Jak działa neomycyna?
Neomycyna to antybiotyk z grupy aminoglikozydów, który działa bakteriobójczo – oznacza to, że niszczy bakterie wywołujące infekcje. Jej działanie polega głównie na hamowaniu syntezy białek w komórkach bakterii, co prowadzi do ich śmierci12. Neomycyna jest skuteczna wobec wielu bakterii Gram-ujemnych, takich jak Escherichia coli, Klebsiella, Proteus, Salmonella czy Shigella, a także wobec niektórych bakterii Gram-dodatnich, w tym gronkowców13. W zależności od postaci leku i miejsca podania, neomycyna może być stosowana samodzielnie lub w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, np. z kortykosteroidami, co dodatkowo łagodzi stany zapalne i świąd45.
Wskazania do stosowania neomycyny u dorosłych
Zakres wskazań do stosowania neomycyny jest bardzo szeroki i zależy od postaci leku oraz miejsca jego podania. Poniżej przedstawiono główne zastosowania tej substancji u dorosłych:
- Skórne zakażenia bakteryjne – leczenie miejscowe zakażeń skóry wywołanych przez bakterie wrażliwe na neomycynę, w tym drobne rany, otarcia, oparzenia, zakażone zadrapania, czyraczność, liszajec zakaźny, a także zakażenia towarzyszące przewlekłym chorobom skóry, takim jak atopowe zapalenie skóry czy łojotokowe zapalenie skóry67891011121314
- Zakażenia oczu – neomycyna w postaci kropli lub maści do oczu stosowana jest w leczeniu ostrych i przewlekłych stanów zapalnych spojówek, owrzodzenia rogówki, zapalenia brzegów powiek, stanów zapalnych gałki ocznej, błony naczyniowej i innych chorób oczu z towarzyszącym zakażeniem bakteryjnym15161718
- Zakażenia uszu – miejscowe leczenie stanów zapalnych ucha zewnętrznego i środkowego, także po zabiegach operacyjnych lub urazach przewodu słuchowego16
- Zakażenia w obrębie odbytu i odbytnicy – leczenie hemoroidów, szczelin odbytu, świądu odbytu oraz przewlekłych i ostrych stanów zapalnych odbytu, szczególnie gdy występuje zakażenie bakteryjne1920
- Wyjałowienie przewodu pokarmowego przed operacjami – neomycyna w postaci tabletek stosowana jest doustnie przed zabiegami chirurgicznymi w obrębie jelit, aby zmniejszyć ilość bakterii w przewodzie pokarmowym21
- Encefalopatia wątrobowa – doustne stosowanie neomycyny może być pomocne w leczeniu tej choroby, ponieważ zmniejsza ilość bakterii w jelitach, które produkują toksyczne substancje szkodliwe dla wątroby21
- Leczenie skórnych chorób alergicznych powikłanych zakażeniem bakteryjnym – połączenia neomycyny z kortykosteroidami (np. flumetazon, betametazon, hydrokortyzon, deksametazon) są stosowane w atopowym zapaleniu skóry, łuszczycy, liszaju płaskim, wyprysku kontaktowym, rumieniu wielopostaciowym oraz innych chorobach skóry z towarzyszącym zakażeniem bakteryjnym111213142223
- Wskazania do stosowania neomycyny różnią się w zależności od postaci leku i drogi podania – zawsze stosuj lek zgodnie z zaleceniami lekarza lub informacją w ulotce2115.
- Preparaty z neomycyną często łączone są z innymi lekami, takimi jak kortykosteroidy czy inne antybiotyki, co pozwala leczyć zarówno zakażenia bakteryjne, jak i objawy zapalne czy świąd2211.
- Niektóre postaci leku są przeznaczone wyłącznie do stosowania miejscowego na skórę lub błony śluzowe, inne podaje się doustnie21.
- Nie należy stosować neomycyny długotrwale ani na duże powierzchnie skóry bez konsultacji z lekarzem2425.
Wskazania do stosowania neomycyny u dzieci
Wskazania do stosowania neomycyny u dzieci zależą od postaci leku i wieku dziecka. Należy zwrócić szczególną uwagę na ograniczenia wiekowe oraz ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych:
- Nie wszystkie preparaty z neomycyną są przeznaczone dla dzieci – np. maści do stosowania na skórę nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12 lat ze względu na ryzyko uszkodzenia słuchu lub nerek26.
- Niektóre leki można stosować u dzieci wyłącznie w przypadku bezwzględnej konieczności, na niewielką powierzchnię skóry i przez krótki czas (np. maść z neomycyną i fluocynolonem od 2. roku życia)27.
- Preparaty okulistyczne (krople i maści do oczu) mogą być stosowane u dzieci, jeśli lekarz uzna to za konieczne1528.
- W przypadku aerozoli lub kremów z neomycyną i steroidami ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych jest większe u dzieci, dlatego stosowanie u najmłodszych wymaga dużej ostrożności2930.
- Niektóre preparaty (np. doustne tabletki neomycyny) nie są zalecane dla dzieci lub powinny być stosowane wyłącznie w wyjątkowych przypadkach i pod ścisłą kontrolą lekarza31.
Wskazania w szczególnych grupach pacjentów
Dla niektórych grup pacjentów, takich jak osoby starsze czy pacjenci z zaburzeniami czynności nerek, stosowanie neomycyny wymaga zachowania szczególnej ostrożności:
- U osób starszych i pacjentów z niewydolnością nerek konieczne może być zmniejszenie dawki lub stosowanie leku tylko miejscowo, aby uniknąć działań niepożądanych, takich jak uszkodzenie nerek czy słuchu3132.
- Niektóre preparaty nie powinny być stosowane na duże powierzchnie skóry lub na uszkodzoną skórę, zwłaszcza u osób z zaburzeniami nerek2426.
- W przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią nie ma jednoznacznych zapisów w większości ChPL, dlatego decyzję o stosowaniu powinien podjąć lekarz.
Tabela wskazań do stosowania neomycyny w zależności od grupy pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Zakażenia skóry (maści, kremy, aerozole) | Tak | Tak, z ostrożnością | Niektóre preparaty: nie; inne: tylko wyjątkowo i z ostrożnością | Tak, z ostrożnością | Tak, z modyfikacją |
| Zakażenia oczu (maści, krople) | Tak | Tak | Tak, jeśli zaleci lekarz | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Zakażenia uszu | Tak | Tak | Tak, jeśli zaleci lekarz | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Wyjałowienie przewodu pokarmowego przed operacją | Tak | Nie zaleca się | Nie zaleca się | Tak, z modyfikacją | Tak, z modyfikacją |
| Encefalopatia wątrobowa | Tak | Nie zaleca się | Nie zaleca się | Tak, z modyfikacją | Tak, z modyfikacją |
| Leczenie chorób odbytu i odbytnicy | Tak | Nie zaleca się | Nie zaleca się | Tak | Tak, z ostrożnością |
- Neomycyna + kortykosteroidy (np. hydrokortyzon, betametazon, deksametazon, fluocynolon, flumetazon): stosowane w leczeniu stanów zapalnych skóry i oczu z zakażeniem bakteryjnym111213142223
- Neomycyna + bacytracyna + polimyksyna B: szerokie zastosowanie w leczeniu i zapobieganiu zakażeniom drobnych ran, oparzeń, otarć67833
- Neomycyna + natamycyna + hydrokortyzon: leczenie powierzchniowych chorób skóry reagujących na leczenie steroidami z wtórnym zakażeniem bakteryjnym lub grzybiczym222334
Neomycyna – skuteczność i bezpieczeństwo w praktyce
Neomycyna jest skutecznym antybiotykiem o szerokim zastosowaniu miejscowym i doustnym w określonych wskazaniach. Jej stosowanie pozwala na szybkie zwalczanie zakażeń bakteryjnych skóry, oczu, uszu oraz przewodu pokarmowego, zwłaszcza gdy jest używana w połączeniu z innymi lekami. Jednak ze względu na możliwość działań niepożądanych, takich jak uszkodzenie słuchu czy nerek, należy stosować ją zgodnie z zaleceniami i nie przekraczać wskazanego czasu leczenia3124. U dzieci oraz osób z zaburzeniami nerek stosowanie neomycyny wymaga szczególnej ostrożności, a niektóre preparaty są przeciwwskazane w tej grupie wiekowej. Ważne jest, by nie stosować leku na duże powierzchnie skóry ani długotrwale bez wyraźnych wskazań lekarskich.


















