Czym jest grzybica jamy ustnej i jakie są jej przyczyny?

Grzybica jamy ustnej jest wywołana przez drożdżaki z rodziny Candida, z tego względu inaczej schorzenie to nazywamy kandydozą. Drożdżaki naturalnie występują w jamie ustnej i przy zachowanej równowadze mikroflory w tym obszarze naszego ciała, nie powodują zmian chorobotwórczych. Nadmiar grzybów powoduje zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i policzków. Grzyb penetruje przez tkanki, wytwarza strzępki i wydziela enzymy. Wszystkie te czynniki uszkadzają błony śluzowe. W przypadku braku reakcji można doprowadzić do przedostania się grzyba do krwi i zakażenia grzybicą całego organizmu [1].

Co sprzyja występowaniu grzybicy jamy ustnej?

Grzybica występuje najczęściej, jeśli z jakiegoś powodu zaburzona zostanie flora jamy ustnej. To właśnie obecność naturalnie występujących bakterii, ciągłość błon śluzowych, łuszczenie się naskórka oraz przepłukiwanie jamy ustnej śliną, stanowi zabezpieczenie przed nadmiernym rozwojem grzybów. Istnieją jednak sytuacje, których równowaga w jamie ustnej zostaje zaburzona:

• stosowanie antybiotykoterapii: antybiotyki potrafią wyjałowić jamę ustną, zabijając pożyteczne bakterie. Wobec tego zachwiana zostaje flora jamy ustnej i dochodzi do nadmiernego rozrostu drożdżaków.
• zaburzenia ciągłości nabłonków, np. w wyniku urazów od protez: uszkodzenie nabłonka w jamie ustnej powoduje większą dostępność do tkanek dla grzybów, przez co łatwiej im się namnażać i tworzyć nowe strzępki.
• cukrzyca: grzyby potrzebują cukru jako budulca. W przebiegu nieleczonej cukrzycy oraz w przypadku stosowania diety wysokowęglowodanowej ilość cukru jest bardzo duża, wskutek czego grzyby łatwiej się namnażają.
• stosowanie sterydów wziewnych: sterydy wyniszczają naturalną florę bakteryjną, w związku z tym po każdym stosowanym wziewnie sterydzie należy bezwzględnie wypłukać jamę ustną [1].

Jakie są objawy grzybicy jamy ustnej?

Grzybica może przybierać różne postacie w zależności od przyczyny i natężenia rozwoju grzybów. Kandydoza może przebiegać zupełnie bezobjawowo. Najczęściej jednak objawia się występowaniem białych nalotów, pleśniawek, czerwonych zmian, którym towarzyszy duża bolesność. Czasami może wystąpić odczuwanie metalicznego smaku w ustach [1,2].

Jak leczyć grzybicę jamy ustnej?

Leczenie grzybicy powinno rozpocząć się od prawidłowego zdiagnozowania schorzenia. W tym celu warto udać się do lekarza pierwszego kontaktu. Leczenie często rozpoczyna się od leczenia przyczyny, która wywołała kandydozę. Może to być wdrożenie leków normalizujących cukier w przypadku cukrzycy, dobranie pasującej protezy szczękowej, czy wyrównanie niedoborów witaminowych. Leki na grzybice jamy ustnej bez recepty powinny zawierać chlorheksydynę, czyli substancję będącą silnym antyseptykiem. Działa odkażająco na całą jamę ustną. W aptece znajdziemy ją na przykład pod nazwą Eludril w postaci płynu do płukania jamy ustnej.

Jeśli płukanie jamy ustnej i zmiana nawyków żywieniowych nie przynosi efektów, lub grzybica jest w zaawansowanym stadium, lekarz zasugeruje leczenie lekami na receptę. Leczenie wtedy obejmuje preparaty do stosowania miejscowego z antybiotykami, lub lekami przeciwgrzybiczymi. W niektórych przypadkach zalecane jest stosowanie doustnych leków przeciwgrzybiczych zawierających ketokonazol, mikonazol, lub flukonazol [2].

Jak zapobiegać grzybicy jamy ustnej?

Aby zapobiec występowaniu grzybicy jamy ustnej, warto zadbać o swoje zdrowie. Niedobory witaminowe, zwłaszcza witamin z grupy B, żelaza i kwasu foliowego, mogą powodować zmiany ciągłości błon śluzowych. Wskutek tego dochodzi do łatwiejszej penetracji grzybów do tkanek położonych głębiej. Rozwojowi grzybicy sprzyja duża ilość cukru w organizmie. W związku z tym dieta niskowęglowodanowa przyczyni się do mniejszego prawdopodobieństwa wystąpienia kandydozy [2].