Chlorochinaldol – przeciwwskazania

Czym jest chlorochinaldol i kiedy jego stosowanie może być niewskazane?

Chlorochinaldol (Chlorquinaldolum) należy do grupy leków antyseptycznych i dezynfekujących, będąc pochodną 8-hydroksychinoliny. Działa przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwpierwotniakowo, dlatego jest wykorzystywany miejscowo w leczeniu różnych zakażeń skóry, jamy ustnej, gardła oraz pochwy¹²³. W zależności od postaci leku (maść, tabletki do ssania, tabletki dopochwowe), przeciwwskazania mogą się różnić⁴⁵⁶. Warto pamiętać, że w niektórych przypadkach stosowanie chlorochinaldolu jest całkowicie zabronione (przeciwwskazania bezwzględne), w innych może być możliwe tylko po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza (przeciwwskazania względne), a czasem wymaga jedynie zachowania szczególnej ostrożności⁷⁸.

Przeciwwskazania bezwzględne

• Nadwrażliwość na chlorochinaldol lub pochodne (np. kliochinol) albo na substancje pomocnicze – stosowanie chlorochinaldolu jest zabronione u osób, u których wystąpiły reakcje alergiczne na tę substancję lub jej pochodne. Podanie leku w takiej sytuacji może wywołać groźne objawy, w tym reakcje alergiczne o ciężkim przebiegu⁴⁹⁵⁶¹⁰.
• I trymestr ciąży – stosowanie maści i maści z hydrokortyzonem zawierających chlorochinaldol jest zabronione w pierwszych trzech miesiącach ciąży ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa oraz możliwość negatywnego wpływu na rozwijający się płód⁴⁹.
• Wiek do 12 lat – maści z chlorochinaldolem nie należy stosować u dzieci poniżej 12 roku życia, ponieważ bezpieczeństwo i skuteczność tej substancji w tej grupie wiekowej nie zostały potwierdzone⁴⁹.
• Żylakowate owrzodzenia podudzi – maść z chlorochinaldolem nie powinna być stosowana na tego typu zmiany, ponieważ może to utrudniać gojenie i prowadzić do powikłań⁴.
• Niewydolność wątroby lub nerek – przeciwwskazanie dotyczy maści z chlorochinaldolem i hydrokortyzonem. W tych przypadkach lek może się kumulować w organizmie i wywoływać działania niepożądane⁹.
• Biegunki niebakteryjnego pochodzenia – stosowanie połączenia chlorochinaldolu z hydrokortyzonem jest w tej sytuacji niewskazane, ponieważ może nasilić objawy i pogorszyć stan zdrowia⁹.
• Wirusowe zakażenia skóry – maść z chlorochinaldolem i hydrokortyzonem nie może być stosowana na zmiany wywołane przez wirusy (np. opryszczka), ponieważ może to prowadzić do zaostrzenia infekcji⁹.
• Gruźlicze lub kiłowe zmiany skórne – nie stosować na zmiany o takim podłożu, ze względu na ryzyko rozprzestrzeniania się zakażenia⁹.
• Głębokie i rozległe rany ropne – nie należy stosować maści z chlorochinaldolem i hydrokortyzonem, gdyż może to spowolnić gojenie i zwiększyć ryzyko powikłań⁹.
• Dermatitis perioralis (zapalenie skóry wokół ust) – stosowanie maści z chlorochinaldolem i hydrokortyzonem jest w tej sytuacji zabronione, ponieważ może nasilać objawy⁹.
• Zarostowe zapalenie naczyń – nie stosować ze względu na ryzyko pogorszenia stanu skóry⁹.
• Choroba Buergera – u pacjentów z tą chorobą stosowanie maści z chlorochinaldolem i hydrokortyzonem jest przeciwwskazane z powodu zaburzeń troficznych i ryzyka opóźnienia gojenia ran⁹.
• Stosowanie profilaktyczne i długotrwałe – zarówno maści, jak i połączenia z hydrokortyzonem nie wolno stosować zapobiegawczo ani przez długi czas, gdyż zwiększa to ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak reakcje alergiczne czy zaburzenia neurologiczne⁴⁹.

Przeciwwskazania względne – kiedy zachować szczególną ostrożność?

W niektórych przypadkach chlorochinaldol może być stosowany wyłącznie po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza. Do takich sytuacji należą:

• Ciąża (poza I trymestrem) – brak wystarczających danych na temat bezpieczeństwa stosowania chlorochinaldolu w późniejszych okresach ciąży, dlatego decyzję o jego użyciu powinien podjąć lekarz, rozważając korzyści i ryzyko⁴⁹.
• Stosowanie w okolicach oczu i innych błon śluzowych (poza jamą ustną, nosem lub pochwą – zależnie od postaci leku) – kontakt z tymi miejscami może powodować podrażnienia lub reakcje alergiczne⁷.
• Pacjenci z ciężką niewydolnością wątroby – dotyczy szczególnie połączenia chlorochinaldolu z metronidazolem, gdyż może dojść do kumulacji substancji w organizmie i zwiększonego ryzyka działań niepożądanych¹¹.
• Zmiany w składzie morfotycznym krwi w wywiadzie – wymaga ostrożności podczas stosowania tabletek dopochwowych z chlorochinaldolem i metronidazolem¹¹.
• Skłonność do reakcji alergicznych na substancje pomocnicze (np. lanolina, alkohol cetylowy, parahydroksybenzoesan metylu, d-limonen, linalol, sacharoza) – ryzyko wystąpienia miejscowych lub uogólnionych reakcji alergicznych¹²¹³¹⁴.
• Pacjenci z dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy – dotyczy tabletek do ssania, które zawierają sacharozę¹⁵¹⁶.

Kiedy zachować szczególną ostrożność?

Są sytuacje, w których chlorochinaldol nie jest bezwzględnie przeciwwskazany, ale jego stosowanie wymaga uważnej obserwacji i ewentualnej modyfikacji dawkowania lub przerwania terapii:

• Objawy nadwrażliwości – pojawienie się wysypki, świądu lub innych reakcji alergicznych powinno skłonić do natychmiastowego przerwania stosowania leku⁷⁸.
• Wystąpienie objawów neurologicznych (np. zaburzenia widzenia, drętwienia, bóle mięśniowe) – należy przerwać leczenie, ponieważ długotrwałe stosowanie lub stosowanie w dużych dawkach może prowadzić do poważnych działań niepożądanych ze strony układu nerwowego, takich jak podostra neuropatia rdzeniowo-wzrokowa⁷⁸¹¹.
• Stosowanie produktu na duże powierzchnie skóry, rany, uszkodzoną skórę lub pod opatrunkiem okluzyjnym – dotyczy szczególnie maści z hydrokortyzonem, ponieważ może to zwiększać wchłanianie substancji czynnej i ryzyko działań niepożądanych ogólnoustrojowych⁸.
• W przypadku długotrwałego stosowania (około 4 tygodni) maści z hydrokortyzonem – wskazane są badania neurologiczne i okulistyczne w celu kontroli bezpieczeństwa terapii⁸.
• W przypadku wystąpienia miejscowych reakcji skórnych (np. kontaktowe zapalenie skóry) – należy rozważyć przerwanie leczenia, szczególnie jeśli zawiera lanolinę, alkohol cetylowy lub parahydroksybenzoesan metylu¹²¹³.
• Nie należy stosować leku przez długi czas ani w dawkach większych niż zalecane – dotyczy wszystkich postaci leku z chlorochinaldolem, aby zapobiec powikłaniom neurologicznym i alergicznym¹⁵¹⁶.

Czy konieczna jest zmiana dawkowania?

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych lub szczególnych sytuacji klinicznych (np. długotrwałe leczenie, objawy neurologiczne, stosowanie na dużą powierzchnię skóry) może być konieczne zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia. Dotyczy to zwłaszcza połączeń chlorochinaldolu z innymi substancjami czynnymi, jak hydrokortyzon czy metronidazol⁸¹¹.

Podsumowanie: chlorochinaldol – kiedy nie stosować i na co uważać?

Chlorochinaldol jest skutecznym środkiem przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym, ale jego stosowanie nie zawsze jest bezpieczne dla każdego pacjenta. Najważniejsze przeciwwskazania obejmują alergię na substancję czynną lub jej pochodne, I trymestr ciąży, wiek poniżej 12 lat (dla niektórych postaci leku), a także określone choroby skóry, wątroby i nerek oraz stosowanie na niektóre typy ran. W przypadku produktów złożonych, takich jak połączenia z hydrokortyzonem czy metronidazolem, pojawiają się dodatkowe ograniczenia. Zawsze należy czytać ulotkę i zwracać uwagę na obecność substancji pomocniczych, które również mogą powodować działania niepożądane. W razie wątpliwości co do bezpieczeństwa stosowania chlorochinaldolu, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą⁴⁹⁶.