Z tego artykułu dowiesz się:

• Czym jest katar spływający do gardła i jakie są jego najczęstsze objawy
• Co powoduje wydzielinę z zatok i dlaczego jej lepkość ma kluczowe znaczenie
• Co oznaczają różne kolory wydzieliny z nosa i kiedy powinny Cię zaniepokoić
• Jak skutecznie oczyścić zatoki z flegmy domowymi metodami
• Czy połykanie wydzieliny z zatok jest bezpieczne
• Jakie leki i produkty najlepiej sprawdzają się przy katarze spływającym do gardła
• Kiedy należy skonsultować się z lekarzem

Czym jest katar spływający do gardła?

Katar spływający do gardła to uciążliwy problem, który pojawia się, gdy nadmiar wydzieliny z nosa i zatok spływa po tylnej ścianie gardła. Choć może wydawać się to mało istotne, dla osób zmagających się z tym objawem na co dzień stanowi prawdziwe utrapienie. Nasze ciało produkuje nawet do 1-2 litrów śluzu dziennie, który zwykle jest niezauważalnie połykany. Problem pojawia się, gdy wydzielina gromadzi się w gardle lub spływa z tylnej części nosa, wywołując szereg nieprzyjemnych dolegliwości.^1,2,3

Wbrew powszechnemu przekonaniu, katar spływający do gardła nie zawsze oznacza zwiększoną ilość wydzieliny. Często problem tkwi w zmienionej konsystencji śluzu, który staje się gęstszy i trudniejszy do naturalnego usunięcia. Badania pokazują, że pacjenci z tym problemem mają znacząco zwiększoną lepkość wydzieliny w porównaniu z osobami zdrowymi.⁴

Polecane produkty na katar spływający do gardła

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów, które mogą pomóc w walce z katarem spływającym do gardła. Oto najskuteczniejsze z nich:

BacteRidkrople do nosa

Wyrób medyczny

O produkcie

• zalecany do stosowania przy stanach zapalnych błony śluzowej nosa z przekrwieniem i uczuciem zatkania;
• rekomendowany przy stanie zapalnym zatok przynosowych, nieżycie nosa i nawracającym zapaleniu ucha środkowego;
• składniki zawarte w wyrobie upłynniają wydzielinę, co odtyka zatkany nos i wspomaga oddychanie;
• zawiera olej z drzewa mastyksowego o właściwościach kojących;
• zawarte składniki emolientowe łagodzą podrażnienia i chronią śluzówkę;
• może być stosowany  od 2. roku życia;
• przebadany klinicznie.

Wskazania

Produkt stosowany jest w leczeniu podrażnienia błony śluzowej nosa, podrażnienia górnych dróg oddechowych, zapalenia zatok , zapalenia błony śluzowej nosa oraz przeziębienia.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Soledum fortekapsułki, 200 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• stosowany wspomagająco przy zapaleniu zatok oraz w chorobach zapalnych dróg oddechowych;
• jako jedyny na rynku zawiera czysty 1,8-cyneol wyizolowany z olejku eukaliptusowego¹;
• do stosowania powyżej 12. roku życia;
• działa przeciwzapalnie, wykrztuśnie, zmniejsza produkcję śluzu, a jednocześnie działa rozkurczowo na oskrzela, co łagodzi kaszel;
• działa przeciwwirusowo, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo;
• może być stosowany u osób z chorobą wrzodową, astmą i POChP;
• działanie produktu potwierdzone badaniami klinicznymi i laboratoryjnymi.

1. Dane pobrane z rejestru produktów leczniczych: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, stan na dzień: 23.05.2025.

 

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest ostre zapalenie zatok przynosowych i jamy nosowej, ostre zapalenie oskrzeli oraz kaszel mokry.

Dawkowanie

W przypadku ostrych stanów zapalnych podaje się zazwyczaj jedną kapsułkę preparatu Soledum forte 3 razy na dobę. W stanach przewlekłych bądź podczas kontynuacji terapii dawkę zmniejsza się do jednej kapsułki dwa razy dziennie.
Jeśli dolegliwości utrzymują się powyżej 7 dni bądź pojawią się takie objawy jak zaburzenia oddychania, gorączka, ropne lub krwawe odkrztuszanie, należy skonsultować się z lekarzem.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Nasic, aerozol do nosa

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera 0,1 mg ksylometazoliny i 5 mg dekspantenolu w jednej dawce;
• udrażnia nos oraz wspomaga leczenie kataru;
• regeneruje podrażnioną śluzówkę nosa;
• działanie można zaobserwować już po 10 minutach;
• może być stosowany od 6. roku życia;
• należy przyjmować 1 dawkę do każdego otworu nosowego, do 3 razy dziennie;
• nie należy stosować nieprzerwanie dłużej niż 7 dni;
• zawiera poręczny aplikator;
• dostępny w butelkach po 10 ml.

Sinupret extract, tabletki drażowane

O produkcie

• lek roślinny dostępny bez recepty;
• zawiera skoncentrowany wyciąg ziołowy;
• zawiera składniki o potwierdzonym działaniu rozrzedzającym śluz;
• lek rozrzedza zalegającą wydzielinę, zmniejsza stan zapalny, a także regeneruje nabłonek zatok;
• wskazany w leczeniu ostrych niepowikłanych stanów zapalnych zatok przynosowych;
• może być stosowany od 18. roku życia;
• dawkowanie to 1 tabletka 3 razy na dobę;
• dostępne również krople doustne i tabletki z tymi samymi składnikami roślinnymi o innej zawartości;
• dostępny w opakowaniach po 20 tabletek.

Sinupret, tabletki drażowane

O produkcie

• lek roślinny dostępny bez recepty;
• tabletki doustne zawierające składniki roślinne (bez czarny, goryczkę, pierwiosnek, szczaw, werbenę);
• wspomaga naturalne oczyszczanie zatok i rozrzedza wydzielinę;
• działa kompleksowo na zapalenie zatok, przewlekły katar i spływającą wydzielinę;
• dla dorosłych i dzieci powyżej 6 lat;
• dorośli powinni przyjmować 2 tabletki 3 razy dziennie;
• lek należy przyjmować przez okres 7-14 dni;
• dostępny w opakowaniach o różnej wielkości a także w postaci kropli doustnych;
• opakowanie zawiera 50 tabletek, co wystarcza na dłuższą kurację.

Xylogel, spray do nosa

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera ksylometazolinę, która skutecznie obkurcza naczynia krwionośne w nosie;
• nawilża śluzówkę nosa, nie powodując wysuszenia;
• zmniejsza ilość wydzieliny;
• działa do 10 godzin, zapewniając długotrwałą ulgę;
• polecany dla dorosłych i dzieci powyżej 12 lat;
• nie należy stosować dłużej niż 3-5 dni;
• dostępny w opakowaniu 10 g.

Ambroksol Orifarm, syrop

O produkcie

• syrop wykrztuśny zawierający ambroksol (30 mg/5 ml);
• skutecznie rozrzedza i ułatwia usuwanie zalegającej wydzieliny;
• pomaga przy mokrym kaszlu i zalegającej wydzielinie z zatok;
• dla dorosłych i dzieci od 1. roku życia;
• przyjemny, bananowy smak;
• opakowanie 150 ml.

Polcrom, spray do nosa

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera kromoglikan sodowy – substancję o działaniu przeciwhistaminowym;
• wskazany przy alergicznym nieżycie nosa;
• preparat niweluje objawy kataru alergicznego, z tym związane ze spływaniem wydzieliny po tylnej stronie gardła;
• może być stosowany od 3. roku życia;
• opakowanie 15 ml.

Marimer roztwór izotoniczny, spray do nosa

O produkcie

• wyrób medyczny;
• zawiera 100% sterylny, izotoniczny roztwór wody morskiej bogatej w sole mineralne i mikroelementy;
• pozwala na delikatne usuwanie wydzieliny z nosa oraz nawilżenie wysuszonej śluzówki;
• pomaga to ograniczyć spływanie śluzu po tylnej ścianie gardła;
• może być bezpiecznie stosowany u niemowląt, dzieci i dorosłych;
• może być stosowany nawet kilka razy dziennie (1–4 razy do każdego nozdrza);
• opakowanie zawiera 500 dawek (100 ml).

Mucopect Control, kapsułki twarde

O produkcie

• lek mukolityczny dostępny bez recepty;
• zawiera karbocysteinę (375 mg w 1 kapsułce);
• zmniejsza lepkość śluzu w drogach oddechowych, co ułatwia jego odkrztuszanie i usuwanie;
• wspomaga oczyszczanie nosa, zatok oraz oskrzeli w przebiegu infekcji z zalegającą wydzieliną;
• zalecany dla dorosłych w przypadku mokrego kaszlu, zatkanego nosa oraz przewlekłej nadprodukcji gęstego śluzu;
• nie zaleca się stosowania dłużej niż 4–5 dni bez konsultacji z lekarzem;
• nie stosować u dzieci i młodzieży, kobiet w ciąży (I trymestr) i karmiących piersią;
• opakowanie zawiera 30 kapsułek.

Sudafed XyloSpray HA, spray do nosa

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• spray do nosa zawierający ksylometazolinę i kwas hialuronowy;
• skutecznie udrażnia nos i jednocześnie nawilża śluzówkę dzięki kwasowi hialuronowemu;
• pomaga przy katarze, zatkanym nosie i spływającej wydzielinie;
• wskazany także w alergicznym nieżycie nosa;
• dla dorosłych i dzieci powyżej 6 lat;
• nie należy stosować dłużej niż 5 dni;
• nie zawiera konserwantów, co zmniejsza ryzyko podrażnień;
• dostępny w opakowaniu 10 ml.

Jakie są objawy kataru spływającego do gardła?

Rozpoznanie kataru spływającego do gardła ułatwia znajomość jego charakterystycznych objawów. Warto zwrócić uwagę szczególnie na te, które utrzymują się przez dłuższy czas:

• uczucie spływającej wydzieliny po tylnej ścianie gardła;
• częste przełykanie i odchrząkiwanie;
• chrypka lub “bulgoczący” głos;
• podrażnione, bolące gardło;
• uczucie “kluski” lub ciała obcego w gardle;
• uporczywy kaszel, często nasilający się w nocy;
• nieprzyjemny zapach z ust.^1,2,3,6

Dyskomfort w gardle jest najczęstszym objawem towarzyszącym, występującym u około 74% pacjentów z przewlekłym idiopatycznym katarem spływającym do gardła. Kaszel pojawia się u około 30% osób z tym problemem.⁵

Co powoduje wydzielinę z zatok w gardle?

Zidentyfikowanie głównej przyczyny kataru spływającego do gardła jest kluczowe dla skutecznego leczenia. Oto najczęstsze czynniki wywołujące ten problem:

• Infekcje i stany zapalne – Infekcje bakteryjne i wirusowe powodują nadmierną produkcję śluzu. Zapalenie zatok (sinusitis) również może powodować spływanie wydzieliny do gardła.
• Alergie i podrażnienia – Alergie sezonowe, na roztocza czy zwierzęta domowe mogą prowadzić do zwiększonej produkcji śluzu. Podrażnienia wywołane dymem papierosowym czy zanieczyszczeniami również nasilają problem.
• Zmieniona lepkość wydzieliny – Badania pokazują, że pacjenci z katarem spływającym do gardła mają znacząco zwiększoną lepkość wydzieliny nosowej.
• Problemy anatomiczne – Skrzywiona przegroda nosowa czy powiększone małżowiny nosowe mogą utrudniać prawidłowy odpływ wydzieliny.
• Inne przyczyny – Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD), zmiany hormonalne związane z ciążą, niektóre leki oraz suche powietrze w ogrzewanych pomieszczeniach.^4,1,2,7,3,6

Co oznaczają różne kolory wydzieliny z nosa?

Kolor wydzieliny z nosa może dostarczyć cennych wskazówek na temat charakteru schorzenia. Oto co oznaczają poszczególne barwy:⁶

Jak oczyścić zatoki z flegmy?

Istnieje kilka skutecznych metod oczyszczania zatok, które można stosować w warunkach domowych. Regularne ich stosowanie może przynieść znaczną ulgę.

• Nawadnianie organizmu – Regularne picie co najmniej 2 litrów wody dziennie, a także sięganie po herbaty ziołowe czy ciepłe buliony pomaga rozrzedzić zalegającą wydzielinę, co ułatwia jej odkrztuszanie. To metoda polecana każdemu, a szczególnie osobom z gęstym śluzem w drogach oddechowych.
• Płukanie nosa solą fizjologiczną – Stosowanie gotowych sprayów od 1 do 3 razy dziennie pozwala oczyścić jamy nosowe z alergenów, bakterii i nadmiaru śluzu. To szczególnie pomocna metoda dla osób z alergią lub infekcjami zatok.
• Inhalacje parowe – Wdychanie ciepłej pary – np. znad miski z gorącą wodą lub pod prysznicem – działa nawilżająco na śluzówkę nosa i rozrzedza zalegającą wydzielinę. Inhalacje są polecane szczególnie osobom z przesuszoną śluzówką, zwłaszcza w sezonie grzewczym.
• Nawilżacz powietrza – Utrzymywanie odpowiedniego poziomu wilgotności w sypialni, szczególnie w sezonie zimowym, pomaga zapobiegać wysychaniu śluzówek i zmniejsza ryzyko nocnego kaszlu. Z tego rozwiązania szczególnie skorzystają osoby śpiące przy włączonym ogrzewaniu lub klimatyzacji.
• Podwyższone wezgłowie – Spanie z głową uniesioną na dodatkowej poduszce ogranicza gromadzenie się wydzieliny w gardle w czasie snu. Ta metoda sprawdzi się zwłaszcza u osób, które zmagają się z nasilonym kaszlem w nocy lub nad ranem.
• Ciepłe napoje (np. rosół) – Picie ciepłych płynów kilka razy dziennie, takich jak rosół czy ziołowe herbaty, rozrzedza wydzielinę i łagodzi podrażnione gardło. To uniwersalna metoda, polecana każdemu, zwłaszcza przy bólu gardła.^8,7,6

Czym grozi połykanie flegmy z zatok?

Wielu pacjentów obawia się konsekwencji połykania wydzieliny spływającej z zatok. Warto poznać fakty dotyczące tego naturalnego procesu. Połykanie flegmy jest naturalnym procesem – organizm produkuje i połyka śluz codziennie, nawet gdy jesteśmy zdrowi. W przypadku infekcji, kwas żołądkowy skutecznie niszczy większość patogenów.⁶ Jednak długotrwały problem z katarem spływającym do gardła może prowadzić do pewnych komplikacji:

• przewlekły kaszel i podrażnienie gardła;
• zaburzenia snu;
• infekcje ucha, jeśli wydzielina zablokuje trąbkę Eustachiusza;
• nudności i wymioty przy nadmiernym spływaniu wydzieliny do żołądka.^7,3

Jak pozbyć się flegmy z gardła – skuteczne metody leczenia

Leczenie kataru spływającego do gardła powinno być dopasowane do jego przyczyny. W zależności od sytuacji pomocne mogą okazać się różne leki, w tym:

• roślinne związki, które pomagają rozrzedzić śluz, np. 1,8-cyneol (Soledum forte);
• leki mukolityczne – preparaty zawierające np. bromheksynę lub ambroksol (Flegamina, Flavamed) pomagają rozrzedzić śluz;
• leki przeciwhistaminowe – pomocne przy alergiach, szczególnie nowsze (drugiej generacji), które rzadziej powodują wysuszenie śluzówki (Otrivin Allergy, Allergodil);
• leki obkurczające naczynia krwionośne – np. ksylometazolina (Nasic, Otrivin), która zmniejsza obrzęk błony śluzowej nosa, ale nie powinna być stosowana dłużej niż 3-5 dni;
• sterydy donosowe – zmniejszają stan zapalny w nosie i zatokach (Nasometin Control, Pronasal Control);
• antybiotyki – stosowane przy infekcjach bakteryjnych.^1,8,6

W przypadku problemów anatomicznych, takich jak skrzywiona przegroda nosowa, może być konieczny zabieg chirurgiczny. Septoplastyka prostuje przegrodę nosową i zapewnia lepszy przepływ powietrza.^3,6

Kiedy należy skontaktować się z lekarzem?

Choć katar spływający do gardła często można leczyć domowymi sposobami, niektóre sytuacje wymagają konsultacji medycznej. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli:

• objawy utrzymują się dłużej niż 10 dni bez poprawy;
• wydzielina ma nieprzyjemny zapach;
• pojawia się gorączka powyżej 38°C;
• występują trudności w oddychaniu lub świszczący oddech;
• w wydzielinie pojawia się krew;
• doświadczasz silnego bólu w okolicy zatok lub uszu.⁶

Podsumowanie

Katar spływający do gardła to powszechny problem, często związany ze zmienioną lepkością wydzieliny, a nie tylko jej zwiększoną ilością. Skuteczne leczenie wymaga zidentyfikowania przyczyny – czy są to alergie, infekcje, czy problemy anatomiczne. Kluczowe znaczenie ma odpowiednie nawilżenie organizmu, które pomaga rozrzedzić wydzielinę. Płukanie nosa, inhalacje i utrzymanie odpowiedniej wilgotności powietrza to proste, ale skuteczne metody przynoszące ulgę. Pamiętaj, że leki obkurczające naczynia krwionośne w nosie nie powinny być stosowane dłużej niż ok. 5 dni. Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż 10 dni lub towarzyszą im niepokojące symptomy, skonsultuj się z lekarzem.

Chrząkanie jest nieartykułowanym dźwiękiem, który pojawia się, gdy chcemy pozbyć się zalegającej flegmy lub ciała obcego z gardła. Pomimo że jest to naturalny mechanizm obronny organizmu, to jeżeli występuje przez dłuższy czas, może wskazywać na problemy zdrowotne. Flegma w gardle często jest związana z infekcją, rzadziej z alergią czy różnego rodzaju podrażnieniami. Jest to związane ze ściekaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła, przełyku lub oskrzelach. Chrząkanie może też być spowodowane przez nerwicę. Ma ono wtedy charakter nawykowy i najczęściej pojawiają się w przypadku konkretnych sytuacji. Często chrząkanie jest efektem refluksu żołądkowo-przełykowego lub alergii pokarmowych. Jak w takim razie pozbyć się flegmy z gardła? Co będzie najlepsze na ciągłą flegmę w gardle i chrząkanie [1]? 

Jak pozbyć się ciągłej flegmy w gardle i chrząkania?

Ciągła flegma w gardle i chrząkanie to uciążliwa przypadłość. Często może wymagać wizyty u lekarza, w szczególności jeżeli nie jest znana jej przyczyna. Niezależnie od przyczyny, kluczowe jest odpowiednie nawodnienie organizmu. Dzięki temu śluzówka jest odpowiednio nawilżona, co rozrzedza zalegająca wydzielinę. Warto również ograniczyć nabiał, ponieważ może on prowadzić do zwiększonej produkcji flegmy. Samo leczenie powinno opierać się na wyeliminowaniu przyczyny, np. refluks żołądkowo-przełykowy, alergia czy infekcja. Czy istnieją jakieś dobre leki na ciągłą flegmę w gardle i chrząkanie [2]? 

Przegląd leków na rozrzedzenie flegmy w gardle

Leki na rozrzedzenie flegmy w gardle dzielą się na leki mukolityczne, leki przeciwhistaminowe i leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego w żołądku. To jedna z metod tego, jak pozbyć się flegmy z gardła. Poniżej omawiamy każdą grupę i wymieniamy wybrane leki na ciągłą flegmę w gardle i chrząkanie. 

Leki mukolityczne 

Substancje wykrztuśne zmniejszają lepkość śluzu, upłynniają go i ułatwiają odkrztuszanie. Najczęściej okażą się one pomocne, jeżeli flegma jest spowodowana przez infekcję. Przykładowe preparaty przedstawiono poniżej.

Ambroksol Orifarm, syrop

O produkcie 

• 5 ml syropu zawiera 30 mg ambroksolu chlorowodorku;
• może być stosowany od 1. roku życia;
• produkt leczniczy stosuje się w ostrych i przewlekłych schorzeniach dróg oddechowych przebiegających z utrudnieniem odkrztuszania lepkiej wydzieliny w drogach oddechowych; 
• bezwzględnie nie powinien być stosowany w I trymestrze ciąży;
• w kolejnych miesiącach ciąży może być stosowany jedynie pod nadzorem lekarza [3].

Flegamina bez cukru o smaku miętowym, syrop

O produkcie 

• 5 ml syropu zawiera 4 mg bromoheksyny chlorowodorku;
• lek ułatwia odkrztuszanie zalegającej wydzieliny, stosowany jest w przypadku kaszlu mokrego;
• bezwzględnie nie powinien być stosowany w I trymestrze ciąży;
• w kolejnych miesiącach ciąży może być stosowany jedynie pod nadzorem lekarza [4].

Actifed, syrop

O produkcie 

• 5 ml syropu zawiera 1,25 mg chlorowodorku triprolidyny, 30 mg chlorowodorku pseudoefedryny i 10 mg bromowodorku dekstrometorfanu;
• lek jest zalecany osobom dorosłym oraz dzieciom od 7 roku życia;
• odblokowuje nos, zmniejsza ilość wydzieliny i łagodzi suchy kaszel;
• ma smak jeżynowy;
• ze względu na zawartość pseudoefedryny i dekstrometorfanu może być kupiony jedynie przez osoby dorosłe i w ilości tylko 1 opakowania [5]. 

Leki przeciwhistaminowe na flegmę w gardle 

Kolejnym powodem zalegającej flegmy może być alergia. W takim przypadku, aby zwalczyć przyczynę, należy zastosować leki przeciwhistaminowe. Kilka przykładowych przedstawiono poniżej.

Amertil Bio, tabletki

O produkcie

• lek zawierający 10 mg dichlorowodorku cetyryzyny w 1 tabletce;
• działa przeciwalergiczne;
• może być stosowany powyżej 6. roku życia;
• należy pamiętać, że jest to lek I generacji, może więc powodować senność [6].

Hitaxa Fast, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej

O produkcie

• produkt leczniczy zawiera 5 mg desloratadyny w 1 tabletce;
• może być stosowana dopiero od 12. roku życia;
• zawiera aspartam, który może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią;
• stosowany w przypadku objawów alergicznych;
• nie powinien powodować senności;
• występuje w postaci wygodnych do stosowania tabletek rozpadających się w jamie ustnej [7].

Aleric Deslo Active, syrop

O produkcie 

• 1 ml syropu zawiera 0,5 ml desloratadyny;
• może być stosowany przez dzieci i dorosłych od 6. roku życia;
• jest stosowany w przebiegu alergii, gdzie zmniejsza ilość wydzieliny z nosa, łagodzi kichanie i świąd, zmniejsza uczucie zatkanego nosa, łagodzi zaczerwienienie i łzawienie oczu i objawy pokrzywki;
• lek nie powinien powodować sedacji, zmniejszać koncentracji czy utrudniać prowadzenia pojazdów [8]. 

Jak pozbyć się flegmy z gardła? Spróbuj leków na zgagę!

Często przyczyną ciągłej flegmy w gardle może być także refluks żołądkowo-przełykowy lub zgaga. W takim przypadku najlepiej zająć się przyczyną i zastosować inhibitory pompy protonowej. Przykładowe preparaty przedstawiono poniżej. 

Controloc Control 20 mg, tabletki dojelitowe 

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 20 mg pantoprazolu;
• lek stosuje się w krótkotrwałym leczeniu objawów choroby refluksowej przełyku u dorosłych;
• zaleca się przyjmowanie 1 tabletki na dobę, przed posiłkiem [9].

Helicid Control 10 mg, kapsułki 

O produkcie 

• 1 kapsułka zawiera 10 mg omeprazolu;
• jest stosowany podczas krótkotrwałego leczenia refluksu żołądkowo-przełykowego j zgagi;
• zaleca się 2 kapsułki dziennie, najlepiej na czczo;
• powinien być stosowany jedynie przez osoby dorosłe [10]. 

Ortanol Max, kapsułki dojelitowe 

O produkcie 

• każda kapsułka zawiera 20 mg omeprazolu;
• stosuje się 1 kapsułkę na dobę, najlepiej rano przed jedzeniem;
• produkt leczniczy stosuje się w krótkotrwałym leczeniu objawów refluksu żołądkowo-przełykowego, takich jak zgaga, refluks, zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej czy kwaśne odbijanie;
• może być stosowany tylko przez dorosłych [11].

Podsumowanie 

Chrząkanie spowodowane zaleganiem flegmy, może mieć różne podłoża. Najczęściej jest związane z infekcją. Można wtedy zadać sobie pytanie, jak pozbyć się flegmy z gardła? Stosuje się wtedy leki mukolityczne, takie jak ambroksol czy bromoheksyna. Zaleganie flegmy może mieć również podłoże alergiczne. Warto zastosować wtedy leki przeciwhistaminowe, takie jak np. desloratadyna czy cetyryzyna. Jeżeli chrząkanie jest spowodowane refluksem żołądkowo-przełykowym, pomóc może zastosowanie inhibitorów pompy protonowej, takich jak omeprazol czy pantoprazol. Jednak, gdy doskwiera ciągła flegma w gardle i chrząkanie leki nie zawsze są konieczne. Należy pamiętać również o odpowiednim nawodnieniu organizmu, diecie i aktywności fizycznej.

W przebiegu astmy płuca stają się bardziej wrażliwe na różne alergeny i substancje drażniące, takie jak pyłki roślin, sierść zwierząt, silne zapachy, zimne powietrze oraz zanieczyszczenia atmosferyczne. Kaszel jest naturalnym odruchem, odpowiedzią organizmu na kontakt z czynnikami, które podrażniają układ oddechowy. Kaszel astmatyczny ma charakter napadowy – występuje najczęściej w nocy lub nad ranem, towarzyszy mu duszność i świszczący oddech. Zwykle jest suchy, męczący i nieproduktywny (bez odkrztuszania wydzieliny, choć czasami może być minimalnie produktywny, z niewielką ilością odkrztuszanej wydzieliny [1,2].

Jak sobie radzić z kaszlem u astmatyka?

W przypadku astmy ważna jest profilaktyka, która pozwala kontrolować objawy choroby. W tym celu stosuje się leki na receptę, najczęściej w postaci wziewów. Zawierają one glikokortykosteroidy (np. flutikazon, budezonid) oraz środki rozszerzające oskrzela (np. formoterol, salmeterol, salbutamol). W okresach zaostrzenia choroby lekarz może zalecić stosowanie leków doustnych, takich jak prednizon.  Jeśli kaszel astmatyczny jest wywoływany przez alergeny, ważne jest ich unikanie (w miarę możliwości) oraz zażywanie leków przeciwalergicznych [1,2].

Co stosować na kaszel astmatyczny?

A jakie preparaty, dostępne bez recepty, warto rozważyć, gdy kaszel astmatyczny nasila się, np. podczas infekcji? Poniżej przedstawiam kilka przykładowych produktów, które mogą być bezpiecznie stosowane u astmatyków

Levopront, syrop

O produkcie

• zawiera lewodropropizynę, która hamuje kaszel suchy, nieproduktywny;
• nie oddziałuje na ośrodkowy układ nerwowy;
• zaleca się zażywanie między posiłkami;
• można stosować na noc;
• odpowiedni od 2. roku życia;
• maksymalny okres stosowania nie powinien przekroczyć 7 dni;
• odpowiedniki: Levofree, Unituss Junior, Levosol, Solvetusan [3].

Levosol, tabletki

O produkcie

• jedna tabletka zawiera 60 mg lewodropropizyny, która hamuje suchy, nieproduktywny kaszel;
• odpowiedni dla dzieci o masie ciała powyżej 30 kg oraz dorosłych;
• maksymalny okres stosowania wynosi 7 dni;
• odpowiedniki: Solvetusan, Levopront [4].

Fiordatussi, syrop

O produkcie

• zawiera suchy wyciąg z liści babki lancetowatej;
• działa łagodząco i nawilżająco na górne drogi oddechowe, co przyspiesza regenerację błony śluzowej i łagodzi suchy kaszel;
• odpowiedni od 3. roku życia;
• nie zawiera cukru;
• maksymalny czas stosowania wynosi 7 dni [5].

Grintuss Adult, syrop

O produkcie

• w skład wchodzi m.in. miód oraz kompleks roślinny Poliresin^® oparty o wyciągi roślinne z babki lancetowatej, kocanki i grindelii, a także żywice, polisacharydy i flawonoidy;
• wskazany do leczenia kaszlu suchego oraz mokrego;
• można stosować zarówno w ciągu dnia, jak i wieczorem;
• odpowiedni od 12. roku życia (dostępna jest także wersja dla dzieci od 1. roku życia);
• nie zawiera glutenu i laktozy [6].

Prospan, syrop

O produkcie

• zawiera wyciąg suchy z liści bluszczu;
• wskazany do leczenia mokrego, produktywnego kaszlu z odkrztuszaniem wydzieliny;
• składnik aktywny upłynnia zalegającą wydzielinę i ułatwia jej usuwanie z dróg oddechowych, dodatkowo działa przeciwzapalnie i rozkurcza oskrzela;
• odpowiedni od 2. roku życia;
• aby leczenie było skuteczne, preparat należy zażywać minimum 7 dni [7].

Jakie są domowe sposoby na kaszel astmatyczny?

Aby złagodzić kaszel astmatyczny lub kaszel towarzyszący infekcji u astmatyka możesz zastosować kilka domowych metod:

• inhalacje: wykorzystaj izotoniczny roztwór chlorku sodu (np. Nebu-Dose Isotonic) lub chlorek sodu z dodatkiem kwasu hialuronowego (Nebu-Dose Hialuronic). Pomagają one nawilżyć drogi oddechowe i zmniejszyć uczucie suchości oraz drapania, często towarzyszące kaszlowi astmatycznemu;
• miód: uważa się, że miód może zwiększać produkcję śliny, co nawilża drogi oddechowe. Dodatkowo ma działanie przeciwzapalne i pomaga złagodzić kaszel;
• nawilżacz powietrza: regularne używanie nawilżacza powietrza może zmniejszyć częstotliwość i intensywność kaszlu, utrzymując odpowiednią wilgotność w pomieszczeniu;
• wietrzenie i czystość: częste wietrzenie pomieszczeń oraz utrzymywanie czystości w domu pomagają w eliminacji czynników drażniących, takich jak kurz czy alergeny, które mogą nasilać kaszel;
• unikanie dymu tytoniowego: dym tytoniowy uszkadza nabłonek rzęskowy w drogach oddechowych, co pogarsza przebieg astmy i nasila kaszel. Unikanie palenia i miejsc zadymionych jest więc kluczowe dla zdrowia układu oddechowego [8,9].

Podsumowanie

Kaszel astmatyczny jest jednym z objawów astmy – choroby, której nie da się całkowicie wyleczyć, ale można skutecznie kontrolować jej objawy. Podstawą leczenia są leki na receptę zaordynowane przez lekarza, jednak w okresach zaostrzenia objawów (np. podczas infekcji) możesz sięgnąć po niektóre preparaty bez recepty. Pamiętaj, aby unikać produktów hamujących kaszel suchy zawierających kodeinę (np. Thiocodin) oraz dekstrometorfan (np. Acodin, Gripex), ponieważ mogą one prowadzić do skurczu oskrzeli. Podobne ryzyko może wiązać się ze stosowaniem większości leków wykrztuśnych, takich jak acetylocysteina (np. ACC), bromheksyna (np. Flegamina) czy ambroksol (np. Mucosolvan, Deflegmin) [1,10-14].

Jak odróżnić mokry kaszel od suchego?

Kaszel mokry to produktywny rodzaj kaszlu, w którym dochodzi do odkrztuszania lepkiej wydzieliny lub flegmy. Pozwala on oczyścić nasze drogi oddechowe z nadmiaru zalegającej wydzieliny. Często bywa on następstwem kaszlu suchego, który jest bezproduktywny i dodatkowo towarzyszy mu uczucie suchości i drapania w gardle [6-7]. 

Co zawierają w swoim składzie tabletki na mokry kaszel?

W skład tabletek na mokry kaszel wchodzą substancje lecznicze o działaniu sekretolitycznym lub o działaniu mukolitycznym. Do pierwszej grupy zaliczamy jodki, sulfogwajakol czy substancje pochodzenia roślinnego, a więc wyciąg z liści bluszczu czy korzenia lukrecji i mydlnicy lekarskiej oraz olejki eteryczne. Powodują one zwiększenie wytwarzania śluzu w oskrzelach oraz jego upłynnienie. Do substancji aktywnych o działaniu mukolitycznym zaliczamy acetylocysteinę, karbocysteinę, erdosteine, a także bromheksynę i ambroksol. Zwiększają one lepkość śluzu oraz pobudzają nabłonek dróg oddechowych do jego aktywnego usuwania. Nie wpływają one na proces zwiększenia wytwarzania wydzieliny [6-7].

Czym kierować się przy wyborze tabletek na mokry kaszel dla dorosłych?

Przy wyborze dobrych tabletek na mokry kaszel należy zwrócić uwagę na przeciwwskazania do ich stosowania. Preparaty ziołowe wykazują działanie drażniące na błonę śluzową żołądka, dlatego nie powinny być stosowane przez osoby mające częste problemy żołądkowo- jelitowe, gdyż większych dawkach mogą one nasilać wymioty. Dodatkowo uważać powinni pacjenci, którzy są uczuleni na wiele różnych składników pochodzenia roślinnego. Leki z acetylocysteiną czy karbocysteiną są przeciwwkazane dla pacjentów zmagających się z czynną chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy czy astmą oskrzelową. Warto pamiętać, aby tabletek na mokry kaszel nie zażywać bezpośrednio przed snem, ponieważ mogą one nasilać odruch kaszlu, który będzie nas wybudzał ze snu. Ponadto nie należy ich łączyć z lekami o działaniu przeciwkaszlowym [1-5]. 

Rekomendacje tabletek na mokry kaszel

W aptekach możemy nabyć sporo leków w postaci tabletek, które są przeznaczone do łagodzenia objawów mokrego kaszlu. Wybrałem dla Was kilka takich preparatów [1-5]:

Soledum fortekapsułki, 200 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• stosowany wspomagająco przy zapaleniu zatok oraz w chorobach zapalnych dróg oddechowych;
• jako jedyny na rynku zawiera czysty 1,8-cyneol wyizolowany z olejku eukaliptusowego¹;
• do stosowania powyżej 12. roku życia;
• działa przeciwzapalnie, wykrztuśnie, zmniejsza produkcję śluzu, a jednocześnie działa rozkurczowo na oskrzela, co łagodzi kaszel;
• działa przeciwwirusowo, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo;
• może być stosowany u osób z chorobą wrzodową, astmą i POChP;
• działanie produktu potwierdzone badaniami klinicznymi i laboratoryjnymi.

1. Dane pobrane z rejestru produktów leczniczych: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, stan na dzień: 23.05.2025.

 

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku , ostrego zapalenia oskrzeli oraz kaszlu mokrego.

Dawkowanie

W przypadku ostrych stanów zapalnych podaje się zazwyczaj jedną kapsułkę preparatu Soledum forte 3 razy na dobę. W stanach przewlekłych bądź podczas kontynuacji terapii dawkę zmniejsza się do jednej kapsułki dwa razy dziennie.
Jeśli dolegliwości utrzymują się powyżej 7 dni bądź pojawią się takie objawy jak zaburzenia oddychania, gorączka, ropne lub krwawe odkrztuszanie, należy skonsultować się z lekarzem.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Flavamed, tabletki musujące

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie chlorowodorek ambroksolu;
• lek przeznaczony dla dorosłych i młodzieży od 12 roku życia;
• preparat należy spożywać po posiłkach;
• lek zawiera laktozę;
• lek nie jest zalecany w I trymestrze ciąży oraz w okresie karmienia piersią.

ACC Optima, tabletki musujące

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie acetylocysteinę;
• lek przeznaczony dla dorosłych i młodzieży od 14 roku życia;
• preparat należy stosować raz dziennie po posiłku;
• nie należy spożywać leku przed snem;
• lek zawiera laktozę;
• preparat można stosować w ciąży i w okresie karmienia tylko wtedy gdy lekarz uzna to za konieczne.

Erdomed, kapsułki

O produkcie

• produkt leczniczy na receptę zawierający w swoim składzie erdosteine;
• lek stosowany jest w leczeniu ostrych i przewlekłych chorobach zapalnych dróg oddechowych, a także oskrzeli i płuc;
• lek przeznaczony dla dorosłych i młodzieży od 12 roku życia;
• nie należy stosować leku przed snem;
• nie należy stosować leku w okresie ciąży i karmienia piersią;

Hederasal Max, tabletki

O produkcie

• produkt leczniczy pochodzenia roślinnego zawierający w swoim składzie suchy wyciąg z liści bluszczu;
• lek przeznaczony dla dorosłych i dzieci powyżej 12 roku życia;
• nie zaleca się stosowania leku w okresie ciąży i karmienia piersią;
• lek można przyjmować z jedzeniem i bez jedzenia;
• preparat można stosować do 7 dni bez konsultacji lekarskiej.

Respero Myrtol, kapsułki dojelitowe miękkie

O produkcie

• produkt leczniczy pochodzenia roślinnego zawierający w swoim składzie destylat z mieszaniny rektyfikowanych olejków eterycznych eukaliptusowego, z pomarańczy słodkiej, mirtu zwyczajnego i cytryny zwyczajnej;
• lek przeznaczony jest dla dorosłych i dzieci powyżej 10 roku życia;
• preparat należy spożywać 30 minut przed posiłkiem;
• może być stosowany w okresie ciąży i karmienia piersią po konsultacji z lekarzem.

Podsumowanie

Podsumowując, tabletki na mokry kaszel są bardzo dobrym sposobem leczenia tej przypadłości, zwłaszcza gdy nie lubimy lub nie możemy spożywać syropów wykrztuśnych. Jeśli nie jesteśmy pewni wyboru bezpiecznego dla nas leku, warto skorzystać z porady farmaceuty w swojej aptece. 

Przeziębienie to wirusowa infekcja powodująca objawy ze strony błony śluzowej nosa, gardła, tchawicy oraz zatok. Choroba rozpoczyna się stosunkowo powoli – w porównaniu np. z grypą. Objawy zaczynają się pojawiać po 1-2 dniach od zakażenia. Najbardziej popularne w walce z objawami przeziębienia są syropy. Substancjami, które powinny być zawarte w takich syropach na przeziębienie są te o działaniu przeciwgorączkowym (paracetamol), przeciwgorączkowym oraz przeciwzapalnym (ibuprofen), substancje o działaniu wykrztuśnym (bromheksyna, ambroksol) lub o działniu przeciwkazszlowym (fosforan kodeiny, dekstrometorfan, butamirat, lewodropizyna), substancje o działaniu przeciwwirusowym (inozyna paranobeks), a także substancje nawilżające śluzówkę gardła (prawoślaz lekarski, porost islandzki, nasienie lnu, rumianek pospolity, szałwia lekarska) [1].

Dlaczego dochodzi do przeziębienia?

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową (w trakcie kontaktu z chorym, który podczas kaszlu lub kataru rozpyla drobne molekuły wydzieliny dróg oddechowych zawierające wirusy) oraz poprzez kontakt z zakażonymi przedmiotami (np. przedmioty codziennego użytku, na których wirusy mogą przetrwać do kilku godzin). Przeziębienie może być spowodowane atakiem jednego z 200 typów zidentyfikowanych dotychczas wirusów. Najczęściej są to rhinowirusy (30-50% przypadków), koronawirusy (10-15% przypadków), wirus RS (RSV, ang. Respiratory Syncytial Virus), adenowirusy i enterowirusy (np. Coxsackie) [2].

Jak wybrać najlepszy syrop na kaszel?

Wybierając najlepszy syrop na przeziębienie trzeba zwrócić uwagę na rodzaj dręczącego nas kaszlu, tzn. na to, czy jest to kaszel suchy czy kaszel mokry. Kaszel suchy to taki, który występuje bez wykrztuszania gromadzącej się w gardle (zatykającej gardło) wydzieliny. Zadaniem syropu na kaszel suchy będzie więc rozrzedzenie wydzieliny śluzowej i umożliwienie jej wykrztuszenia. Z kolei zadaniem syropów na kaszel mokry, czyli produktywny, jest pomoc w wydaleniu (wykrztuszanie) zalegającej wydzieliny.

Jakie są dostępny syropy na przeziębienie bez recepty?

Ilość preparatów dostępnych bez recepty jest coraz większa. Warto zatem zwrócić uwagę na objawy towarzyszące przeziębieniu i wybrać produkt, którego działanie nakierowane będzie właśnie na objawy towarzyszące. 

Neosine, syrop

O produkcie:

• zawiera skoncentrowaną dawkę inozyny pranobeksu – 500 mg na 5 ml syropu;
• wskazany u osób o obniżonej odporności, w przypadku nawracających infekcji górnych dróg oddechowych o etiologii Herpes simplex;
• do dawkowania należy używać miarki, dołączonej do opakowania. Umożliwia to odmierzanie dokładnej dawki.

Muconatural complete. syrop

O produkcie:

• to wyrób medyczny do stosowania w leczeniu suchego i mokrego kaszlu;
• flawonoidy z tymianku chronią błonę śluzową przed działaniem czynników drażniących;
• polisacharydy z babki lancetowatej nawilżają i zmniejszają lepkość śluzu, ułatwiając jego usunięcie.

Porost Islandzki, syrop

O produkcie:

• to wyrób medyczny w formie syropu o smaku truskawkowym, który łagodzi objawy suchego kaszlu i chrypki;
• preparat zawiera ekstrakt z plechy porostu islandzkiego;
• w opakowaniu znajduje się 200 ml syropu oraz kieliszek miarowy, w celu łatwiejszego odmierzenia należnej dawki.

Syrop prawoślazowy, syrop

O produkcie:

• jako substancję czynną lek zawiera macerat z korzenia prawoślazu lekarskiego;
• zawartość etanolu w produkcie jest niewielka i nie przekracza 1% objętości;
• istnieje także syrop prawoślazowy złożony, który zawiera nie tylko macerat z korzenia prawoślazu lekarskiego, ale również chlorowodorek efedryny.

Flegamina, syrop

O produkcie:

• bromheksyna zawarta we flegaminie może skracać czas trwania infekcji z mokrym kaszlem;
• bromheksyna dociera do głębokich zakamarków płuc, rozrzedza wydzielinę i ułatwia odkrztuszanie. Dodatkowo, chroni przed dalszym rozwojem infekcji;
• nie należy zażywać produktu bezpośrednio przed snem.

Oprócz klasycznych syropów na kaszel, w czasie przeziębienia pacjenci mogą sięgać także po roślinne preparaty w innych formach, np. krople doustne. Przykładem jest Imupret N, tradycyjny roślinny produkt leczniczy wskazany przy pierwszych oznakach oraz w czasie trwania przeziębienia. Nie jest to typowy syrop wykrztuśny ani przeciwkaszlowy, dlatego najlepiej traktować go jako uzupełnienie leczenia objawowego, obok preparatów dobranych do konkretnych dolegliwości, takich jak kaszel, ból gardła, katar czy gorączka.

Imupret N, krople

O produkcie:

• lek dostępny bez recepty;
• preparat zawiera kompozycję wyciągów roślinnych z: korzenia prawoślazu, ziela skrzypu, liścia orzecha włoskiego, ziela krwawnika, kory dębu, ziela mniszka i kwiatu rumianku;
• wskazany przy pierwszych oznakach oraz w czasie trwania przeziębienia;
• może być stosowany u dorosłych oraz dzieci powyżej 2. roku życia, zgodnie z dawkowaniem podanym w ulotce;
• postać kropli ułatwia indywidualne odmierzanie dawki i może być wygodną alternatywą dla tabletek lub syropów;
• ze względu na zawartość alkoholu należy zachować ostrożność u wybranych grup pacjentów, a w razie wątpliwości skonsultować stosowanie z lekarzem lub farmaceutą;
• dostępny także lek Imupret w postaci tabletek;
• opakowania: 50 ml i 100 ml.

Jaka jest różnica między przeziębieniem a grypą?

Przeziębienie powodują wirusy, przeciw którym, w odróżnieniu od grypy, nie ma skutecznych leków ani szczepionki. Choć wykazują wiele podobieństw, możliwe jest wskazanie następujących różnic [3]:

• choroba przeziębieniowa może pojawić się w każdej porze roku, natomiast grypa charakteryzuje się sezonowością przypadającą na miesiące jesieni i zimy;
• kaszel w przebiegu grypy jest najczęściej suchy, a w przeziębieniu wilgotny i produktywny związany ze spływaniem wydzieliny z górnych dróg oddechowych;
• początek objawów w przeziębieniu jest stopniowy, w grypie natomiast następuje nagłe pogorszenie stanu zdrowia.

Jakie są sposoby leczenia przeziębienia i grypy?

Podstawą leczenia wirusowych infekcji dróg oddechowych jest:

• odpoczynek,
• picie dużej ilości płynów,
• leczenie objawowe preparatami dostępnymi bez recepty, na przykład syropami.

W leczeniu przeziębienia stosuje się leki dostępne bez recepty:

• leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe;
• preparaty udrażniające nos;
• miejscowo działające preparaty przeciwbólowe i odkażające;
• preparaty wykrztuśne (mukolityczne);
• preparaty przeciwkaszlowe.

Podsumowanie

Przeziębienie zaczyna się powoli i podstępnie. Nieraz łatwo przeoczyć jego pierwsze symptomy, a to właśnie leczenie najwcześniejszych objawów przeziębienia ma istotne znaczenie w długości trwania choroby. Podczas infekcji warto także zażywać witaminy, zwłaszcza C, najlepiej w połączeniu z rutyną, która obkurcza naczynia krwionośne błony śluzowej nosa. Leki syntetyczne czasem warto wspomóc produktami ziołowymi, które mają działanie napotne, wzmacniające i zwiększające odporność.

Głównym mechanizmem działania bromheksyny jest zwiększenie objętości oraz zmniejszenie lepkości śluzu zawartego w górnych drogach oddechowych. W rezultacie tych procesów dochodzi do upłynnienia gęstego śluzu, który staje się dużo łatwiejszy do wykrztuszenia i udrożnienia dróg oddechowych.

Ambroksol jest aktywnym metabolitem bromheksyny, który działa znacznie silniej niż związek wyjściowy. Posiada on mechanizm działania podobny do bromheksyny. Ponadto substancja ta pomaga w zapobieganiu przylegania śluzu do ściany oskrzeli, co dodatkowo pomaga w szybszym udrożnieniu dróg oddechowych. Oba związki są stosowane do leczenia mokrego kaszlu [1-3].

Jakie skutki uboczne ma ambroksol i bromheksyna?

Bromheksyna posiada kilka działań niepożądanych. Najczęściej są to bóle głowy i bóle w nadbrzuszu, a także sporadycznie mogą wystąpić nudności, wymioty, biegunka, senność, obniżenie ciśnienia krwi czy nawet nadmierne pocenie się. W przypadku ambroksolu działania uboczne dotyczą zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego, a więc nudności i wymioty, którym może towarzyszyć zgaga oraz suchość w ustach [1-3].

Kiedy stosuje się bromheksynę i ambroksol?

Bromheksyna zalecana jest przy ostrych i przewlekłych chorobach dróg oddechowych, związanych z zaburzeniami odkrztuszania i usuwania śluzu, natomiast ambroksol dodatkowo rekomendowany jest w ostrym i przewlekłym zapaleniu oskrzeli, przewlekłym zapaleniu płuc, rozedmie płuc, stanach zapalnych nosa i gardła oraz mukowiscydozie. 

Jak stosuje się bromheksynę i ambroksol?

Podczas podawania leków wykrztuśnych, należy zwrócić uwagę na zalecenia dotyczące wieku dziecka oraz sposobu dawkowania, gdyż bromheksyna rekomendowana jest od 6. roku życia, natomiast ambroksol można podawać już po ukończeniu 1. roku życia. 

Bromheksyna w postaci syropu zwyczajowo stosowana jest [1]:

• u dzieci w wieku od 6. do 12. roku życia: 5 ml syropu trzy razy na dobę;
• u dzieci od 12. roku życia i dorosłych:10 ml trzy razy na dobę.

Ambroksol w syropie natomiast można podawać już małym dzieciom [2]:

• w wieku 1-2 lata: 1,25 ml syropu- 2 razy na dobę;
• w wieku 2-5 lat: 1,25 ml syropu- 3 razy na dobę;
• w wieku 6-12 lat: 2.5 ml syropu- 2 do 3 razy na dobę;
• u dzieci w wieku powyżej 12 lat i dorosłych: 5 ml syropu (30 mg ambroksolu) do 3 razy na dobę przez pierwsze 2 do 3 dni, a następnie 5 ml syropu 2 razy na dobę.

Czy bromheksyna i ambroksol są bezpieczne?

Ambroksol posiada wysoki profil bezpieczeństwa, który oznacza, że jest dobrze tolerowany u dzieci oraz osób dorosłych. Substancja ta nie powinna być podawana kobietom w ciąży oraz w okresie karmienia piersią. Ambroksol czy bromheksynę należy bardzo ostrożnie stosować u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. Należy pamiętać, że obu tych substancji nie zaleca się przyjmować w godzinach wieczornych oraz razem z lekami o działaniu przeciwkaszlowym [2,4].

Bromheksyna dopuszczona jest do stosowania w II i III trymestrze ciąży, natomiast nie zaleca się jej podawać w okresie laktacyjnym. Ze względu na możliwość pojawienia się zawrotów głowy i senności, należy zachować ostrożność podczas kierowania pojazdami i maszynami [1].

Jakie są dostępne postaci leków z bromheksyną i ambroksolem?

Ambroksol w porównaniu do bromheksyny występuje w zdecydowanie większej ilości postaci leku, a na roztwory do wstrzykiwań czy płyny do inhalacji wymagane jest posiadanie recepty lekarskiej.

Bromheksyna występuje w postaci:

• kropli doustnych;
• tabletek;
• kapsułek doustnych;
• syropu.

Ambroksol z kolei stanowi składnik licznych postaci leku. Są to:

• tabletki powlekane;
• kapsułki o przedłużonym uwalnianiu;
• krople doustne;
• roztwory do wstrzykiwań;
• płyny do inhalacji;
• tabletki musujące;
• syropy.

Z większą ilością dostępnych postaci leku jest także związany fakt, że ambroksol, w przeciwieństwie do bromheksyny, może być podawany nie tylko doustnie, ale również wziewnie (w postaci płynów do inhalacji) oraz dożylnie (w postaci roztworów do wstrzykiwań), co daje większe możliwości terapeutyczne w zależności od potrzeb pacjenta.

Jakie są preparaty z bromheksyną i ambroksolem?

W aptekach możemy kupić liczne leki mukolityczne zawierające w swoim składzie bromheksynę lub ambroksol. Poniżej przedstawię nazwy oraz postać leków, w których te związki występują.

Bromheksyna jest to substancja czynna wchodząca w skład leków:

• Flegamina Baby (krople doustne, roztwór);
• Flegamina Classic (tabletki); 
• Flegamina Classic Junior o smaku truskawkowym (syrop);
• Flegamina Classic o smaku malinowym (syrop);
• Flegamina Classic o smaku miętowym (syrop); 
• Flegamina Classic o smaku miętowym bez cukru (syrop);
• Flegamina Fast (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej);
• Flegamina Fast Junior (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej);
• Flegatussin (syrop);
• Flegatussin caps (kapsułki miękkie);
• Flegtac Kaszel (syrop).

Ambroksol wchodzi w skład wielu leków, takich jak:

• Aflegan (roztwór do wstrzykiwań);
• Ambroksol Hasco Max (tabletki powlekane);
• Ambroksol Takeda (syrop);
• Ambrosol Teva (syrop);
• Deflegmin (kapsułki o przedłużonym uwalnianiu);
• Deflegmin Baby (krople doustne);
• Deflegmin Effect (syrop);
• Deflegmin Effect (tabletki);
• Deflegmin Kids (syrop);
• Envil Kaszel (syrop);
• Envil Kaszel junior (syrop);
• Flavamed (syrop);
• Flavamed (tabletki);
• Flavamed (tabletki musujące);
• Flavamed (krople doustne);
• Flavamed Max (roztwór doustny);
• Mucosolvan (syrop);
• Mucosolvan (tabletki);
• Mucosolvan inhalacje (roztwór do nebulizacji);
• Mucosolvan Max (kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, kapsułki twarde);
• Mucosolvan Mini (syrop);
• Tussal Expectorans (tabletki).

Podsumowanie

Bromheksyna i ambroksol to popularne leki mukolityczne stosowane w leczeniu mokrego kaszlu, działające poprzez upłynnianie śluzu i ułatwienie jego usuwania z dróg oddechowych. Ambroksol jest silniejszym metabolitem bromheksyny, a jego działanie wspomaga dodatkowo rozrzedzanie śluzu i zapobiega jego przyleganiu do ścian oskrzeli. Oba leki są stosowane w leczeniu infekcji dróg oddechowych, ale ambroksol znajduje szersze zastosowanie, w tym w terapii przewlekłego zapalenia oskrzeli czy mukowiscydozy. Mimo podobieństw, różnią się one profilami bezpieczeństwa, dlatego ważna jest konsultacja z lekarzem przy wyborze odpowiedniego preparatu. Warto skonsultować z farmaceutą wybór leku, aby dobrać najodpowiedniejszy preparat dostosowany do indywidualnych potrzeb.

Kaszel to jeden z głównych objawów, z jakimi zgłaszają się pacjenci do lekarzy pierwszego kontaktu i aptek. Przy kaszlu mokrym, czyli produktywnym, w twoich drogach oddechowych znajduje się zbyt dużo zalegającej wydzieliny, co jest wynikiem toczącego się stanu zapalnego. Często jest ona też gęsta, co dodatkowo utrudnia jej odkrztuszenie. Zalegająca wydzielina powinna zostać szybko i sprawnie usunięta, bo oprócz działania drażniącego, jest to też siedlisko rozwoju bakterii. Dobrymi lekami wykrztuśnymi w tym przypadku będzie ambroksol lub karbocysteina.

Jak działają leki mukolityczne?

Jeśli chcielibyśmy w skrócie opisać mechanizm działania leków mukolitycznych, takich jak ambroksolu lub karbocysteiny, to moglibyśmy powiedzieć, że pomagają usuwać nadmiernie zalegającą wydzielinę i działają wykrztuśnie. Ale jak to się dzieje?

Ambroksol to substancja, która zwiększa wydzielanie śluzu w drogach oddechowych. Związek ten zwiększa również aktywność specyficznych struktur, tzw. rzęsek, przez co usuwanie wydzieliny jest też poprawione. Dzięki temu dochodzi do zwiększenia ilości śluzu w drogach oddechowych, który nie jest tak gęsty, jak początkowo, a ponad to jego usuwanie zostaje ułatwione. Sprawia to, że substancja ułatwia odkrztuszanie i łagodzi kaszel. Przykłady leków z ambroksolem, to np. Deflegmin EFFECT LONG, Ambroksol Orifarm, Ambrosol TEVA, Flavamed, Mucosolvan, Tussal Expectorans). Warto wiedzieć jeszcze o jednym. Badania pokazują, że ambroksol warto podawać razem z antybiotykiem, bo zwiększa on jego stężenie w miejscu działania. Oprócz tego wykazuje on także działanie przeciwzapalne [1,2].

Karbocysteina działa podobnie, ale oczywiście są pewne różnice. Związek ten również sprawia, że śluz w oskrzelach staje się mniej lepki, ale poprzez zwiększenie wydzielania frakcji śluzu o małej lepkości, a zmniejszenie o dużej. Dochodzi również do zmniejszenia produkcji śluzu samego w sobie. Oprócz tego karbocysteina wykazuje efekt przeciwzapalny, a dodatkowo działa na komórki bakterii w taki sposób, że utrudnia ich przylegania do błon śluzowych. Przykłady leków z karbocysteiną, to np. Mucopect Kids, Mucopect Control, Flegamax, Strepsils na kaszel [1-3].

Jakie formy leków na kaszel wybrać? Kapsułki czy może syrop?

Ambroksol występuje w wielu postaciach – dostępny jest jako tabletki, tabletki musujące, syropy oraz kapsułki o przedłużonym uwalnianiu (np. Deflegmin EFFECT LONG). Warto zwrócić uwagę właśnie na tę ostatnią formę, ponieważ to wyjątkowo wygodne rozwiązanie. Dzięki przedłużonemu uwalnianiu substancja działa przez całą dobę, co pozwala na przyjmowanie leku tylko raz dziennie. Substancja czynna uwalnia się stopniowo i równomiernie w organizmie, dlatego kapsułkę można przyjąć zarówno rano, jak i wieczorem, jednak nie bezpośrednio przed snem – bez konieczności martwienia się o kolejne dawki w ciągu dnia.

Deflegmin EFFECT LONG, kapsułki

O leku

• działa na kaszel mokry;
• ułatwia odkrztuszanie zalegającej wydzieliny z dróg oddechowych;
• wygodne stosowanie – wystarczy tylko 1 kapsułka dziennie;
• dla dorosłych;
• kapsułkę przyjąć w okolicach posiłku i nie stosować bezpośrednio przed snem.

Karbocysteina dostępna jest w formie syropów, roztworów doustnych oraz kapsułek. Dzięki temu można dobrać postać najlepiej dopasowaną do wieku pacjenta oraz jego preferencji – syrop jest wygodny dla dzieci i osób mających trudności z połykaniem tabletek, a kapsułki sprawdzą się u dorosłych, którzy wolą szybkie i bezsmakowe przyjmowanie leku. Podobnie jak w przypadku ambroksolu, wybór odpowiedniej formy może zwiększyć komfort stosowania i ułatwić regularność terapii.

Jakie są skutki uboczne karbocysteiny i ambroksolu?

Jeśli chodzi o leki mukolityczne, takie jak ambroksol lub karbocysteina, to są to dosyć bezpieczne związki, ale jak każdy lek, mogą powodować pewne działania niepożądane. W przypadku karbocysteiny pacjenci najczęściej skarżyli się na dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak ból brzucha, nudności lub wymioty albo biegunki bądź ból głowy. Efekty te najczęściej obserwowano przy długim stosowaniu, a nie po podaniu jednorazowym [4].

Podobne wnioski na temat skutków ubocznych można powiedzieć o ambroksolu. Pojawiają się one bardzo rzadko i nawet jeśli wystąpią, to są dość łagodne – pacjenci nie przerywają terapii. W przypadku tego leku chorzy najczęściej skarżyli się na zaburzenia smaku, suchość w gardle i lekkie nudności. Zdarzały się także doniesienia o lekkich zaburzeniach żołądkowo-jelitowych [5].

Kiedy podawać ambroksol lub karbocysteinę?

Leki wykrztuśne podaje się głównie w celu objawowego leczenia chorób dróg oddechowych z nadprodukcją wydzieliny. Będą one najlepsze, jeśli cierpisz na mokry i męczący kaszel. Oprócz typowych chorób z mokrym kaszlem ambroksol lub karbocysteinę podaje się pomocniczo przy leczeniu ostrego zapalenia zatok i błony śluzowej nosa, a także przy zapaleniu ucha środkowego z wysiękiem. Lepiej podać ambroksol czy karbocysteinę? Wskazania obu preparatów są dość podobne tak, jak ich mechanizm działania. Niektóre publikacje wskazują na zasadność łączenia ambroksolu z antybiotykami [1].

Jak dawkować karbocysteinę i ambroksol?

Ambroksol i karbocysteina działają podobnie, ale różnią się dawkowaniem. Karbocysteinę można podawać od 2. roku życia. Ambroksol natomiast można stosować już u dzieci od 1. roku życia. Leki te są dostępne bez recepty. Karbocysteinę najczęściej stosuje się około 5 do 7 dni, a ambroksol do 14 dni. Dotyczy to leczenia bez konsultacji lekarskiej, gdyż te syropy są bezpieczne także w długotrwałym stosowaniu. Jeśli objawy nie przechodzą albo się pogarszają po kilku dniach terapii, to należy zasięgnąć porady lekarskiej [6,7].

Oba leki stosuje się zwykle 3 razy na dobę. Dokładne dawkowanie przedstawia Tabela 1. i 2. Kiedy najlepiej podawać ambroksol i karbocysteinę? Największe działanie leku osiąga się najczęściej 1 lub 2 godziny po przyjęciu dawki. Z tego powodu nie zaleca się podawania leków na noc, aby nie indukować kaszlu. Najczęściej oba leki przyjmuje się około 3 lub 4 godziny przed snem [6,7].

Karbocysteina czy ambroksol – co bezpieczniejsze?

Kobiety w trakcie ciąży powinny unikać przyjmowania niepotrzebnych leków i stosować jedynie te bezwzględnie wskazane. Dane o stosowaniu karbocysteiny i ambroksolu w trakcie ciąży są dość skąpie i niestety nadal mamy zbyt mało danych, aby zdecydowanie to określić, dlatego zaleca się ostrożność. W trakcie ciąży lepiej wybrać ambroksol, bo tutaj więcej danych wskazuje na bezpieczeństwo jego stosowania. Wedle Charakterystyki Produktu Leczniczego nie powinno się stosować ambroksolu w I trymestrze ciąży, a po I trymestrze należy zachować środki ostrożności. Ambroksolu nie zaleca się stosować w trakcie karmienia piersią. W przypadku karbocysteiny nie poleca się jej stosowania w trakcie ciąży ze względu na brak badań podobnie jak w przypadku karmienia piersią [6-10].

Ambroksol jest metabolizowany przez wątrobę i wydalany przez nerki. Z tego powodu należy zachować ostrożność, jeśli pacjent cierpi na choroby lub niewydolność tych narządów i skonsultować stosowanie z lekarzem. Podobną ostrożność należy zachować przy karbocysteinie [6,7]. Oba leki mogą być bezpiecznie stosowane u osób w podeszłym wieku. Jeśli pacjent jest zdrowy i nie ma poważnej niewydolności nerek lub wątroby, to nie ma potrzeby modyfikacji terapii. Ambroksol i karbocysteina nie zaburzają także zdolności psychomotorycznej i mogą być stosowane podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn [6,7].

Jeśli chodzi o przyjmowanie ambroksolu i karbocysteiny to nie wykazano istotnych interakcji z innymi lekami. Obu związków nie należy jedynie stosować razem z lekami przeciwkaszlowymi, bo dochodzi do zmniejszenia ich mocy działania. Żadnych leków nie powinno stosować się razem z alkoholem, ale nie ma znanej interakcji pomiędzy tymi dwoma składnikami. Przy stosowaniu ambroksolu i karbocysteiny ostrożność powinny zachować osoby z chorobą wrzodową lub nadżerkami żołądka i dwunastnicy. Z racji mechanizmu obu leków, może dojść do zaostrzenia objawów [6,7].

Dostępne leki i drogi podania

Karbocysteina dostępna jest w formie leków dostępnych bez recepty oraz tych na receptę. Występuje w formie syropów, roztworów doustnych, tabletek do ssania i kapsułek. Są to jedynie produkty podawane doustnie. Preparaty na receptę są zwykle tańsze, jednak istnieje sporo zamienników bez recepty, dzięki którym można dobrać terapię dla pacjenta w każdym wieku.

Wszystkie preparaty z ambroksolem w formie doustnej, tj. syropy, tabletki, krople i tabletki musujące dostępne są jedynie w formie leków bez recepty. Preparaty do inhalacji i do podawania pozajelitowego można kupić jedynie z receptą lekarską.

Preparaty karbocysteiny i ambroksolu i ich zamienniki

Tabela 4. przedstawia wybrane preparaty z karbocysteiną i ich zamienniki. W Tabeli 3. zebrano produkty z ambroksolem. Tabele przedstawiają postacie danych leków i ich kategorie dostępności.

Ambroksol czy karbocysteina? Podsumowanie

Jeśli cierpisz na kaszel mokry, to co lepiej wybrać? Ambroksol czy karbocysteinę? Oba preparaty są dość podobne w działaniu. Preparaty z karbocysteiną i ambroksolem można stosować u dzieci. Jeśli w leczeniu stosujesz także antybiotyk, to lepiej wybrać ambroksol, bo zwiększa on ilość leku w miejscu działania. Z kolei jeśli musisz zastosować lek mukolityczny w ciąży, to bezpieczniejszym wyborem również będzie ambroksol. W przypadku karmienia piersią oba będą tak samo bezpieczne. Warto jednak skonsultować wybór leku z lekarzem lub farmaceutą, który pomoże dobrać najbardziej odpowiedni preparat do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Kaszel jest odruchową reakcją obronną naszych dróg oddechowych przed różnorodnymi czynnikami drażniącymi, które się w nich pojawią. Jest on odpowiedzią na podrażnienia zakończeń nerwowych znajdujących się w błonie śluzowej układu oddechowego lub wywołany jest świadomie przez człowieka (np. jeśli chcemy coś odkrztusić). W zależności od czynnika drażniącego, stanu naszych dróg oddechowych oraz zaawansowania infekcji może występować produktywny kaszel mokry bądź duszący kaszel suchy. W rozpoznaniu rodzaju oraz przyczyny kaszlu bardzo duże znaczenie może mieć to, kiedy on się pojawia – czyli jak długo trwa [1]. 

Jakie są objawy mokrego kaszlu?

Mokremu kaszlowi towarzyszy kilka charakterystycznych symptomów. Do objawów mokrego kaszlu można zaliczyć:

• odkrztuszanie zalegającej wydzieliny;
• wydzielina odkrztuszana podczas kaszlu może być przezroczysta (infekcja o podłożu wirusowym) lub zabarwiona na kolor zielono-żółty (infekcja o podłożu bakteryjnym);
• uczucie obecności przeszkody w gardle podczas próby odkrztuszania;
• kaszel mokry jest “głębszy”, bardziej “bulgoczący” niż kaszel suchy [2];

Kiedy pojawia się mokry kaszel?

Kaszel mokry to nie tylko objaw infekcji wirusowych, takich jak przeziębienie. Może on być również następstwem innych, poważniejszych chorób. Kaszel mokry najczęściej pojawia się w:

• bakteryjnych zakażeniach dróg oddechowych (np. bakteryjne zapalenie płuc);
• rozstrzeniach oskrzeli;
• astmie;
• przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP);
• przewlekłym eozynofilowym zapaleniu oskrzeli [2].

Jak leczyć mokry kaszel w warunkach domowych?

Domowe sposoby leczenia mokrego kaszlu są łatwo dostępne i skuteczne, jednak nie powinny być stosowane rutynowo i bez zastanowienia. Dlaczego? Ponieważ przy mokrym kaszlu najważniejsze jest prawidłowe rozpoznanie jego przyczyny. Konieczna jest zatem wizyta u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza specjalisty, w celu tak zwanego “osłuchania” i postawienia diagnozy, czyli wyjaśnienia przyczyny mokrego kaszlu. 

W łagodzeniu mokrego kaszlu dobrze sprawdzają się inhalacje, ponieważ rozrzedzają one gęstą wydzielinę, co ułatwia jej odkrztuszanie. Inną metodą pozwalającą usunąć zalegającą flegmę jest nacieranie klatki piersiowej olejkami eterycznymi (np. mentolowym, terpentynowym) lub kamforą. Razem z wyżej wymienionymi czynnościami wskazane jest także oklepywanie pleców. Oklepywanie należy wykonywać energicznymi ruchami z dołu do góry pleców. Zalegająca wydzielina będzie wówczas łatwiej odrywać się i wydostawać z dróg oddechowych. Równie ważnym aspektem jest zadbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu – przyjmowanie powyżej 2,5 litra płynów dziennie spowoduje rozrzedzenie zalegającej wydzieliny. Zmniejszeniu lepkości śluzu sprzyja także wyższa temperatura ciała, dlatego warto wygrzać się pod kołdrą lub kocem.

Jakie syropy stosować na mokry kaszel?

Bardzo ważne jest, aby dobrać syrop na kaszel do rodzaju dolegliwości. Podawanie preparatu hamującego odruch kaszlu w przypadku kaszlu mokrego nie jest dobrym pomysłem, ponieważ odkrztuszanie wydzieliny jest wówczas najważniejszą sprawą. W leczeniu kaszlu mokrego ważną rolę odgrywają leki wykrztuśne tj.:

• wyciąg z bluszczu – np. Hederasal, Prospan, Hedussin;
• bromheksyna (wpływa na klirens śluzowo-rzęskowy, zmniejszając lepkość śluzu oskrzelowego oraz aktywując nabłonek rzęskowy) – np. Flegamina Classic, Flegafortan, Flegtac Kaszel;
• ambroksol (główny metabolit bromheksyny, który zmniejsza lepkość wydzieliny oskrzelowej) – np. Ambroksol Hasco Junior, Ambrosol Teva, Flavamed, Mucosolvan Mini;
• gwajafenazyna – np. Gujazyl;
• N-acetylocysteina (zmniejszaja lepkość śluzu oskrzelowego) – np. ACC classic;
• erdosteina – np. Erdomed Muko;
• karbocysteina (stymuluje wytwarzanie śluzu o małej lepkości hamując jednocześnie syntezę śluzu o dużej lepkości) – np. Mucopect Kids, Flegamax.

Poniżej przedstawiamy przykładowe syropy na kaszel o działaniu wykrztuśnym:

Mucosolvan, syrop

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jego jakości i bezpieczeństwa;
• w skład preparatu wchodzi ambroksol;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu;
• wskazaniem do stosowania preparatu jest ostre zapalenie oskrzeli oraz kaszel;
• do leku załączona jest miarka do odmierzania dawek syropu;
• można stosować już od 1. roku życia;
• nie zaleca się stosować w ciąży, zwłaszcza w I trymestrze;
• nie stosować w trakcie karmienia piersią.

Flegamina, syrop

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jego jakości i bezpieczeństwa;
• w skład preparatu wchodzi bromoheksyna;
• zawiera substancję czynną o udowodnionym działaniu;
• produkt stosuje się w przypadku kaszlu mokrego oraz ostrego zakażenia górnych dróg oddechowych;
• syrop ma miętowy smak;
• syropu nie wolno stosować u dzieci poniżej 7. roku życia;
• zawiera nieznaczne ilości alkoholu — należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów mechanicznych;
• nie zaleca się stosowania w I trymestrze ciąży;
• nie stosować w trakcie karmienia piersią.

Flegamax, roztwór doustny

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jego jakości i bezpieczeństwa;
• w skład preparatu wchodzi karbocysteina;
• produkt stosowany jest w leczeniu kaszlu;
• lek należy odmierzać za pomocą miarki dołączonej do opakowania;
• nie stosować u dzieci poniżej 6. roku życia;
• nie stosować w ciąży i w trakcie karmienia piersią;
• podczas stosowania leku, należy pić dużo płynów.

Prospan, syrop

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jego jakości i bezpieczeństwa;
• substancją czynną zawartą w produkcie jest wyciąg z liści bluszczu pospolitego;
• produkt zalecany jest w przypadku kaszlu oraz przeziębienia;
• lek należy odmierzać za pomocą miarki dołączonej do opakowania;
• nie zawiera alkoholu;
• nie zawiera cukru. Może być stosowany przez diabetyków;
• nie stosować łącznie z lekami przeciwkaszlowymi.

Acc Classic, roztwór doustny

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako lek, co jest gwarantem jego jakości i bezpieczeństwa;
• w skład preparatu wchodzi acetylocysteina;
• wskazaniem do stosowania preparatu jest kaszel, grypa oraz ostre zapalenie zatok;
• roztwór ma smak wiśniowy;
• lek należy podawać przy użyciu dołączonej do opakowania strzykawki miarowej lub miarki;
• po otwarciu przechowywać nie dłużej niż 11 dni;
• podczas stosowania leku, należy wypijać co najmniej 1,5 l płynów dziennie.

Wybór odpowiedniego leku zależy od wieku pacjenta i rodzaju infekcji. Mucosolvan z ambroksolem sprawdzi się w leczeniu ostrych infekcji dróg oddechowych, a Flegamina z bromoheksyną jest skuteczna w rozrzedzaniu śluzu, jednak nie jest zalecana dla dzieci poniżej 7. roku życia. Prospan to naturalny preparat na bazie bluszczu, idealny dla osób szukających delikatniejszego leczenia, również dla diabetyków. Flegamax z karbocysteiną polecany jest przy przewlekłych chorobach układu oddechowego, a ACC classic z acetylocysteiną doskonale działa przy infekcjach wirusowych i zapaleniu zatok. Odpowiedni wybór leku warto skonsultować z lekarzem bądź farmaceutą.

Podsumowanie

Kaszel mokry, choć może być uciążliwy, pełni ważną rolę w oczyszczaniu dróg oddechowych z nadmiaru wydzieliny. Warto jednak pamiętać, że jeśli kaszel trwa dłużej lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć poważniejsze schorzenia. Stosowanie odpowiednich leków wykrztuśnych, nawilżanie powietrza, picie dużej ilości płynów oraz domowe metody, takie jak inhalacje czy oklepywanie pleców, mogą wspierać proces leczenia oraz przynosić ulgę.

Co powinien zawierać syrop na ból gardła dla dzieci?

Skuteczne syropy na ból gardła dla dzieci powinny zawierać konkretne składniki, które przedstawiamy poniżej.

Porost islandzki (Cetraria islandica)

To składnik wielu syropów, ale też tabletek na wysuszone i podrażnione gardło. Jest pozyskiwany z porostu, który ze względu na zawartość składników aktywnych jest skutecznym i także bezpiecznym lekiem. Zawiera: polisacharydy (licheninę i izolicheninę), kwas glukuronowy, galaktomannany, kwasy porostowe, śluz, celulozę, karotenoidy i sole mineralne.

Istotną funkcją kwasów porostowych jest działanie bakteriostatyczne.  Oprócz nawilżania i powlekania błony śluzowej gardła porost islandzki działa również przeciwbólowo, zmniejszając aktywność mikroorganizmów.  Syrop tworzy ochronną powlekającą warstwę na błonie śluzowej gardła, dlatego też zmniejsza odruch kaszlu (polecany w przypadku kaszlu suchego) oraz łagodzi chrypkę. Przeciwwskazaniem do stosowania są wrzody żołądka, dwunastnicy i guzy zlokalizowane w przewodzie pokarmowym. Porost może je podrażniać i prowadzić do krwawienia.  Niektóre preparaty są przeznaczone dla dzieci już od pierwszego roku życia.

Preparaty: Porost islandzki syrop, Islandzki medic plus, Islandzka tarcza płyn, Junior angin syrop dla dzieci

Korzeń prawoślazu

To surowiec roślinny pozyskiwany z korzenia wieloletniej rośliny z rodziny Ślazowatych. Znajduje się w nim dużo śluzu, który ma właściwości powlekające, ale także pektyny, skrobia, flawonoidy i kumaryny. Jest składnikiem, który często występuje w syropach dla dzieci. Najczęściej łącznie z porostem islandzkim czy wyciągiem z malin i porzeczek.  Stosuje się go w przypadku podrażnień błony śluzowej jamy ustnej i gardła, a także suchego kaszlu i chrypki.

Syrop z prawoślazu ze względu na zawartość kwasu benzoesowego nie powinien być stosowany u pacjentów z astmą oskrzelową. Ostrożność powinny zachować również osoby z cukrzycą ze względu na zawartość sacharozy w leku. Stosowanie u dzieci poniżej trzeciego roku życia nie jest zalecane.  Jeśli objawy podrażnienia i suchy kaszel utrzymują się powyżej pięciu dni, nie jest zalecane dalsze stosowanie preparatu oraz wskazana jest konsultacja lekarska.

Preparaty: Sirupus Althaeae, Herbapect junior

Miód

Miód to cenny składnik wielu preparatów zarówno poprawiających odporność, jak i w przypadku przeziębień czy infekcji gardła i krtani. Zawiera wiele cennych składników. Oprócz licznych węglowodanów także olejki eteryczne, enzymy i witaminy oraz mikroelementy. Oprócz składników poprawiających odporność ma bogate walory smakowe. Często jest dodawany do innych produktów właśnie w celu poprawy ich smaku.

Choć wartość lecznicza miodu nie została potwierdzona, a wyniki metaanaliz w przypadku badań nad kaszlem nie dowiodły, że miód skraca i zmniejsza jego intensywność, to National Institute for Health and Care Excellence (NICE) i Public Health England (PHE), zatwierdziły jego stosowanie w przypadku kaszlu.  Miód ze względu na wysoką zawartość cukru nie jest zalecany u osób chorych na cukrzycę oraz w nietolerancji fruktozy.

Preparaty: Grintuss Pediatric syrop (zawiera wyciąg z kocanki włoskiej, miód oraz wyciąg z babki lancetowatej), Honikan Junior (miód akacjowy, wyciąg z babki lancetowatej, korzeń prawoślazu i kocanka włoska), Mantusil syrop.

Ambroksol

Jest lekiem występującym w wielu postaciach (syrop, tabletki, tabletki rozpuszczalne, inhalacje-dostępne na receptę lekarską). Stosowany w leczeniu mokrego kaszlu już od pierwszego roku życia w postaci syropu i inhalacji. Ma działanie mukokinetyczne i mukolityczne. Poprzez zwiększenie wydzielania śluzu w drzewie oskrzelowym, pobudza się wytwarzanie surfaktantu przez nabłonek dróg oddechowych i poprawia się klirens śluzowo-rzęskowy, czyli efektywniejsza będzie ewakuacja zalegającej wydzieliny z dróg oddechowych. Ambrosol znajduje zastosowanie w leczeniu kaszlu mokrego (produktywnego) z odkrztuszaniem wydzieliny.

Ponadto ma udowodnione działanie zmniejszające ból przy stanach zapalnych gardła. Działa miejscowo znieczulająco, poprzez wpływ na kanały sodowe, zmniejszając przewodzenie bólu. Wykazano jego synergistyczne działanie z niektórymi antybiotykami (amoksycyliną, erytromycyną i cefuroksymem), często stosowanymi w infekcjach dróg oddechowych. Ambroksol zwiększa stężenie antybiotyku we krwi, wzmagając jego działanie.

Preparaty: Mucosolvan Mini syrop (od pierwszego roku życia), Flavamed syrop, Ambrosol syrop.

Wyciągi roślinne

Roślinne wyciągi w lekach i suplementach diety są od wielu lat stosowane w infekcjach dróg oddechowych. Mają zarówno właściwości bakteriostatyczne i rozkurczające (dziewanna, babka lancetowata), jak i stymulujące odporność organizmu (bez czarny, pelargonia). Ich zaletą jest naturalność i  skuteczność przy systematycznym stosowaniu. Lipa i bez czarny mają również działanie napotne i mobilizujące organizm do walki z infekcją. Babka lancetowata i dziewanna działają rozkurczająco na mięśnie gładkie oskrzeli i sekretolitycznie, dlatego znalazły zastosowanie w leczeniu kaszlu mokrego.

Przeciwwskazaniem do stosowania wyciągów roślinnych może być nadwrażliwość na substancje czynne. Należy również pamiętać, aby przedłużającą się infekcję i brak poprawy po zastosowanym leczeniu skonsultować z lekarzem.

Preparaty: Pelavo Gardło i Nos syrop , Pelafen syrop, Plantaginis syrop, Lipomal syrop

Jakie są leki homeopatyczne na ból gardła u dziecka?

Zasadą ich działania jest „podobne leczyć podobnym”, co oznacza stosowanie w lekach bardzo dużych rozcieńczeń, a co za tym idzie bardzo niskich stężeń substancji czynnych, które mogłyby wywołać określone objawy.  Przedstawicielami syropów homeopatycznych na polskim rynku są Stodal i Malia syrop. Przeznaczone są do stosowania w łagodzeniu bólu i suchości błony śluzowej gardła, a także w towarzyszącym kaszlu.

Stodal zawiera m.in., syrop tolutański i wyciąg z krzyżownicy. Produkt jest słodzony sacharozą. Mogą go stosować dzieci powyżej szóstego roku życia. O podawaniu leku dzieciom młodszym powinien zdecydować lekarz. Malia syrop zawiera m.in. wyciąg z wymiotnicy i pokrzyku w bardzo dużym rozcieńczeniu. Stosuje się go w leczeniu suchego kaszlu u dzieci powyżej szóstego roku życia. Syrop nie zawiera cukru i ma malinowy smak.

Jakie są domowe sposoby na ból gardła u dzieci?

Ból gardła u dzieci może być spowodowany różnymi przyczynami, takimi jak infekcje wirusowe, bakteryjne lub alergie. Oto kilka domowych sposobów, które mogą pomóc złagodzić ból gardła u dzieci:

• Pij dużo płynów: Zachęć dziecko do picia wody, herbaty z miodem (dla dzieci powyżej roku życia) lub rosołu. Płyny pomagają utrzymać odpowiednie nawodnienie i łagodzą ból gardła.
• Lody: Lody mogą pomóc w łagodzeniu bólu gardła przez chwilowe znieczulenie. Upewnij się, że lody są odpowiedniej wielkości, aby nie stanowiły zagrożenia zadławienia u małych dzieci.
• Roztwory soli fizjologicznej do płukania gardła: Dla starszych dzieci można użyć rozpuszczonej w letniej wodzie soli fizjologicznej do płukania gardła.
• Nawilżacz powietrza: Włącz nawilżacz powietrza w pokoju dziecka, aby utrzymać wilgotność na odpowiednim poziomie. Wilgotne powietrze może pomóc w łagodzeniu podrażnionego gardła.
• Odpoczynek: Zapewnij dziecku odpowiednią ilość odpoczynku, aby pomóc organizmowi w walce z infekcją.

Pamiętaj, że każde dziecko jest inne, więc ważne jest, aby dostosować opiekę do jego wieku i potrzeb. Jeśli masz wątpliwości lub obawy, zawsze warto skonsultować się z lekarzem pediatrą. Niektóre produkty, takie jak miód, są odpowiednie tylko dla dzieci powyżej roku życia, więc zawsze sprawdzaj etykiety i przestrzegaj zaleceń lekarza.

Podsumowanie

Na rynku aptecznym jest wiele syropów przeznaczonych do stosowania w przypadku bólu i podrażnienia gardła oraz różnego rodzaju kaszlu. Składniki czynne syropów łagodzą ból, znieczulają, działają bakteriostatycznie, niektóre stymulują procesy odpornościowe. Istotna jest zawartość w tych produktach cukru, który działa pobudzająco na wydzielanie śliny i dodatkowo nawilża gardło.  Przedłużające się objawy bólu gardła czy kaszlu u dzieci są jednak wskazaniem do konsultacji lekarskiej, żeby wyeliminować ryzyko infekcji i zapewnić bezpieczeństwo farmakoterapii.

Najczęściej chorobę wywołują bakterie, w szczególności gatunek Streptococcus pneumoniae. Z kolei  u dziecka  mogą wywoływać ją bakterie atypowe Mycoplasma pneumoniae i Chlamydophila pneumoniae.  Wyróżniamy także wirusowe zapalenie płuc, którego czynnikiem etiologicznym może być np. wirus grypy lub SARS-CoV-2. U pacjentów z obniżoną odpornością chorobę mogą wywoływać także  grzyby (jak np. Pneumocystis jirovecii). Niekiedy zapalenie płuc może powodować kilka drobnoustrojów, dochodzi wtedy do tzw. koinfekcji [1], [2]. 

Objawy i rozpoznanie

Do najbardziej typowych objawów zapalenia płuc należą:

• kaszel,
• gorączka,
• dreszcze,
• duszność,
• odkrztuszanie ropnej wydzieliny,
• ból w klatce piersiowej,
• ogólne złe samopoczucie.

Lekarz potwierdza diagnozę, osłuchując oraz opukując klatkę piersiową. Zazwyczaj rozpoznanie potwierdza się poprzez wykonanie rtg płuc. Jeśli występuje zapalenie płuc rtg uwidacznia zacienienie części miąższu płuc, co jest potwierdzeniem diagnozy. Obecnie zamiast zdjęcia rentgenowskiego wykonuje się usg płuc. Wpływ na to miała pandemia COVID-19, która spopularyzowała tę metodę diagnostyczną (usg jest metodą wygodniejszą i bardziej mobilną w stosunku do rtg; nie wymaga także transportu chorego do specjalnego pomieszczenia zakładu diagnostyki obrazowej; można je wykonać przy łóżku pacjenta) [3], [4].

Jak leczyć zapalenie płuc?

Jaki antybiotyk stosować na zapalenie płuc?

Najczęściej zakłada się, że etiologia zapalenia płuc jest bakteryjna. Dlatego też do leczenia wykorzystuje się antybiotyki. Antybiotyk na zapalenie płuc pierwszego rzutu to amoksycylina, z grupy antybiotyków B-laktamowych (np. Amotaks, Amoksiklav, Duomox). Terapię należy stosować przez ok. tydzień.

W ostatnich latach panuje tendencja do skracania czasu antybiotykoterapii. Ważne jest regularne dawkowanie leku — wtedy zapewniamy odpowiednie, bakteriobójcze działanie substancji leczniczej. Jeśli natomiast po 2 dniach terapii nie obserwuje się poprawy stanu zdrowia chorego, antybiotyk należy zamienić na inny lub poszukać innej diagnozy.

W przypadku podejrzenia atypowego zapalenia płuc stosujemy antybiotyki z grupy makrolidów (klarytromycyna, azytromycyna np. Fromilid, Sumamed). Natomiast w zapaleniu płuc o etiologii wirusowej należy unikać antybiotykoterapii i stosować leczenie objawowe (np. tlenoterapia, nebulizacje, leki przeciwgorączkowe, nawodnienie) 

Do określania ciężkości choroby używa się różnych skal. W przypadku lekkiego przebiegu leczenie przebiega w warunkach domowych, natomiast w ciężkim stanie ogólnym pacjent wymaga hospitalizacji [4]. 

Jakie leki wspomagające stosować? 

W leczeniu dodatkowym stosuje się leki przeciwgorączkowe oraz przeciwbólowe, jeśli występuje bolesność klatki piersiowej (np. Paracetamol). Dodatkowo zasadne jest stosowanie leków rozrzedzających wydzielinę zalegającą w drogach oddechowych. Wśród takich preparatów warto wymienić acetylocysteinę (ACC, Fluimucil Forte), ambroksol (Mucosolvan, Deflegmin), bromheksynę (Flegamina, Flavamed). 

Chory powinien dużo wypoczywać, dbać o nawodnienie, szczególnie jeśli podczas choroby występuje gorączka. Powinien także zrezygnować z palenia tytoniu. Warto dbać też o czystość powietrza w pomieszczeniu gdzie przebywa pacjent, korzystne może być stosowanie oczyszczaczy powietrza.