Nutrikosmetyki – co to właściwie jest?

Współczesna pielęgnacja urody coraz częściej wykracza poza tradycyjne kremy i balsamy nakładane na skórę. Eksperci podkreślają, że prawdziwe piękno zaczyna się od wewnątrz, a to, co jemy i jak odżywiamy organizm, ma bezpośredni wpływ na wygląd naszej skóry, włosów i paznokci. Właśnie z tego przekonania narodziła się koncepcja nutrikosmetyków – preparatów, które łączą świat suplementacji z pielęgnacją kosmetyczną. To środki spożywcze lub suplementy diety zawierające składniki biologicznie aktywne, które wspierają naturalne procesy zachodzące w organizmie i wpływają na kondycję skóry, włosów oraz paznokci. W odróżnieniu od tradycyjnych kosmetyków aplikowanych miejscowo, nutrikosmetyki działają systemowo.^1,2

Jak działają nutrikosmetyki i dlaczego są skuteczne?

Mechanizm działania nutrikosmetyków opiera się na prostej, ale niezwykle ważnej zasadzie – dostarczają one składników odżywczych bezpośrednio do krwiobiegu, skąd mogą dotrzeć do każdej komórki w organizmie, w tym do komórek skóry, cebulek włosowych i macierzy paznokci. Po spożyciu ich składniki są wchłaniane w przewodzie pokarmowym i transportowane wraz z krwią do miejsc, gdzie są najbardziej potrzebne, omijając barierę naskórkową, która ogranicza skuteczność tradycyjnych kosmetyków.⁴

Skóra jest największym organem ludzkiego ciała, a jej wygląd w dużym stopniu odzwierciedla to, co dzieje się wewnątrz organizmu. Niedobory składników odżywczych często dają o sobie znać poprzez zmiany w wyglądzie – skóra może stracić zdrowy koloryt, włosy stają się matowe i łamliwe, a paznokcie zaczynają się kruszyć i rozdwajać. Nutrikosmetyki działają na strukturę i funkcjonowanie komórek naskórka oraz skóry właściwej, dostarczając im niezbędnych substancji budulcowych i ochronnych. Warto jednak pamiętać, że efekty stosowania nutrikosmetyków wymagają czasu – zazwyczaj pierwsze widoczne rezultaty pojawiają się po kilku tygodniach regularnego przyjmowania preparatów.¹

W jakich formach dostępne są nutrikosmetyki?

Nutrikosmetyki dostępne są na rynku w wielu różnych formach, co pozwala każdemu konsumentowi wybrać produkt najlepiej dopasowany do swoich preferencji i stylu życia. Do najpopularniejszych form nutrikosmetyków należą:³

• tabletki i drażetki – tradycyjna forma, łatwa w dawkowaniu i przechowywaniu;
• kapsułki twarde i miękkie (softgele) – często stosowane do składników rozpuszczalnych w tłuszczach;
• saszetki z proszkiem do rozpuszczania w wodzie – wygodne w podróży, umożliwiają szybkie przygotowanie napoju;
• ampułki do picia (shoty) – płynna forma o skoncentrowanym składzie, szybko wchłaniana;
• syropy – łatwe do połykania, często o przyjemnym smaku;
• żelki (gummies) – przypominają słodycze, idealne dla osób mających trudności z połykaniem tabletek;
• gotowe napoje funkcjonalne – wspierają jednocześnie nawodnienie organizmu;
• batony funkcjonalne i produkty piekarnicze wzbogacone – łączą przekąskę z suplementacją;
• herbaty kosmetyczne – naturalna forma wspierająca rytuał pielęgnacyjny.^3,5

Płynne formy, takie jak ampułki czy napoje, są szczególnie cenione, ponieważ składniki aktywne mogą być szybciej wchłaniane przez organizm. Niektóre formy, jak żelki czy napoje, mogą jednak zawierać dodatek cukrów lub substancji słodzących, co warto wziąć pod uwagę przy wyborze produktu, szczególnie w przypadku osób z cukrzycą lub dbających o ograniczenie spożycia cukru.

Jakie składniki najczęściej znajdziemy w nutrikosmetykach?

Skład nutrikosmetyków jest starannie dobierany tak, aby dostarczyć skórze, włosom i paznokciom wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Najczęściej w tych preparatach znajdziemy witaminy A, B, C i E oraz minerały takie jak krzem, wapń, selen, cynk, miedź i magnez. Witamina C uczestniczy w syntezie kolagenu, witamina E chroni komórki przed stresem oksydacyjnym, a cynk i selen biorą udział w syntezie białek i ochronie przed wolnymi rodnikami.^1,4

Oprócz witamin i minerałów, nutrikosmetyki często zawierają kolagen i kwas hialuronowy. Kolagen jest białkiem strukturalnym, które nadaje skórze sprężystość i elastyczność, a wraz z wiekiem jego produkcja w organizmie maleje. Kwas hialuronowy z kolei jest znany ze swojej zdolności do przyciągania i zatrzymywania wody – jedna cząsteczka może związać nawet tysiąckrotnie większą ilość wody od swojej masy, co czyni go niezwykle skutecznym składnikiem nawilżającym.^3,6

Przeciwutleniacze i ich rola w ochronie skóry

Przeciwutleniacze chronią komórki skóry przed szkodliwym działaniem wolnych rodników, które powstają w wyniku procesów metabolicznych, ale także pod wpływem czynników zewnętrznych takich jak promieniowanie UV, zanieczyszczenie powietrza czy dym papierosowy. Badania wskazują, że witamina E, koenzym Q10, glutation, związki fenolowe oraz karotenoidy skutecznie wygaszają reaktywne formy tlenu, chroniąc skórę przed przedwczesnym starzeniem.²

Karotenoidy, takie jak beta-karoten, likopen, luteina i zeaksantyna, są szczególnie cenione ze względu na swoje właściwości fotoochronne – chronią skórę przed szkodliwym działaniem promieniowania UV. Polifenole, obecne między innymi w zielonej herbacie, kawie i winogronach, również wykazują silne działanie antyoksydacyjne. Astaksantyna, karotenoid pozyskiwany głównie z mikroalg, jest uważana za jeden z najsilniejszych naturalnych przeciwutleniaczy.^2,7

Kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6

Nienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 i omega-6 zapewniają równowagę struktur skórnych, elastyczność oraz prawidłowe funkcjonowanie błon komórkowych. Badania kliniczne wykazały skuteczność preparatów zawierających nienasycone kwasy tłuszczowe w przyspieszaniu gojenia się ran, w leczeniu łuszczycy, trądziku i atopowego zapalenia skóry.²

Kwasy omega-3, występujące głównie w tłustych rybach morskich, oleju lnianym i orzechach włoskich, wykazują działanie przeciwzapalne i pomagają utrzymać prawidłową barierę hydrolipidową skóry. Kwasy omega-6, obecne w olejach z nasion wiesiołka, ogórecznika i czarnej porzeczki, wspierają prawidłowe nawilżenie skóry. Badania wykazały, że spożywanie olejów bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe przez okres 12 tygodni prowadzi do znacznego zmniejszenia szorstkości i łuszczenia powierzchni skóry oraz poprawy jej nawilżenia.²

Skrzyp polny – popularny składnik nutrikosmetyków

Skrzyp polny należy do najczęściej wykorzystywanych surowców roślinnych w preparatach na włosy, skórę i paznokcie. Ta niepozorna roślina jest naturalnym źródłem krzemu – pierwiastka niezbędnego do budowy mocnych włosów i zdrowych paznokci. Oprócz krzemu skrzyp dostarcza także soli mineralnych (potasu, wapnia, fosforu) oraz flawonoidów, które wykazują działanie antyoksydacyjne i wspierają prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych.⁴

Stosując preparaty ze skrzypem polnym, warto pamiętać o jednej ważnej kwestii. Skrzyp polny zawiera w swoim składzie pewne ilości antywitaminy B1 (tiaminazę), która prowadzi do rozkładu witaminy B1 (tiaminy) w organizmie. W związku z tym, przy długotrwałym stosowaniu preparatów ze skrzypem polnym, zaleca się jednoczesną suplementację witaminy B1. Przed rozpoczęciem długotrwałej suplementacji warto skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem.⁴

Na jakie problemy pomagają nutrikosmetyki?

Nutrikosmetyki znajdują zastosowanie w wielu obszarach pielęgnacji urody. Do głównych obszarów ich zastosowania należą:⁴

• pielęgnacja skóry – walka ze zmarszczkami i drobnymi liniami, poprawa nawilżenia, przywracanie blasku i sprężystości;
• ochrona przed słońcem – przygotowanie skóry do ekspozycji na słońce, wspomaganie opalenizny, regeneracja po opalaniu;
• wzmacnianie włosów – ograniczanie wypadania, poprawa grubości i elastyczności, dodawanie blasku;
• pielęgnacja paznokci – wzmacnianie płytki paznokcia, zapobieganie łamliwości i rozdwajaniu;
• walka z cellulitem – wspomaganie redukcji skórki pomarańczowej;
• opóźnianie procesów starzenia – kompleksowe działanie anti-aging od wewnątrz.⁸

Warto wspomnieć również o biotynie (witaminie B7), która odgrywa kluczową rolę w metabolizmie keratyny – głównego białka strukturalnego włosów i paznokci. Odpowiednia podaż biotyny wspiera grubość i sprężystość włosów, nadając im zdrowy połysk, a także wzmacnia płytkę paznokcia, czyniąc ją bardziej odporną na uszkodzenia. Do niedoborów biotyny może dochodzić przy stosowaniu niektórych leków (zwłaszcza przeciwpadaczkowych), podczas antybiotykoterapii, przy zaburzeniach wchłaniania jelitowego lub przyjmowaniu hormonów steroidowych.^4,8

Przykładowe produkty wspierające urodę od wewnątrz

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów z kategorii nutrikosmetyków, które mogą wspierać kondycję skóry, włosów i paznokci. Wybór odpowiedniego produktu zależy od indywidualnych potrzeb, rodzaju problemu, z którym się zmagamy, oraz preferencji dotyczących formy suplementacji. Poniżej przedstawiamy wybrane produkty dostępne w aptekach, ale należy pamiętać, że liczba dostępnych nutrikosmetyków jest znacznie większa.

Collagen Gładka Skóra, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera kolagen morski oraz elastynę;
• składniki preparatu wspierają elastyczność i jędrność skóry;
• oprócz tego pomagają spowalniać oznaki starzenia skóry;
• dawkowanie u dorosłych: 3-5 kapsułek na dobę (1-2 kapsułki rano i 2-3 wieczorem);
• zawiera składniki pochodzenia morskiego – ważne dla alergików;
• zawiera żelatynę w składzie;
• szczególnie polecany dla skóry zmęczonej, odwodnionej i dojrzałej;
• opakowanie: 60 kapsułek.

Biotebal PLUS włosy, skóra, paznokcie, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera kompleks aminokwasów (L-cysteina, L-metionina), minerałów (np. krzem, cynk, miedź, selen) i witamin (przede wszystkim 2,5 mg biotyny oraz np. witaminy C i E);
• składniki preparatu wspierają zdrowy wygląd skóry i włosów oraz wzmacnia paznokcie;
• poza tym wspomagają produkcję kolagenu, zwiększają wchłanianie żelaza i pozytywnie wpływają na pigmentację włosów i skóry;
• dawkowanie: 1 tabletka raz na dobę;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• dostępne także leki bez recepty z marki Biotebal, zawierające większe dawki biotyny (5 mg w Biotebal i 10 mg w Biotebal Max);
• dostępne opakowania: 30 i 40 tabletek.

Doppelherz system KOLLAGEN BEAUTY, ampułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera kolagen VERISOL, witaminy A, C i E, biotynę, cynk, miedź oraz wyciąg z jagód Acai;
• substancje zawarte w preparacie pomagają w utrzymaniu zdrowej skóry, ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym oraz wspomagają produkcję kolagenu;
• wpływają także pozytywnie na pigmentację i kondycję skóry oraz wspierają prawidłowy stan tkanek łącznych;
• dawkowanie u dorosłych: 1 ampułka dziennie;
• dostępny w smakach: liczi i mango, malina i jagoda oraz pomarańcza i marakuja;
• zawiera substancje słodzące;
• opakowanie: 30 ampułek po 25 ml.

Belissa Intense, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera wyciąg ze skrzypu polnego oraz kompleks Intense Revive (wyciąg z alg brunatnych i wyciąg z pestek winogron);
• oprócz tego zawiera kompleks witamin (B1, B2, B3, B5, B6, B12, biotyna, kwas foliowy, A, beta-karoten, C, E) i minerałów (cynk, jod, żelazo) oraz L-cysteinę;
• składniki wspierają utrzymanie właściwej kondycji skóry, paznokci i włosów oraz uczestniczą w procesie podziału i specjalizacji komórek;
• dodatkowo pomagają skórze zachować równowagę i wspierają fizjologiczny proces regeneracji na poziomie komórkowym;
• dawkowanie u dorosłych: 1 tabletka dziennie;
• w ciąży i w okresie karmienia piersią należy skonsultować się z lekarzem;
• opakowanie: 50 tabletek.

Solgar Formuła Włosy Skóra Paznokcie, tabletki powlekane

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera MSM, proszek z czerwonych alg, witaminę C, cynk, miedź, L-prolinę i L-lizynę;
• organiczna siarka MSM bierze udział w produkcji kolagenu
• pozostałe składniki wspierają budowę włókien kolagenowych, pomagają zachować prawidłową pigmentację włosów i chronią przed stresem oksydacyjnym;
• stosować 1-2 tabletki dziennie u osób dorosłych;
• odpowiedni dla wegan;
• nie zawiera soli, skrobi i cukrów;
• opakowanie: 60 lub 120 tabletek.

Skrzypovita 40+, tabletki powlekane

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera wyciągi ze skrzypu polnego i ziela pokrzywy, cynk, miedź, białka kolagenowe, PABA, kwas hialuronowy i kompleks wielu witamin (m.in. biotynę, tiaminę oraz witaminy A, C, E i D3);
• przeznaczony dla kobiet po 40. roku życia;
• popularny przy łamliwości paznokci i osłabieniu włosów;
• skrzyp i zawarty w nim krzem wspierają mineralizację włosów i paznokci;
• pozostałe składniki wspierają produkcję kolagenu i zdrowy wygląd skóry oraz paznokci, pomagają utrzymać prawidłową pigmentację włosów i chroni komórki przed stresem oksydacyjnym;
• dawkowanie u dorosłych: 1 tabletka dziennie;
• dostępne są także inne wersje z marki Srzypovita;
• opakowania: 42 tabletki.

Swanson Włosy Skóra Paznokcie, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera MSM, wyciąg ze skrzypu polnego, L-cysteinę, cholinę, inozytol i PABA;
• składniki wspierają prawidłowy wzrost włosów i kondycję skóry oraz paznokci;
• oprócz tego pomagają w remineralizacji organizmu;
• dawkowanie dla dorosłych: pół tabletki dziennie;
• opakowanie: 60 kapsułek.

Czy nutrikosmetyki mogą zastąpić tradycyjne kosmetyki?

Nutrikosmetyki i kosmetyki tradycyjne powinny być traktowane jako produkty komplementarne, które wzajemnie się uzupełniają. Tradycyjne kosmetyki oferują natychmiastową ochronę przed czynnikami zewnętrznymi, nawilżają powierzchnię skóry i tworzą barierę ochronną. Nutrikosmetyki natomiast działają długofalowo, wspierając procesy regeneracyjne i dostarczając składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania skóry.⁴

Koncepcja „in & out beauty” czyli pielęgnacji od wewnątrz i z zewnątrz zyskuje coraz większą popularność. Według badań, aż 76% konsumentów oczekuje obecnie, że marki kosmetyczne będą oferować suplementy diety uzupełniające ich tradycyjne produkty do pielęgnacji. Połączenie działania zewnętrznego i wewnętrznego daje najlepsze rezultaty.^4,9

Jak stosować nutrikosmetyki, aby uzyskać najlepsze efekty?

Stosowanie nutrikosmetyków wymaga systematyczności i cierpliwości. Na pierwsze widoczne rezultaty należy poczekać minimum kilka tygodni, a optymalne efekty często pojawiają się dopiero po 2-3 miesiącach regularnego stosowania. Nutrikosmetyki należy traktować jako wspomaganie zdrowego trybu życia, a nie jako substytut zbilansowanej diety bogatej w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty, ryby i orzechy.^1,4

Przed włączeniem suplementacji warto ocenić swój sposób odżywiania i styl życia. Nadmiar niektórych witamin czy minerałów może być niekorzystny dla zdrowia, dlatego należy przestrzegać wskazań producenta co do zalecanej dziennej porcji. W przypadku osób z chorobami przewlekłymi lub przyjmujących leki warto skonsultować przyjmowanie takich preparatów z lekarzem albo dietetykiem. Jeśli po kilku miesiącach stosowania nutrikosmetyków nie zauważysz poprawy, skonsultuj się z lekarzem, ponieważ prawdopodobnie przyczyną problemu jest choroba, a nie niedobór składników odżywczych.^1,4

Rola probiotyków w nutrikosmetykach

Coraz większą uwagę w świecie nutrikosmetyków przyciągają probiotyki. Okazuje się, że mogą one pozytywnie wpływać nie tylko na zdrowie jelit, ale również na kondycję skóry. Badania kliniczne wykazały działanie ochronne na skórę suplementów diety zawierających bakterie Lactobacillus johnsonii oraz ich połączenia z karotenoidami.²

W randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą sprawdzano efekt działania Lactobacillus plantarum HY7714 na skórę. Po 12 tygodniach stosowania probiotyku zaobserwowano statystycznie istotny wzrost zawartości wody w skórze twarzy i rąk, a także znaczące zmniejszenie głębokości zmarszczek i poprawę elastyczności skóry. Połączenie osi jelita-mózg-skóra pokazuje, jak zdrowie jelit wpływa na kondycję skóry.²

Podsumowanie

Nutrikosmetyki stanowią innowacyjne podejście do pielęgnacji urody, łącząc zalety suplementacji diety z korzyściami kosmetycznymi. Działając od wewnątrz, dostarczają skórze, włosom i paznokciom niezbędnych składników odżywczych. Dostępne w różnych formach (od tabletek i kapsułek, przez ampułki do picia, aż po żelki), można je łatwo dopasować do własnych preferencji. Nutrikosmetyki nie zastąpią jednak zdrowego stylu życia ani zbilansowanej diety, a połączenie ich działania z tradycyjnymi kosmetykami stosowanymi miejscowo daje najlepsze efekty. W przypadku wątpliwości zawsze warto skonsultować się ze specjalistą.