Czym jest tlenek bizmutu i kiedy może dojść do przedawkowania?

Tlenek bizmutu (Bismuthi oxidum) jest substancją czynną, która znajduje zastosowanie w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, a także innych zaburzeń związanych z nadkwaśnością żołądka1. W preparatach dostępnych na rynku występuje najczęściej w postaci bizmutu potasu amonowego cytrynianu, gdzie każda tabletka zawiera 120 mg tej substancji2.

O przedawkowaniu mówimy wtedy, gdy do organizmu dostanie się dawka znacznie przekraczająca zalecaną ilość tlenku bizmutu. Zazwyczaj zalecane dawki są bezpieczne, jednak spożycie bardzo dużych ilości, czy to przez pomyłkę, czy celowo, może prowadzić do poważnych skutków zdrowotnych3.

Objawy przedawkowania tlenku bizmutu

Przedawkowanie tlenku bizmutu, szczególnie w przypadku przyjęcia bardzo dużej ilości jednorazowo, może skutkować poważnymi zaburzeniami pracy nerek. Objawy te mogą pojawić się nawet do 10 dni po spożyciu nadmiernej dawki, co oznacza, że okres utajenia jest dość długi3.

Najczęstsze objawy przedawkowania

  • Niewydolność nerek – może rozwinąć się nawet po kilku dniach od spożycia dużej dawki tlenku bizmutu3.
  • Objawy związane z zatruciem przewlekłym – mogą obejmować różne dolegliwości, których nasilenie zależy od czasu i wielkości ekspozycji na tlenek bizmutu.
Ważne: Ostre zatrucie tlenkiem bizmutu może przebiegać bez wyraźnych objawów przez kilka dni, a pierwsze symptomy niewydolności nerek mogą pojawić się nawet po 10 dniach od spożycia zbyt dużej dawki. Dlatego każda podejrzana sytuacja powinna być traktowana poważnie, nawet jeśli początkowo nie występują żadne dolegliwości. Długotrwała ekspozycja na tlenek bizmutu również wymaga kontroli lekarskiej i badań laboratoryjnych stężenia bizmutu we krwi i moczu.

Jak postępować w przypadku przedawkowania tlenku bizmutu?

Jeśli doszło do spożycia bardzo dużej dawki tlenku bizmutu, zalecane jest szybkie rozpoczęcie odpowiednich działań. Najważniejsze kroki obejmują:

  • Płukanie żołądka – wykonywane w celu usunięcia resztek substancji z przewodu pokarmowego3.
  • Wielokrotne podanie węgla aktywowanego – ma na celu zmniejszenie wchłaniania bizmutu do organizmu3.
  • Stosowanie osmotycznych środków przeczyszczających – pomagają szybciej wydalić substancję z przewodu pokarmowego3.
  • Monitorowanie stężenia bizmutu we krwi i moczu – zarówno w przypadku ostrego, jak i przewlekłego zatrucia3.

W przypadkach, gdy objawy zatrucia są poważne lub przedawkowanie trwa dłużej, rozważa się zastosowanie tzw. terapii chelatacyjnej. Oznacza to podanie specjalnych leków (np. kwasu dimerkatobursztynowego – DMSA lub kwasu dimerkaptopropanosulfonowego – DMPS), które wiążą bizmut i ułatwiają jego usunięcie z organizmu3. Jeśli u pacjenta występują także poważne zaburzenia pracy nerek, po zastosowaniu terapii chelatacyjnej może być konieczne przeprowadzenie hemodializy4.

Tabela podsumowująca objawy i postępowanie przy przedawkowaniu tlenku bizmutu

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (brak objawów lub minimalne dolegliwości) Obserwacja, kontrola stężenia bizmutu we krwi i moczu Nie zawsze wymagana
Umiarkowane (objawy żołądkowo-jelitowe, pierwsze zaburzenia pracy nerek) Płukanie żołądka, węgiel aktywowany, środki przeczyszczające, monitorowanie parametrów Często wskazana
Ciężkie (ostra niewydolność nerek, objawy przewlekłego zatrucia) Terapia chelatacyjna (DMSA lub DMPS), hemodializa przy ciężkiej niewydolności nerek Wymagana, leczenie szpitalne
Pamiętaj:

  • Objawy przedawkowania tlenku bizmutu mogą być opóźnione, dlatego ważne jest monitorowanie stanu zdrowia przez kilka dni po spożyciu zbyt dużej dawki.
  • Specjalistyczne leczenie, takie jak terapia chelatacyjna i hemodializa, jest stosowane tylko w ciężkich przypadkach.
  • Nie istnieje uniwersalna odtrutka, ale stosuje się leki wiążące bizmut oraz procedury wspomagające usuwanie go z organizmu.
  • Nie każda sytuacja wymaga hospitalizacji, ale każda powinna być oceniona przez lekarza.

Tlenek bizmutu – ostrożność przede wszystkim

Tlenek bizmutu to substancja skuteczna w leczeniu choroby wrzodowej, jednak w przypadku przedawkowania może prowadzić do groźnych powikłań, szczególnie związanych z pracą nerek3. Objawy mogą pojawić się z opóźnieniem, dlatego zawsze należy zachować ostrożność i stosować się do zaleceń dotyczących dawkowania. W przypadku podejrzenia przedawkowania nie należy zwlekać z kontaktem z personelem medycznym, nawet jeśli początkowo nie występują żadne objawy.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są pierwsze objawy przedawkowania tlenku bizmutu?

Pierwszym objawem może być niewydolność nerek, która pojawia się nawet do 10 dni po spożyciu dużej dawki tlenku bizmutu.

Co robić w przypadku spożycia zbyt dużej ilości tlenku bizmutu?

Należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza, który może zalecić płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego oraz monitorowanie poziomu bizmutu.

Czy istnieje odtrutka na zatrucie tlenkiem bizmutu?

W ciężkich przypadkach stosuje się terapię chelatacyjną (DMSA lub DMPS), która pomaga usunąć bizmut z organizmu.

Czy po przedawkowaniu tlenku bizmutu zawsze konieczna jest hospitalizacja?

Hospitalizacja jest konieczna w przypadku ciężkich objawów, zwłaszcza jeśli wystąpi niewydolność nerek lub inne poważne zaburzenia.