Standardowe dawki i ryzyko przedawkowania polimyksyny B
Polimyksyna B jest stosowana głównie miejscowo – w maściach oraz kroplach do oczu i uszu, często w połączeniu z innymi antybiotykami lub substancjami o działaniu przeciwzapalnym123. Dawka standardowa polimyksyny B w preparatach do oczu i uszu może wynosić na przykład 6000–10 000 j.m. na mililitr, a w maściach 5000 j.m. na gram145.
Przedawkowanie tej substancji jest bardzo mało prawdopodobne podczas stosowania zgodnie z zaleceniami, szczególnie w przypadku aplikacji na niewielkie powierzchnie skóry czy błon śluzowych oka lub ucha678. Jednakże, jeśli preparat jest stosowany na duże lub uszkodzone powierzchnie skóry albo przez dłuższy czas, istnieje ryzyko wchłaniania polimyksyny B do krwi i pojawienia się ogólnoustrojowych działań niepożądanych91011. Szczególnie narażone są osoby z zaburzeniami pracy nerek.
Kiedy można mówić o przedawkowaniu polimyksyny B?
O przedawkowaniu polimyksyny B mówi się wtedy, gdy zostanie użyta dawka większa niż zalecana lub gdy preparat jest stosowany niezgodnie z przeznaczeniem, zwłaszcza na dużą powierzchnię skóry, uszkodzoną skórę lub przez bardzo długi czas91012. Ryzyko przedawkowania wzrasta u osób z zaburzeniami pracy nerek, ponieważ substancja może się u nich wolniej wydalać z organizmu.
Objawy przedawkowania polimyksyny B
Typowe objawy przedawkowania zależą od drogi podania oraz powierzchni, na którą zastosowano preparat. Przy miejscowym stosowaniu na oko lub ucho, objawy są zwykle łagodne i ograniczają się do reakcji miejscowych. W przypadku wchłonięcia większych ilości polimyksyny B (np. po aplikacji na dużą, uszkodzoną powierzchnię skóry), mogą pojawić się poważniejsze objawy ogólnoustrojowe91011.
- Objawy miejscowe (oko, ucho): zaczerwienienie, pieczenie, łzawienie, obrzęk, świąd powiek, punktowe zapalenie rogówki78.
- Objawy ogólnoustrojowe (po wchłonięciu do krwi): uszkodzenie nerek (nefrotoksyczność), zaburzenia słuchu (ototoksyczność), objawy ze strony układu nerwowego (neurotoksyczność), w tym nawet utrata słuchu9101211.
Objawy według układów narządowych
- Nerki: pogorszenie funkcji nerek, wzrost stężenia kreatyniny we krwi
- Układ nerwowy: zawroty głowy, zaburzenia czucia, drętwienie, zaburzenia równowagi
- Narząd słuchu: szumy uszne, pogorszenie słuchu, w skrajnych przypadkach utrata słuchu
Postępowanie w przypadku przedawkowania polimyksyny B
W przypadku miejscowego przedawkowania kropli do oczu lub maści, zwykle wystarczy przepłukać oko lub skórę letnią wodą78. Przy poważniejszych objawach, szczególnie ogólnoustrojowych (np. zaburzenia słuchu, pracy nerek), konieczna jest szybka konsultacja lekarska i – jeśli lekarz uzna to za konieczne – hospitalizacja.
- Nie ma specyficznej odtrutki (antidotum) dla polimyksyny B910.
- Leczenie polega na wsparciu funkcji organizmu oraz, jeśli to możliwe, ograniczeniu dalszego wchłaniania substancji.
- W przypadku ciężkich objawów może być konieczne leczenie szpitalne, w tym monitorowanie pracy nerek, słuchu i układu nerwowego.
- Stosowanie na niewielkie, nieuszkodzone powierzchnie skóry jest bezpieczne, ale nie należy przekraczać zaleceń lekarza lub informacji z ulotki.
- Unikaj długotrwałego stosowania na duże lub uszkodzone fragmenty skóry – zwiększa to ryzyko przedawkowania i poważnych działań niepożądanych.
- Osoby z chorobami nerek powinny zachować szczególną ostrożność, ponieważ są bardziej narażone na działania ogólnoustrojowe polimyksyny B.
- W razie wystąpienia niepokojących objawów, takich jak szumy uszne, pogorszenie słuchu czy problemy z oddawaniem moczu, niezwłocznie zgłoś się do lekarza.
Tabela podsumowująca objawy przedawkowania polimyksyny B i zalecane postępowanie
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (zaczerwienienie, świąd, łzawienie oczu) | Płukanie oka/skóry letnią wodą, obserwacja | Nie |
| Umiarkowane (obrzęk, ból, punktowe zapalenie rogówki) | Płukanie, konsultacja lekarska | W zależności od objawów |
| Ciężkie (uszkodzenie nerek, zaburzenia słuchu, neurotoksyczność) | Leczenie szpitalne, monitorowanie funkcji narządów, leczenie objawowe | Tak |
Polimyksyna B – bezpieczeństwo stosowania i zagrożenia związane z przedawkowaniem
Polimyksyna B, choć uznawana za bezpieczną przy stosowaniu miejscowym w zalecanych dawkach, może powodować poważne skutki uboczne w przypadku niewłaściwego użycia – szczególnie, gdy jest stosowana na dużą, uszkodzoną powierzchnię skóry lub u osób z chorobami nerek9101211. Objawy przedawkowania mogą dotyczyć nie tylko miejsca aplikacji, ale również całego organizmu, prowadząc nawet do trwałego uszkodzenia słuchu lub nerek. Nie istnieje odtrutka dla polimyksyny B, dlatego najważniejsze jest przestrzeganie zaleceń dotyczących jej stosowania i szybka reakcja w przypadku pojawienia się niepokojących objawów.


















