Czym są tłuszczaki i skąd się biorą?

Tłuszczaki to łagodne guzy zbudowane z komórek tłuszczowych, które rozwijają się tuż pod skórą¹. Wyobraź sobie miękką, gumowatą grudkę, która przesuwa się pod palcami podczas dotykania — tak właśnie wygląda tłuszczak na ciele. Występują u około 1 na 1000 osób, najczęściej pojawia się między 40. a 60. rokiem życia, choć mogą pojawić się w każdym wieku, nawet u dzieci^2,3.

Skąd się biorą tłuszczaki? Dokładna przyczyna pozostaje zagadką dla naukowców¹. Wiemy jednak, że około 2-3% osób z wieloma tłuszczakami odziedziczyło je po rodzicach². Tłuszczaki mogą też powstawać w miejscach urazów lub być związane z otyłością, wysokim cholesterolem, cukrzycą czy chorobami wątroby². Ciekawostką jest, że większość tłuszczaków osiąga swój pełny rozmiar w ciągu 2 lat, a potem przestaje rosnąć².

Gdzie najczęściej występuje tłuszczak na ciele?

Tłuszczak na plecach i tłuszczak na brzuchu to jedne z najczęstszych lokalizacji^1,4. Tłuszczaki lubią też pojawiać się na szyi, ramionach, klatce piersiowej, udach i przedramionach. Rzadko występują na dłoniach czy stopach³. Większość osób ma tylko jednego tłuszczaka na ciele, ale u 5-10% pacjentów występują liczne zmiany, które mogą być związane z zespołami genetycznymi³.

Warto znać szczególne rodzaje tłuszczaków. Angiolipomy to bolesne tłuszczaki występujące głównie na przedramionach u młodych osób^5,2. Z kolei choroba Dercuma dotyczy głównie kobiet w średnim wieku i objawia się licznymi bolesnymi tłuszczakami z towarzyszącym osłabieniem^2,6.

Czy tłuszczaki są niebezpieczne?

Mamy dobrą wiadomość — tłuszczaki są łagodne i nie przekształcają się w raka¹. Nie stanowią zagrożenia dla życia i większość z nich nie wymaga leczenia⁵. Rosną bardzo powoli, osiągając zazwyczaj wielkość od 1 do 10 centymetrów¹. Kiedy tłuszczak na plecach lub brzuchu może być problemem? Duże tłuszczaki mogą uciskać nerwy lub naczynia krwionośne, powodując ból lub drętwienie⁷. Tłuszczaki w jelitach mogą wywoływać nudności, wymioty czy zaparcia¹. Jeśli zmiana szybko rośnie, boli, staje się twarda lub zmienia kolor — koniecznie zgłoś to lekarzowi¹.

Jak rozpoznać tłuszczaka na ciele?

Czy zastanawiasz się, czy to na pewno tłuszczak? Oto charakterystyczne cechy: miękka, owalna grudka pod skórą, która łatwo przesuwa się pod palcami⁴. Skóra nad tłuszczakiem wygląda normalnie⁶. Pomocny jest “znak ślizgania się” – gdy przesuwasz palce po krawędzi tłuszczaka, czujesz jak “wyślizguje się” spod palców³.

Lekarz zazwyczaj rozpoznaje tłuszczaka podczas badania, wyczuwając jego charakterystyczną konsystencję². Czasami potrzebne są dodatkowe badania jak USG czy biopsja, szczególnie gdy zmiana jest duża lub szybko rośnie^3,2.

Jak usunąć tłuszczaka — skuteczne metody

Zastanawiasz się, jak pozbyć się tłuszczaków? Większość nie wymaga leczenia, chyba że przeszkadzają lub są nieestetyczne¹. Jeśli decydujesz się na to, jak usunąć tłuszczaka, masz kilka opcji:

• chirurgiczne wycięcie — najskuteczniejsza metoda w kwestii tego, jak usunąć tłuszczaka. Wykonuje się zabieg w znieczuleniu miejscowym, a po nim możesz wrócić do domu tego samego dnia^2,1;
• liposukcja — mniej inwazyjna metoda pozbycia się tłuszczaków, ale generuje większe ryzyko nawrotu^2,7;
• zastrzyki sterydowe — dla małych tłuszczaków poniżej 2,5 cm⁸

Po zabiegu chirurgicznym szwy usuwa się po 7-21 dniach w zależności od lokalizacji⁸. Powikłania są bardzo rzadkie, ale mogą obejmować infekcję czy krwiak⁸. Lepiej usunąć małe tłuszczaki, zanim urosną — zabieg będzie prostszy, a blizna mniejsza⁵.

Czy istnieje skuteczny lek na tłuszczaki lub maść na tłuszczaki?

Niestety, nie ma skutecznego leku na tłuszczaki w tabletkach ani maści na tłuszczaki, które można kupić w aptece². Tłuszczaki nie reagują na leki stosowane miejscowo ani doustnie. Domowe metody jak okłady czy kompresy również nie działają². Nawet znaczna utrata wagi nie powoduje zniknięcia tłuszczaków — mogą stać się wtedy bardziej widoczne³.

Jedynymi skutecznymi metodami, jak pozbyć się tłuszczaków, pozostają zabiegi medyczne wykonywane przez lekarza. Jeśli tłuszczak na brzuchu lub plecach ci przeszkadza, skonsultuj się ze specjalistą, który pomoże wybrać najlepszą metodę leczenia. Pamiętaj — nie istnieje skuteczny lek na tłuszczaki do samodzielnego stosowania.

Kiedy koniecznie zgłosić się do lekarza?

Większość tłuszczaków jest nieszkodliwa, ale w pewnych sytuacjach wizyta u lekarza jest konieczna:

• zmiana szybko rośnie (w ciągu tygodni, nie lat);
• tłuszczak na ciele staje się bolesny lub zmienia konsystencję¹;
• guz staje się twardy i nieruchomy¹;
• zmiana jest większa niż 5 cm³;
• skóra nad tłuszczakiem zmienia wygląd.

Te objawy mogą wskazywać na rzadki, ale poważniejszy problem — tłuszczakomięsaka. Choć jest bardzo rzadki i nie powstaje z tłuszczaków, może wyglądać podobnie¹.

Jak zapobiegać powstawaniu tłuszczaków?

Ponieważ tłuszczaki są często dziedziczone, nie ma pewnego sposobu zapobiegania⁴. Możesz jednak zmniejszyć ryzyko przez utrzymanie zdrowej wagi, zbilansowaną dietę i regularną aktywność fizyczną. W przypadku choroby Madelunga ograniczenie alkoholu może zapobiec nowym zmianom⁴. Kontroluj też poziom cholesterolu i cukru we krwi².

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Tłuszczaki to powszechne, łagodne guzy tłuszczowe występujące u około 1% populacji. Czy to tłuszczak na plecach, czy tłuszczak na brzuchu — zazwyczaj nie stanowią zagrożenia i nie wymagają leczenia. Nie istnieje skuteczny lek na tłuszczaki ani maść na tłuszczaki do samodzielnego stosowania. Jeśli zastanawiasz się, jak usunąć tłuszczaka, pamiętaj, że jedynymi skutecznymi metodami są zabiegi medyczne: wycięcie chirurgiczne, liposukcja lub zastrzyki sterydowe. Większość tłuszczaków można jednak po prostu obserwować — jeśli nie rosną i nie przeszkadzają, nie musisz nic z nimi robić.