Co to jest refluks u niemowlaka?

Refluksem żołądkowo-przełykowym (GER) określa się sytuację, kiedy treść pokarmowa cofa się mimowolnie z żołądka do przełyku. Refluks u niemowlaka i noworodków określany jest jako tzw. refluks fizjologiczny, który jest związany z anatomiczną i motoryczną niedojrzałością układu pokarmowego (wynika z niedojrzałości tzw. bariery antyrefluksowej). O co tak właściwie chodzi i jakie są przyczyny refluksu u noworodków [1,2]?

Jakie są przyczyny refluksu u noworodków?

Przyczyną refluksu żołądkowo-przełykowego u niemowląt jest niedojrzałość układu pokarmowego, zarówno pod względem anatomicznym jak i czynnościowym. Przełyk u niemowląt jest krótki, a jego objętość ograniczona. Dodatkowo u niemowląt występuje mniej ostry kąt Hisa, sprzyjający refluksowi. Do występowania refluksu niemowlęcego przyczynia się także leżąca pozycja, w której najczęściej przebywa niemowlę. Tzw. fizjologiczny refluks u niemowląt pojawia się po posiłku, trwa krótko i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia dziecka. Nie występuje podczas snu. Kiedy mija refluks u niemowlaka? Zazwyczaj ustępuje samoistnie po pierwszym roku życia, co wiąże się z dojrzewaniem układu pokarmowego, a także osiągnięciem pionowej postawy ciała przez dziecko. Jakie są w rzeczywistości objawy refluksu u niemowlaka? Jak leczyć refluks u najmłodszych? To wszystko omawiamy w dalszej części tekstu.

Jakie są objawy refluksu u niemowlaka?

Objawy, które mogą wskazywać na refluks, nie zawsze rodzicom kojarzą się właśnie z tą dolegliwością. O refluksie najczęściej myślimy jeśli u dziecka pojawia się ulewanie (regurgitacja), natomiast mogą świadczyć o nim także inne objawy [3]:

• przewlekły kaszel, mimo że dziecko nie jest chore;
• odruch przeżuwania u dziecka, mimo że w ostatnim czasie nie było ono karmione;
• niepokój, rozdrażnienie, problemy ze snem;
• prężenie;
• niechęć do leżenia na brzuchu, lub niektórych aktywności charakterystycznych dla niemowląt (jak zabawa nóżkami), które mogą nasilać nieprzyjemne dolegliwości związane z refluksem;
• problemy z karmieniem (brak apetytu, szybkie i nerwowe jedzenie);
• słaby przyrost masy ciała.

Jeśli objawy refluksu pojawiają się rzadko lub jedynie w okolicy posiłku i nie są intensywne, to ryzyko wystąpienia patologicznych zmian jest niskie. Jakie są objawy refluksu u niemowlaka, który jest intensywny i trwa długo? Jeśli refluks jest długotrwały, mogą się w jego konsekwencji pojawić negatywne skutki w przełyku lub poza nim (np. nadżerki). Konsekwencją refluksu patologicznego może być choroba refluksowo-przełykowa (GERD), czyli zespół objawów i zmian morfologicznych, które pojawiły się w następstwie refluksu. Objawy choroby refluksowej przełyku mogą dotyczyć nie tylko układu pokarmowego. Mogą się pojawić również dolegliwości ze strony układu oddechowego jak np. świszczący oddech, czy przewlekły kaszel. Ponadto można zaobserwować też dolegliwości pochodzące z układu krążenia, jak kołatanie serca, czy też laryngologiczne, jak chrypka, czy bezdech senny. Wymaga to szczegółowej diagnostyki oraz leczenia [1,3].

Refluks, a ulewanie czy to te same pojęcia?

Pojęcia ulewanie i refluks często bywają używane zamiennie, jednak nie są ze sobą tożsame. Refluks oznacza cofanie się treści z żołądka do przełyku, jednak nie musi w tym przypadku oznaczać to cofania się jej aż do jamy ustnej. To oznacza, że refluksem nazywamy każdy ruch wsteczny treści pokarmowej z żołądka do przełyku. Natomiast ulewanie to cofanie się treści pokarmowej do jamy ustnej i niekiedy także poza nią, co łatwo zauważyć [1].

Co na refluks u niemowlaka – jak mu pomóc?

Fizjologiczny refluks niemowlęcy jest dolegliwością przemijającą, co jest ważną informacją dla rodziców, którzy niepokoją się tą dolegliwością. Postępowanie w przypadku refluksu u niemowlaka, polega przede wszystkim na modyfikacjach związanych z jego żywieniem.  Zaleca się:

• częstsze karmienia, dzięki czemu niemowlę przyjmuje jednocześnie mniejsze objętości pokarmu;
• stosowanie specjalnych zagęstników do mieszanek mlecznych (np. Nutriton);
• stosowanie mleka modyfikowanego dedykowanego na problemy z refluksem (najczęściej są one oznaczone symbolem AR i zawierają w składniki, które mają na celu zagęścić pokarm, jak skrobia ziemniaczana lub ryżowa np. Bebilon Ar, Enfamil Ar);
• ulgę dziecku może przynieść także odbijanie po każdym posiłku i układanie w pozycji na brzuszku lub na boku, najlepiej przećwiczonej i skonsultowanej z fizjoterapeutą).

Niekiedy refluks może wymagać szerszej diagnostyki, zwłaszcza u starszych dzieci lub gdy pojawiają się niepokojące dolegliwości z różnych układów i narządów. Do diagnostyki refluksu stosuje się badania, np. gastroskopię.

Jak leczyć refluks u niemowlaka?

Co na refluks u niemowlaka? Niekiedy konieczna może okazać się farmakoterapia, którą powinien zalecić lekarz. Do leczenia refluksu stosuje się leki alkalizujące, prokinetyczne, leki działające ochronnie na błonę śluzową żołądka, a także mające na celu zahamowanie wydzielanie kwasu solnego.

W aptekach dostępne są preparaty dostępne bez recepty na refluks u niemowlaka przede wszystkim w postaci syropów (Gastrotuss baby, Dicogel Gastro, Gaviscon). Czasami rodzice chcą kupić kropelki na refluks u niemowlaka, jednak niestety nie ma takich produktów. Preparaty w składzie zawierają przede wszystkim alginiany oraz kwas hialuronowy. Substancje te tworzą pewnego rodzaju barierę ochronną, która utrudnia przedostawanie się treści pokarmowej z żołądka do przełyku.

Gastrotuss Baby, syrop

O produkcie

• wyrób medyczny;
• łagodzi objawy refluksu żołądkowo-przełykowego;
• tworzy barierę, która osłania śluzówkę przełyku przed kwasem z żołądka;
• można podawać nawet niemowlakom;
• nie zawiera laktozy;
• posiada miarkę, która ułatwia dawkowanie.

Dicogel Gastro, syrop

O produkcie

• wyrób medyczny;
• łagodzi objawy refluksu żołądkowo-przełykowego;
• bezpieczny dla niemowląt;
• nie zawiera glutenu ani laktozy;
• posiada strzykawkę dozującą;
• zużyć w ciągu 20. dni od otwarcia butelki.

Gaviscon, zawiesina doustna

O produkcie

• lek dostepny bez recepty;
• redukuje objawy refluksu żołądkowo-jelitowego, np. zgagę i zarzucanie treści pokarmowej;
• tworzy warstwę ochronną na powierzchni treści żołądkowej, co zapobiega jej cofaniu się do przełyku;
• nie zawiera cukru ani laktozy;
• można stosować u dzieci poniżej 12. roku życia, ale tylko po konsultacji lekarskiej.

Czy probiotyk na refluks u niemowlaka to dobry wybór?

Poszukując pomocy dla swoich dzieci, rodzice często pytają o środki, które pomogą złagodzić refluks niemowlęcy. Probiotyki, znane także jako kropelki na refluks u niemowlaka to często kupowane preparaty. Czy podawanie ich faktycznie może zredukować objawy refluksu? Przeprowadzone badania wskazują, że niektóre rodzaje bakterii jak Lactobacillus czy Bifidobacterium są korzystne w przypadku choroby refluksowej (GERD).  Przede wszystkim szczepy Lactobacillus acidophilus, Lactoabacillus casei, Lactobacillus reuteri, Lactobacillus rhamnosus, wykazały właściwości łagodzące dolegliwości wynikające z GERD, jak uczucie pieczenia w klatce piersiowej. Jednak zastosowanie probiotyków u niemowląt warto skonsultować w tym przypadku z lekarzem [4].

Podsumowanie

Refluks u niemowlaka to częsta dolegliwość wynikająca z niedojrzałości układu pokarmowego, która zwykle mija samoistnie po pierwszym roku życia. Objawy, takie jak ulewanie, niepokój, kaszel czy problemy z karmieniem, mogą być łagodzone poprzez częstsze, ale mniejsze porcje posiłków oraz stosowanie mleka modyfikowanego lub zagęstników. W przypadku refluksu u noworodka warto zadbać o odpowiednią pozycję po karmieniu i unikać kładzenia dziecka na plecach bezpośrednio po jedzeniu. Jeśli objawy są nasilone, konieczne może być leczenie, w tym stosowanie syropów, takich jak Gastrotuss Baby czy Dicogel Gastro. W niektórych przypadkach pomocne mogą być również probiotyki na refluks u niemowlaka, zwłaszcza te zawierające szczepy Lactobacillus. Jeśli refluks u niemowlaka utrzymuje się długo lub powoduje powikłania, konieczna jest konsultacja lekarska i odpowiednia diagnostyka.