Ogólne zasady dawkowania paraformaldehydu
Paraformaldehyd w postaci pasty stosuje się miejscowo w stomatologii do dewitalizacji (uśmiercania) miazgi zębowej, zwłaszcza w przypadkach nieodwracalnego zapalenia tej tkanki1. Preparat najczęściej zawiera również lidokainę, która łagodzi ból podczas zabiegu2.
- Standardowa dawka: Na odsłoniętą miazgę nakłada się około 2 do 4 mg pasty, co odpowiada małej kuleczce o średnicy 1,5–2 mm. Wielkość dawki dobiera się w zależności od wielkości zęba3.
- Częstotliwość podawania: Zazwyczaj wystarcza jednorazowa aplikacja. W razie potrzeby, gdy miazga nie uległa dewitalizacji, można powtórzyć zabieg, ale nigdy nie wolno nakładać pasty do kanału korzeniowego3.
- Czas trwania terapii: Wkładka z pastą powinna pozostać w zębie przez 10–14 dni. Po 6–8 dniach dochodzi do martwicy miazgi, a po kolejnych 2–6 dniach do jej mumifikacji4.
- Dostępne postacie i droga podania: Paraformaldehyd stosowany jest w postaci pasty, wyłącznie miejscowo – bezpośrednio na miazgę zębową, w punkcie trepanacyjnym3.
- Paraformaldehyd nie jest stosowany ogólnoustrojowo – działa wyłącznie miejscowo w obrębie zęba.
- Preparat powinien być aplikowany przez stomatologa, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi ilości i czasu pozostawienia w zębie.
- W razie braku skutku (brak dewitalizacji miazgi), zabieg można powtórzyć, ale nie wolno nakładać pasty do kanału korzeniowego.
- Wypełnienie tymczasowe powinno być szczelne, aby zapobiec wypływaniu środka dewitalizującego.
Dawkowanie paraformaldehydu w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Preparatu nie wolno stosować u dzieci poniżej 4. roku życia5.
- W przypadku dzieci powyżej 4 lat dawkowanie jest takie samo jak u dorosłych – 2 do 4 mg pasty, w zależności od wielkości zęba3.
Pacjenci w podeszłym wieku
Brak szczególnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki u osób starszych. Stosuje się dawkę standardową, jednak – jak w przypadku wszystkich zabiegów stomatologicznych – zalecana jest ostrożność przy współistniejących schorzeniach ogólnych3.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
Nie ma konieczności zmiany dawkowania w tej grupie, ponieważ paraformaldehyd stosowany jest miejscowo i nie działa ogólnoustrojowo3.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
Brak informacji o konieczności modyfikowania dawki u osób z chorobami wątroby. Produkt przeznaczony jest do miejscowego stosowania i nie wpływa na cały organizm3.
Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią
Nie podano szczegółowych zaleceń dotyczących stosowania paraformaldehydu w tej grupie pacjentek. Zawsze należy jednak rozważyć stosunek korzyści do ryzyka w przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią3.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
Zalecana ilość pasty na jeden zabieg to 2–4 mg. Nie zgłoszono przypadków przedawkowania paraformaldehydu stosowanego w ten sposób6. Pomimo tego, nie należy przekraczać zalecanej dawki, a produkt powinien być stosowany wyłącznie zgodnie z instrukcją3.
- Nie stosować paraformaldehydu u dzieci poniżej 4 lat.
- Preparat jest przeciwwskazany przy nadwrażliwości na składniki pasty, zwłaszcza paraformaldehyd lub lidokainę.
- Nie należy używać leku, jeśli można zastosować inne metody leczenia miazgi (np. amputacja lub ekstyrpacja przyżyciowa).
- Należy zwracać uwagę na datę ważności produktu i nie używać przeterminowanego preparatu.
Tabela podsumowująca dawkowanie paraformaldehydu
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | 2–4 mg pasty na odsłoniętą miazgę; wkładka pozostaje 10–14 dni |
| Dzieci poniżej 4 lat | Przeciwwskazane |
| Dzieci powyżej 4 lat | Jak u dorosłych: 2–4 mg pasty |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Jak u dorosłych |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek | Jak u dorosłych |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby | Jak u dorosłych |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Brak szczegółowych zaleceń; stosować po rozważeniu korzyści i ryzyka |
Paraformaldehyd – miejscowe dawkowanie w stomatologii
Paraformaldehyd jest stosowany wyłącznie miejscowo, w niewielkich ilościach i tylko w uzasadnionych przypadkach. Dzięki precyzyjnemu dawkowaniu i obecności lidokainy, zabieg jest skuteczny i komfortowy dla pacjenta. Przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania pozwala zminimalizować ryzyko działań niepożądanych i zapewnia skuteczność leczenia36.


















