Dawkowanie terbinafiny – ogólne zasady
Terbinafina jest dostępna w różnych postaciach – do stosowania miejscowego (kremy, żele, aerozole) oraz w postaci tabletek do stosowania doustnego. Wybór formy i schematu dawkowania zależy od rodzaju zakażenia, jego lokalizacji, wieku pacjenta oraz ogólnego stanu zdrowia1234.
Dawkowanie miejscowe (kremy, żele, aerozole)
- Dorośli i dzieci powyżej 12 lat: Krem, żel lub aerozol należy stosować raz lub dwa razy dziennie, w zależności od wskazania i zaleceń producenta. Przed nałożeniem leku należy dokładnie oczyścić i osuszyć skórę, a następnie nanieść cienką warstwę preparatu na chorobowo zmienione miejsca i ich okolice, delikatnie wcierając135.
- Grzybica stóp (Tinea pedis): 1 tydzień raz na dobę136.
- Grzybica podeszwowa stóp (mokasynowa): 2 tygodnie, 2 razy na dobę136.
- Grzybica fałdów skórnych i skóry gładkiej: 1 tydzień raz na dobę13.
- Drożdżyca skóry: 1 tydzień raz na dobę13.
- Łupież pstry: 2 tygodnie raz na dobę78.
Dla aerozoli i żeli dawkowanie jest zbliżone – zazwyczaj raz dziennie przez tydzień, choć w przypadku łupieżu pstrego aerozol stosuje się dwa razy dziennie przez tydzień910.
Dawkowanie doustne (tabletki)
- Dorośli: 250 mg raz na dobę. Tabletki należy przyjmować regularnie, najlepiej o tej samej porze dnia, popijając wodą. Dawkowanie może się różnić w zależności od rodzaju zakażenia21112.
- Grzybica stóp (międzypalcowa, podeszwowa, mokasynowa): 2 do 6 tygodni2114.
- Grzybica tułowia i pachwin: 2 do 4 tygodni2114.
- Drożdżyca skóry: 2 do 4 tygodni2.
- Grzybica owłosionej skóry głowy: 4 tygodnie (choroba dotyczy głównie dzieci)211.
- Grzybica paznokci rąk: 6 tygodni211.
- Grzybica paznokci stóp: 12 tygodni, czasem dłużej przy wolnym wzroście paznokci1314.
Dawkowanie terbinafiny w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Miejscowo (kremy, żele, aerozole): Większość preparatów nie jest zalecana u dzieci poniżej 12 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności7815.
- Doustnie (tabletki): Dawkowanie jest uzależnione od masy ciała dziecka. Przykładowe schematy:
- Niektóre preparaty tabletek nie są zalecane dla dzieci w wieku poniżej 2 lat lub o masie ciała poniżej 12 kg16.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Nie ma konieczności zmiany dawkowania terbinafiny u osób starszych. Jednak u tych pacjentów należy wziąć pod uwagę ewentualne zaburzenia czynności wątroby lub nerek1617.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Miejscowo: Brak szczególnych zaleceń – stosowanie na skórę nie powoduje istotnego obciążenia nerek1.
- Doustnie: U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 50 ml/min lub stężenie kreatyniny powyżej 300 µmol/l) nie zaleca się stosowania terbinafiny, ponieważ nie przeprowadzono odpowiednich badań bezpieczeństwa w tej grupie2114. W przypadku łagodnych lub umiarkowanych zaburzeń nerek, lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki18.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Miejscowo: Nie ma konieczności zmiany dawkowania, gdyż lek działa miejscowo i nie obciąża wątroby1.
- Doustnie: Stosowanie terbinafiny jest przeciwwskazane u osób z przewlekłą lub czynną chorobą wątroby2114.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Nie zaleca się stosowania terbinafiny doustnie u kobiet w ciąży i karmiących piersią, ponieważ nie ma wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo. W przypadku stosowania miejscowego ryzyko ogólnoustrojowe jest bardzo małe, jednak decyzję o leczeniu podejmuje lekarz1319.
- Przedawkowanie terbinafiny przy stosowaniu miejscowym jest bardzo rzadkie, ponieważ lek słabo wchłania się przez skórę. Przypadkowe połknięcie większej ilości może wywołać objawy takie jak ból głowy, nudności, ból brzucha i zawroty głowy2021.
- Przedawkowanie tabletek (nawet do kilku gramów) może powodować podobne objawy. W razie przedawkowania należy zastosować leczenie objawowe, w tym podać węgiel aktywowany222324.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie terbinafiny może różnić się w zależności od rodzaju zakażenia oraz drogi podania leku. Przykładowo, w przypadku grzybicy paznokci leczenie doustne trwa znacznie dłużej (od 6 do 12 tygodni, a czasem dłużej), niż w przypadku grzybicy skóry czy owłosionej skóry głowy. W grzybicy paznokci stóp czas leczenia jest zwykle dłuższy niż w przypadku paznokci rąk1314. W leczeniu łupieżu pstrego terbinafina doustnie nie jest skuteczna – stosuje się wyłącznie miejscowe formy leku2526.
Tabela podsumowująca dawkowanie terbinafiny
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (miejscowo) | 1-2 razy dziennie przez 1-2 tygodnie (w zależności od wskazania i postaci leku) |
| Dorośli (tabletki doustne) | 250 mg raz na dobę przez 2-6 tygodni (grzybica skóry), 6-12 tygodni (grzybica paznokci) |
| Dzieci (tabletki doustne) |
<20 kg: 62,5 mg raz na dobę 20-40 kg: 125 mg raz na dobę >40 kg: 250 mg raz na dobę |
| Dzieci (miejscowo) | Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12 lat |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Dawkowanie jak u dorosłych, ostrożność przy zaburzeniach nerek/wątroby |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Nie zaleca się stosowania doustnie przy ciężkich zaburzeniach nerek |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Nie zaleca się stosowania doustnie przy czynnych lub przewlekłych chorobach wątroby |
| Kobiety w ciąży/karmiące | Nie zaleca się stosowania doustnie; miejscowo – tylko jeśli korzyści przewyższają ryzyko |
Terbinafina – elastyczność dawkowania i bezpieczeństwo
Dawkowanie terbinafiny jest dostosowane do potrzeb pacjenta – różni się w zależności od formy leku, rodzaju zakażenia oraz wieku i stanu zdrowia. Odpowiednie stosowanie terbinafiny, zgodnie z zaleceniami i przez zalecany czas, jest kluczowe dla skutecznego leczenia oraz zapobiegania nawrotom grzybicy. W razie wątpliwości dotyczących schematu dawkowania lub działań niepożądanych, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą23.


















