Fitosterole

Fitosterole, znane również jako sterole roślinne, to związki chemiczne występujące naturalnie w roślinach, które mają budowę zbliżoną do cholesterolu, ale występują wyłącznie w roślinach. W organizmach zwierząt i ludzi cholesterol jest produkowany, podczas gdy fitosterole muszą być dostarczane z pożywieniem. Stanowią one ważny element budulcowy błon komórkowych roślin, wpływając na ich strukturę i funkcjonalność. Fitosterole mają właściwości, które mogą przyczyniać się do poprawy funkcjonowania organizmu, zwłaszcza w kontekście zdrowia układu sercowo-naczyniowego. W diecie fitosterole można znaleźć w olejach roślinnych, orzechach, nasionach oraz produktach wzbogacanych, takich jak margaryny i jogurty.

Właściwości i zastosowanie fitosteroli

Fitosterole wykazują korzystne właściwości zdrowotne, przede wszystkim w kontekście obniżania poziomu cholesterolu we krwi. Ich główne zastosowanie obejmuje:

• Obniżanie poziomu cholesterolu LDL (tzw. "złego" cholesterolu), co jest kluczowe w profilaktyce chorób serca.
• Redukcję ryzyka wystąpienia miażdżycy oraz innych chorób układu krążenia.

Wskazania do stosowania fitosteroli obejmują osoby z podwyższonym poziomem cholesterolu oraz te, które chcą zmniejszyć ryzyko chorób układu krążenia. Fitosterole są dostępne w formie suplementów diety oraz w produktach wzbogaconych.

Działanie fitosteroli na organizm

Mechanizm działania fitosteroli polega na ich zdolności do hamowania wchłaniania cholesterolu w jelitach. Dzięki podobieństwu w budowie do cholesterolu, fitosterole konkurują z nim o miejsca w micelach, co prowadzi do zmniejszenia wchłaniania cholesterolu z diety o 30-40%. Dodatkowo, fitosterole zwiększają wydalanie cholesterolu z organizmu, co wpływa na jego obniżenie w surowicy krwi. Regularne spożycie fitosteroli w dawce 1-3 g dziennie może prowadzić do spadku stężenia cholesterolu całkowitego oraz LDL. Działanie fitosteroli jest dobrze udokumentowane w literaturze, a ich korzystny wpływ na profil lipidowy krwi jest znany od lat 50. XX wieku.

Ostrożność przy stosowaniu fitosteroli

Mimo korzystnych właściwości fitosteroli, istnieją grupy osób, które powinny zachować szczególną ostrożność przy ich stosowaniu lub całkowicie ich unikać. Należą do nich:

• Osoby cierpiące na sitosterolemię, rzadką chorobę genetyczną, która prowadzi do nieprawidłowego metabolizmu fitosteroli, co może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.
• Kobiety w ciąży oraz karmiące piersią, dla których nie ma wystarczających badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania fitosteroli.
• Osoby z problemami z wchłanianiem tłuszczów, które mogą mieć trudności z metabolizowaniem fitosteroli.

Zaleca się również, aby osoby przyjmujące leki na obniżenie cholesterolu stosowały fitosterole tylko pod kontrolą lekarza. Ponadto, nadmierne spożycie fitosteroli może prowadzić do obniżenia wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, takich jak A, D, E i K, co może mieć negatywne konsekwencje zdrowotne.

Działania niepożądane i przedawkowanie

Chociaż fitosterole są uznawane za bezpieczne w umiarkowanych ilościach, ich nadmierne spożycie może prowadzić do działań niepożądanych. Mogą wystąpić objawy takie jak:

• Bóle brzucha
• Nudności
• Biegunka lub zaparcia
• Wzdęcia

W przypadku przedawkowania fitosteroli mogą wystąpić poważniejsze objawy, a osoby doświadczające jakichkolwiek niepokojących symptomów po ich zażyciu powinny skonsultować się z lekarzem. W przypadku zażywania fitosteroli, ważne jest przestrzeganie zalecanej dawki, aby uniknąć potencjalnych problemów zdrowotnych.