Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneCzym jest prometazyna i jak ją stosować?
Prometazyna (Promethazini hydrochloridum) to lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji, wykorzystywany przede wszystkim w łagodzeniu objawów alergii, a także jako środek uspokajający i przeciwwymiotny12. Występuje w postaci tabletek drażowanych (10 mg i 25 mg) oraz syropu (5 mg/5 ml)3456. Dawka standardowa leku zależy od wieku, masy ciała pacjenta oraz wskazań do stosowania. Zawsze należy przestrzegać zaleceń lekarza lub informacji zawartych w ulotce leku, ponieważ przekroczenie dawki może prowadzić do przedawkowania i poważnych konsekwencji zdrowotnych78.
Kiedy mówimy o przedawkowaniu prometazyny?
O przedawkowaniu prometazyny mówimy w sytuacji, gdy pacjent przyjmie ilość leku większą niż zalecana w terapii. Przedawkowanie może dotyczyć zarówno jednorazowego przyjęcia dużej dawki, jak i stopniowego kumulowania się leku w organizmie przy długotrwałym stosowaniu w zbyt dużych ilościach7. Skutki przedawkowania są uzależnione od dawki, wieku pacjenta, drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości na substancję czynną.
- Przedawkowanie prometazyny może przebiegać zupełnie inaczej u dzieci niż u dorosłych – dzieci częściej wykazują objawy pobudzenia i zaburzeń ruchowych, podczas gdy dorośli są bardziej narażeni na senność i śpiączkę79.
- W przypadku wystąpienia drgawek, zarówno u dorosłych, jak i dzieci, konieczne jest szybkie podjęcie leczenia10.
- Przedawkowanie zawsze wymaga reakcji – nawet jeśli objawy wydają się łagodne, mogą się nasilać i prowadzić do poważnych powikłań7.
- Nie należy leczyć się samodzielnie – szybki kontakt z lekarzem może uratować zdrowie i życie.
Objawy przedawkowania prometazyny
Objawy przedawkowania prometazyny są różnorodne i zależą od wieku pacjenta oraz ilości przyjętej substancji. U dzieci i dorosłych mogą pojawić się inne symptomy, a ich nasilenie waha się od łagodnych do zagrażających życiu7109.
Najczęstsze objawy przedawkowania prometazyny według układów narządowych:
- Układ nerwowy: pobudzenie (szczególnie u dzieci), ataksja (zaburzenia koordynacji ruchów), drgawki, atetoza (mimowolne ruchy), omamy, senność, śpiączka79.
- Układ sercowo-naczyniowy: tachykardia (przyspieszone bicie serca), rzadko niedociśnienie tętnicze108.
- Układ oddechowy: depresja oddechowa (spowolnienie lub zatrzymanie oddechu, rzadko)79.
- Układ moczowy: zatrzymanie moczu, zmiana koloru moczu na czerwony (czasem związana z krwiomoczem)8.
- Inne: objawy pozapiramidowe (np. pląsawica), halucynacje, wzrost napięcia mięśni, objawy cholinergiczne (dotyczące m.in. oczu, serca), objawy anafilaktyczne z pokrzywką8.
Postępowanie w przypadku przedawkowania prometazyny
W przypadku podejrzenia przedawkowania prometazyny należy jak najszybciej podjąć odpowiednie działania. Jeżeli osoba, która przyjęła zbyt dużą dawkę, zgłosi się do lekarza w krótkim czasie po spożyciu leku, należy sprowokować wymioty (nawet pomimo przeciwwymiotnego działania prometazyny) lub wykonać płukanie żołądka7109. W przypadku syropów, wymioty można wywołać samodzielnie i natychmiast skontaktować się z lekarzem8.
Leczenie w przypadku przedawkowania ma charakter wspomagający. Najważniejsze jest podtrzymywanie czynności oddechowych i krążenia. Jeśli wystąpią drgawki, zaleca się podanie diazepamu lub innego leku przeciwdrgawkowego79. W przypadku objawów takich jak niedociśnienie, nie wolno stosować adrenaliny – zamiast niej należy zastosować noradrenalinę lub fenylefrynę8.
W niektórych przypadkach, jako antidotum można podać kofeinę lub amfetaminę8. Nie opisano innych specyficznych odtrutek.
- Przy podejrzeniu przedawkowania prometazyny najważniejsza jest szybka reakcja – im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym większa szansa na uniknięcie powikłań7.
- Niektóre objawy mogą wystąpić dopiero po kilku godzinach od przyjęcia zbyt dużej dawki.
- Leczenie jest objawowe i zależy od pojawiających się symptomów.
- Nie wolno leczyć niedociśnienia tętniczego adrenaliną – w tym przypadku wskazane są inne leki8.
- Każde przedawkowanie, zwłaszcza u dzieci, wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie przy przedawkowaniu prometazyny
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (np. senność, lekkie pobudzenie) | Obserwacja, ewentualnie wywołanie wymiotów, płukanie żołądka, konsultacja lekarska7 | Nie zawsze konieczna, zależy od stanu pacjenta7 |
| Umiarkowane (np. ataksja, drgawki, tachykardia) | Wywołanie wymiotów lub płukanie żołądka, leczenie objawowe, podanie leków przeciwdrgawkowych710 | Zazwyczaj wymaga hospitalizacji10 |
| Ciężkie (np. śpiączka, depresja oddechowa, zatrzymanie moczu, objawy anafilaktyczne) | Natychmiastowe leczenie szpitalne, podtrzymywanie czynności życiowych, leczenie objawowe, zastosowanie antidotum (kofeina, amfetamina), unikanie adrenaliny przy niedociśnieniu8 | Konieczna hospitalizacja8 |
Prometazyna – ryzyko przedawkowania i bezpieczeństwo stosowania
Prometazyna jest skutecznym lekiem przeciwhistaminowym, jednak przedawkowanie tej substancji może prowadzić do poważnych, a nawet zagrażających życiu objawów, zwłaszcza u dzieci. W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki należy niezwłocznie podjąć działania ratunkowe i skonsultować się z lekarzem. Leczenie polega przede wszystkim na wspomaganiu podstawowych funkcji organizmu i szybkim reagowaniu na pojawiające się symptomy. Pamiętaj, że bezpieczeństwo terapii zależy od stosowania się do zaleceń i uważności podczas dawkowania leku79.