Dlaczego brzuch boli w ciąży? Najczęstsze przyczyny

Ból brzucha w ciąży najczęściej wynika z naturalnych zmian zachodzących w Twoim ciele. Gdy macica rośnie, aby pomieścić dziecko, więzadła, które ją podtrzymują, również się rozciągają. To powoduje ostry, kłujący ból brzucha w ciąży, szczególnie w dolnej części lub w pachwinie. Ten ból więzadła obłego pojawia się zwykle w drugim trymestrze i może nasilać się podczas kaszlu, kichania czy gwałtownych ruchów [1]. Czasami ból może być związany z żylakami więzadła obłego, które dają objawy podobne do przepukliny – ból i obrzęk nasilający się podczas stania, a zmniejszający się w pozycji leżącej [2,3].

Zmiany hormonalne w ciąży wpływają również na Twój układ trawienny. Hormony ciążowe spowalniają pracę jelit, co może prowadzić do zaparć, wzdęć i gazów. Te dolegliwości są szczególnie dokuczliwe w trzecim trymestrze, gdy rosnąca macica dodatkowo uciska na jelita. Zgaga i niestrawność to kolejne częste problemy, pojawiające się gdy macica naciska na żołądek i powoduje cofanie się kwasu żołądkowego do przełyku. Problemy z pęcherzykiem żółciowym również częściej występują w ciąży, ponieważ hormony ciążowe zwiększają ryzyko tworzenia się kamieni żółciowych [4,5].

Kłujący ból w górnej części brzucha w ciąży – czy to powód do niepokoju?

Kłujący ból w górnej części brzucha w ciąży może mieć kilka przyczyn. Często jest to zgaga lub niestrawność, gdy kwas żołądkowy cofa się do przełyku, powodując pieczenie za mostkiem. Uczucie to może promieniować do górnej części brzucha. Problemy z pęcherzykiem żółciowym, takie jak kamienie żółciowe czy zapalenie pęcherzyka, również mogą objawiać się jako kłujący ból w prawej górnej części brzucha. Hormony ciążowe zwiększają gęstość żółci, co sprzyja tworzeniu się kamieni [5].

Rzadziej kłujący ból w górnej części brzucha może być objawem stanu przedrzucawkowego, zwłaszcza jeśli towarzyszy mu wysokie ciśnienie krwi, ból głowy czy zaburzenia widzenia [6]. Ból ten może być również związany z zapaleniem trzustki, choć jest to rzadka komplikacja w ciąży [7,8]. Jeśli doświadczasz silnego, utrzymującego się bólu w górnej części brzucha, szczególnie jeśli towarzyszy mu gorączka, wymioty lub żółtaczka, powinnaś natychmiast skontaktować się z lekarzem, gdyż może to wskazywać na poważniejszy problem zdrowotny.

Rwący ból brzucha w ciąży – skurcze Braxtona-Hicksa czy początek porodu?

Rwący ból brzucha w ciąży często wiąże się ze skurczami macicy. W trzecim trymestrze możesz doświadczać skurczów Braxtona-Hicksa, które są normalnym zjawiskiem przygotowującym macicę do porodu. Te “skurcze ćwiczebne” powodują, że brzuch twardnieje na krótki czas, co może wywoływać rwący ból brzucha w ciąży. Skurcze te są nieregularne, nie nasilają się z czasem i często ustępują po zmianie pozycji lub nawodnieniu organizmu [9].

Prawdziwe skurcze porodowe różnią się od skurczów Braxtona-Hicksa tym, że są regularne, stopniowo się nasilają i nie ustępują po zmianie pozycji. Jeśli doświadczasz regularnych, bolesnych skurczów, szczególnie przed 37. tygodniem ciąży, lub jeśli towarzyszą im inne objawy, takie jak krwawienie czy odpływanie płynu owodniowego, natychmiast skontaktuj się z lekarzem, gdyż może to oznaczać przedwczesny poród. Pamiętaj, że każda ciąża jest inna, a Twoje ciało może reagować w unikalny sposób – zawsze lepiej skonsultować się z lekarzem, jeśli masz wątpliwości [10].

Ból brzucha w ciąży jak na okres – czy to normalne?

Wiele kobiet doświadcza bólu brzucha w ciąży jak na okres, co często budzi niepokój, szczególnie w pierwszym trymestrze. Ten rodzaj bólu jest zazwyczaj normalny i może wynikać z implantacji zarodka w ścianie macicy lub z rozciągania się macicy. W pierwszym trymestrze łagodny ból podobny do menstruacyjnego jest często naturalnym objawem rozwijającej się ciąży. Twoje ciało przechodzi wiele zmian, a macica zaczyna się powiększać, co może powodować uczucie podobne do bólu miesiączkowego [11].

Ból brzucha w ciąży jak na okres w 3 trymestrze może być związany ze skurczami Braxtona-Hicksa lub z przygotowywaniem się organizmu do porodu. W miarę zbliżania się terminu porodu, Twoje ciało zaczyna się przygotowywać, a macica może się kurczyć, powodując ból podobny do menstruacyjnego. Jeśli jednak ból jest silny, regularny lub towarzyszy mu krwawienie, powinnaś natychmiast skontaktować się z lekarzem, ponieważ może to być oznaka przedwczesnego porodu lub innych komplikacji [10].

Domowe sposoby na ból brzucha w ciąży

Istnieje wiele bezpiecznych, domowych sposobów, które mogą pomóc złagodzić ból brzucha w ciąży. Odpoczynek i zmiana pozycji ciała mogą przynieść ulgę, szczególnie przy bólu związanym z rozciąganiem się więzadeł macicy. Spróbuj położyć się na boku z poduszką między kolanami lub przyjąć pozycję, która najbardziej Ci odpowiada. Unikaj gwałtownych ruchów, które mogą nasilić kłujący ból brzucha w ciąży [12].

Ciepłe (nie gorące) okłady mogą pomóc rozluźnić napięte mięśnie i złagodzić ból, szczególnie przy bólach pleców i dolnej części brzucha. Nie stosuj jednak ciepłych okładów na brzuch we wczesnej ciąży. Właściwa dieta również ma znaczenie – jedz małe, częste posiłki i unikaj pokarmów, które mogą powodować wzdęcia lub zgagę. Na zgagę pomocne mogą być zimne mleko, jogurt czy banany, a na zaparcia – ciepłe mleko z masłem klarowanym, płatki owsiane czy więcej błonnika w diecie [4].

Kiedy ból brzucha w ciąży wymaga konsultacji lekarskiej?

Chociaż większość bólów brzucha w ciąży jest niegroźna, niektóre sytuacje wymagają natychmiastowej pomocy medycznej. Silny, uporczywy ból brzucha, szczególnie jeśli towarzyszy mu krwawienie z pochwy, może wskazywać na poważne problemy, takie jak ciąża pozamaciczna czy przedwczesne oddzielenie łożyska [13,10]. Gorączka, dreszcze czy inne objawy infekcji również powinny skłonić Cię do kontaktu z lekarzem, gdyż mogą wskazywać na zapalenie wyrostka robaczkowego czy infekcję układu moczowego [14].

Objawy wstrząsu, takie jak zawroty głowy, osłabienie, przyspieszone tętno czy omdlenia, są sygnałem alarmowym wymagającym natychmiastowej pomocy [15]. Podobnie zmniejszona aktywność płodu czy nagła zmiana w jego ruchach powinna skłonić Cię do kontaktu z lekarzem [16]. Jeśli doświadczasz objawów stanu przedrzucawkowego, takich jak ból głowy, zaburzenia widzenia, obrzęki twarzy i rąk, wraz z bólem w górnej części brzucha, natychmiast udaj się do szpitala [6].

Podsumowanie

Ból brzucha w ciąży jest częstym doświadczeniem wielu przyszłych mam i zazwyczaj nie stanowi powodu do niepokoju. Kłujący ból brzucha w ciąży często wynika z rozciągania się więzadeł macicy, problemów trawiennych lub skurczów Braxtona-Hicksa, szczególnie w trzecim trymestrze. Rwący ból brzucha w ciąży może być związany z przygotowywaniem się organizmu do porodu, natomiast ból brzucha w ciąży jak na okres jest normalnym objawem, zwłaszcza na początku i pod koniec ciąży. Pamiętaj jednak, że silny, uporczywy ból, szczególnie gdy towarzyszy mu krwawienie, gorączka lub zmniejszona aktywność dziecka, wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Dbając o zdrowy styl życia, odpowiednią dietę i umiarkowaną aktywność fizyczną, możesz znacząco zmniejszyć ryzyko wystąpienia kłującego bólu w górnej części brzucha w ciąży oraz innych dolegliwości bólowych.

Magnez w ludzkim organizmie występuje głównie w przestrzeni wewnątrzkomórkowej, a także w zębach i kościach. Bierze udział w ponad 600 reakcjach biochemicznych zachodzących w ludzkim ciele, a także w wielu mechanizmach odpowiadających za utrzymanie homeostazy w organizmie człowieka. 

• jest ważny dla prawidłowej pracy układu nerwowego;
• niezbędny dla utrzymania zdrowych i mocnych kości (reguluje między innymi wchłanianie wapnia);
• odpowiada za prawidłową pracę mięśni, w tym także mięśnia sercowego;
• bierze udział w regulacji metabolizmu glukozy;
• reguluje poziom neuroprzekaźników, dlatego też w dużym stopniu odpowiada za regulację nastroju [1,2].

Po co magnez w organizmie kobiety?

Jak już zostało wspomniane, magnez pełni niezwykle ważną rolę w ludzkim organizmie, jednak u kobiet jego rola jest szczególna. Wykazano bowiem, że poziom magnezu jest związany z niektórymi dolegliwościami i chorobami charakterystycznymi dla kobiet.

• Kilka niezależnych badań potwierdziło, że poziom magnezu u kobiet z objawami napięcia przedmiesiączkowego (PMS) był niższy niż u kobiet, u których PMS nie występował. W związku z tym zaproponowano suplementację magnezem, jako terapię zapobiegawczą i leczniczą w przypadku dokuczliwych objawów PMS.
• Zespół policystycznych jajników (PCOS), to również schorzenie, w którym suplementacja magnezem jest wskazana. U kobiet chorych na PCOS często występuje insulinooporność. Niedobór magnezu w tym przypadku może dodatkowo ją nasilać. Magnez jest więc ważnym w tym przypadku pierwiastkiem do suplementacji, ze względu na kluczową rolę w metabolizmie glukozy.
• Magnez to niezwykle ważny pierwiastek dla kobiet w ciąży. Jego niedobór może powodować nadpobudliwość macicy (skurcze macicy), poród przedwczesny oraz stan przedrzucawkowy, a także opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu.
• Wykazano związek między poziomem magnezu u kobiet po menopauzie a częstotliwością występowania depresji w tej grupie. U kobiet z objawami depresji zaobserwowano niższy poziom magnezu, niż u tych bez objawów depresji [1].

Jakie jest zapotrzebowanie na magnez u kobiet?

Zapotrzebowanie na magnez u kobiet zmienia się wraz z wiekiem, co jest ściśle powiązane z zachodzącymi w ich organizmach zmianami hormonalnymi. Zalecane dzienne spożycie  magnezu (RDA – Recommended Dietary Allowance) dla kobiet w różnym przedziale wiekowym przedstawia poniższa tabela (tabela 1) [2].

Zapotrzebowanie magnez jest zwiększone u kobiet w okresie ciąży oraz u matek karmiących piersią. Dla tych grup kobiet obowiązują inne normy (tabela 2).

Jak wybrać dobry magnez dla kobiet?

Wśród licznych preparatów z magnezem dostępnych na rynku ciężko wybrać ten najlepszy. Czym więc kierować się podczas podejmowania tej decyzji i jaki magnez wybrać?

• status prepartu – jeśli to możliwe to zawsze sięgajmy po preparat z magnezem, który jest lekiem, co zapewnia to produkt o najwyższej jakości;
• dobra przyswajalność – nie wystarczy, że preparat zawiera magnez, ważne jest, w jakiej postaci go zawiera – dobrze przyswajalne są przede wszystkim sole organiczne magnezu, np. cytrynian magnezu, mleczan magnezu (np. w leku Magvit B6) czy asparaginian magnezu;
• dawka preparatu – dobrana w zależności od aktualnego zapotrzebowania;
• rodzaj tabletek (do połykania, rozgryzania, rozpuszczania) – ważna może być wielkość tabletek, szczególnie dla osób, które mają trudności z połykaniem dużych tabletek.

Jaki dobry magnez dla kobiet kupisz w aptece?

Poniżej przedstawiamy listę najpopularniejszych i najlepiej ocenianych preparatów magnezowych dostępnych w aptekach. Choć nie zostały one opracowane wyłącznie z myślą o kobietach, to jednak ze względu na swój skład, formę oraz dobrą przyswajalność mogą szczególnie dobrze sprawdzić się w codziennej suplementacji magnezu u kobiet, wspierając m.in. układ nerwowy, gospodarkę hormonalną oraz ogólne samopoczucie.

MAGVIT B6tabletki, 48 mg + 5 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• Formuła Magvit B6 zostałą opracowana tak, aby magnez uwalniał się w miejscu o najwyższej wchłanialności, co pozwala ograniczyć dawkowanie do 2 tabletek na dobę;^1,2,3
• jedna tabletka zawiera 48 mg jonów magnezu (w postaci mleczanu magnezu) oraz 5 mg witaminy B6;
• przeznaczony do uzupełniania niedoborów magnezu i witaminy B6 oraz jako wsparcie w wybranych zaburzeniach pracy serca i mięśni;
• stosowany profilaktycznie m.in. w stanach przewlekłego zmęczenia fizycznego i psychicznego oraz w okresach zwiększonego wysiłku i stresu;
• witamina B6 zwiększa efektywność wchłaniania magnezu o około 40%, dzięki czemu wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu magnezu w organizmie;
• magnez w produkcie Magvit B6 występuje w formie bardzo dobrze przyswajalnej soli organicznej (mleczan magnezu);
• kształt i otoczka tabletki ułatwiają połykanie;
• tabletka dojelitowa łagodna dla żołądka – uwalnia substancje czynne dopiero w jelicie cienkim;
• może być stosowany u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia;
• w przypadku kobiet ciężarnych i karmiących piersią lek może być stosowany wyłącznie w porozumieniu z lekarzem;
• dostępny w opakowaniach po 50 tabletek.

1. A. Jabłecka, K. Korzeniowska, A. Skołuda, A. Cieślewicz; Preparaty magnezu Farmacja Współczesna 2011; 4: 29-32
2. J. Masiakowski, Porównanie uwalniania substancji aktywnych z dwóch wybranych preparatów magnezowych przeprowadzone w farmakopealnych warunkach badania preparatów dojelitowych, Terapia i Leki, 2001/XXI/LI/5
3. przy dawkowaniu 1 raz na dobę 2 tabletki lub 2 razy na dobę 1 tabletka

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku zmęczenia, stresu, osteoporozy, nadpobudliwości, niewydolności serca, zaburzeń snu, bólu mięśni, niedoboru magnezu, niedobór witaminy b6 oraz nadciśnienia tętniczego.

Dawkowanie

Dla osób dorosłych oraz dzieci w wieku 12 lat i powyżej, zalecane dawkowanie w celach profilaktycznych wynosi 2 tabletki raz na dobę lub 1 do 2 tabletek przyjmowanych dwa razy na dobę. Dla młodszych dzieci należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniego dawkowania. W przypadku stosowania leku w celach leczniczych, należy przestrzegać wyłącznie zaleceń lekarza.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Podsumowanie

Magnez to niezwykle ważny pierwiastek dla kobiet. Pozwala na utrzymanie zdrowych kości, zębów, prawidłowej pracy mięśni i serca, a także optymalnego nastroju. Wykazano również pozytywny wpływ suplementacji magnezem w przypadku schorzeń typowych dla kobiet, jak zespół napięcia przedmiesiączkowego, czy zespół policystycznych jajników. Podczas wyboru preparatu z magnezem dla kobiet, warto zwrócić uwagę przede wszystkim na dawkę jonów magnezu w preparacie i wziąć pod uwagę, że zapotrzebowanie na ten pierwiastek zmienia się w ciągu życia kobiety. 

Kwas foliowy pełni bardzo ważną funkcję dla rozwijającego się płodu. Jest niezbędny przede wszystkim podczas kształtowania się jego układu nerwowego: 

• niedobór kwasu foliowego w diecie kobiety ciężarnej może prowadzić do poważnych wad układu nerwowego u rozwijającego się płodu, jak rozszczepienie kręgosłupa, przepuklina mózgu i rdzenia kręgowego oraz bezmózgowie;
• suplementacja kwasem foliowym w okresie ciąży (a także przed zajście w ciążę) jest działaniem profilaktycznym zapobiegającym wadom cewy nerwowej;
• badania potwierdziły również, że suplementacja kwasem foliowym w ciąży wpływa na zmniejszenie częstotliwości występowania wad serca, układu moczowego, deformacji kończyn, rozszczepu wargi i podniebienia, a także stanu przedrzucawkowego [1].

Folian czy kwas foliowy w ciąży?

Kwas foliowy musi przejść w organizmie człowieka wiele przemian biochemicznym, aby w końcu powstała jego aktywna forma — 5-metylotetrahydrofolian. Kluczową funkcję we wspomnianych procesach pełni witamina B12, której niedobór w połączeniu z wysokim poziomem folianów stanowi poważne zagrożenie. W takich warunkach dochodzi do zakłócenia przekształcania homocysteiny do metioniny, co prowadzi do hiperhomocysteinemii. Ta z kolei może prowadzić do komplikacji podczas ciąży.

Aby zapobiec gromadzeniu się niezmetabolizowanego kwasu foliowego, można stosować jego już zmetabolizowaną formę w postaci folianów (L-metylofolian wapnia). Ważne jest również przyjmowanie kwasu foliowego w zalecanych, a nie nadmiernych dawkach [2].

Jak mutacja genu MTHFR wpływa na metabolizm kwasu foliowego?

Kwas foliowy przekształca się w organizmie w aktywną, zmetylowaną formę dzięki enzymowi reduktazie metylenotetrahydrofolianowej (MTHFR). Badania wskazują, że znaczna część populacji – nawet 50% osób – może mieć mutację w genie odpowiedzialnym za kodowanie tego enzymu. W takiej sytuacji organizm nie przyswaja prawidłowo kwasu foliowego, co powoduje gromadzenie się homocysteiny w osoczu. Substancja ta może działać toksycznie na rozwijający się płód, zwiększając ryzyko porodu przedwczesnego, a nawet poronienia. Rozwiązaniem tego problemu jest stosowanie zmetabolizowanej formy kwasu foliowego, czyli folianu [2].

Ile kwasu foliowego w ciąży należy przyjmować?

Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników zalecana dawka kwasu foliowego to:

• w okresie okołokoncepcyjnym zaleca się suplementację 400 µg 5-MTHF oraz 400 µg kwasu foliowego/dzień;
• kobiety w ciąży oraz podczas laktacji powinny stosować suplementację 800 µg 5-MTHF/dzień;
• u kobiet z BMI >30 kg/m² po oznaczeniu poziomu folianów poniżej 28 nmol/l zaleca się ich suplementację w ilości 5 mg/dobę, w połączeniu z mio-inozytolem (1000 mg) – maksymalnie do 12 tygodnia ciąży;
• u kobiet, które urodziły wcześniej dziecko z wadą cewy nerwowej zaleca się suplementację folianów w dawce 5 mg/dzień.

Jaki kwas foliowy w ciąży będzie najlepszym wyborem?

Wśród preparatów z kwasem foliowym dostępnych na rynku są preparaty jednoskładnikowe (zawierające jedynie kwas foliowy lub jego aktywną formę) oraz preparaty złożone, które zawierają dodatkowo inne zalecane do suplementacji składniki w ciąży.

Preparaty jednoskładnikowe

Zaletą preparatów jednoskładnikowych jest fakt, że dostarczają one tylko i wyłącznie konkretny składnik, bez zbędnych dodatków, co niejednokrotnie ma miejsce w preparatach złożonych. Niekiedy posiadają one składniki, które nie są obowiązkowe i zalecane do suplementacji w ciąży, więc są zbędne, a niekiedy mogą nawet zaburzać przyswajanie innych potrzebnych składników. Poniżej przedstawiliśmy niektóre z dostępnych preparatów jednoskładnikowych:

Folik, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty w postaci tabletek;
• jedna tabletka zawiera 0,4 mg kwasu foliowego;
• zalecane dawkowanie wynosi 1 tabletkę dziennie u kobiet w I trymestrze ciąży oraz przynajmniej jeden miesiąc u kobiet planujących ciążę;
• przyjazna postać leku – małe tabletki, łatwe do połknięcia;
• alkohol może zmniejszać skuteczność leku;
• produkt dostępny jest w opakowaniach po 30, 60 i 90 tabletek.

Naturell Folian, tabletki

O produkcie

• suplement diety w postaci tabletek;
• jedna tabletka zawiera 0,4 mg kwasu foliowego w postaci L-metylofolianu wapnia;
• aktywna forma kwasu foliowego, czyli foliany;
• dawkowanie to zazwyczaj 1 tabletka dziennie, ale może się różnić w przypadku kobiet w ciąży;
• produkt dostępny w opakowaniach po 60 tabletek.

Pueria Czysty Folian, kapsułki

O produkcie

• suplement diety w postaci kapsułek;
• jedna kapsułka zawiera 0,8 mg kwasu foliowego;
• substancja czynna występuje w dwóch formach – kwasu foliowego oraz aktywnego folianu (L-metylofolian wapnia);
• produkt przeznaczony dla kobiet w ciąży;
• dawkowanie to 1 kapsułka dziennie;
• preparat dostępny w opakowaniach po 90 kapsułek.

Dostępne na rynku preparaty jednoskładnikowe z kwasem foliowym występują w różnych formach – jako tabletki lub kapsułki. Poza opisanymi w tekście produktami (Folik, Naturell Folian, Pueria Czysty Folian), istnieją też inne podobne preparaty o zbliżonych składach i formach podania (np. Olimp Kwas foliowy, Solgar Kwas foliowy, DOZ PRODUCT Neofolian, Naturell Folian Forte).

Przy wyborze preparatu warto rozważyć, czy sięgnąć po lek czy suplement diety. Leki podlegają ściślejszym regulacjom i kontroli jakości, przechodzą badania kliniczne potwierdzające ich skuteczność i bezpieczeństwo, a zawartość substancji czynnej jest w nich dokładnie kontrolowana. Nie oznacza to jednak, że należy z góry wykluczać suplementy diety – warto wybierać produkty renomowanych producentów o potwierdzonej jakości, którzy dbają o standardy wytwarzania i badania swoich preparatów.

Istotny jest również wybór formy kwasu foliowego – zwykłej czy aktywnej (folian). Preparaty zawierające aktywną formę kwasu foliowego (folian, L-metylofolian wapnia) są lepiej przyswajalne przez organizm, ponieważ nie wymagają dodatkowych przemian metabolicznych. Jest to szczególnie ważne, gdyż stosowanie folianów zmniejsza ryzyko gromadzenia się homocysteiny w osoczu, która może mieć działanie toksyczne dla rozwijającego się płodu i prowadzić do komplikacji w ciąży.

Preparaty wieloskładnikowe

Jednakże większość kobiet ciężarnych sięga po preparaty złożone, przede wszystkim ze względu na wygodę podczas stosowania. Niekiedy przyjmując już jedną tabletkę/kapsułkę, dostarcza się wszystkie rekomendowane i niezbędne do suplementacji składniki dla kobiety ciężarnej. Wśród takich produktów możemy wyróżnić:

Mama DHA Premium+, kapsułki

O produkcie

• suplement diety w postaci kapsułek;
• jedna kapsułka zawiera 0,4 mg kwasu foliowego (w zwykłej formie oraz folianu, czyli L-metylofolianu wapnia);
• oprócz tego w skład preparatu wchodzą: witamina D3, olej rybi (bogaty w kwasy omega-3) i jod;
• dodatek witaminy D3 wspiera rozwój kości dziecka i odporność matki, kwasów DHA i EPA pomaga w rozwoju mózgu i oczu płodu, a jodu wpływa na prawidłowe funkcjonowanie tarczycy i układu nerwowego;
• zalecana dzienna porcja do spożycia to 2 kapsułki;
• preparat dostępny jest w opakowaniach po 60 kapsułek.

Pregna Plus, kapsułki

O produkcie

• suplement diety w postaci kapsułek;
• jedna kapsułka zawiera 0,6 mg kwasu foliowego (w zwykłej formie oraz folianu, czyli L-metylofolianu wapnia);
• podobnie jak wyżej, w skład preparatu wchodzą: witamina D3, olej rybi (bogaty w kwasy omega-3) i jod, ale również żelazo;
• dodatek żelaza wspomaga prawidłową produkcję krwinek czerwonych oraz bierze udział w podziałach komórkowych;
• zalecana dawka do spożycia to 1 kapsułka dziennie;
• preparat jest także dostępny w wersji bez żelaza;
• produkt występuję w opakowaniach po 30 kapsułek.

Do kiedy brać kwas foliowy w ciąży?

Przyjmowanie kwasu foliowego należy rozpocząć już podczas planowania ciąży. Rozpoczęcie suplementacji zaleca się już na 12. tygodni przed zajściem w ciążę. Następnie suplementacja kwasem foliowym powinna być kontynuowana przez cały okres ciąży, a także podczas karmienia piersią [1].

Podsumowanie

Kwas foliowy w ciąży jest kluczowym składnikiem, który powinnaś suplementować już na 12 tygodni przed planowaną ciążą, przez cały okres jej trwania oraz podczas karmienia piersią, aby zapobiec wadom cewy nerwowej u dziecka. Zwróć uwagę na formę suplementu – foliany (L-metylofolian wapnia) są lepiej przyswajalne niż zwykły kwas foliowy, co jest szczególnie ważne przy mutacji genu MTHFR. Dawkowanie kwasu foliowego w ciąży według zaleceń Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników to 800 µg folianów dziennie, a w przypadku wcześniejszych wad płodu lub otyłości – 5 mg dziennie. Możesz wybrać preparat jednoskładnikowy (np. Folik, Naturell Folian) lub wieloskładnikowy z dodatkiem innych ważnych substancji jak witamina D3, jod czy kwasy omega-3 (np. Mama DHA Premium+, Pregna Plus). Ostateczny wybór preparatu z kwasem foliowym najlepiej skonsultuj z lekarzem prowadzącym, który dostosuje suplementację do Twojej indywidualnej sytuacji zdrowotnej.

Co to jest nadciśnienie ciążowe?

Nadciśnienie ciążowe to zwiększone ciśnienie krwi ≥140/90 mmHg, stwierdzane po raz pierwszy po 20. tygodniu ciąży bez towarzyszącego białkomoczu i powracające do wartości prawidłowych w ciągu 12 tygodni po porodzie. Rozpoznanie łagodnego NT należy potwierdzić w pomiarach pozagabinetowych, a jeżeli te są niedostępne – w trakcie dwóch osobnych wizyt.  W trakcie badania USG między 11. a 14. tygodniem ciąży lekarz na podstawie wykonanych pomiarów oraz wywiadu może wyliczyć ryzyko pojawienia się powikłania nadciśnienia tętniczego, jakim jest stan przedrzucawkowy u danej kobiety ciężarnej. Jeśli to ryzyko jest wysokie, włączana jest suplementacja kwasem acetylosalicylowym w dawce 100-150 mg/dobę, aby zmniejszyć szansę wystąpienia objawów preeklampsji (stanu przedrzucawkowego, który jest ciężkim zaburzeniem ciąży, spowodowanym przez nieprawidłowy przepływ krwi w łożysku, co powoduje nadciśnienie u kobiet w ciąży oraz niedotlenieni płodu).

Jakie leki stosuje się na nadciśnienie w ciąży?

Kobiety z nadciśnieniem umiarkowanym nie wymagają hospitalizacji, ale stosuje się u nich leki obniżające ciśnienie. Zwykle jest to metylodopa.  Jest ona od dawna stosowana w terapii hipotensyjnej (obniżającej ciśnienie) w ciąży, a jej bezpieczeństwo w aspekcie wpływu na rozwój płodu (od początku do 38-42 tygodnia ciąży) zostało udokumentowane w 7 letnich obserwacjach. Może być stosowana od I trymestru ciąży. Do najczęstszych działań niepożądanych metylodopy zalicza się m.in. zatrzymanie sodu i wody, suchość w ustach, zaburzenia snu, uczucie zmęczenia.

Lekami, które również mogą być stosowane w leczeniu nadciśnienia w ciąży są: labetolol oraz nifedypina. Lekiem (niedostępnym w Polsce), który stosowany jest w cięższych postaciach nadciśnienia w ciąży jest hydralazyna. Należy pamiętać, że u tych kobiet potrzebna jest częstsza kontrola ciśnienia krwi – co najmniej 2 razy w tygodniu oraz ocena białkomoczu. Zalecane jest także wykonywanie innych badań: badanie czynności nerek, poziomu elektrolitów, morfologia krwi, poziom transaminaz oraz bilirubiny [2].

Czy należy ograniczać spożywanie soli przy wysokim ciśnieniu w  ciąży?

Kobiety w ciąży nie muszą istotnie ograniczać spożycia soli kuchennej. Zaleca się jednak korzystanie z soli jodowanej. Istnieją inne metody wspomagające w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Kobiety powinny natomiast ograniczyć spożywanie napojów zawierających kofeinę do nie więcej niż 200 mg kofeiny/dzień (dla zobrazowania, w jednej porcji kawy znajduje się od 50 do 160 mg kofeiny) [2].

Jakie ciśnienie w ciąży jest niebezpieczne? Kiedy do szpitala?

Pobyt w szpitalu może być wskazany tylko w przypadku ciężkiego nadciśnienia, kiedy wartości ciśnienia wynoszą 160/110 mmHg lub więcej w kilkukrotnych pomiarach w ciągu 15–30 minut. Zwykle dopiero po skończonym 20. tygodniu ciąży pacjentkę kieruje się do szpitala położniczego. Wcześniej opiekę nad nią sprawuje zwykle internista, kardiolog lub hipertensjolog. W szpitalu podawane są wtedy leki przeciwnadciśnieniowe, aby utrzymać ciśnienie krwi poniżej 150/80-100 mm Hg [2].

Czy po porodzie dalej trzeba leczyć nadciśnienie?

Oczywiście, że tak – po porodzie kontynuuje się leczenie przeciwnadciśnieniowe, a ewentualna redukcja dawki leków zależy od wartości pomiarów ciśnienia tętniczego krwi. U kobiet z nadciśnieniem ciążowym nie leczonym w czasie ciąży wdraża się terapię po porodzie, jeśli ciśnienia krwi przekracza wartość 150/100 mm Hg [3].

Witamina D, rozpuszczalna w tłuszczach, pełni kluczowe funkcje w organizmie. Reguluje stężenie wapnia we krwi i wspomaga jego wchłanianie, co jest niezbędne dla zdrowych kości. Dodatkowo, witamina D wpływa na układ odpornościowy, wspierając prawidłowe funkcjonowanie makrofagów i limfocytów T.

Dla kobiet w ciąży witamina D jest szczególnie istotna. Suplementacja może zapobiegać przedwczesnym porodom i niskiej masie urodzeniowej dziecka. Pomaga także zmniejszyć ryzyko cholestazy ciążowej i stanu przedrzucawkowego [1,3,4].

Jakie są normy witaminy D w ciąży?

Optymalnym rozwiązaniem, szczególnie dla kobiet ciężarnych, jest dostosowanie przyjmowanej dawki witaminy D do jej stężenia w surowicy krwi. Prawidłowe stężenie tej witaminy to >30–50 ng/ml. Do osiągnięcia takiej wartości powinno się więc dążyć podczas jej suplementacji [4].

Czy należy suplementować witaminę D w ciąży?

Głównym źródłem witamin, jak i składników mineralnych w ciąży, powinna być dobrze zbilansowana dieta. Jednak dostarczenie witaminy D jedynie z pożywieniem często bywa bardzo trudne, a niekiedy wręcz niemożliwe. Witamina D jest produkowana w organizmie także przy udziale promieni słonecznych. Jednak ze względu na niedostateczne nasłonecznienie w naszej szerokości geograficznej, jest to synteza niewystarczająca, (szczególnie od września do kwietnia). Dlatego też zgodnie z aktualnymi zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników zaleca się <a href=”https://leki.pl/poradnik/suplementacja-kobiet-w-ciazy/”>suplementację witaminy D u kobiet w ciąży [1].

Jaka dawka witaminy D w ciąży będzie najlepsza?

Rekomendowana dla kobiet w ciąży dawka witaminy D to 1500-2000 IU. Warto dodać, że są to zalecenia dla kobiet o prawidłowym BMI, bez obciążeń, które mogą sugerować niedobory witaminy D. Wyjątkiem od tej reguły są kobiety z BMI powyżej 30 kg/m2, dla nich sugerowana dzienna dawka witaminy D to 4000 IU [1].

Jaki preparat z witaminą D wybrać w ciąży?

Jaka witamina D w ciąży będzie najlepszym wyborem? Wśród najpopularniejszych preparatów z witaminą D, które stosowane są w ciąży, są preparaty złożone tzn. zawierające również inne składniki. Według zaleceń PTGiP dobry preparat z witaminami i minerałami dla ciężarnej powinien zawierać:

• kwas foliowy;
• witaminę D;
• kwas DHA;
• jod;
• żelazo (w zależności od tygodnia ciąży i ewentualnych niedoborów u ciężarnej).

Preparaty złożone dla kobiet w ciąży to z pewnością wygodne rozwiązanie, bo niekiedy już jedna kapsułka pozwala zaspokoić dzienne zapotrzebowanie na te składniki. Preparaty najczęściej są zróżnicowane na te, które przyjmuje się do 12. tygodnia ciąży i suplementy po 12. tygodniu aż do końca okresu karmienia piersią (np. Prenatal Uno, Prenatal Duo, Mama DHA, Duphavit Pregna, Pregna Start, Pregna DHA) [1].

Czy można przedawkować witaminę D?

W społeczeństwie polskim, ze względu na niedostateczne nasłonecznienie, które wynika z położenia geograficznego, często obserwuje się niedobory witaminy D. Największe jej niedobory obserwuje się przede wszystkim w okresie od zimy do wczesnej wiosny, a najmniejsze latem. Czy w związku z tym jest ryzyko przedawkowania tej witaminy i czy można przedawkować witaminę D w ciąży?

Tak, istnieje takie ryzyko, jednak nie jest to powszechne zjawisko. Może się tak zdarzyć przede wszystkim przy niekontrolowanym przyjmowaniu jej w postaci leków bez recepty czy też suplementów diety. Przedawkowanie tej witaminy wraz z pożywieniem lub z syntezy przezskórnej z udziałem słońca jest raczej mało prawdopodobne [2].

Arginina to jeden z ważnych aminokwasów produkowanych w naszym organizmie. Niestety określana jest jako względnie egzogenna, gdyż podczas przemian biochemicznych nasze ciało może ją wyprodukować, jednak w ograniczonej ilości. Ilość ta pokrywa podstawowe zapotrzebowanie i w związku z czynnikami zewnętrznymi nie zawsze jest to wystarczające [1,2].

Jak powstaje arginina?

Istnieje kilka dróg syntezy argininy. Arginina powstaje z innych aminokwasów przyjmowanych z pożywieniem (np. proliny, glutaminy lub glutaminianów). Etapem pośrednim jest tutaj cytrulina, do której przekształcają się wymienione wyżej aminokwasy, a z niej powstaje dopiero arginina. Z tego względu jednym ze sposobów zwiększenia ilości argininy w naszym organizmie może być zwiększenie podaży cytruliny, proliny lub glutaminy [2].

Gdzie występuje arginina?

Nie zawsze podstawowa synteza argininy wystarczy do zaspokojenia wszystkich potrzeb organizmu. W takim przypadku najlepiej zwiększyć jej podaż z diety. Gdzie występuje arginina i w jakich produktach żywnościowych znajdziemy jej najwięcej?

Przy standardowej diecie osoba dorosła przyjmuje średnio od 3 do 5 g argininy dziennie. Gdzie występuje arginina w diecie? Najwięcej jest jej w produktach bogatobiałkowych. Argininę znajdziemy w:

• Orzechach, np. arachidowych lub włoskich.
• Produktach pochodzenia zwierzęcego, np. nabiale lub mięsie.
• Rybach i owocach morza.
• Produktach zbożowych, głównie płatkach i mące.
• Owocach, jednak największa ilość argininy znajduje się w arbuzie.
• Gorzkiej czekoladzie.
• Roślinach strączkowych [3].

Można przyjąć, że 1 g białka z diety dostarcza około 54 mg argininy, z czego tylko około 60% jest dostępna dla organizmu z racji dość dużej degradacji tego aminokwasu przez arginazę w jelitach [4].

Jak działa arginina?

Arginina bierze udział w wielu cyklach biochemicznych. Jest niezbędna w przemianach azotu lub mocznika [2].

Arginina i naczynia krwionośne

Arginina stanowi źródło azotu niezbędnego do syntezy tlenku azotu w komórkach naczyń krwionośnych. Zaburzenia w ilości argininy mogą prowadzić do nieprawidłowego napięcia ścian naczyń krwionośnych i ich funkcjonowania. W efekcie może być to jedną z przyczyn zaburzeń naczyniowych. Długotrwały niedobór argininy prowadzi również do zwiększenia stresu oksydacyjnego w komórkach, co dodatkowo zwiększa problem [5].

Z tego też względu arginina oraz cytrulina (jako jej prekursor) stanowią podstawę wielu badań na temat leczenia nadciśnienia tętniczego krwi, nadciśnienia płucnego lub stanu przedrzucawkowego [5].

Arginina i gojenie ran

Arginina odgrywa także duże znaczenie w gojeniu się ran. W prawidłowym procesie regeneracji rany niezbędne są odpowiednie ilości tlenku azotu. Jak już wiemy, arginina jest niezbędna do jego produkcji. W trakcie gojenia ran niedobory tlenku azotu powstają, np. przez niedożywienie pacjenta. Mogą być wynikiem przyjmowanych leków, glikokortykosteroidów lub chorób, np. cukrzycy [4].

Badania dowiodły, że suplementy diety lub żywność specjalnego przeznaczenia medycznego z dodatkiem argininy i cytruliny wpływają korzystnie na proces regeneracji tkanek. Takie produkty możemy znaleźć w aptekach i będzie to, np. Nutridrink Skin Repair [4].

Arginina i nowotwory

Niektóre badania dowodzą, że wybrane nowotwory produkują arginazę. Arginaza to enzym, który rozkłada argininę i w efekcie zmniejsza jej ilość. Z tego powodu wysnuto wniosek, że arginina może mieć korzystny wpływ na leczenie nowotworów. Wynika to z tego, że arginina jest potrzebna do prawidłowego funkcjonowania limfocytów. Jej niedobór może zaburzać działanie limfocytów (głównie T), które biorą udział w procesie niszczenia zmienionych komórek [2,6].

Arginina i zaburzenia erekcji

Czy argininę warto przyjmować przed seksem? Arginina może być korzystna dla osób z zaburzeniami erekcji. W przypadku takich zaburzeń stosuje się od 2,5 do 5 gramów argininy dziennie. To dobra propozycja dla pacjentów, którzy mają niewielkie problemy i nie chcą rozpoczynać terapii lekami, takimi jak sildenafil lub tadalafil. Natomiast argininę można stosować razem z wymienionymi wcześniej substancjami, co poprawia i zwiększa ogólne efekty terapeutyczne [7,8].

Arginina i aktywność fizyczna

Arginina, podobnie jak cytrulina, jest polecana dla sportowców, którzy chcą poprawić swoje osiągi. Czy te substancje rzeczywiście zwiększają naszą wydolność? Jedna metaanaliza wskazuje, że faktycznie suplementacja argininą poprawia osiągi aerobowe jak i anaerobowe [9].

Argininę można stosować przedtreningowo (około godzinę przed treningiem) w ilości 0,15 g na kilogram masy ciała [9].

W przypadku codziennego stosowania istnieją dwa schematy:

• 2 g dziennie przez 7 tygodni w celu poprawy wysiłku aerobowego.
• 12 g dziennie przez 8 tygodni w celu poprawy osiągów anaerobowych [9].

Jaka arginina jest najlepsza?

Jaka arginina jest najlepsza i kiedy najlepiej brać argininę? Jeśli mamy możliwość to najlepiej przyjmować ją wprost z pożywienia. Jednak nie zawsze dostarczymy jej odpowiednie ilości z diety. Wtedy warto zastanowić się nad suplementami diety z argininą. Które będą  najlepsze?

Na rynku aptecznym mamy wiele form argininy. Niestety są to suplementy diety i nie mamy dostępnych leków. Nie znaczy to oczywiście, że suplementy diety są złe, ale warto kierować się tutaj renomą producenta i własnymi doświadczeniami.

Arginina występuje najczęściej w formie kapsułek i proszku. Znajdziemy ją w także w preparatach łączonych z innymi aminokwasami, tzw. BCAA. Takie formy mogą być dobrym wyborem dla sportowców.

Przykładowe preparaty z argininą to, np.:

• Doppelherz aktiv Men Lider (750 mg L-argininy w 1 kapsułce).
• Orgasmmax for men (150 mg argininy w 1 kapsułce).
• Melarginol (300 mg argininy w 1 kapsułce).
• Permen King (300 mg argininy w 1 tabletce).
• Braveran (600 mg L-argininy w 1 tabletce).

Jakie są skutki uboczne argininy?

Generalnie arginina klasyfikowana jest jako bezpieczna substancja, jednak skutki uboczne mogą wystąpić zawsze.

Do najczęstszych skutków ubocznych argininy należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak:

• nudności,
• wymioty,
• biegunka,
• bóle brzucha [3].

Na suplementację argininą powinny uważać osoby z podwyższonym poziomem kwasu moczowego i epizodami dny moczanowej w przeszłości, gdyż nadmierne przyjmowanie tego aminokwasu może zwiększyć poziom kwasu moczowego i zaostrzyć chorobę.

Arginina może obniżać ciśnienie tętnicze krwi, dlatego przed jej suplementacją osoby z nadciśnieniem powinny zasięgnąć porady lekarzy lub farmaceuty. Nie powinno się stosować leków na nadciśnienie i inne choroby sercowo-naczyniowe (np. nitraty) razem z argininą.

Czy warto brać argininę?

Arginina to suplement diety, który powinien być uzupełniony podczas jej niedoborów. Jednak ciężko stwierdzić, kiedy faktycznie mamy niedobory argininy. Czy w takim przypadku warto brać argininę?

Przed rozpoczęciem suplementacji powinnyśmy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby stwierdzić czy suplementacja jest faktycznie potrzebna. Pamiętajmy o tym, że nawet jeśli arginina pozytywnie wpływa na pewne aspekty zdrowotne, to nie zastąpi leków, jeśli będą wymagane w danej jednostce chorobowej.

Jak długo stosować argininę?

Jeśli zdecydujemy się na suplementację argininy to kiedy najlepiej ją brać i jak długo stosować argininę?

Czas stosowania zależy od celu, w jakim stosujemy argininę. W przypadku problemów z erekcją warto przyjąć ją około godzinę przed stosunkiem. Dla poprawy kondycji fizycznej najlepiej stosować argininę przedtreningowo. Jeśli chcemy wspomóc nasz organizm i uzupełnić niedobory aminokwasy, to rozsądnie będzie stosować argininę od 2 do 4 tygodni.

Jeśli chodzi o to kiedy najlepiej brać argininę to powinno się ją przyjmować około godziny przed posiłkiem (najlepiej rano) popijać szklanką wody.

Ból głowy jest dolegliwością, która w znacznym stopniu utrudnia codzienne funkcjonowanie. Na szczęście istnieją leki oraz sposoby niefarmakologiczne, które mogą złagodzić odczuwany ból. Zawsze przed wyborem co na ból głowy w ciąży, warto zapytać o radę prowadzącego lekarza, lub farmaceuty w aptece. Fachowy personel stanowi pierwszą pomoc w radzeniu sobie z dolegliwościami, zwłaszcza w tak wyjątkowym stanie [1].

Tabletki na ból głowy w ciąży

Środkiem przeciwbólowym pierwszego wyboru w trakcie ciąży jest paracetamol . Może być podawany na każdym etapie ciąży. Obecnie jest to substancja o najbezpieczniejszym profilu stosowania w trakcie ciąży. Warto jednak podkreślić, że nie jest całkowicie obojętny dla dziecka, ponieważ po zażyciu przez matkę przenika przez łożysko. W związku z tym Apap na ból głowy w ciąży powinien być stosowany, tylko jeśli jest taka konieczność i jedynie w dozwolonych dawkach [1].

Jakie są możliwe działania niepożądane po zażyciu paracetamolu w ciąży?

Najwięcej zagrożeń z zażywania paracetamolu w ciąży wiąże się z jego przedawkowaniem, co niestety nie jest takie trudne, jak mogłoby się wydawać. Standardowa dawka paracetamolu w dostępnych preparatach wynosi 500 mg w 1 tabletce, chociaż są również preparaty zawierające 1 g (Efferalgan). Maksymalna dawka dobowa to 4 g, więc wystarczą 4 tabletki Efferalganu, żeby osiągnąć dzienny limit. Przedawkowanie paracetamolu skutkuje uszkodzeniem wątroby i nerek zarówno u matki jak i płodu.

W przebiegu lat pojawiło się parę badań naukowych, które wiązały stosowanie paracetamolu w ciąży z wadami wrodzonymi płodu, astmy u dzieci, ADHD, zaburzeń ze spektrum autyzmu oraz występowania stanu przedrzucawkowego. Do tej pory nie udało się znaleźć dostatecznych dowodów i potencjalnych związków przyczynowo-skutkowych potwierdzających którekolwiek z tych tez. Jednocześnie paracetamol pozostaje jedynym lekiem przeciwbólowym, który jest bezpieczny w łagodzeniu bólu na każdym etapie ciąży [1].

Czemu nie można stosować niesteroidowych leków przeciwzapalnych?

Mechanizm działania niesteroidowych leków przeciwzapalnych opiera się o blokadę cyklooksygenaz (COX), tym samym między innymi hamowanie syntezy prostaglandyn. Są to substancje biorące udział w przebiegu stanów zapalnych, ale nie tylko. Prostaglandyny mają bardzo ważną rolę w rozwoju ciąży. Między innymi warunkują prawidłowe zagnieżdżenie zarodka, z czego wynika ryzyko poronienia po zażyciu NLPZ w I trymestrze ciąży. Inną rolą prostaglandyn jest rozszerzanie naczyń krwionośnych, przez co zażycie NLPZ w III trymestrze może skutkować zamknięciem przewodu Botalla. Jest to naczynie tętnicze dostarczające krew tętniczą do płodu. Niestety na tym nie kończy się lista działań niepożadanych groźnych w przebiegu ciąży. NLPZ powodują zmniejszenie ilości płynu owodniowego oraz może opóźniać i znacznie wydłużać akcję porodową.

Popularne leki należące do NLPZ:

• ibuprofen (Ibuprom, Nurofen, Mig, Ibum)
• kwas acetylosalicylowy (Aspiryna)
• diklofenak (Voltaren)
• naproksen (Naxii)
• meloksykam (Mel, Movalis, Opokan)
• ketoprofen (Ketonal Active)
• deksketoprofen (Dexak) [1]

Niefarmakologiczne sposoby na ból głowy w ciąży

Przyczyn występowania bólu głowy może być bardzo dużo. Są jednak uniwersalne zasady, które pozwalają na łagodzenie dolegliwości bez użycia leków przeciwbólowych. Zastosowanie większości z nich pomaga zapobiegać występowaniu bólu. Aby uśmierzyć ból głowy i jemu zapobiec, pamiętaj o następujących zasadach:

1. Pij dużo wody. Prawidłowe nawodnienie 1,5-2 L wody dziennie zapobiegnie bólom głowy.
2. Unikaj w diecie produktów mogących wywołać ból głowy (sosy i zupy w proszku, suszone owoce, ryby wędzone i marynowane, jogurty, wyroby wędliniarskie, czekolada, kakao, aspartam, półprodukty, produkty sojowe)
3. Ogranicz czas przed telewizorem, ekranem komputera i telefonu.
4. Wysypiaj się.
5. Prowadź regularny tryb życia.
6. Zapoznaj się z technikami relaksacyjnymi.
7. Ćwicz regularnie.
8. Wykonaj masaż twarzy [2,3].

Wiadomo, że w okresie ciąży nie wolno nadużywać ani wprowadzać nowych leków czy suplementów diety. Wiele z nich bowiem jest przeciwwskazanych w okresie ciąży i karmienia piersią. Wywołać mogą one problemy z rozwojem płodu czy wpłynąć niekorzystnie na zdrowie i samopoczucie matki. Leki z przepisu lekarza powinny zostać zrewidowane z chwilą potwierdzenia ciąży u kobiety. Lekarz ginekolog we współpracy z lekarzem specjalistą dobiera odpowiednie leki i ich dawki w przypadku choroby przewlekłej matki, a także wtedy gdy kobieta karmi piersią. Jak bezpiecznie stosować leki w ciąży? Dowiesz się w tym artykule.

Jakich leków uspokajających nie wolno stosować w ciąży?

Leki uspokajające należą do grup: benzodiazepin, pochodnych kwasu barbiturowego, anksjolityków i neuroleptyków.

Benzodiazepiny w ciąży

Benzodiazepiny przenikają przez barierę krew-mózg, są związkami o charakterze lipofilnym. Przenikają one również przez łożysko i mogą wpływać na rozwój płodu. Najbardziej niekorzystne dla kobiety ciężarnej są benzodiazepiny krótko działające, mogące spowodować wady rozwojowe płodu.

Chlordiazepoksyd i diazepam należą do kategorii D leków stosowanych w ciąży, które mogą uszkodzić płód, ale są stosowane, gdy ryzyko wad rozwojowych płodu jest mniejsze niż zagrożenie życia kobiety ciężarnej. Najsilniejsze działanie uszkadzające płód wywołują, gdy są podawane ciężarnym w pierwszym trymestrze ciąży. Do najczęstszych wad płodu po stosowaniu tych leków należą: rozszczep podniebienia i rozszczep wargi. Długotrwałe podawanie benzodiazepin u ciężarnej może po porodzie wywołać zespół odstawienny u dziecka. Cechuje się on nadpobudliwością, rozdrażnieniem, niepokojem i problemami z zaśnięciem. Spośród innych benzodiazepin triazolam i temazepam należą do kategorii X-leków bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży.

Barbiturany w ciąży

Barbiturany również przenikają przez łożysko, a ich stosowanie wiąże się z większym ryzykiem wad rozwojowych (około sześć razy częściej występuje rozszczepienie podniebienia i warg). Stosowanie ich przez matkę karmiącą powoduje zaburzenia układu nerwowego u noworodków, z powodu przenikania ich do mleka. Oprócz senności i zaburzenia napięcia mięśniowego, po zaprzestaniu karmienia piersią, u dziecka może rozwinąć się zespół odstawienny.

Jakie są ziołowe leki na uspokojenie w ciąży?

Leki uspokajające, dostępne bez recepty to preparaty zawierające wyciągi ziołowe, w tym wyciągi z melisy, kozłka lekarskiego, różeńca górskiego, męczennicy. Jednakże w przypadku kobiet w ciąży brak jest wystarczających danych wskazujących na wysokie bezpieczeństwo tych wyciągów roślinnych. Skuteczność surowców o działaniu uspokajającym oparta jest o długotrwałe i regularne stosowanie. Dlatego też doraźne ich zażywanie, w przypadku silnego stresu, nerwów i spadku nastroju może nie przynieść oczekiwanych efektów.

Z wymienionych środków jedynie melisa jest zalecana do stosowania w ciąży. Napar z melisy działa łagodnie uspokajająco i relaksująco, pomagając w zasypianiu. Aby osiągnąć ten efekt, melisę należy stosować regularnie przez dłuższy czas, a nie tylko sporadycznie w momentach wzmożonego stresu. Przykładowe preparaty z melisą to:

• Melisa fix, saszetki do zaparzania;
• Melisa Ekamedica, płyn doustny;
• Melisa (Colfarm), tabletki powlekane.

Czy warto stosować magnez na uspokojenie?

Korzystny wpływ na układ nerwowy posiada magnez. Jest on kofaktorem wielu reakcji enzymatycznych, zachodzących w naszym organizmie. W okresie ciąży wzrasta zapotrzebowanie na magnez, którego niedobór może przyczyniać się do zaburzeń nastroju, zwiększonej nerwowości, problemów z zasypianiem, koncentracją i pamięcią, a także powodować drżenie mięśniowe i kołatanie serca. Uzupełnienie niedoborów magnezu może pomóc złagodzić te objawy, przynosząc ulgę w postaci zmniejszenia uczucia napięcia i niepokoju. Dawka magnezu powinna być ustalona przez lekarza na podstawie wyników badań laboratoryjnych. Warto jednak, aby kobiety ciężarne wzbogacały swoją dietę o produkty bogate w magnez, takie jak orzechy, nasiona, pestki oraz produkty pełnoziarniste. Wśród preparatów aptecznych z magnezem dla kobiet ciężarnych warto wyróżnić:

• Magvit B6, tabletki powlekane;
• Magne B6, tabletki powlekane;
• Filomag B6, tabletki.

Jakie są leki na receptę na uspokojenie w ciąży?

Leki na uspokojenie na receptę dla kobiet w ciąży powinny być wybierane z dużą ostrożnością ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu. Spośród dostępnych leków stosowanych w terapii depresji i zaburzeń lękowych, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) są obecnie preferowane ze względu na ich lepszy profil bezpieczeństwa w porównaniu z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi (TLPD). Wyjątek stanowi paroksetyna, która wiąże się z większym ryzykiem negatywnego wpływu na płód.

Stosowanie SSRI w ciąży może jednak zwiększać ryzyko stanu przedrzucawkowego oraz krwawienia z dróg rodnych po porodzie. Trwają również badania nad potencjalnym wpływem tych leków na rozwój wad serca u noworodków i spektrum autyzmu. Ważnym elementem terapii jest psychoterapia, która jest całkowicie bezpieczna dla ciężarnych i stanowi istotne wsparcie w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych.

Do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) należą następujące związki:

1. fluoksetyna – przykładowe nazwy leków: Seronil;
2. sertralina – przykładowe nazwy leków: Zoloft, Asentra;
3. citalopram – przykładowe nazwy leków: Cital;
4. escitalopram – przykładowe nazwy leków: Lexapro;
5. fluwoksamina – przykładowe nazwy leków: Fevarin;
6. paroksetyna – przykładowe nazwy leków: Paxil, Seroxat (zalecana ostrożność w stosowaniu podczas ciąży!!)

Te leki są szeroko stosowane w terapii depresji i zaburzeń lękowych, a ich wybór zależy od indywidualnych potrzeb pacjentki oraz oceny ryzyka i korzyści związanych z ich stosowaniem w ciąży.

Stres a ciąża – podsumowanie

Większość leków stosowanych w okresie ciąży przechodzi do łożyska i może wywierać wpływ na funkcjonowanie młodego organizmu. Badania kliniczne nie są często przeprowadzane na grupie ciężarnych kobiet ani karmiących piersią. Dane pozyskuje się po ich zakończeniu, stąd informacje o bezpieczeństwie leków ziołowych  są niewystarczające. Niemniej, bezpiecznie u kobiet ciężarnych można stosować melisę oraz magnez na uspokojenie. Dostępne są również bezpieczne leki na receptę, lecz można je stosować jedynie po przepisaniu ich przez lekarza.

Jakie witaminy w ciąży są najważniejsze? Co warto suplementować?

Kwas foliowy i foliany

Foliany (sole kwasu foliowego) biorą udział w wielu reakcjach chemicznych w organizmie, które są kluczowe dla prawidłowej przemiany aminokwasów, w tym homocysteiny (jej podwyższone stężenie może upośledzać ukrwienie łożyska) oraz syntezy kwasów nukleinowych, białek czy fosfolipidów. Źródłem pokarmowym folianów są produkty pochodzenia roślinnego – nasiona roślin strączkowych, zielone warzywa (jarmuż, sałata, kapusta, brokuły) oraz pochodzenia zwierzęcego – wątróbka, jaja i sery dojrzewające. [2]

Tab.  1 Rekomendowane dawki kwasu foliowego u kobiet – na podstawie rekomendacji PTGiP

Zapotrzebowanie na kwas foliowy wzrasta w okresie ciąży (bez względu na wiek kobiety). Foliany dostarczane w pożywieniu mają niestety gorszą biodostępność w porównaniu do syntetycznego kwasu foliowego w preparatach dla kobiet ciężarnych (1 μg folianów z diety odpowiada 0,6 μg kwasu foliowego z leków i suplementów diety). Stąd ciężko uzyskać odpowiednią dzienną porcję kwasu foliowego tylko z pożywienia. A jego niedobór skutkuje zaburzenia syntezy DNA i podziałów komórkowych w intensywnie rosnących tkankach płodu i szpiku kostnym, co może skutkować anemią megaloblastyczną i wadami wrodzonymi płodu (wady cewy nerwowej prowadzę do rozszczepu kręgosłupa czy bezmózgowia).

Kobietom zdrowym zaleca się więc przyjmowanie 600 μg kwasu foliowego dziennie. Wśród kobiet z grup podwyższonego ryzyka (chorujące na cukrzycę, stosujące metotreksat, niektóre leki przeciwpadaczkowe, metforminę lub kobiety otyłe, pijące alkohol czy palące papierosy) wskazania do suplementacji są indywidualnie ustalane przez lekarza.

Jod

Jod jest kluczowym mikroelementem m.in. do syntezy hormonów tarczycy regulujących funkcjonowanie wielu narządów i układów w organizmie człowieka – układ nerwowy, układ sercowo-naczyniowy termo- i lipogenezę. Zapotrzebowanie na jod znacznie wzrasta u kobiet w ciąży (do 220 μg na dobę), co wynika ze wzmożonego wydalania nerkowego tego mikroelementu oraz zwiększonego zapotrzebowania płodu. Zalecenia dotyczące suplementacji tego pierwiastka różnią się w zależności od regionu świata. Aktualne badania wskazują, że nawet 50% kobiet w ciąży w Polsce ma niedobory jodu, mimo dostępnej jodowanej soli spożywczej. A jego niedobór może być niebezpieczny zarówno dla kobiety ciężarnej jak i płodu. Przede wszystkim może wywołać niedoczynność tarczycy, ale też negatywnie wpływać na rozwój ośrodkowego układu nerwowego płodu, a w konsekwencji prowadzić do upośledzenia umysłowego, niedosłuchu lub głuchoty u noworodków.

W rekomendacjach PTGiP zaleca się suplementację jodem u wszystkich kobiet ciężarnych, u których nie ma przeciwskazań w dawce 150-200 μg na dobę. W przypadku kobiet, u których stwierdzono choroby tarczycy w wywiadzie dawka ustalana jest indywidualnie przy stałej kontroli stężeń hormonów tarczycy, hormonu tyreotropowego (TSH) i przeciwciał przeciwtarczycowych.

Witamina D

Poza dostarczeniem jej z pożywienia (tłuste ryby morskie, wątroba, jaja) możliwa jest jej skórna synteza. W Polsce jest to możliwe jedynie od marca do września. A wykazano, że witamina ta może zmniejszać ryzykowystąpienia stanu przedrzucawkowego, ciężkiego krwotoku poporodowego, cukrzycy ciążowej oraz niskiej masy urodzeniowej dziecka.

Biorąc pod uwagę korzystne działania witaminy D, jej powszechne niedobory w naszej szerokości geograficznej i badania niewykazujące żadnego niekorzystnego efektu suplementacji przy przyjmowaniu dawek do 4000 IU na dobę, eksperci PTGiP zalecają jej suplementację u wszystkich kobiet w ciąży w dawce 1500-2000 IU na dobę.

DHA

Wielonienasycony kwas tłuszczowy (należący do grupy kwasów omega-3) jest kluczowym składnikiem błon fosfolipidowych, osłonek mielinowych komórek nerwowych i siatkówki oka. Odpowiednia podaż DHA w czasie ciąży jest niezbędna by zachować prawidłowy rozwój na poziomie komórkowym i neuronowym, co w konsekwencji zapewnia prawidłową ostrość wzroku dziecka oraz jego prawidłowy rozwój psychomotoryczny.

Zapotrzebowanie na DHA u kobiet ciężarnych jest wyższe niż w populacji ogólnej, a dodatkowo u płodu znacząco wzrasta w III trymestrze ciąży. W celu zapewnienia odpowiedniej podaży DHA należy spożywać tłuste ryby morskie 2 razy w tygodniu, np.: łososia, makrelę, tuńczyka czy śledzia. W Polsce spożycie ryb jest jednak na niskim poziomie, a dodatkowo ryby te mogą być źródłem zanieczyszczeń organicznych (dioksyny) i metali ciężkich (rtęć, kadm, ołów). W tym przypadku bezpieczniejszą alternatywą dla kobiet w ciąży mogą być algi morskie (szczególnie z rodzaju Schizochytrium) oraz ryby niedrapieżne. Dla kobiet ciężarnych zalecane jest suplementowanie DHA w dawce co najmniej 200 mg na dobę, a dla tych niespożywających ryb morskich według zalecanych norm rekomendowana jest suplementacja DHA w dawce 600 mg na dobę.

Żelazo

W zdrowym organizmie żelazo występuje w równowadze w postaci żelaza zawartego w hemoglobinie oraz w białkach magazynujących i transportujących (ferrytyny i hemosyderyny). Zapotrzebowanie na żelazo u kobiet ciężarnych jest znacznie wyższe, co jest wynikiem powiększenia się macicy i objętości krwi oraz wzrastającego zapotrzebowanie rozwijającego się płodu. Co więcej, niedokrwistość z niedoboru żelaza, pojawiająca się na  skutek jego niewystarczającej podaży z posiłkami (zalecane spożycie to 27 mg dziennie), jest najczęściej występującym rodzajem niedokrwistości u kobiet w ciąży.

Suplementacja żelaza wydaje się być obowiązkowa, jednak trzeba mieć również na uwadze potencjalne niekorzystne skutki jego nadmiaru, co występuje szczególnie u kobiet suplementujących żelazo i mających prawidłowy poziom hemoglobiny. Aktualne badania kliniczne wykazały związek między nadmiarem żelazaa zwiększonym ryzykiem wystąpienia stanu przedrzucawkowego i cukrzycy ciążowej. W związku z tym zaleca się w pierwszej kolejności konsultację lekarską oraz przeprowadzenie kontrolnego badania krwi (z oznaczeniem hemoglobiny i ferrytyny), co pozwoli zadecydować o konieczności suplementacji żelaza.

Jakich witamin nie wolno brać w ciąży?

W ciąży istnieją niektóre witaminy, które powinny być unikane. Należy unikać spożywania nadmiernych dawek witaminy A, zwłaszcza postaci retinolu, ponieważ może to prowadzić do wad wrodzonych u dziecka. Ponadto, nie zaleca się przyjmowania dużych ilości witaminy C w formie suplementów, ponieważ może to zwiększać ryzyko przedwczesnego pęknięcia błon płodowych [5,6].

Jak wybrać dobry suplement dla ciężarnych?

Oto kilka wskazówek dotyczących bezpiecznego stosowania suplementów w czasie ciąży:

1. Konsultacja z lekarzem: Zawsze przed rozpoczęciem przyjmowania jakichkolwiek suplementów w czasie ciąży skonsultuj się ze swoim lekarzem lub położną. Oni będą w stanie ocenić Twoje indywidualne potrzeby i zalecić odpowiednie suplementy, jeśli jest to konieczne.
2. Wybierz odpowiednie suplementy: Wybieraj suplementy, które są przeznaczone specifically dla kobiet w ciąży. Upewnij się, że są one opatrzone oznaczeniem “dla kobiet w ciąży” lub “dla matek karmiących”. Unikaj suplementów, które są przeznaczone dla innych grup ludzi, takich jak dzieci lub osoby starsze.
3. Dawkowanie: Przestrzegaj zaleceń dotyczących dawkowania suplementów. Nie przekraczaj zalecanych dawek, chyba że zaleci to lekarz. Przedawkowanie niektórych składników może być niebezpieczne dla Ciebie i płodu.
4. Jakość i bezpieczeństwo: Wybieraj tylko suplementy, które są produkowane przez renomowane firmy farmaceutyczne lub suplementy, które posiadają znak jakości, takie jak certyfikaty GMP (Dobre Praktyki Produkcyjne) lub NSF International. Ważne jest, aby upewnić się, że suplementy są bezpieczne i spełniają określone standardy jakości.
5. Uważaj na składniki: Dokładnie czytaj etykiety suplementów i zwracaj uwagę na składniki. Unikaj suplementów, które zawierają składniki, które mogą być szkodliwe dla Ciebie lub płodu, takie jak witamina A w formie retinolu w wysokich dawkach lub zioła o nieznanych działaniach na ciążę.
6. Unikaj suplementów nadmiarowych: Jeśli przyjmujesz już witaminy zalecone przez lekarza, niekoniecznie musisz dodatkowo przyjmować suplementy witaminowe. Nadmiar witamin, zwłaszcza witamin A, D, E i K, może być szkodliwy dla płodu.
7. Regularne badania kontrolne: Ważne jest, aby regularnie odwiedzać lekarza na badania kontrolne. Podczas wizyt, poinformuj lekarza o wszystkich suplementach, które przyjmujesz, aby mieć pewność, że są one bezpieczne i odpowiednie w Twoim przypadku.

Jakie witaminy ciążowe będą najlepsze?

Kiedy wiemy już na jakie składniki musimy zwrócić uwagę możemy przystąpić do analizy preparatów, co ułatwi podjęcie decyzji przy wyborze najlepszego suplementu diety.

Duphavit Pregna, 30 kaps.

Skład:

• 439 mg oleju rybiego (w tym 250 mg DHA), 30 mg żelaza, 200 µg jodu, 800 µg folianów (w tym: 400 µg kwasu foliowego, 400 µg kwasu lewomefoliowego), 50 µg cholekalcyferolu (odpowiada to 2000 j.m. witaminy D).

Stosowanie:

• 1 kapsułka na dobę po posiłku.

Wskazania:

• Suplementacja kobiet w ciąży i karmiących piersią.

O produkcie

• Preparat zawiera zgodne z rekomendacjami ilości żelaza, jodu oraz witaminy D;
• Produkt zawiera również zgodną z rekomendacjami ilość kwasu foliowego (też w formie kwasu lewomefoliowego, co ma znaczenie dla kobiet z mutacją genu MTHFR kodującego enzym przekształcający kwas foliowy do jego aktywnej postaci i biorący udział w dalszych procesach przemiany homocysteiny).
• Stosunkowo mała zawartość DHA może stanowić uzupełnienie w diecie, w której są już obecne produkty bogate w kwas omega-3;
• Dodatkowo na ten moment nie ma jednak wysokiej jakości dowodów naukowych, które potwierdzałyby wyższą skuteczność stosowania aktywnych form kwasu foliowego u kobiet ciężarnych, w porównaniu z syntetycznym kwasem foliowym.

Ważne:

• Suplement diety skierowany do kobiet ciężarnych, u których występuje ryzyko niedoboru żelaza.

Prenatal Duo (Classic 30 kaps. + DHA 60 kaps.)

Skład:

• 1 kaps. Prenatal Classic zawiera: cholina 125 mg, żelazo 30 mg, kwas foliowy 800 µg, witamina D 50 µg (czyli 2000 j.m.), jod 200 µg, selen 55 µg, witamina B6 2,6 mg, witamina B12 4 µg, laktoferyna 20 mg;
• 1 kaps. Prenatal DHA zawiera: witamina E 11,7 mg, kwas dokozaheksaenowy (DHA) z oleju rybiego 600 mg, kwas eikozapentaenowy (EPA) z oleju rybiego 70 mg.

Stosowanie:

• 1 kapsułka twarda z witaminami i minerałami i 2 kapsułki żelatynowe z kwasami omega-3 dziennie z posiłkami.

Wskazania:

• Suplementacja kobiet w ciąży od 13. tygodnia i karmiących piersią.

O produkcie

• Preparat wyróżnia się na tle pozostałych obecnością choliny, czyli składnika lecytyny (organicznego związku chemicznego). Jej synteza w organizmie jest niewystarczająca, stąd musi być przyjmowana z zewnątrz (np.: ryby, jaja, mleko, fasola, soja). Ma ona przede wszystkim istotny wpływ na prawidłowy rozwój układu nerwowego płodu. Szacuje się, że zapotrzebowanie na cholinę wynosi ok. 450 mg/dzień u ciężarnych, natomiast badanie spożycia choliny z diety przeprowadzone z udziałem 67 tys. osób z 18 krajów UE, w tym u ponad tysiąca ciężarnych, wykazało, że ich średnie spożycie choliny z dietą wynosi ok. 356 mg/dzień u dorosłych kobiet. Także podana ilość w preparacie jest uzasadniona w stosunku do dziennego zapotrzebowania;
• Witaminy B6 i B12 mają również wpływ na prawidłowe przekształcanie się kwasu foliowego, a w konsekwencji przemiany homocysteiny, której nadmiar ma udowodniony negatywny wpływ na rozwijający się płód;
• Dodatek laktoferyny zwiększa przyswajalność żelaza;
• Wysoka zawartość kwasów DHA w preparacie może być dobrym rozwiązaniem dla kobiet nie włączających do swojej diety wystarczającej ilości produktów bogatych w ten składnik;
• Zawiera certyfikat NQS, który gwarantuje wysoką jakość produkcji preparatów.
• Duża liczba tabletek do połknięcia.

Ważne:

• Suplement diety rówinież raczej skierowany do kobiet ciężarnych, u których występuje ryzyko niedoboru żelaza i kwasów DHA.

Pueria Duo (30 + 60 kaps.)

Skład:

• 1 kapsułka z witaminami i minerałami zawiera: kwas foliowy (aktywne formy folianu: L-metylofolian wapnia, kwas pteroilomonoglutaminowy 312 µg + 300 µg), witamina D 50 µg (2000 j.m), jod 200 µg, cholina 130 mg;
• 2 kapsułki z DHA: DHA 600 mg, EPA 60 mg.

Stosowanie:

• 3 kapsułki dziennie — 1 kapsułka z witaminami i minerałami + 2 kapsułki z DHA.

Wskazania:

• Suplementacja kobiet w ciąży od 13. tygodnia i karmiących piersią.

O produkcie

• Ilość wszystkich innych składników jest zgodna z aktualnymi rekomendacjami PTGiP z dodatkową zawartością choliny.
• Duża liczba tabletek do połknięcia.

Ważne:

• Suplement diety nie zawiera żelaza, co może być istotne dla kobiet ciężarnych nie mających potrzeby jego suplementacji lub uzupełniających niedobory za pomocą innych preparatów.

Omegamed Optima Forte, 60 kaps.

Skład:

• 1 kapsułka zawiera: jodek potasu (100 µg), kwas foliowy (0,4 mg – forma zwykła i aktywny folian), witaminę D (1000 j.m.), kwasy omega-3 (w tym 300 mg DHA);

Stosowanie:

• 2 kapsułki na dobę należy połknąć i popić wodą w trakcie lub po posiłku.

Wskazania:

• Suplementacja kobiet w ciąży i karmiących piersią.

O produkcie

• Preparat witaminowy zawiera DHA z alg morskich (większość innych suplementów diety posiada w składzie olej rybi);
• Inne składniki zawarte są w ilościach zgodnych z aktualnymi zaleceniami, w tym posiada aktywne postaci kwasu foliowego.
• Otoczka kapsułki jest jednak żelatynowa.

Ważne:

• Suplement diety skierowany do kobiet ciężarnych których dieta jest bogata w kwasy DHA i u których występuje ryzyko niedoboru żelaza.

Falvit mama, 60 tabl.

Skład:

• Witamina C 120 mg, niacyna 16 mg, witamina E 12 mg, kwas pantotenowy 6 mg, witamina B6 1,9 mg, ryboflawina 1,6 mg, tiamina 1,4 mg, witamina A 501 µg, kwas foliowy 400 µg, witamina D 5 µg (200 j.m.), witamina B12 3 µg, wapń 240 mg, żelazo 20 mg, cynk 10 mg, mangan 1,5 mg, miedź 1 mg, jod 200 µg, selen 55 µg, molibden 50 µg, standaryzowany ekstrakt z żurawiny (Vaccinum Macrocarpon; 40 mg) standaryzowany na proantocyjanidyny 1,2 mg.

Stosowanie:

• 1 tabletka dziennie podczas posiłku lub bezpośrednio po nim.

Wskazania:

• Suplementacja kobiet w ciąży i karmiących piersią.

O produkcie

• Preparat zawiera tylko jodu w ilości zgodnej z rekomendacjami.
• Zawartość witaminy D to jedynie 200 j.m., podobnie jeśli chodzi o żelazo, którego suplementacja zalecana jest w dawce 27 mg przy stwierdzonych niedoborach oraz kwas foliowy, którego zawartość producent określa na 400 µg (wg zaleceń: 800 µg).

Ważne:

• Preparat został wzbogacony również o ekstrakt z żurawiny, gdzie składniki aktywne – proantocyjanidyny mają właściwości antyoksydacyjne. Suplement diety opiera się głównie na witaminach i składnikach mineralnych, które mogą stanowić ewentualnie uzupełnienie do stosowanych już kluczowych składników w trakcie ciąży.

Według stanowiska PTGiP źródłem wszystkich witamin, mikro- i makroelementów u kobiet w ciąży powinna być prawidłowo zbilansowana dieta. Niestety nie zawsze jest to możliwe, stąd szeroka dostępność preparatów dla ciężarnych. Przed rozpoczęciem stosowania jakiegokolwiek suplementu wskazana jest kontrola lekarska w celu zbadania ewentualnych niedoborów. Warto jednak wiedzieć jakie składniki są kluczowe dla prawidłowego rozwoju w ciąży by po konsultacji z lekarzem, przeanalizowaniu swojej diety i stanu zdrowia dobrać ten najbardziej odpowiedni.

Co powinna jeść ciężarna? Zalecenia dietetyczne

Zalecenia dotyczące diety dla ciężarnych mają na celu zapewnienie odpowiednich składników odżywczych zarówno dla matki, jak i dla rozwijającego się płodu. Oto kilka głównych zaleceń dotyczących diety w czasie ciąży:

1. Zrównoważona dieta: Ważne jest, aby spożywać różnorodne pokarmy z różnych grup produktów spożywczych, takich jak owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe, białko roślinne i zwierzęce, oraz zdrowe tłuszcze. Takie zróżnicowanie pomaga dostarczyć niezbędne składniki odżywcze, witaminy i minerały potrzebne do zdrowego rozwoju zarówno dla matki, jak i dla dziecka.
2. Kwas foliowy: Kwas foliowy odgrywa ważną rolę w rozwoju cewy nerwowej u płodu. Dlatego ważne jest, aby kobieta w ciąży spożywała odpowiednią ilość kwasu foliowego. Produkty bogate w kwas foliowy to m.in. warzywa liściaste, soczewica, fasola, orzechy oraz wzbogacone produkty zbożowe. Czasami może być również zalecane suplementowanie kwasu foliowego.
3. Białko: Białko jest niezwykle ważne dla wzrostu i rozwoju płodu oraz zachowania zdrowia matki. Dobre źródła białka to mięso, ryby, jaja, orzechy, nasiona, rośliny strączkowe i produkty mleczne. Ważne jest, aby spożywać białko zarówno zwierzęce, jak i roślinne, aby zapewnić różnorodne aminokwasy.
4. Żelazo: W czasie ciąży zapotrzebowanie na żelazo wzrasta. Żelazo jest niezbędne do produkcji hemoglobiny, która przenosi tlen do organizmu zarówno matki, jak i płodu. Dobrze przyswajalne formy żelaza znajdują się w mięsie, rybach, jajach, orzechach, nasionach, pełnoziarnistych produktach zbożowych oraz płatkach śniadaniowych wzbogaconych w żelazo.
5. Kwas omega-3: Kwasy tłuszczowe omega-3, takie jak DHA i EPA, odgrywają istotną rolę w rozwoju mózgu i oczu płodu. Dobre źródła tych kwasów to ryby (szczególnie tłuste ryby morskie), orzechy, nasiona lniane i oleje roślinne.
6. Unikanie szkodliwych substancji: W czasie ciąży należy unikać alkoholu, palenia tytoniu oraz spożywania surowych lub niedogotowanych mięs, surowych owoców morza, niepasteryzowanych produktów mlecznych, owoców i warzyw, które nie zostały dokładnie umyte [4].

Porównywane substancje czynne – czym się charakteryzują?

W tej analizie skupiamy się na trzech substancjach czynnych: karbetocynie, oksytocynie oraz atozybanie. Wszystkie te leki oddziałują na mięśnie macicy, ale należą do różnych grup i mają odmienne zastosowania:

• Karbetocyna to długo działający analog oksytocyny, stosowany głównie po porodzie w celu zapobiegania krwotokowi poporodowemu wywołanemu atonią macicy¹.
• Oksytocyna jest naturalnym hormonem i jej syntetycznym odpowiednikiem, który wywołuje i nasila skurcze macicy, wykorzystywany do wywoływania porodu, przyspieszania akcji porodowej, kontroli krwawienia poporodowego oraz wspomagania poronienia²³.
• Atozyban to syntetyczny antagonista oksytocyny, którego głównym celem jest hamowanie przedwczesnej czynności porodowej (działa odwrotnie niż karbetocyna i oksytocyna)⁴.

Karbetocyna i oksytocyna są więc zbliżone pod względem budowy i działania na macicę, ale różnią się długością działania i głównym wskazaniem. Atozyban natomiast hamuje skurcze macicy i jest stosowany w innych sytuacjach niż pozostałe dwie substancje⁵.

Kiedy stosuje się karbetocynę, oksytocynę i atozyban?

Każda z tych substancji znajduje zastosowanie w innych sytuacjach klinicznych:

• Karbetocyna jest przeznaczona do zapobiegania krwotokowi poporodowemu po porodzie drogą naturalną lub cięciu cesarskim, spowodowanemu atonią macicy¹. Stosowana jest tylko po urodzeniu dziecka, w pojedynczej dawce, wyłącznie w warunkach szpitalnych.
• Oksytocyna znajduje szerokie zastosowanie: może być podawana do wywołania lub przyspieszenia porodu, do kontroli krwawienia po porodzie, a także jako wsparcie w przypadku poronienia lub diagnostyki czynności łożyska²³. Może być stosowana zarówno przed, jak i po porodzie.
• Atozyban jest wykorzystywany do hamowania przedwczesnej czynności porodowej u kobiet w określonym wieku ciążowym (od 24. do 33. tygodnia ciąży), jeśli występują regularne skurcze i inne określone objawy⁴⁶. Jego celem jest opóźnienie porodu.

Pod względem wskazań, karbetocyna i oksytocyna mają częściowo wspólne zastosowania (profilaktyka krwotoku poporodowego), natomiast atozyban służy do celów odwrotnych – hamuje skurcze, aby zapobiec przedwczesnemu porodowi. W przypadku stosowania u dzieci, wszystkie te substancje nie są przeznaczone dla osób poniżej określonego wieku lub w ogóle nie mają wskazań pediatrycznych⁷⁸⁹.

Mechanizm działania i różnice w działaniu na organizm

Wszystkie trzy substancje oddziałują na mięśnie macicy, ale mechanizm ich działania i efekty są odmienne:

• Karbetocyna i oksytocyna pobudzają skurcze macicy poprzez wiązanie się z receptorami oksytocynowymi. Zwiększają siłę i częstotliwość skurczów, co pomaga obkurczyć macicę po porodzie i zmniejszyć ryzyko krwawienia¹³¹⁴.
• Karbetocyna działa dłużej niż oksytocyna – pojedyncza dawka wystarcza, aby uzyskać stabilne obkurczenie macicy, podczas gdy oksytocyna często wymaga dłuższego wlewu dożylnego lub wielokrotnych dawek¹⁵.
• Atozyban działa przeciwnie – blokuje receptory oksytocynowe, przez co hamuje skurcze macicy i zmniejsza ich siłę oraz częstotliwość⁵. Jest to szczególnie ważne w sytuacji zagrożenia przedwczesnym porodem.

Pod względem farmakokinetyki (czyli sposobu wchłaniania, działania i wydalania z organizmu) również występują różnice. Karbetocyna po podaniu dożylnym działa przez ok. 33 minuty (okres półtrwania), a po domięśniowym – nawet do 55 minut¹⁶. Oksytocyna działa szybciej, ale krócej – jej okres półtrwania to zaledwie kilka minut, dlatego często wymaga ciągłego podawania¹⁷¹⁸. Atozyban ma okres półtrwania około 1,7 godziny, a jego efekty są widoczne szybko po podaniu¹⁹.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – porównanie

Chociaż substancje te są stosowane w podobnych sytuacjach klinicznych, istnieją istotne różnice w przeciwwskazaniach i zaleceniach bezpieczeństwa:

• Karbetocyna nie może być stosowana przed urodzeniem dziecka, do indukcji porodu, ani u kobiet z ciężkimi chorobami serca, wątroby, nerek, padaczką czy nadwrażliwością na składniki leku²⁰.
• Oksytocyna jest przeciwwskazana, jeśli poród naturalny jest niemożliwy (np. nieprawidłowe ułożenie płodu, łożysko przodujące), w przypadku nadwrażliwości, nadmiernej czynności macicy, zagrożenia dla płodu oraz w niektórych chorobach serca i ciężkiej toksemii²¹²².
• Atozyban nie powinien być stosowany przed 24. tygodniem i po 33. tygodniu ciąży, przy zaburzeniach tętna płodu, krwotokach wymagających natychmiastowego porodu, ciężkim stanie przedrzucawkowym, zakażeniach czy nadwrażliwości²³.

Wspólne przeciwwskazania dla wszystkich substancji to nadwrażliwość na lek oraz niektóre ciężkie choroby współistniejące. Jednak każda z nich ma swoje szczególne ograniczenia, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem leczenia.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Stosowanie karbetocyny, oksytocyny i atozybanu u szczególnych grup pacjentek wymaga szczególnej uwagi:

• Kobiety w ciąży: Karbetocyna jest przeciwwskazana przed urodzeniem dziecka i nie służy do wywoływania porodu²⁰. Oksytocyna może być stosowana w ciąży zgodnie z zaleceniami, ale nie zaleca się jej w pierwszym trymestrze, chyba że chodzi o poronienie²⁴. Atozyban jest stosowany wyłącznie w określonym okresie ciąży i tylko wtedy, gdy istnieje ryzyko przedwczesnego porodu⁴.
• Karmienie piersią: Karbetocyna i oksytocyna mogą przenikać w niewielkich ilościach do mleka, ale nie jest konieczne przerywanie karmienia po ich zastosowaniu²⁵²⁶. W przypadku atozybanu zaleca się przerwanie karmienia podczas leczenia, jeśli kobieta karmi wcześniejsze dziecko, ponieważ uwalnianie oksytocyny podczas karmienia może osłabić działanie leku²⁷.
• Stosowanie u dzieci i młodzieży: Wszystkie substancje nie są przeznaczone do stosowania u dzieci⁷⁸⁹.
• Osoby z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby: Karbetocyna i atozyban wymagają szczególnej ostrożności lub są przeciwwskazane u pacjentek z poważnymi zaburzeniami pracy tych narządów²⁰²⁸. Oksytocyna nie ma ściśle określonych przeciwwskazań w tej grupie, ale należy zachować ostrożność⁹.
• Kierowcy i obsługa maszyn: Karbetocyna i atozyban nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów, natomiast po oksytocynie kobiety nie powinny prowadzić pojazdów w trakcie występowania skurczów macicy wywołanych lekiem²⁹³⁰³¹.

Każda z substancji powinna być stosowana zgodnie z zaleceniami lekarza, z uwzględnieniem wszystkich czynników ryzyka i ograniczeń.

Podsumowanie: Karbetocyna, oksytocyna i atozyban – kluczowe różnice i podobieństwa