REKLAMA

Spironolakton – działania niepożądane: wprowadzenie

Każdy lek może wywoływać działania niepożądane i nie inaczej jest w przypadku spironolaktonu. Większość działań niepożądanych tej substancji wynika z jej wpływu na gospodarkę elektrolitową organizmu oraz z działania antyandrogennego, czyli wpływu na hormony płciowe12.
Występowanie objawów ubocznych zależy od wielu czynników, takich jak dawka, czas stosowania, wiek pacjenta, stan zdrowia czy stosowanie innych leków. U jednych osób działania niepożądane mogą być bardzo łagodne, u innych – bardziej dokuczliwe. Część działań niepożądanych mija po zakończeniu terapii12.
Warto pamiętać, że korzyści z leczenia powinny być zawsze rozważane w stosunku do możliwych działań niepożądanych. Profile objawów ubocznych mogą się różnić w zależności od postaci leku (np. tabletki, kapsułki) oraz drogi podania1.

Działania niepożądane według częstości występowania

Bardzo często

Często

  • Łagodne nowotwory piersi (głównie u mężczyzn) – powiększenie lub tkliwość piersi, które zwykle ustępuje po zakończeniu leczenia, choć w rzadkich przypadkach może się utrzymywać123.

Niezbyt często

  • Zmiany w obrazie krwi, takie jak leukopenia (zmniejszenie liczby białych krwinek), małopłytkowość (zmniejszenie liczby płytek krwi), agranulocytoza (znaczne zmniejszenie liczby pewnych białych krwinek), eozynofilia (zwiększenie liczby eozynofilów), niedokrwistość oraz plamica (krwawe wybroczyny na skórze)123.

Rzadko

  • Reakcje nadwrażliwości – mogą się pojawić objawy alergiczne, takie jak wysypka, świąd, pokrzywka lub inne reakcje alergiczne123.

Bardzo rzadko

  • Hirsutyzm – nadmierne owłosienie u kobiet, występujące bardzo rzadko123.

Częstość nieznana

  • Hiperkaliemia – zbyt wysokie stężenie potasu we krwi, które może być groźne, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu lub w przypadku niewydolności nerek45.
  • Inne zaburzenia elektrolitowe – takie jak hiponatremia (za mało sodu we krwi), odwodnienie, kwasica hiperchloremiczna, porfiria14.
  • Objawy ze strony układu nerwowego – splątanie, senność, bóle głowy, zawroty głowy, parestezje (mrowienie), ataksja (zaburzenia koordynacji ruchów), letarg, apatia623.
  • Zmiany hormonalne – ginekomastia (powiększenie piersi u mężczyzn), zaburzenia erekcji, osłabienie libido, zaburzenia miesiączkowania, bezpłodność23.
  • Objawy żołądkowo-jelitowe – nudności, biegunka, wymioty, ból brzucha, wrzody, krwawienia z żołądka, zapalenie błony śluzowej żołądka23.
  • Zaburzenia wątroby – zaburzenia czynności wątroby, zapalenie wątroby23.
  • Zaburzenia skórne – wysypka, świąd, pokrzywka, łysienie, nadmierne owłosienie, wyprysk, rumień obrączkowaty, pemfigoid, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), zespół DRESS623.
  • Kurcze mięśni, osteomalacja (rozmiękanie kości), bóle mięśni nóg23.
  • Ostra niewydolność nerek, zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi62.
  • Zmęczenie, złe samopoczucie, gorączka polekowa23.
Ważne: Spironolakton może powodować zaburzenia gospodarki elektrolitowej, w tym niebezpieczną hiperkaliemię, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub w przypadku chorób nerek. Objawy, takie jak osłabienie mięśni, nieregularne bicie serca, uczucie splątania lub zaburzenia rytmu serca, mogą wskazywać na poważne działania niepożądane i wymagają pilnej reakcji42.

Działania niepożądane w zależności od postaci leku i drogi podania

Spironolakton występuje głównie w postaci tabletek i kapsułek. Profil działań niepożądanych jest bardzo podobny niezależnie od formy podania, jednak ryzyko ich wystąpienia może wzrastać wraz z dawką i długością terapii12. U osób z chorobami wątroby, nerek lub przyjmujących inne leki zaburzające gospodarkę elektrolitową, niepożądane efekty mogą występować częściej i być bardziej nasilone4.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Każde działanie niepożądane spironolaktonu warto zgłaszać odpowiednim instytucjom – np. do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL), a także producentowi leku. Takie zgłoszenia pomagają monitorować bezpieczeństwo stosowania leku i chronić zdrowie innych pacjentów789.

Wskazówka dla pacjenta:

  • Nie każdy pacjent doświadczy działań niepożądanych – u wielu osób terapia przebiega bez powikłań.
  • Objawy uboczne mogą się pojawić w różnym czasie – zarówno na początku, jak i po dłuższym okresie stosowania spironolaktonu.
  • Niektóre działania niepożądane są przejściowe i ustępują samoistnie po odstawieniu leku.
  • W przypadku niepokojących objawów zawsze należy zgłosić się do lekarza.

Tabela podsumowująca działania niepożądane spironolaktonu

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Nowotwory Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone (w tym torbiele i polipy) Łagodne nowotwory piersi (mężczyźni)
Krew i układ chłonny Leukopenia, małopłytkowość, agranulocytoza, eozynofilia, niedokrwistość, plamica
Układ immunologiczny Nadwrażliwość
Układ endokrynologiczny Hirsutyzm
Metabolizm i odżywianie Hiperkaliemia, hiponatremia, odwodnienie, porfiria, kwasica hiperchloremiczna
Psychiczne Splątanie, apatia, zmiany libido
Układ nerwowy Zawroty głowy, senność, ból głowy, porażenie, paraplegia, ataksja, letarg, parestezje
Serce i naczynia Niemiarowość, zapalenie naczyń, niedociśnienie tętnicze
Układ oddechowy Zmiana głosu
Układ pokarmowy Nudności, wymioty, zapalenie błony śluzowej żołądka, wrzody, krwawienie z żołądka, ból żołądka, biegunka
Wątroba i drogi żółciowe Zaburzenia czynności wątroby, zapalenie wątroby
Skóra i tkanka podskórna Świąd, wysypka, pokrzywka, łysienie, wyprysk, rumień obrączkowaty, zespół przypominający toczeń, pemfigoid, nadmierne owłosienie, zespół Stevensa-Johnsona, TEN, DRESS
Mięśnie i kości Kurcze mięśni, osteomalacja, kurcze mięśni nóg
Nerki i drogi moczowe Ostra niewydolność nerek, zwiększenie stężenia kreatyniny
Układ rozrodczy i piersi Ginekomastia, zaburzenia erekcji, osłabienie libido, tkliwość piersi, ból piersi, powiększenie piersi, zaburzenia miesiączkowania, bezpłodność
Ogólne Złe samopoczucie, zmęczenie, gorączka polekowa
Badania diagnostyczne Zwiększenie stężenia mocznika, kreatyniny, HbA1c, reniny

Spironolakton – objawy uboczne zależne od pacjenta i dawkowania

Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych spironolaktonu rośnie przy wyższych dawkach, dłuższym czasie stosowania oraz u osób z chorobami nerek lub wątroby. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby starsze, dzieci oraz pacjenci z zaburzeniami gospodarki elektrolitowej45. Objawy takie jak ginekomastia, zaburzenia miesiączkowania czy zmiany libido mogą być szczególnie uciążliwe, ale najczęściej ustępują po odstawieniu leku12.

Spironolakton – podsumowanie objawów niepożądanych

Stosowanie spironolaktonu wiąże się z ryzykiem wystąpienia różnorodnych działań niepożądanych, od łagodnych po poważniejsze. Najczęściej dotyczą one gospodarki elektrolitowej, zmian hormonalnych oraz objawów skórnych i żołądkowo-jelitowych. W większości przypadków objawy te są odwracalne po zakończeniu leczenia. Kluczowe jest indywidualne podejście do terapii, obserwacja własnego samopoczucia oraz regularne badania kontrolne, które pozwalają na szybkie wykrycie i reakcję na ewentualne powikłania14.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane spironolaktonu?

Najczęstsze to zaburzenia gospodarki elektrolitowej, ginekomastia u mężczyzn, nudności, wysypka i świąd skóry.

Czy spironolakton powoduje ginekomastię?

Tak, ginekomastia jest częstym działaniem niepożądanym, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub wyższych dawkach.

Czy działania niepożądane spironolaktonu są odwracalne?

Większość działań niepożądanych ustępuje po zakończeniu leczenia spironolaktonem.

Czy działania niepożądane spironolaktonu występują częściej u kobiet czy u mężczyzn?

Niektóre objawy, jak ginekomastia, częściej dotyczą mężczyzn, a zaburzenia miesiączkowania – kobiet.

REKLAMA