Ogólne zasady dawkowania paraformaldehydu

Paraformaldehyd w postaci pasty stosuje się miejscowo w stomatologii do dewitalizacji (uśmiercania) miazgi zębowej, zwłaszcza w przypadkach nieodwracalnego zapalenia tej tkanki1. Preparat najczęściej zawiera również lidokainę, która łagodzi ból podczas zabiegu2.

  • Standardowa dawka: Na odsłoniętą miazgę nakłada się około 2 do 4 mg pasty, co odpowiada małej kuleczce o średnicy 1,5–2 mm. Wielkość dawki dobiera się w zależności od wielkości zęba3.
  • Częstotliwość podawania: Zazwyczaj wystarcza jednorazowa aplikacja. W razie potrzeby, gdy miazga nie uległa dewitalizacji, można powtórzyć zabieg, ale nigdy nie wolno nakładać pasty do kanału korzeniowego3.
  • Czas trwania terapii: Wkładka z pastą powinna pozostać w zębie przez 10–14 dni. Po 6–8 dniach dochodzi do martwicy miazgi, a po kolejnych 2–6 dniach do jej mumifikacji4.
  • Dostępne postacie i droga podania: Paraformaldehyd stosowany jest w postaci pasty, wyłącznie miejscowo – bezpośrednio na miazgę zębową, w punkcie trepanacyjnym3.
Ważne dla pacjenta:

  • Paraformaldehyd nie jest stosowany ogólnoustrojowo – działa wyłącznie miejscowo w obrębie zęba.
  • Preparat powinien być aplikowany przez stomatologa, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi ilości i czasu pozostawienia w zębie.
  • W razie braku skutku (brak dewitalizacji miazgi), zabieg można powtórzyć, ale nie wolno nakładać pasty do kanału korzeniowego.
  • Wypełnienie tymczasowe powinno być szczelne, aby zapobiec wypływaniu środka dewitalizującego.

Dawkowanie paraformaldehydu w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Preparatu nie wolno stosować u dzieci poniżej 4. roku życia5.
  • W przypadku dzieci powyżej 4 lat dawkowanie jest takie samo jak u dorosłych – 2 do 4 mg pasty, w zależności od wielkości zęba3.

Pacjenci w podeszłym wieku

Brak szczególnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki u osób starszych. Stosuje się dawkę standardową, jednak – jak w przypadku wszystkich zabiegów stomatologicznych – zalecana jest ostrożność przy współistniejących schorzeniach ogólnych3.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Nie ma konieczności zmiany dawkowania w tej grupie, ponieważ paraformaldehyd stosowany jest miejscowo i nie działa ogólnoustrojowo3.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Brak informacji o konieczności modyfikowania dawki u osób z chorobami wątroby. Produkt przeznaczony jest do miejscowego stosowania i nie wpływa na cały organizm3.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

Nie podano szczegółowych zaleceń dotyczących stosowania paraformaldehydu w tej grupie pacjentek. Zawsze należy jednak rozważyć stosunek korzyści do ryzyka w przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią3.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

Zalecana ilość pasty na jeden zabieg to 2–4 mg. Nie zgłoszono przypadków przedawkowania paraformaldehydu stosowanego w ten sposób6. Pomimo tego, nie należy przekraczać zalecanej dawki, a produkt powinien być stosowany wyłącznie zgodnie z instrukcją3.

O czym warto pamiętać:

  • Nie stosować paraformaldehydu u dzieci poniżej 4 lat.
  • Preparat jest przeciwwskazany przy nadwrażliwości na składniki pasty, zwłaszcza paraformaldehyd lub lidokainę.
  • Nie należy używać leku, jeśli można zastosować inne metody leczenia miazgi (np. amputacja lub ekstyrpacja przyżyciowa).
  • Należy zwracać uwagę na datę ważności produktu i nie używać przeterminowanego preparatu.

Tabela podsumowująca dawkowanie paraformaldehydu

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli 2–4 mg pasty na odsłoniętą miazgę; wkładka pozostaje 10–14 dni
Dzieci poniżej 4 lat Przeciwwskazane
Dzieci powyżej 4 lat Jak u dorosłych: 2–4 mg pasty
Pacjenci w podeszłym wieku Jak u dorosłych
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek Jak u dorosłych
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Jak u dorosłych
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Brak szczegółowych zaleceń; stosować po rozważeniu korzyści i ryzyka

Paraformaldehyd – miejscowe dawkowanie w stomatologii

Paraformaldehyd jest stosowany wyłącznie miejscowo, w niewielkich ilościach i tylko w uzasadnionych przypadkach. Dzięki precyzyjnemu dawkowaniu i obecności lidokainy, zabieg jest skuteczny i komfortowy dla pacjenta. Przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania pozwala zminimalizować ryzyko działań niepożądanych i zapewnia skuteczność leczenia36.

Pytania i odpowiedzi

Jak długo należy pozostawić paraformaldehyd w zębie?

Wkładka z pastą powinna pozostać w zębie przez 10–14 dni, aby skutecznie dewitalizować miazgę1.

Czy paraformaldehyd można stosować u dzieci?

Preparatu nie wolno stosować u dzieci poniżej 4 lat. U starszych dzieci stosuje się dawkę jak u dorosłych2.

Jaką ilość pasty z paraformaldehydem należy nałożyć?

Na odsłoniętą miazgę nakłada się 2–4 mg pasty, czyli kuleczkę o średnicy 1,5–2 mm3.

Czy można przedawkować paraformaldehyd?

Nie zgłoszono przypadków przedawkowania paraformaldehydu stosowanego miejscowo w zalecanych ilościach4.