Czy konieczne jest dostarczanie elektrolitów w okresie ciąży?

Po co potrzebne są elektrolity w organizmie?

Rola, jaką pełnią elektrolity w organizmie człowieka, jest trudna do sprecyzowania. Nie dlatego, że ich rola jest niewielka. Wręcz przeciwnie –  biorą one udział w niemal wszystkich procesach biochemicznych i metabolicznych zachodzących we wszystkich  komórkach ciała. Najważniejszymi elektrolitami (w kontekście fizjologii człowieka) są: sód, potas, magnez i chlor, a dodatkowo także: wapń, fosfor i dwuwęglan.

Ich obecność i wzajemne oddziaływanie umożliwiają przesyłanie sygnałów elektrycznych między komórkami, czyli wewnętrzną komunikację, oraz regulację nawodnienia. Regulują one m.in. pracę układu nerwowego i endokrynnego, pracę serca, transport glukozy, a także wpływają na osmolarność krwi. Z tego względu, ich niedobory bądź nadmiar prowadzić mogą do poważnych zaburzeń funkcjonowania całego organizmu [1].

Czy można pić elektrolity w ciąży?

Odpowiedź brzmi: można, a czasem nawet trzeba. Kobiety będące w ciąży znajdują się w grupie ryzyka zaburzeń jonowych – elektrolitowych, a najczęstszy problem dotyczy zaburzeń w prawidłowym poziomie potasu – hipokaliemia – stan obniżonego poziomu potasu we krwi. Ponadto, jest wiele sytuacji, w których elektrolity u kobiet w ciąży powinny być uzupełniane, na przykład:

• częste i uciążliwe wymioty;
• zatrucia pokarmowego, którym towarzyszą wymioty i biegunka;
• wzmożone pocenie się w upalne dni;
• zbyt częste oddawanie moczu, szczególnie w III trymestrze, kiedy płód uciska pęcherz moczowy mamy;
• cukrzyca;
• niewłaściwie zbilansowana dieta;
• choroby przewlekłe z którymi zmaga się kobieta będąca w ciąży (np. choroba nerek).

Skąd wiedzieć, że trzeba uzupełnić elektrolity?

Odpowiednie stężenie elektrolitów we krwi powinno wyglądać następująco: 

• Sód: 136-145 mmol/l;
• Potas: 3,5-5,1 mmol/l;
• Chlorki: 95-105 mmol/l;
• Wapń: 2,1-2,6 mmol/l;
• Magnez: 0,7-1,1 mmol/l.

Najprostszym sposobem pozwalającym na monitorowanie zawartości elektrolitów byłoby badanie ich poziomu we krwi – czyli tak zwany jonogram. Nie jest to jednak możliwe, żeby przeprowadzać takie badanie często, tym bardziej w warunkach domowych. Skąd zatem wiedzieć, że konieczne jest dostarczenie elektrolitów? 

Najważniejsza jest obserwacja własnego ciała, samopoczucia i objawów, które nie są kojarzone jako “normalne”. Objawy niedoboru elektrolitów to zwykle: skurcze mięśni, w tym również mięśni macicy u ciężarnych, drżenie powiek, znaczne osłabienie i uczucie zmęczenia, wysokie wartości ciśnienia tętniczego krwi, bóle głowy, zaparcia, poranne mdłości, obrzęki kończyn czy też wzmożone uczucie pragnienia.

Oczywiście zanim podejmie się jakiekolwiek działania warto zwrócić się z problemem do lekarza. Zleci on odpowiednie badania. To ważne, ponieważ wiele z wymienionych wyżej objawów, może świadczyć o znacznie poważniejszych schorzeniach, na przykład cukrzycy ciążowej czy nadciśnieniu tętniczym [2].

Jakie elektrolity pić jeśli jest to konieczne?

Doustne preparaty nawadniające, potocznie nazywane elektrolitami, umożliwiają skuteczne nawodnienie w przypadku ich zwiększonej utraty przez kobietę ciężarną. W swoim składzie nie zawierają żadnych substancji potencjalnie szkodliwych dla kobiety będącej w ciąży, dlatego uznawane są za bezpieczne do stosowania  w trakcie wszystkich z 9 miesięcy. Preparatami elektrolitowymi odpowiednimi dla kobiet w ciąży są na orzykład: Orsalit, Acidolit, Stoperan elektrolity, Gastrolit. Hydronea Baby, Dicoflor elektrolity.

Ważne jednak, aby nie stosować ich na własną rękę – często bez jednoznacznego wskazania, czyli bez potrzeby. Należy pamiętać, że w ciąży zwiększa się zapotrzebowanie na płyny. Najlepszym sposobem zapobiegania zaburzeniom wodno-elektrolitowym jest profilaktyka i wypijanie odpowiedniej ilości (2,5 l / dobę) i rodzajów płynów (wody źródlane i mineralne niskozmineralizowane) w ciągu dnia, które będą warunkować odpowiedni poziom nawodnienia oraz prawidłowy poziom elektrolitów [3].