć jego odstawienie. W I i II trymestrze ciąży powinien być stosowany wyłącznie w razie bezwzględnej konieczności, w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie najkrótszy czas, ponieważ może np. zwiększać ryzyko poronienia lub wad rozwojowych płodu. W III trymestrze jest już całkowicie przeciwwskazany. Diklofenak przenika również do mleka matek karmiących, dlatego jego postaci ogólnoustrojowe (doustne i we wstrzyknięciach) nie są zalecane w okresie laktacji, a preparaty miejscowe można stosować jedynie na zlecenie lekarza [2].

Prowadzenie pojazdów

Podczas stosowania ibuprofenu lub diklofenaku mogą wystąpić zaburzenia równowagi, senność, zawroty głowy lub inne zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego. W przypadku ich wystąpienia nie należy prowadzić pojazdów mechanicznych [1,2].

Interakcje z alkoholem

Nie wolno łączyć niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak ibuprofen czy diklofenak, z alkoholem. Leki te, podobnie jak alkohol, zwiększają ryzyko choroby wrzodowej. Połączenie ich z alkoholem zwiększa w szczególności ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego, mogące prowadzić do groźnych powikłań [1,2].

Stosowanie u seniorów, przy zaburzeniach czynności nerek, lub wątroby

Wystąpienie działań niepożądanych niesteroidowych leków przeciwzapalnych jest szczególnie istotne u osób w podeszłym wieku. Z tego względu zalecane jest w ich przypadku stosowanie jak najmniejszej możliwej dawki. Obydwa leki są przeciwwskazane w przypadku pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby, ponieważ mogą pogorszyć stan pacjenta [1,2].

Drogi podania i zamienniki diklofenaku

Diklofenak, jako jeden z popularniejszych niesteroidowych leków przeciwzapalnych, występuje pod wieloma postaciami, nie tylko doustnymi, ale również jako czopki, zastrzyki czy żele. Część preparatów jest dostępna bez recepty, np.:

• kapsułki: Voltaren Express Forte;
• tabletki powlekane: Diclomax;
• żel: Dicloziaja;
• płyn do płukania jamy ustnej: Glimbax;
• aerozol: Diky 4%;
• plastry: Itami;
• z dodatkiem escyny i tribenozydu: Venożel.

Niektóre preparaty z diklofenakiem wymagają jednak recepty od lekarza. Są to m.in. czopki, krople do oczu czy iniekcje. Również diklofenak w tabletkach czy część kapsułek bywa dostępny wyłącznie na receptę:

• kapsułki: DicloDuo;
• tabletki: Majamil Prolongatum;
• czopki: Diclac 100;
• żel: Solacutan;
• krople do oczu: Dicloabak;
• iniekcja: Olfen 75;
• z dodatkiem omeprazolu: DicloDuo Combi.

Drogi podania i zamienniki ibuprofenu

Preparaty zawierające ibuprofen mogą być dostępne zarówno bez recepty, jak i z przepisu lekarza. Co ciekawe, ibuprofen występuje w licznych postaciach leku oraz z dodatkiem różnych substancji – w aptekach spotkamy nawet preparaty łączące paracetamol i ibuprofen razem. Przykładowe leki dostępne bez recepty:

• kapsułki: Nurofen Express Forte;
• tabletki: Ibumax Forte;
• zawiesina: Ibum Forte;
• żele: Ibument;
• kremy: Dolgit;
• plastry: Nurofen Mięśnie i Stawy,
• czopki: Ibufen;
• z dodatkiem paracetamolu: Metafen;
• z dodatkiem fenylefryny: Ibuprom Zatoki Tabs;
• z dodatkiem kodeiny: Nurofen Plus;
• z dodatkiem pseudoefedryny: Ibum Zatoki.

Zdecydowanie rzadsze są preparaty zawierające w składzie ibuprofen i będące na receptę. Są to m.in.:

• kapsułki: Ibuprofen Hasco;
• drażetki: Ibuprofen AFL;
• tabletki powlekane: Brufen.

Podsumowanie

Ibuprofen i diklofenak należą do jednych z najczęściej wykorzystywanych substancji przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Swoją popularność zawdzięczają wysokiej skuteczności działania oraz dostępności w wielu różnych postaciach leku. Ibuprofen dostępny jest przykładowo w tabletkach (Ibumax), syropie (Ibum Forte) oraz czopkach (Ibufen Baby), a diklofenak – w tabletkach (Diclomax), żelu (Olfen Max) czy jako roztwór do płukania gardła (Glimbax). Należy jednak pamiętać, że powinny być one używane jedynie doraźnie i nie powinno się ich nadużywać, może to prowadzić do wielu nieprzyjemnych działań niepożądanych.

Olej z wątroby rekina, podobnie jak tran, jest źródłem różnych składników odżywczych, które mogą mieć potencjalne korzyści dla zdrowia. Jednak jego skuteczność w leczeniu konkretnych schorzeń jest nadal badana, a wyniki badań nie zawsze są jednoznaczne. Na co zatem pomaga olej z wątroby rekina? Oto kilka potencjalnych korzyści zdrowotnych oleju z wątroby rekina:

1. źródło kwasów tłuszczowych omega-3: olej z wątroby rekina jest bogaty w kwasy tłuszczowe omega-3, takie jak EPA (eikozapentaenowy) i DHA (dokozaheksaenowy). Te kwasy tłuszczowe są znane ze swoich korzyści dla zdrowia serca i układu krążenia;
2. wsparcie zdrowia skóry: witamina A, która występuje w oleju z wątroby rekina, może wspierać zdrowie skóry i błon śluzowych;
3. witamina D: olej z wątroby rekina jest również źródłem witaminy D, która jest istotna dla zdrowia układu kostnego, wchłaniania wapnia oraz prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego;
4. wsparcie dla zdrowia stawów: niektórzy ludzie uważają, że olej z wątroby rekina może pomóc w łagodzeniu objawów zapalenia stawów, takich jak w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów. Jednak dowody naukowe są ograniczone w tym zakresie.

Jak olej z wątroby rekina wpływa na odporność?

Olej z wątroby rekina jest często reklamowany jako naturalny suplement diety, który może wspomagać odporność organizmu. Jego potencjalne korzyści dla układu odpornościowego wynikają głównie z zawartości składników, takich jak kwasy tłuszczowe omega-3, witamina A i D. Te składniki są znane ze swojego wpływu na zdrowie i funkcjonowanie układu immunologicznego.

Jednak należy pamiętać, że skuteczność oleju z wątroby rekina w poprawianiu odporności może być zróżnicowana i zależy od wielu czynników, takich jak ogólna dieta i styl życia. Nie jest to cudowny środek na wszystkie problemy zdrowotne, i zawsze warto konsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem jakiegokolwiek suplementu diety. Ponadto, warto dbać o zrównoważoną i zdrową dietę oraz regularną aktywność fizyczną, aby wzmocnić odporność organizmu w naturalny sposób.

Jaki olej z wątroby rekina wybrać?

Olej z wątroby rekina występuje głównie w postaci kapsułek lub płynów doustnych. Największymi markami, prodującymi preparaty z tym olejem, jest Ecmer i Iskial. Obie serie oferują następujące produkty:

Olej z wątroby rekina z serii Ecomer:

• Ecomer kapsułki;
• Ecomer Odporność + witamina E kapsułki;
• Ecomer Gold kapsułki;
• Ecomer Forte czosnek + witamina D kapsułki;
• Ecomer Odporność Junior kapsułki.

Olej z wątroby rekina z serii Iskial:

• Iskial kapsułki;
• Iskial Max kapsułki;
• Iskial Max + czosnek;
• Iskial w płynie;
• Iskial Junior w płynie;
• Iskial Junior kapsułki do żucia.

Czym różnią się preparaty Ecomer i Iskial?

Jak widać, obie serie produktów z olejami z wątroby rekina oferują szeroką gamę różnych opcji dla pacjentów. Na pierwszy rzut oka widać, że Ecomer dostępny jest tylko w postaci kapsułek, podczas gdy Iskial również w płynie. Czym różnią się wymienione preparaty?

Ecomer, kapsułki

O produkcie

• zarejestrowany jako lek;
• kapsułka zawiera 250 mg oleju z wątroby rekina grenlandzkiego, w tym 50 mg alkoksygliceroli;
• może być przyjmowany przez dorosłych i młodzież powyżej 12 roku życia – 1 lub 2 kapsułki 2 lub 3 razy dziennie;
• niewątpliwą zaletą tego preparatu jest fakt, że jest to jedyny lek OTC (a nie suplement diety) w tym przeglądzie;
• jest tutaj standaryzowany olej z wątroby z rekina, co jest kolejna niewątpliwą zaletą [1].

Iskial, kapsułki

O produkcie

• zarejestrowany jako suplement diety;
• kapsułka zawiera 250 mg oleju z wątroby rekina, w tym 55 mg alkilogiceroli i 4,3 mg skwalenu oraz 500 j.m. witaminy D3;
• dawkowanie: dzieci powyżej 3 roku życia 2 kapsułki przed posiłkami, a dorośli 2-4 kapsułek przed posiłkami;
• zaletą preparatu jest to, że występuje tutaj standaryzowany olej z wątroby rekina na dwa składniki;
• dodatkowo jest tutaj witamina D3, aczkolwiek przy jej suplementacji warto by było zbadać jej poziom, aby sprawdzić czy jej ilość w tym preparacie będzie wystarczająca [2].

Porównując dwa flagowe preparaty tych serii widać kilka różnic. Ecomer jest lekiem i ma zauważalnie wyższe dawkowanie. Nie zawiera on jednak witaminy D3 w przeciwieństwie do Iskialu. Oba preparaty mają prosty skład oraz standaryzowany olej z wątroby rekina, co należy uznać za niewątpliwe zalety tych preparatów.

Ecomer Odporność + witamina E, kapsułki

O produkcie

• kapsułka zawiera 250 mg oleju z wątroby rekina grenlandzkiego, w tym 50 mg alkoksygliceroli oraz 12 mg witaminy E;
• dawkowanie: dzieci powyżej 3 roku życia 1 kapsułka 2 razy dziennie, a dorośli 1-2 kapsułki 3 razy dziennie [3].

Ecomer Odporność jest w zasadzie bliźniaczo podobny do standardowego Ecomeru. Dodano jedynie witaminę E, która nie jest zbyt popularna w preparatach na odporność. Związane jest to z chęcią zarejestrowania preparatu jako suplement diety. Produkcja wiąże się wtedy z dużymi oszczędnościami dla producenta. Teoretycznie są to bliźniacze preparaty, w praktyce lek musi spełniać zdecydowanie wyższe kryteria jakościowe. Nie jest powiedziane, że suplement będzie gorszy, ale brak jest danych, by zweryfikować jego prawdziwą jakość.

Ecomer Gold, kapsułki

O produkcie

• kapsułka zawiera 500 mg oleju z wątroby rekina grenlandzkiego, w tym 100 mg alkoksygliceroli;
• dawkowanie: dzieci powyżej 3 roku życia 1 kapsułka raz dziennie, a dorośli 1 kapsułka 3 razy dziennie;
• osoby mające problemy z połykaniem powinny zwrócić uwagę na wielkość kapsułki – jest dosyć duża [4].

Iskial Max, kapsułki

O produkcie

• kapsułka zawiera 500 mg oleju z wątroby rekina, w tym 110 mg alkilogiceroli i 8,6 mg skwalenu oraz 1000 j.m. witaminy D3;
• dawkowanie: dzieci powyżej 6 roku życia 1 kapsułka przed posiłkiem, a dorośli 2 kapsułki przed posiłkami [5].

Ecomer Gold i Iskial Max posiadają podwójną dawkę podstawowych preparatów Ecomeru i Iskialu. Są to dobre preparaty dla osób, które nie lubią łykać dużej ilości tabletek lub kapsułek. Należy zwrócić jednak uwagę na ich wielkość. Niektórzy pacjenci mogą mieć problemy z ich połknięciem. W Iskialu warto zwrócić uwagę na witaminę D, która w dawce 1000 j.m. jest już wystarczająca dla osób, które nie mają jej niedoborów.

Ecomer forte Czosnek + witamina D, kapsułki

O produkcie

• kapsułka zawiera 450 mg oleju z wątroby rekina grenlandzkiego, w tym 90 mg alkoksygliceroli, 1000 j.m. witaminy D3 oraz 50 mg ekstraktu z czosnku;
• dawkowanie: dzieci powyżej 3 roku życia 1 kapsułka raz dziennie, a dorośli 2 kapsułki dziennie [6].

Iskial Max + Czosnek, kapsułki

O produkcie

• kapsułka zawiera 500 mg oleju z wątroby rekina, w tym 110 mg alkilogiceroli i 8,6 mg skwalenu, 1000 j.m. witaminy D3 oraz standaryzowany na 4 mg ekstrakt z czosnku (odpowiada 800 mg czosnku);
• dawkowanie: dzieci powyżej 6 roku życia 1 kapsułka przed posiłkiem, a dorośli 2 kapsułki przed posiłkami [7].

Kolejne preparaty proponują dodatek modnego dodatku na odporność – czosnku. Niestety w preparacie Ecomer Forte nie jest on standaryzowany, co ma miejsce w Iskial Max + czosnek. Jest to niewątpliwy plus na koncie preparatu Iskial. Dodatkowo Ecomer ma nieznacznie zmniejszona ilość oleju z wątroby rekina. Tak naprawdę wybór preparatu powinien zależeć od składników, które chcemy w danym momencie suplementować. .

Ecomer Odporność Junior, kapsułki do żucia

O produkcie

• kapsułka zawiera 250 mg oleju z wątroby rekina grenlandzkiego, w tym 50 mg alkoksygliceroli, 500 j.m. witaminy D3, 0,4 mg witaminy A, 3 mg witaminy E, 13 µg witaminy K2 oraz 250 mg oleju z tuńczyka BioPure DHA standaryzowanego na 80 mg DHA/EPA;
• dawkowanie: dzieci powyżej 3 roku życia 1 do 2 kapsułek dziennie;
• wygodna dla dzieci forma kapsułek do żucia;
• dobry bogaty skład, w tym standaryzowane ekstraktu [8].

Iskial Junior, kapsułki do żucia

O produkcie

• kapsułka zawiera 250 mg oleju z wątroby rekina (bez standaryzacji), olej rybi w tym 129 mg DHA oraz 500 j.m. witaminy D3;
• dawkowanie: dzieci powyżej 3 roku życia 1 do 2 kapsułek dziennie [9].

W przypadku kapsułek do żucia zdecydowanie lepiej wygląda Ecomer Junior. Ma bogatszy skład ze standaryzowanym olejem z wątroby rekina. W Iskial Junior olej z rekina jest niestety niestandaryzowany i w dodatku, zamiast tranu, dodano olej rybi. O ile w zwykłych kapsułkach preparaty wyglądały podobnie, to w tym przypadku różnica jest znaczna.

Iskial w płynie, płyn

O produkcie

• w 1 ml znajduje się 0,9 g oleju z wątroby rekina (brak standaryzacji) oraz 400 j.m. witaminy D3;
• dawkowanie: dzieci powyżej 3 lat 1 ml dziennie, powyżej 7 lat 1,25 ml dziennie, powyżej 10 lat 2 ml dziennie, powyżej 12 lat 2,5 ml dziennie, a dorośli 5 ml dziennie;
• plusem jest wygodna forma do podania, mało niepotrzebnych dodatków (tylko substancje czynne plus aromat);
• minusem jest brak standaryzacji oleju z rekina [10].

Iskial Junior w płynie, płyn

O produkcie

• w 1 ml znajduje się 136 mg oleju z wątroby rekina (brak standaryzacji), olej z wątroby dorsza standaryzowany na 67,2 mg DHA oraz 200 j.m. witaminy D3;
• dawkowanie: dzieci powyżej 3 lat 2,5 ml dziennie, powyżej 7 lat 4 ml dziennie, powyżej 12 lat 5 ml dziennie, a dorośli 10 ml dziennie;
• podobne wady i zalety jak Iskialu w płynie, ale dodatkowo jest na plus standaryzowany olej z wątroby dorsza;
• minusem może być konieczność podawania większej objętości [11].

Jak wybrać dobry olej z wątroby rekina?

Przy wyborze odpowiedniego preparatu, warto mieć na uwadze poniższe aspekty:

1. tylko Ecomer kapsułki jest lekiem.
2. tylko kapsułki mają standaryzowane wyciągi z wątroby rekina;
3. preparaty, poza kapsułkami do żucia, mają proste składy;
4. możliwość wybrania preparatu z dodatkami i w dogodnej dla siebie formie do podania.

Czy warto stosować olej z wątroby rekina na odporność?

Stosowanie oleju z wątroby rekina jako suplementu diety w celu poprawy odporności jest kontrowersyjne i nie ma jednoznacznych dowodów na jego skuteczność. Choć olej z wątroby rekina zawiera składniki, takie jak kwasy tłuszczowe omega-3, witamina A i D, które są ważne dla zdrowia i funkcji układu odpornościowego, to nie oznacza automatycznie, że jest to najlepszy sposób na wzmocnienie odporności.

Istnieje wiele innych źródeł tych składników, takie jak ryby morskie, olej lniany.  Najlepszym sposobem na wzmocnienie odporności jest zrównoważona dieta bogata w różnorodne składniki odżywcze, regularna aktywność fizyczna, zdrowy sen i unikanie stresu.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to choroba autoimmunologiczna, w której organizm w wyniku nieprawidłowego działania układu odpornościowego identyfikuje własne tkanki jako obce i zaczyna je niszczyć. Powoduje nieswoiste oraz symetryczne zapalenia stawów. Charakterystycznym objawem jest obrzęk stawów, zarówno u stóp, jak i rąk, który może się rozszerzyć na barki czy kolana. RZS przebiega z okresami przejściowej remisji, a następnie zaostrzeniem objawów. Najczęściej pierwszymi objawami są ból, sztywność i osłabienie mięśni, obrzęki, wrażliwość stawu na dotyk czy ucisk, jak również ograniczenie ruchomości stawów. Jako najczęstszą przyczyną RZS podawane są czynniki genetyczne (ok. 40-60%), a dokładnie geny systemu HLA (ludzkiego antygenu leukocytarnego) DRB1 oraz DR45. Na RZS cierpi statystycznie od 0,5 do 1% populacji, częściej kobiety [1,2].

Czy reumatoidalne zapalenie stawów można wyleczyć?

Dzisiejszy stan wiedzy medycznej, pomimo ogromnego postępu w wielu terapiach, nie jest w stanie skutecznie wyleczyć RZS. Leczenie jest objawowe i ma na celu głównie wyciszyć objawy oraz dąży do jak najdłuższej remisji choroby. Badania pokazują, że osoby cierpiące na RZS żyją ok. 10 lat krócej, głównie ze względu na liczne powikłania tej choroby. Dlatego niezwykle ważne dla tych pacjentów jest monitorowanie schorzeń współistniejących, w szczególności chorób sercowo-naczyniowych czy cukrzycy. Dodatkowo pacjenci powinni szczególnie dbać o zachowanie prawidłowej masy ciała, zrezygnować z używek i poddawać się regularnej rehabilitacji. Czy można jakoś zmniejszyć objawy RZS? Czy maści na reumatyzm będą dobrze działać? Trochę więcej opowiemy o nich w dalszej części tekstu. [2,3].

Jaka maść na reumatoidalne zapalenie stawów będzie najlepsza?

Jak wspomniano wcześniej, leczenie RZS opiera się głównie na terapii objawowej. Jedną z możliwości takiego leczenia jest zastosowanie maści, które mogą być pewną alternatywą dla niektórych tabletek. Maść na zapalenie stawów stosuje się bezpośrednio na wybranych obszarach ciała, w miejscu występowania bólu. Preparaty te mają za zadanie zwalczyć ból i zmniejszyć stan zapalny. Najlepsza maść na reumatoidalne zapalenie stawów powinna zawierać składniki o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym. Rzadziej stosowane są maści rozgrzewające, które nie mają działania przeciwzapalnego, ale dzięki wytworzeniu uczucia ciepła, są w stanie zmniejszyć ból mięśni i stawów [1,3].

Dlaczego maść na bóle reumatyczne jest lepsza od tabletek?

Tabletki czy maści stosowane w RZS zawierające np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, będą miały podobne działanie. Bez wątpienia jednak maści czy kremy będą miały mniej potencjalnych działań niepożądanych. Leki przeciwzapalne stosowane doustnie z reguły mogą drażnić błonę śluzową żołądka i powodować szereg niekorzystnych działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego. Z kolei te same substancje podawane miejscowo na skórę w postaci maści na reumatyzm będą działały w danym miejscu, a wchłaniając się do krwioobiegu będą omijać wątrobę i żołądek, przez co nie spowodują wymienionych skutków ubocznych. Problemem może być jednakże moc ich działania – dla niektórych pacjentów maść na zwyrodnienie stawów może działać zbyt słabo przeciwbólowo [2,3].

Jaką maść na reumatoidalne zapalenie stawów kupisz w aptece?

W aptece można znaleźć bardzo dużo różnych preparatów w postaci maści, żeli czy kremów, które mogą pomóc pacjentom zwalczyć ból podczas emisji RZS. Oczywiście w przypadku tej choroby, ze względu na jej złożoność, leczenie najczęściej ordynuje lekarz (maści na receptę są zazwyczaj silniejsze), ale w pewnych przypadkach pacjent potrzebuje szybkiej i doraźnej pomocy. Najlepsza maść na stawy dostępna bez recepty to często preparat zawierający niesteroidowe leki przeciwzapalne w formie miejscowej. Maść na bóle reumatyczne może zawierać takie składniki jak diklofenak, ibuprofen czy naproksen. Dodatkowo na rynku dostępne są maści rozgrzewające zawierające mentol, kapsaicynę lub salicylany, które również mogą przynieść ulgę w bólu stawów.

Traumon, żel

O produkcie

• nie należy stosować żelu  w przypadku uczulenia na etofenamat, kwas flufenamowy, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• nie należy go używać również jeżeli występuje uszkodzenie skóry lub wypryskowe zmiany zapalne na skórze lub błonach śluzowych czy oczach;
• w trakcie używania preparatu oraz w okresie dwóch tygodni po leczeniu należy unikać ekspozycji leczonych miejsc na słońce lub solarium;
• nie wolno stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży;
• w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży żel można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• etofenamat przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza.

Bengay, maść

O produkcie

• mogą wystąpić skutki uboczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, duszność, pęcherze, pieczenie, rumień, podrażnienie, ból, parestezje, świąd i wysypkę oraz oparzenia w miejscu podania;
• lek może wchodzić w interakcje z kwasem acetylosalicylowym i lekami przeciwzakrzepowymi np. warfaryną;
• kobiety będące w ciąży lub karmiące piersią przed zastosowaniem leku powinny poradzić się lekarza.

Viprosal B, maść

O produkcie

• może powodować działania niepożądane, takie jak np.: zapalenie skóry, wysuszenie skóry, miejscowe złuszczenie skóry, rumień, świąd, wysypka rumieniowata, kruchość skóry, nadżerki, owrzodzenia, swędzenie, obrzęk czy pokrzywka;
• kobiety w ciąży lub karmiące piersią przed zastosowaniem leku powinny skonsultować się z lekarzem;
• preparat nie jest zalecany do stosowanie u dzieci, młodzieży i nastolatków.

Rub-Arom, maść

O produkcie

• nie powinno się stosować maści u dzieci poniżej 7. roku życia;
• preparat może powodować m.in. rumień, podrażnienie górnych dróg oddechowych czy skurcz oskrzeli;
• lek nie jest zalecany do stosowania u kobiet w ciąży lub karmiących piersią.

Dolgit, krem

O produkcie

• krem może powodować wystąpienie działań niepożądanych m.in. niespecyficzne reakcje alergiczne, zaczerwienienie skóry, mrowienie w miejscu podania, astmę, pogorszenie stanu astmatycznego, duszność, skurcz oskrzeli, wysypkę różnego typu, świąd, pokrzywkę, choroby pęcherzowe skóry, ból brzucha czy niestrawność;
• może wchodzić w interakcje z innymi lekami z grupy NLPZ;
• podczas karmienia piersią oraz III trymestrze ciąży stosowanie leku jest przeciwwskazane, a podczas I i II trymestru powinno odbywać się tylko po konsultacji z lekarzem.

Czy maść na zwyrodnienie stawów pomoże przy RZS?

Warto zaznaczyć, że maść na zwyrodnienie stawów może być również stosowana przy reumatoidalnym zapaleniu stawów, choć są to dwie różne choroby. Preparaty te działają głównie objawowo, zmniejszając ból i stan zapalny, dlatego mogą przynieść ulgę przy różnych schorzeniach stawów. Należy jednak pamiętać, że leczenie podstawowe powinno być prowadzone przez lekarza reumatologa.

Podsumowanie

Nie można jednoznacznie wskazać, która maść, krem czy żel będzie najlepszy w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów. Przede wszystkim nie są one stosowane w celu wyleczenia RZS, co w chwili obecnej nie jest niestety możliwe. Tego typu preparaty są stosowane jedynie, żeby zmniejszyć objawy choroby, w szczególności zmniejszyć ból i działać przeciwzapalnie. Niewątpliwą zaletą maści na reumatyzm, chociażby w porównaniu do niesteroidowych leków przeciwzapalnych stosowanych doustnie, jest mniejsza ilość możliwych działań niepożądanych. Co do wyboru maści na zapalenie stawów, żelu czy konkretnego kremu jest to sprawa indywidualna. W pewnych sytuacjach lepiej zastosować maść rozgrzewającą, a w innych żel zawierający NLPZ, który zmniejszy dodatkowo stan zapalny. Najlepsza maść na reumatoidalne zapalenie stawów to taka, która przynosi indywidualną ulgę pacjentowi i jest dobrze tolerowana przez jego skórę.

Terapia z pomocą baniek to odmiana terapii podciśnieniowej. Usunięcie powietrza z bańki powoduje zassanie skóry oraz tkanek pod nią leżących. 

Teorii działania baniek jest co najmniej kilka. Według jednej z najpopularniejszych napływająca do tkanek krew odżywia je i poprawia ich metabolizm, tym samym oczyszczając tkanki z toksyn. Ponadto w wyniku postawienia baniek, pod skórą tworzą się mikrourazy i drobne wylewy krwi poza naczynia krwionośne. Powoduje to swego rodzaju mobilizację układu odpornościowego, produkcję przeciwciał i dzięki temu skuteczniejsze zwalczanie stanu zapalnego w pobliżu.

Istotne jest odpowiednie umiejscowienie baniek, w zależności od schorzenia, na które mają pomóc. Przykładowo w przypadku zapalenia płuc, astmy, przy infekcjach górnych dróg oddechowych, stawia się bańki na plecy lub na klatkę piersiową (znacznie rzadziej). Przy dolegliwościach związanych z rwą kulszową bądź przy bólach zwyrodnieniowych, bańki stawia się na plecach w okolicy lędźwiowej [1,2].

Bańki lekarskie – na co pomagają?

Bańki mogą być stosowane na różne schorzenia w zależności od ich umiejscowienia na ciele.  Do najpopularniejszych zastosowań baniek należą:

• choroby układu oddechowego — zapalenie oskrzeli, astma oskrzelowa, przewlekłe infekcje dróg oddechowych. W chorobach związanych z układem oddechowym, bańki stosuje się w miejscach punktów akupresurowych. 
• terapia przeciwbólowa — poprzez działanie drażniące na mięśnie, receptory skórne, powięzie, dochodzi do rozluźnienia mięśni gładkich i podniesienia progu odczuwania bólu. 

Bańki stosuje się również w przypadku: 

• Moczenia nocnego,
• Zespołu jelita drażliwego,
• Zapalenia stawów,
• Braku lub bolesnych miesiączek,
• Migreny,
• Profilaktycznie, wzmacniająco na układ odpornościowy [1,2].

Jakie są rodzaje baniek?

Można wyróżnić dwa główne rodzaje baniek: ogniowe oraz bezogniowe. Te ostatnie można podzielić na bańki szklane z pompką oraz bańki gumowe (chińskie).

• Bańki ogniowe — wykonane są ze szkła. Ich stawianie wymaga wprawy i doświadczenia, nieumiejętnie zastosowane mogą powodować oparzenia. Stawiając bańki ogniowe, ich brzeg zwilża się wodą. Następnie na patyczku umieszcza się wacik nasączony denaturatem, który podpala się i umieszcza we wnętrzu bańki. Wytwarza się podciśnienie. Gdy płomień gaśnie, a bańki nie są zbyt gorące, przykłada się je do ciała, obserwując zasysanie skóry i tkanek pod nią.
• Bańki z pompką (tzw. zimne bańki) — aktualnie są częściej wybierane niż bańki ogniowe, ze względu na bezpieczeństwo stosowania. W tym przypadku nie ma ryzyka poparzenia. Bańki z pompką to naczynia przypominające kształtem kopułę, na której umieszczony jest zawór. Dzięki niemu przy użyciu specjalnej pompki można wypompować z bańki powietrze.
• Bańki gumowe (chińskie) — aby wytworzyć nich podciśnienie, należy ścisnąć bańki podczas przykładania ich do skóry. Ich kształt, niekiedy z wypustami pozwala zastosować je także do masażu ciała [1].

Czy stawianie baniek u dzieci jest bezpieczne?

Stawianie baniek u dzieci powinno odbyć się po konsultacji z lekarzem. Jeśli zostaną zalecone, z pewnością bezpieczniejsze i wygodniejsze w użyciu będą bańki bezogniowe [2].

Przeciwwskazania do stawiania baniek

Nie należy stawiać baniek w pobliżu serca, a także dużych naczyń krwionośnych. Należy omijać również okolicę oczu, uszu, nosa, żołądka,  brodawki piersiowe, żylaki. Nie umieszczać na uszkodzonej skórze, a także w miejscu znamion barwnikowych. Nie stosować u ciężarnych na brzuchu i w okolicy lędźwiowej. Nie stosować na  łopatki, kręgosłup, mostek czy obojczyk (złe przyleganie baniek). Zabieg stawiania baniek skonsultować z lekarzem [1,2].

Hirudoterapia to metoda leczenia polegająca na zastosowaniu specjalnego lekarskiego gatunku pijawek na różnych częściach ciała. Wykorzystywane są m.in.  pijawki azjatycko-południowoeuropejskie (Hirudo verbana), lekarskie (Hirudo medicinalis), afrykańskie (Hirudo troctina) czy azjatyckie (Hirudo orientalis). Nie każda pijawka może zostać dopuszczona do leczenia, powinny one pochodzić ze specjalnych hodowli. Pochodzące z niesprawdzonych źródeł mogą być nośnikami chorób pochodzenia bakteryjnego, pasożytniczego lub wirusowego. Samo leczenie polega na położeniu pijawek na zmienionym chorobowo obszarze ciała. W ciągu ok. 6 h zabiegu pijawka wypija od 5 do 15 ml krwi. Skóra przed zabiegiem powinna być odpowiednio obmyta [1].

Jak wygląda zabieg z pijawkami?

• na skórze, w miejscu zmienionym chorobowo umieszcza się pijawki;
• wydzielają one m.in. hirudynę, która zapobiega krzepnięciu krwi, hementynę  (działa przeciwzakrzepowo i rozkłada już obecne skrzepy), gilantynę (antykoagulant, jest stosowana jako lek antyprzerzutowy) i inne substancje znieczulające, dzięki czemu zabieg nie jest bolesny;
• nie wolno odrywać pijawek, ponieważ wszczepiają się w skórę za pomocą małych ząbków;
• po zakończonym zabiegu pijawki są utylizowane jako odpad niebezpieczny, nie mogą być ponownie wykorzystane, nawet u tego samego pacjenta;
• do 48 h po zabiegu, miejsca aplikacji pijawek mogą nieznacznie krwawić [2].

Na co pomaga leczenie pijawkami?

Można je stosować m.in. w leczeniu:

• ropni,
• zapalenia stawów,
• zaburzeniach żylnych;
• ran po zabiegach chirurgii plastycznej czy przeszczepach skóry;
• stanów zapalnych w przebiegu chorób serca (polepsza się przepływ krwi) [1,3].

Mogą być również wykorzystywane pomocniczo w przypadku takich schorzeń jak m.in.:

• choroba wrzodowa żołądka I dwunastnicy;
• bóle głowy;
• reumatyzm;
• rwa kulszowa;
• zapalenie korzonków;
• miażdżyca;
• żylaki;
• hemoroidy;
• problemy płucne;
• wszelkiego rodzaju schorzenia związane z układem krążenia i przepływem krwi.

Leczenie za pomocą hirudoterapii przyspiesza gojenie się ran. Dodatkowo może być korzystne w przypadku cukrzyków, poprawiając przepływ krwi i ukrwienie kończyn. Pijawki są stosowane również w tzw. kuracjach odmładzających, w szczególności do walki z cellulitem [2].

Czy pijawki są niebezpieczne?

Sam w sobie zabieg stawiania pijawek jest stosunkowo prosty i nie niesie za sobą większego ryzyka. Mogą wystąpić co prawda jego skutki uboczne, ale nie są one groźne dla zdrowia i życia. Występują jednak sytuacje, kiedy nie należy przeprowadzać zabiegu. Przeciwwskazaniami do używania pijawek są m.in.:

• zakrzepica żył głębokich;
• hemofilia;
• niedokrwistość;
• nowotwory (przede wszystkim skóry), w szczególności jeżeli pacjent jest w trakcie chemioterapii;
• zakażenie wirusem HIV;
• wysoka gorączka;
• gruźlica;
• uczulenie na pijawki;
• ciąża [2,3].

Jakie skutki uboczne może powodować leczenie pijawkami?

Jak już wspomniano, hirudoterapia jest stosunkowo bezpiecznym zabiegiem. Jej skutki uboczne pojawiają się rzadko i z reguły są niegroźne dla zdrowia. Mogą zdarzyć się przypadki reakcji nadwrażliwości na substancje pochodzące ze śliny pijawek, co jest przeciwwskazaniem do ich stosowania. Oprócz tego, po zabiegu mogą pojawić się krwawienia, w bardzo rzadkich przypadkach, wskutek przegryzienia przez pijawkę większego naczynia żylnego, może być ono obfite. Zwykle rany ulegają zasklepieniu po maksymalnie 24 godzinach, a drobne krwawienia są całkowicie normalne po zabiegu. Jeżeli pijawki pochodziły z niesprawdzonego źródła, może dojść do zakażenia, najczęściej bakteryjnego [1,3].

Jak leczyć rany po pijawkach?

Po zabiegu z reguły pozostają rany o średnicy ok. 1-3 mm i głębokości ok. 1,5 mm. Z takich małych ranek, ze względu na niskie ciśnienie krwi, nie ma ryzyka dużego krwawienia. Oczywiście nie dotyczy to pacjentów, którzy mają problemy z krzepnięciem krwi. Zasadniczo po zabiegach warto zadbać w odpowiedni sposób o ranki powstałe w jego trakcie. Można tego dokonać przykładowo w taki sposób;

• przez pierwsze 24 h po zabiegu nosić opatrunki, a jeżeli przesiąkną to je wymienić, bez naruszania skrzepu;
• po zdjęciu opatrunków dokładnie przemyć rany gazikiem ze środkiem antyseptycznymi np. Octeniseptem lub wodą;
• nie należy dotykać ran (szczególnie ich drapać, jeżeli swędzą), a po zabiegu odpoczywać, nie wykonywać obciążających ćwiczeń i wypić co najmniej 2 litry płynów;
• nie należy smarować swędzących ran żelami lub maściami np. Fenistilem czy Hydrokortzonem;
• w ostateczności można je przepłukać mocno rozcieńczonymi roztworami olejków eterycznych;
• jeżeli skóra jest zaczerwieniona ponad tydzień po zabiegu, może to świadczyć o wystąpieniu reakcji alergicznej, która powinna samoistnie ustąpić;
• w przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem [1,3].

Podsumowanie

Chociaż hirudoterapia nie jest cudownym antidotum na wszelkie choroby, to może być pomocna w leczeniu licznych chorób. W wielu krajach jest dostępna jako oficjalna metoda i jest stosowana przez  lekarzy. Nie warto korzystać z niej w podejrzanych miejscach, ponieważ może przynieść wtedy więcej problemów zdrowotnych niż potencjalnych korzyści. Zabieg wykonany zgodnie ze sztuką może być bardzo pomocny i jest przy tym bezpieczny. Najczęściej jego jedynymi skutkami ubocznymi są drobne krwawienia przez pierwszą dobę po zabiegu.