• Dlaczego pacjenci nie informują lekarzy o przyjmowanych suplementach i jakie to stwarza zagrożenia
• Które popularne suplementy najczęściej wchodzą w niebezpieczne interakcje z lekami
• Jak rozpoznać jakościowy suplement diety wśród tysięcy dostępnych na rynku
• Jakie praktyczne metody pomogą Ci bezpiecznie łączyć suplementy z lekami
• W jakich sytuacjach należy zachować szczególną ostrożność przy suplementacji
• Jakie pytania warto zadać farmaceucie przy zakupie suplementów
• W jaki sposób nowoczesne aplikacje mogą pomóc w kontrolowaniu interakcji

Suplementy a interakcje z lekami – o czym pacjenci często nie wiedzą

Czy wiesz, że ponad 70% Polaków regularnie sięga po suplementy diety? Jednocześnie wielu z nas przyjmuje przepisane przez lekarza leki. Niestety, rzadko zastanawiamy się nad tym, jak te dwa światy na siebie wpływają. Interakcje między suplementami a lekami to temat, który wciąż pozostaje w cieniu, mimo że konsekwencje nieświadomego łączenia tych preparatów mogą być poważne dla naszego zdrowia.

Problem jest tym bardziej istotny, że większość pacjentów nie informuje swoich lekarzy o przyjmowanych suplementach, uznając je za całkowicie bezpieczne i niewpływające na leczenie. Tymczasem badania naukowe jasno wskazują, że suplementy mogą znacząco modyfikować działanie leków – czasem osłabiając ich skuteczność, a czasem niebezpiecznie nasilając działania niepożądane.

Dlaczego nie mówimy lekarzom o suplementach?

Zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego tak wielu z nas nie wspomina o suplementach podczas wizyty lekarskiej? Badania pokazują alarmujący trend – większość pacjentów nie ujawnia tych informacji, a lekarze rzadko o nie pytają. Dlaczego tak się dzieje?

1. Uważamy suplementy za “naturalne” i dlatego “bezpieczne”.
2. Obawiamy się krytyki ze strony lekarza za samodzielne decydowanie o suplementacji.
3. Nie jesteśmy świadomi, że suplementy mogą wchodzić w interakcje z lekami.
4. Zakładamy, że skoro lekarz nie pyta o suplementy, to znaczy, że nie są one istotne.

Ta luka komunikacyjna stwarza realne zagrożenie. Wyobraź sobie pacjenta przyjmującego lek przeciwzakrzepowy, który nie wie, że jednocześnie stosowany przez niego miłorząb japoński zwiększa ryzyko krwawień. Albo osobę leczoną z powodu depresji, która nieświadomie osłabia działanie leków, przyjmując jednocześnie dostępny bez recepty dziurawiec.

Niebezpieczne połączenia – które suplementy najczęściej wchodzą w interakcje z lekami?

Niektóre suplementy są szczególnie znane z wchodzenia w interakcje z lekami. Poznaj te, na które powinieneś zwrócić szczególną uwagę!

Dziurawiec zwyczajny, popularny “naturalny antydepresant“, może znacząco obniżać skuteczność wielu leków. Badania wykazały, że przyspiesza on metabolizm leków antykoncepcyjnych (zwiększając ryzyko nieplanowanej ciąży!), antydepresyjnych, przeciwwirusowych stosowanych w leczeniu HIV oraz niektórych leków kardiologicznych. Co więcej, łączenie dziurawca z lekami przeciwdepresyjnymi z grupy SSRI może prowadzić do potencjalnie zagrażającego życiu zespołu serotoninowego. Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki na receptę, zawsze skonsultuj stosowanie dziurawca z lekarzem lub farmaceutą.

Miłorząb japoński (Ginkgo biloba), czosnek, kurkuma i wysokie dawki kwasów omega-3 mają właściwości przeciwzakrzepowe. Dla zdrowych osób to zaleta, ale w połączeniu z lekami przeciwzakrzepowymi (warfaryna, klopidogrel, aspiryna) mogą niebezpiecznie zwiększać ryzyko krwawień. Pacjenci przyjmujący leki przeciwzakrzepowe powinni być szczególnie ostrożni z tymi suplementami, zwłaszcza przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi.

Suplementy wapnia, magnezu, żelaza czy cynku mogą znacząco ograniczać wchłanianie niektórych leków. Antybiotyki z grupy tetracyklin i fluorochinolonów tworzą z jonami metali nierozpuszczalne kompleksy, które nie są wchłaniane z przewodu pokarmowego. Podobnie dzieje się w przypadku lewotyroksyny, leku stosowanego w niedoczynności tarczycy – jej wchłanianie może być zmniejszone nawet o 80% przy jednoczesnym przyjmowaniu suplementów wapnia. Rozwiązanie? Zachowaj co najmniej 2-godzinny odstęp między lekiem a suplementem mineralnym.

Witamina K, obecna w wielu suplementach multiwitaminowych i preparatach na kości, działa antagonistycznie wobec warfaryny, leku przeciwzakrzepowego. Nagłe zwiększenie spożycia witaminy K może osłabić działanie leku i zwiększyć ryzyko zakrzepów. Z drugiej strony, witamina E w wysokich dawkach może nasilać działanie przeciwzakrzepowe, zwiększając ryzyko krwawień. Pacjenci na warfarynie powinni utrzymywać stałe, umiarkowane spożycie witaminy K i unikać jej nagłych wahań.

Ukryte zagrożenia w popularnych suplementach

Niektóre interakcje są szczególnie podstępne, ponieważ dotyczą składników, których pacjenci nie kojarzą z ryzykiem. Czy wiesz, że:

• lukrecja, często dodawana do suplementów ziołowych, może wywoływać nadciśnienie i obniżenie poziomu potasu u osób przyjmujących środki antykoncepcyjne lub leki moczopędne;
• żeń-szeń może obniżać poziom cukru we krwi, co stanowi problem dla diabetyków przyjmujących leki przeciwcukrzycowe;
• suplementy dla sportowców zawierające guaranę czy yerba mate mogą wchodzić w interakcje z lekami na nadciśnienie i zaburzenia rytmu serca;
• nawet sok grejpfrutowy może hamować enzymy wątrobowe odpowiedzialne za metabolizm wielu leków, prowadząc do ich nadmiernego stężenia we krwi.

Jak rozpoznać jakościowy suplement?

W obliczu potencjalnych interakcji z lekami, wybór wysokiej jakości suplementów staje się kluczowy dla Twojego bezpieczeństwa. Na co zwrócić uwagę? Szukaj suplementów posiadających certyfikaty, np. GMP (Good Manufacturing Practice). Ważne, aby producent przedstawiał także wyniki badań dotyczące ilości i jakości składników używanych w produkcji suplementy. Ważne co znajduje się w tabletce i w jakiej ilości, ale także czy produkt jest wolny od znieczyszczeń i metali ciężkich. Te oznaczenia potwierdzają, że produkt przeszedł niezależne kontrole jakości, zawiera deklarowane składniki w określonych ilościach i jest wolny od zanieczyszczeń.

Sprawdzaj skład! Wiarygodni producenci podają dokładne informacje o zawartości poszczególnych składników, unikając enigmatycznych określeń jak “mieszanka zastrzeżona” bez wyszczególnienia dokładnych ilości. Pełna lista składników z precyzyjnymi dawkami pozwala ocenić potencjalne ryzyko interakcji i dostosować suplementację do Twoich potrzeb. Wybieraj suplementy zawierające składniki w formach łatwo przyswajalnych przez organizm. Przykładowo:

• cytrynian magnezu zamiast tlenku magnezu;
• metylokobalamina (aktywna forma witaminy B12) zamiast cyanokobalaminy;
• chelaty aminokwasowe minerałów zamiast form nieorganicznych.

Wysokiej jakości formy składników zwiększają nie tylko skuteczność suplementu, ale także minimalizują ryzyko niepożądanych interakcji wynikających z niepełnego wchłaniania.

Praktyczne wskazówki – jak bezpiecznie łączyć suplementy z lekami?

Jak minimalizować ryzyko niepożądanych interakcji? Oto kilka prostych, ale skutecznych strategii.

1. Przyjmuj suplementy zawierające wapń, magnez, żelazo czy cynk co najmniej 2 godziny przed lub po lekach. Ta prosta zasada pozwala uniknąć interakcji na poziomie wchłaniania i może znacząco zwiększyć bezpieczeństwo i skuteczność zarówno leków, jak i suplementów.
2. Zawsze informuj swojego lekarza i farmaceutę o wszystkich przyjmowanych suplementach, nawet jeśli wydają się “niewinne”. Podczas wizyty lekarskiej miej przy sobie listę wszystkich przyjmowanych preparatów wraz z dawkami. Oto pytania, które warto zadać farmaceucie przy zakupie nowego suplementu:
   • Czy ten suplement może wchodzić w interakcje z lekami, które obecnie przyjmuję?
   • Jaka jest optymalna pora dnia na przyjmowanie tego suplementu w kontekście mojej farmakoterapii?
   • Czy powinienem zachować odstęp czasowy między tym suplementem a moimi lekami?
   • Czy istnieją jakieś produkty spożywcze, których powinienem unikać podczas stosowania tego suplementu?
   • Czy ten producent jest znany z wysokiej jakości produktów?
3. Stosuj oddzielne organizery na leki i suplementy, wyraźnie je oznaczając, aby uniknąć pomyłek. Nowoczesne organizery z przegródkami na poszczególne pory dnia mogą być bardzo pomocne w utrzymaniu reżimu dawkowania. Przechowuj preparaty w oryginalnych opakowaniach z czytelnymi etykietami, co pozwoli na szybką identyfikację w razie wątpliwości.
   • Rozważ prowadzenie dziennika przyjmowanych leków i suplementów, notując nazwy preparatów, dawki, godziny przyjmowania i obserwacje dotyczące samopoczucia. Taki dziennik może być nieocenioną pomocą podczas wizyt lekarskich.
4. Wykorzystaj nowoczesne aplikacje mobilne do zarządzania lekami i suplementami. Aplikacje takie jak Medisafe, MyTherapy czy Drugs.com Medication Guide pozwalają na:
   • utworzenie wirtualnej apteczki z wszystkimi przyjmowanymi preparatami;
   • automatyczne wykrywanie potencjalnych interakcji;
   • przypomnienia o konieczności przyjęcia dawki;
   • śledzenie parametrów zdrowotnych.

Pamiętaj jednak, że żadna aplikacja nie zastąpi konsultacji z lekarzem czy farmaceutą – powinna być traktowana jako narzędzie wspomagające.

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Suplementy diety mogą wchodzić w groźne interakcje z lekami, wpływając na skuteczność terapii i zwiększając ryzyko działań niepożądanych. Najczęstsze błędy pacjentów wynikają z braku wiedzy i komunikacji z lekarzem. Szczególną uwagę należy zwrócić na preparaty zawierające dziurawiec, miłorząb, witaminy K i E oraz minerały, które zaburzają wchłanianie leków. Bezpieczna suplementacja wymaga zachowania odstępów czasowych, świadomego doboru jakościowych preparatów i konsultacji z farmaceutą. Pomocne są też nowoczesne aplikacje monitorujące interakcje i dawkowanie.

Przegląd lekowy to kluczowy element opieki farmaceutycznej.To proces, w którym farmaceuta sprawdza i ocenia stosowane przez pacjenta leki, aby upewnić się, że są one skuteczne, bezpieczne i odpowiednio dobrane. Podczas przeglądu lekowego sprawdzane są m.in. potencjalne interakcje między lekami, ich działania niepożądane oraz to, czy pacjent stosuje leki zgodnie z zaleceniami lekarza. W szczególności dotyczy to pacjentów przyjmujących wiele leków jednocześnie, co może prowadzić do tzw. wielolekowości, czyli polipragmazji. Celem przeglądu jest optymalizacja terapii, zwiększenie jej skuteczności i zmniejszenie ryzyka wystąpienia komplikacji zdrowotnych.

Regularny przegląd lekowy wpływa na skuteczność leczenia, poprawia jakość terapii i zmniejsza ryzyko powikłań. Przegląd lekowy a skuteczność leczenia to temat, który dotyczy szczególnie osób stosujących leki wysokiego ryzyka, takich jak leki przeciwzakrzepowe czy niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Przyjrzyjmy się temu tematowi nieco bliżej.

Przegląd lekowy a skuteczność leczenia

Tak jak wspomnieliśmy powyżej, przegląd lekowy znacząco wpływa na skuteczność leczenia, pomagając wyeliminować interakcje, błędy w dawkowaniu oraz niepotrzebnie stosowane leki. Pacjenci często nieświadomie łączą substancje, które wzajemnie osłabiają swoje działanie lub powodują skutki uboczne. Dzięki dokładnemu przeglądowi domowej apteczki i analizie stosowanych leków, można dostosować terapię tak, by była bezpieczna i skuteczna. 

Regularne przeglądy lekowe pomagają także poprawić przestrzeganie zaleceń terapeutycznych od lekarza i uniknąć problemów wynikających z nieprawidłowego stosowania leków. Przegląd lekowy wykonywany przez farmaceutę może obejmować zarówno tradycyjne wizyty w aptece, jak i wygodny przegląd lekowy online, w zależności od preferencji pacjenta.

Dlaczego nieświadome branie leków może prowadzić do interakcji?

Nieświadome stosowanie leków, zwłaszcza gdy pacjent przyjmuje kilka preparatów jednocześnie, może prowadzić do groźnych interakcji. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że nawet popularne leki bez recepty, suplementy diety czy zioła mogą wpływać na działanie leków przepisanych przez lekarza.

Interakcje leków mogą osłabiać skuteczność terapii, nasilać działania niepożądane lub prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Dlatego tak ważny jest regularny przegląd domowej apteczki, najlepiej ze swoim farmaceutą, który pomoże ocenić bezpieczeństwo terapii i uniknąć niepożądanych skutków mieszania leków.

Przykładowe interakcje z naszych domowych apteczek

Niektóre leki, które często znajdują się w naszych domowych apteczkach, mogą wchodzić ze sobą w niebezpieczne interakcje. Poniżej przedstawiamy kilka przykładów, które pokazują, jak ważne jest świadome stosowanie leków i regularne przeprowadzanie przeglądu lekowego.

Ibuprofen, ketoprofen, naproksen vs. warfaryna, acenokumarol, aspiryna

Czyli leki przeciwbólowe i przeciwzapalne (NLPZ) vs. leki przeciwzakrzepowe. NLPZ mogą zwiększać ryzyko krwawień u osób stosujących leki przeciwzakrzepowe. Dodatkowo osłabiają działanie leków na nadciśnienie, co może prowadzić do wzrostu ciśnienia krwi. Stosujesz jednocześnie Ibuprom i Aspirynę? Ketonal i Acenocumarol? Naxii i Warfin? Uważaj na interakcję!

Paracetamol vs. statyny, metotreksat

Czyli przeciwbólowy i przeciwgorączkowy paracetamol a leki hepatotoksyczne, czyli uszkadzające wątrobę. Duże dawki paracetamolu przy jednoczesnym stosowaniu leków obciążających wątrobę mogą prowadzić do jej uszkodzenia. Stosujesz Apap, Paracetamol lub Panadol łącznie z Roswerą, Atorisem, Zarantą? Uważaj na interakcje! Pamiętaj również, że paracetamol jest także częstym składnikiem mieszanek na przeziębienie, takich jak Gripex, Fervex czy Theraflu.

Węgiel leczniczy vs. wszystkie inne leki

Czyli lek stosowany w leczeniu zatruć pokarmowych i biegunek a wszystkie inne stosowane leki. Węgiel leczniczy może silnie wiązać się ze wszystkimi lekami przyjmowanymi jednocześnie, zmniejszając ich wchłanianie i skuteczność terapeutyczną. Dlatego jeśli przyjmujesz węgiel leczniczy (Węgiel leczniczy VP, Carbo Activ Vita), powinieneś zachować przynajmniej dwugodzinny odstęp przed lub po zażyciu innych leków, aby uniknąć osłabienia ich działania.

Podsumowanie

Przegląd lekowy to kluczowy proces w opiece farmaceutycznej, który pomaga zapewnić bezpieczne i skuteczne stosowanie leków. Regularne przeglądy lekowe pozwalają na eliminowanie interakcji między lekami, poprawiają przestrzeganie zaleceń terapeutycznych i optymalizują leczenie. Dzięki dokładnej analizie stosowanych leków, pacjent ma szansę uniknąć niepożądanych skutków ubocznych i niebezpiecznych interakcji. Przegląd lekowy, przeprowadzany osobiście lub online z farmaceutą, może znacząco wpłynąć na poprawę skuteczności terapii i zwiększenie bezpieczeństwa zdrowotnego.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to choroba autoimmunologiczna, w której organizm w wyniku nieprawidłowego działania układu odpornościowego identyfikuje własne tkanki jako obce i zaczyna je niszczyć. Powoduje nieswoiste oraz symetryczne zapalenia stawów. Charakterystycznym objawem jest obrzęk stawów, zarówno u stóp, jak i rąk, który może się rozszerzyć na barki czy kolana. RZS przebiega z okresami przejściowej remisji, a następnie zaostrzeniem objawów. Najczęściej pierwszymi objawami są ból, sztywność i osłabienie mięśni, obrzęki, wrażliwość stawu na dotyk czy ucisk, jak również ograniczenie ruchomości stawów. Jako najczęstszą przyczyną RZS podawane są czynniki genetyczne (ok. 40-60%), a dokładnie geny systemu HLA (ludzkiego antygenu leukocytarnego) DRB1 oraz DR45. Na RZS cierpi statystycznie od 0,5 do 1% populacji, częściej kobiety [1,2].

Czy reumatoidalne zapalenie stawów można wyleczyć?

Dzisiejszy stan wiedzy medycznej, pomimo ogromnego postępu w wielu terapiach, nie jest w stanie skutecznie wyleczyć RZS. Leczenie jest objawowe i ma na celu głównie wyciszyć objawy oraz dąży do jak najdłuższej remisji choroby. Badania pokazują, że osoby cierpiące na RZS żyją ok. 10 lat krócej, głównie ze względu na liczne powikłania tej choroby. Dlatego niezwykle ważne dla tych pacjentów jest monitorowanie schorzeń współistniejących, w szczególności chorób sercowo-naczyniowych czy cukrzycy. Dodatkowo pacjenci powinni szczególnie dbać o zachowanie prawidłowej masy ciała, zrezygnować z używek i poddawać się regularnej rehabilitacji. Czy można jakoś zmniejszyć objawy RZS? Czy maści na reumatyzm będą dobrze działać? Trochę więcej opowiemy o nich w dalszej części tekstu. [2,3].

Jaka maść na reumatoidalne zapalenie stawów będzie najlepsza?

Jak wspomniano wcześniej, leczenie RZS opiera się głównie na terapii objawowej. Jedną z możliwości takiego leczenia jest zastosowanie maści, które mogą być pewną alternatywą dla niektórych tabletek. Maść na zapalenie stawów stosuje się bezpośrednio na wybranych obszarach ciała, w miejscu występowania bólu. Preparaty te mają za zadanie zwalczyć ból i zmniejszyć stan zapalny. Najlepsza maść na reumatoidalne zapalenie stawów powinna zawierać składniki o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym. Rzadziej stosowane są maści rozgrzewające, które nie mają działania przeciwzapalnego, ale dzięki wytworzeniu uczucia ciepła, są w stanie zmniejszyć ból mięśni i stawów [1,3].

Dlaczego maść na bóle reumatyczne jest lepsza od tabletek?

Tabletki czy maści stosowane w RZS zawierające np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, będą miały podobne działanie. Bez wątpienia jednak maści czy kremy będą miały mniej potencjalnych działań niepożądanych. Leki przeciwzapalne stosowane doustnie z reguły mogą drażnić błonę śluzową żołądka i powodować szereg niekorzystnych działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego. Z kolei te same substancje podawane miejscowo na skórę w postaci maści na reumatyzm będą działały w danym miejscu, a wchłaniając się do krwioobiegu będą omijać wątrobę i żołądek, przez co nie spowodują wymienionych skutków ubocznych. Problemem może być jednakże moc ich działania – dla niektórych pacjentów maść na zwyrodnienie stawów może działać zbyt słabo przeciwbólowo [2,3].

Jaką maść na reumatoidalne zapalenie stawów kupisz w aptece?

W aptece można znaleźć bardzo dużo różnych preparatów w postaci maści, żeli czy kremów, które mogą pomóc pacjentom zwalczyć ból podczas emisji RZS. Oczywiście w przypadku tej choroby, ze względu na jej złożoność, leczenie najczęściej ordynuje lekarz (maści na receptę są zazwyczaj silniejsze), ale w pewnych przypadkach pacjent potrzebuje szybkiej i doraźnej pomocy. Najlepsza maść na stawy dostępna bez recepty to często preparat zawierający niesteroidowe leki przeciwzapalne w formie miejscowej. Maść na bóle reumatyczne może zawierać takie składniki jak diklofenak, ibuprofen czy naproksen. Dodatkowo na rynku dostępne są maści rozgrzewające zawierające mentol, kapsaicynę lub salicylany, które również mogą przynieść ulgę w bólu stawów.

Traumon, żel

O produkcie

• nie należy stosować żelu  w przypadku uczulenia na etofenamat, kwas flufenamowy, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• nie należy go używać również jeżeli występuje uszkodzenie skóry lub wypryskowe zmiany zapalne na skórze lub błonach śluzowych czy oczach;
• w trakcie używania preparatu oraz w okresie dwóch tygodni po leczeniu należy unikać ekspozycji leczonych miejsc na słońce lub solarium;
• nie wolno stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży;
• w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży żel można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• etofenamat przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza.

Bengay, maść

O produkcie

• mogą wystąpić skutki uboczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, duszność, pęcherze, pieczenie, rumień, podrażnienie, ból, parestezje, świąd i wysypkę oraz oparzenia w miejscu podania;
• lek może wchodzić w interakcje z kwasem acetylosalicylowym i lekami przeciwzakrzepowymi np. warfaryną;
• kobiety będące w ciąży lub karmiące piersią przed zastosowaniem leku powinny poradzić się lekarza.

Viprosal B, maść

O produkcie

• może powodować działania niepożądane, takie jak np.: zapalenie skóry, wysuszenie skóry, miejscowe złuszczenie skóry, rumień, świąd, wysypka rumieniowata, kruchość skóry, nadżerki, owrzodzenia, swędzenie, obrzęk czy pokrzywka;
• kobiety w ciąży lub karmiące piersią przed zastosowaniem leku powinny skonsultować się z lekarzem;
• preparat nie jest zalecany do stosowanie u dzieci, młodzieży i nastolatków.

Rub-Arom, maść

O produkcie

• nie powinno się stosować maści u dzieci poniżej 7. roku życia;
• preparat może powodować m.in. rumień, podrażnienie górnych dróg oddechowych czy skurcz oskrzeli;
• lek nie jest zalecany do stosowania u kobiet w ciąży lub karmiących piersią.

Dolgit, krem

O produkcie

• krem może powodować wystąpienie działań niepożądanych m.in. niespecyficzne reakcje alergiczne, zaczerwienienie skóry, mrowienie w miejscu podania, astmę, pogorszenie stanu astmatycznego, duszność, skurcz oskrzeli, wysypkę różnego typu, świąd, pokrzywkę, choroby pęcherzowe skóry, ból brzucha czy niestrawność;
• może wchodzić w interakcje z innymi lekami z grupy NLPZ;
• podczas karmienia piersią oraz III trymestrze ciąży stosowanie leku jest przeciwwskazane, a podczas I i II trymestru powinno odbywać się tylko po konsultacji z lekarzem.

Czy maść na zwyrodnienie stawów pomoże przy RZS?

Warto zaznaczyć, że maść na zwyrodnienie stawów może być również stosowana przy reumatoidalnym zapaleniu stawów, choć są to dwie różne choroby. Preparaty te działają głównie objawowo, zmniejszając ból i stan zapalny, dlatego mogą przynieść ulgę przy różnych schorzeniach stawów. Należy jednak pamiętać, że leczenie podstawowe powinno być prowadzone przez lekarza reumatologa.

Podsumowanie

Nie można jednoznacznie wskazać, która maść, krem czy żel będzie najlepszy w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów. Przede wszystkim nie są one stosowane w celu wyleczenia RZS, co w chwili obecnej nie jest niestety możliwe. Tego typu preparaty są stosowane jedynie, żeby zmniejszyć objawy choroby, w szczególności zmniejszyć ból i działać przeciwzapalnie. Niewątpliwą zaletą maści na reumatyzm, chociażby w porównaniu do niesteroidowych leków przeciwzapalnych stosowanych doustnie, jest mniejsza ilość możliwych działań niepożądanych. Co do wyboru maści na zapalenie stawów, żelu czy konkretnego kremu jest to sprawa indywidualna. W pewnych sytuacjach lepiej zastosować maść rozgrzewającą, a w innych żel zawierający NLPZ, który zmniejszy dodatkowo stan zapalny. Najlepsza maść na reumatoidalne zapalenie stawów to taka, która przynosi indywidualną ulgę pacjentowi i jest dobrze tolerowana przez jego skórę.

Wybroczyny i siniaki to jeden z objawów często zgłaszanych przez chorych u lekarza POZ, które są zaburzeniami hemostazy czyli całokształtu procesów, które zabezpieczają przed wydostawaniem się krwi z naczyń krwionośnych. Wybroczynami nazywamy wynaczynienia krwi o wielkości 1–3 mm, niekiedy zlewające się ze sobą. Istotną informacją jest to, że ich lokalizacja zamyka się w obrębie skóry. Siniaki natomiast to wynaczynienia krwi o średnicy od 5 mm do kilku centymetrów. Zdarzają się siniaki osiągające 10 cm lub więcej, które nazywane są wylewami krwawymi [1]. Wybroczyny na skórze (wylewy podskórne) są widoczne gołym okiem w postaci czerwonych lub fioletowych plam i mogą występować na rękach lub na nogach.

Jakie są przyczyny powstawania krwawych wybroczyn nu osób starszych?

Jedna z przyczyn została wspomniana wyżej – zaburzenia hemostazy. Inną z przyczyn są nieprawidłowości w budowie ścian naczyń (kruchość naczyń, zwiększenie ich przepuszczalności), co związane jest z wiekiem, dlatego z wybroczynami głównie borykają się starsi pacjenci. Wybroczyny na rękach bardzo często pojawiają się po przeprowadzeniu różnych procedur medycznych, na przykład podczas pobierania krwi do badań lub zakładania wenflonu podczas hospitalizacji. Mogą występować również w przebiegu następujących chorób: cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń układowy, choroba wieńcowa, migotanie przedsionków, marskość wątroby, choroby nerek. Częstą przyczyną wsytępowania wybroczyn u osób starszych jest również anemia spowodowana niedoborem witaminy B12.

Jakie leki mogą powodować powstawanie wybroczyn na skórze?

Wywiad dotyczący wybroczyn lub siniaczenia się powinien uwzględnić również stosowane leki, zwłaszcza te, które wpływają na upośledzenie / zaburzenie wspomnianej wyżej hemostazy. Do leków takich zaliczamy: kwas acetylosalicylowy, który obecny jest w lekach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, leki przeciwpłytkowe (klopidogrel, tikagrelor, prasugrel, tiklopidyna), leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, acenokumarol, rywaroksaban, apiksaban, dabigatran) oraz kortykosteroidy, które stosowane są w chorobach zapalnych i alergicznych [2].

Jakie są objawy wybroczyn na skórze u osób starszych?

Wylewy podskórne przyjmują najczęściej postać plam wybroczynowych o różnej wielkości. Zmianom tym może towarzyszyć ból, drętwienie i uczucie tak zwanego „ciągnięcia” skóry. Niektórzy pacjenci dodatkowo opisują obecność wyczuwalnej twardej grudki pod powierzchnią skóry. Kolor wybroczyn zależy od tego gdzie zlokalizowane jest pęknięte naczynie.

Początkowo wybroczyny mają barwę ciemnofioletową lub ciemnoczerwoną, a następnie w miarę wchłaniania wytwarzany jest czynnik, który powoduje, że wybroczyna ma zabarwienie zielone. Po kolejnych dniach zmienia ona zabarwienie na żółte, co świadczy o kończącym się etapie gojenia. Tempo gojenia zależy od wielkości wybroczyny. Może trwać od kilkunastu dni do nawet kilku tygodni.

Jak leczyć krwawe wybroczyny na skórze u osób starszych?

1. Może okazać się wybroczyny będą wymagać specjalistycznego leczenia i wykonania konkretnych badań: morfologia z oznaczonymi czynnikami krzepnięcia oraz ilością płytek krwi, oznaczenie poziomu żelaza i ferrytyny we krwi oraz tak zwane “próby wątrobowe”.
2. W sytuacji kiedy za powstające wybroczyny odpowiadają przyjmowane leki, należy zmodyfikować (zazwyczaj zmniejszyć dawki stosowanych leków) lub odstawić lek.
3. Zasadne może być stosowanie preparatów uszczelniających naczynia krwionośne.
4. W niektórych przypadkach skuteczne mogą się okazać domowe sposoby leczenie wybroczyn:
   
   • okłady miejsca pojawienia się wybroczyny lodowym kompresem owiniętym w ręcznik. Spowoduje to obkurczenie naczyń i zahamowanie dalszego “rozlewania” się krwi;
   • zioła o działaniu przeciwzapalnym i uszczelniającym naczynia krwionośne. Są to między innymi wyciągi z ziela ruty, nagietka, arniki górskiej i kory kasztanowca;
   • właściwa pielęgnacja skóry przyspiesza jej regenerację u osób starszych. Najważniejsze jest delikatne oczyszczanie i właściwe nawilżenie.

Zakrzepica żył głębokich jest chorobą, która może spotkać każdego człowieka. Polega ona na tworzeniu się zakrzepów krwi w naczyniach krwionośnych. W przypadku zakrzepicy może dojść do oderwania się wcześniej powstałej skrzepliny, która wraz z krwiobiegiem dostać się może do płuc, co w konsekwencji może spowodować zatorowość płucną i nawet śmierć pacjenta. Potocznie o takim schorzeniu z tendencją do tworzenia zakrzepów mówi się, że ma się zbyt gęstą krew. Jakie są przyczyny gęstej krwi, a dokładniej – zakrzepicy [1]?

Jakie są przyczyny powstawania zakrzepicy?

Krew w układzie krwionośnym nieustannie przepływa. Jednak czasami zdarzają się pewnie przeszkody i komplikacje, które mogą powodować zaleganie tej krwi. W efekcie prowadzi to do jej krzepnięcia. Jakie są przyczyny tego zjawiska? Zakrzepy mogą powstawać z następujących powodów:

• choroby takie jak nowotwory, choroby serca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroby płuc;
• zmniejszony przepływ krwi spowodowany siedzącym trybem życia, paraliżem czy długim bezruchem;
• poważne uszkodzenia żył spowodowane urazami lub operacjami;
• przyjmowanie środków antykoncepcyjnych, ciąża czy inne stany podnoszące poziom estrogenów we krwi;
• otyłość;
• genetyka (występowanie choroby u innych członków rodziny);
• podeszły wiek [1]?

Jeśli masz – kolokwialnie pisząc – zbyt gęstą krew, to znasz już efekty i następstwa, jakie może ona wywołać. Pojawia się pytanie: “Jak rozrzedzić krew”? To nie jest takie proste i przed przystąpieniem do rozrzedzania krwi naturalnymi sposobami koniecznie należy skonsultować się z lekarzem. Stosowanie ziół na rozrzedzenie krwi bez wyraźnych wskazań może być niebezpieczne dla zdrowia. Najpierw przybliżmy temat, jak rozrzedzić krew lekami przepisywanymi z przepisu lekarza.

Jak rozrzedzić krew lekami na receptę?

W przypadku podejrzenia występowania zakrzepicy lub w przypadku pacjenta, będącego w grupie ryzyka jej wystąpienia, bardzo ważne są działania profilaktyczne ograniczające narastanie skrzepliny i zmniejszające ryzyko oderwania się skrzepu. W leczeniu stosuje się m.in. dostępne na receptę leki przeciwzakrzepowe w zastrzykach, zawierające np. heparynę — preparaty takie jak Clexane. Alternatywą jest chirurgiczne usunięcie powstałej skrzepliny. Z kolei w profilaktyce zawałów serca oraz udarów niedokrwiennych mózgu stosuje się preparaty zawierające kwas acetylosalicylowy takie jak Acard czy Polocard [1-3].

Ogólnie istnieje wiele dobrych leków przeciwzakrzepowych. Tabletki na rozrzedzenie krwi, które hamują aktywność czynników krzepnięcia, to np. warfaryna (Warfin) i acenokumarol (Sintrom, Acenocumarol WZF). Nowsze i lepsze leki, to np. rywaroksaban (Xarelto, Bevimlar, Rixacam, Runaplax, Xanirva, Xiltess) lub apiksaban (Eliquis, Poltixa). Trochę inny mechanizm będzie miał dabigatran (Pradaxa, Gribero, Abagat, Daxanlo, Mirexan). Natomiast ich cel jest jeden – stosowane są przy “zbyt gęstej krwi”, aby nie dopuszczać do tworzenia się zakrzepów. To tylko krótki wycinek z tego, co rozrzedza krew lub zapobiega powstawania zakrzepów w kwestii leków na receptę. Ale wspomnieliśmy o profilaktyce. W takim razie, co rozpuszcza zakrzepy naturalnie? Czy warto stosować zioła na rozrzedzenie krwi [1-3]?

Zioła na rozrzedzenie krwi — czy warto po nie sięgać?

Jakie są sposoby na rozrzedzenie krwi naturalnymi sposobami? Syntetyczne preparaty wykorzystywane na rozrzedzenie krwi czy w leczeniu zakrzepicy żył głębokich mają ograniczenia i potencjalne działania niepożądane. Z tego względu warto zainteresować się naturalnymi ziołami, które mają działania przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe czy fibrynolityczne. Są bezpieczniejsze, ale to nie znaczy, że można stosować je bez wskazań i cały czas. Dowiedzmy się zatem, jakie zioła mają działanie przeciwzakrzepowe:

• żeń-szeń (Panax Ginseng) – zawiera ginsenozydy, dzięki czemu posiada wiele działań terapeutycznych, a jego działanie przeciwpłytkowe to zmniejszenie agregacji płytek krwi i hamowanie czynników krzepnięcia, co zapobiega tworzeniu skrzepliny (preparaty to np. Naturell Żeń-szeń Forte czy Ginseng 500 Żeńszeń & Miód, Tanakan);
• miłorząb japoński (Ginkgo biloba) – działa przeciwzakrzepowo i poprawia przepływ krwi (preparaty to np. Bilobil Forte czy Ginkofar Forte);
• tymianek (Thymus vulgaris L.) – znany przede wszystkim ze swoich właściwości wykrztuśnych, dzięki tymolowi posiada również właściwości antyagregacyjne, poprzez hamowanie agregacji płytek krwi (preparaty to np. Flos Tymianek Ziele czy Belin Tymianek Fix);
• kurkuma (Curcuma) – jest szeroko stosowaną przyprawą, w szczególności w kuchni azjatyckiej, jej główny składnik kurkumina hamuje agregację płytek krwi (preparaty to np. Humavit Kurkumina kapsułki);
• imbir (Zingiber officinale) – kolejna szeroko stosowana przyprawa, podobnie jak kurkuma hamuje agregację płytek (preparat np. Herbapol Imbir kapsułki);
• cynamon (Cinnamomum cassia) – ma korzystny wpływ na wiele chorób układu sercowo-naczyniowego, poprawia krążenie oraz działa przeciwzakrzepowo i przeciwagregacyjnie (preparat to np. Zioła w tabletkach Cynamon);
• rozmaryn (Rosmarinus officinalis L.) – ma działanie bardzo zbliżone do tymianku (preparaty to np. Flos liść rozmarynu czy Swanson Rosemary Rozmaryn kapsułki);
• piwonia chińska (Paeonia lactiflora) – wykazuje korzystny wpływ na krążenie krwi, hamuje agregację płytek krwi oraz działa fibrynolitycznie (preparat to np. MedicHerbs Piwonia kapsułki) [1-9].

Naturell Żeń-szeń Forte, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 tabletka zawiera 250 mg  wyciągu z korzenia białego żeń-szenia koreańskiego standaryzowanego na 4% ginsenozydów, 100 mg wyciąg z lukrecji gładkiej, 8 mg witaminy B3, 3 mg kwasu pantotenowego, 0,55 mg witaminy B1, 0,7 mg witaminy B2 i 0,7 mg witaminy B6;
• osoby dorosłe stosują 1-2 tabletki dziennie;
• preparat zawiera standaryzowany żeń-szeń, ale tylko 1 rodzaj, należy być ostrożnym, ponieważ wyciąg z lukrecji powoduje interakcje z niektórymi lekami.

Yango Żeń-szeń syberyjski, kapsułki

O produkcie

• 1 kapsułka zawiera 400 mg ekstraktu 10:1 z żeń-szenia syberyjskiego;
• produkt zawiera tylko ekstrakt z żeń-szenia syberyjskiego;
• osoby dorosłe powinny stosować 1 kapsułkę dziennie;
• bardzo prosty i krótki skład.

Bilobil, kapsułki twarde

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera standaryzowany wyciąg z liści miłorzębu japońskiego;
• zawiera laktozę;
• przeznaczony dla osób dorosłych;
• występuje w kilku wersjach różniących się ilością substancji czynnej (Bilobil forte, Bilobil Intense).

Ginkofar, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera standaryzowany wyciąg z liści miłorzębu japońskiego;
• zawiera laktozę;
• przeznaczony dla osób dorosłych;
• występuje w kilku wersjach różniących się ilością substancji czynnej (Ginkofar forte, Ginkofar Intense, Ginkofar Extra).

Tanakan, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera wyciąg standaryzowany na ilość ważnych składników;
• zawiera laktozę;
• przeznaczony dla osób dorosłych;
• po podaniu mogą wystąpić lekkie zawroty głowy;
• zwykle stosuje się 3 tabletki na dobę.

D-dimery i ryzyko zakrzepicy

Mówiąc o zakrzepicy i zakrzepach należy też wspomnieć o d-dimerach. Co to są d-dimery? Co mówi nam ich wysoki poziom? Wysoki poziom D-dimerów może wskazywać na zwiększone ryzyko zakrzepicy, ponieważ są one markerem rozpadu skrzepów krwi. Aby wspomóc naturalne obniżenie D-dimerów i zmniejszyć ryzyko zakrzepów, warto włączyć do diety produkty, które rozrzedzają krew i działają przeciwzakrzepowo, takie jak czosnek, imbir, kurkuma oraz kwasy omega-3 obecne w rybach i siemieniu lnianym. Regularna aktywność fizyczna, nawodnienie oraz unikanie długotrwałego unieruchomienia to także kluczowe sposoby na obniżenie D-dimerów naturalnie. Zioła takie jak miłorząb japoński czy kora wierzby są znane z właściwości wspomagających rozpuszczanie zakrzepów naturalnie.

Czy rozrzedzenie krwi naturalnymi sposobami jest bezpieczne?

W tradycyjnej medycynie zioła odgrywały kluczową rolę w zachowaniu zdrowia. Należy jednak pamiętać, że zioła, podobnie jak leki syntetyczne, mogą powodować szereg działań niepożądanych i nie zawsze mogą być stosowane, dlatego nie powinno samemu rezygnować z przypisanych przez lekarza preparatów na korzyść preparatów pochodzenia naturalnego. Chociażby podczas ciąży zioła mogą mieć poważny wpływ na jej przebieg i nie zawsze są wskazane. Mogą powodować również interakcje z innymi lekami. Wymieniony powyżej żeń-szeń wchodzi w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi np. warfaryną (np. Warfarin) czy acenokumarolem (np. Acenocumarol WZF), powoduje zwiększone zagrożenie krwawień.

Dlatego odpowiedź na pytanie: co naturalnego zamiast Acardu, nie jest taka oczywista. Jeżeli chodzi o działanie profilaktyczne, to warto dodać wymienione powyżej zioła, takie jak kurkuma czy cynamon, do codziennej diety. Oprócz doskonałego smaku będą one dodatkowo działały przeciwzakrzepowo. Suplementację ziół warto skonsultować się z lekarzem, aby osiągnąć jak najlepszy efekt [1-9].

Podsumowanie

Aby zapobiegać zakrzepicy, ważne jest rozpoznanie przyczyn, takich jak otyłość, siedzący tryb życia czy choroby przewlekłe. Rozrzedzenie krwi naturalnymi sposobami można wspierać dietą bogatą w czosnek, imbir, kurkumę i kwasy omega-3, co również pomaga obniżyć D-dimery naturalnie. Zioła na rozrzedzenie krwi, jak miłorząb japoński czy cynamon, mogą wspomagać rozpuszczanie zakrzepów naturalnie, ale ich stosowanie warto skonsultować z lekarzem, szczególnie jeśli przyjmujesz tabletki na rozrzedzenie krwi. Pamiętaj, że zbyt gęsta krew zwiększa ryzyko zakrzepicy, dlatego dbaj o aktywność fizyczną i prawidłową masę ciała.

Co jest przyczyną grzybicy skóry?

Grzybica najczęściej może wystąpić w trakcie lub po antybiotykoterapii, sterydoterapii, w osłabieniu odporności czy w wyniku zmian hormonalnych. Może być następstwem cukrzycy, nowotworów czy choroby AIDS. Dotyczy wielu narządów i układów w organizmie. Może pojawić się w jamie ustnej, na języku, w gałce ocznej, a także na skórze, błonach śluzowych czy owłosionej skórze głowy. Dotyczyć może także paznokci. Poważną chorobą, wymagającą pilnej konsultacji lekarskiej i długiego leczenia jest grzybica układowa (np. zajęcie przewodu pokarmowego). A skąd ona się bierze? Grzybicę wywołują najczęściej grzyby z rodzaju Candida lub Aspergillus. Należy pamiętać, że jest ona chorobą zakaźną i podczas leczenia należy przestrzegać bezwzględnie zasad higieny (używać osobnego ręcznika, szczoteczki do zębów, dezynfekować sanitariaty). Wiemy już, co wywołuję grzybicę, ale jak z nią walczyć? Poznajmy maści na grzybicę skóry bez recepty. Dowiedzmy się też, co będzie lepsze: Daktarin czy Clotrimazolum a może terbinafina czy Clotrimazolum?

Jakie maści i kremy na grzybicę skóry są najskuteczniejsze?

Maści i kremy na grzybicę skóry to popularne i skuteczne środki do walki z infekcjami grzybiczymi. Są łatwo dostępne w aptekach i oferują różnorodne składniki aktywne, które pomagają zwalczyć różne rodzaje grzybów. Dzięki swojej wygodzie i skuteczności stanowią pierwszą linię obrony przed objawami grzybicy, takimi jak swędzenie, zaczerwienienie i łuszczenie się skóry. Najlepsza maść na grzybicę skóry powinna zawierać substancje takie jak klotrimazol, cyklopiroks z olaminą, mikonazol czy terbinafina.

Czy maść na grzybicę z klotrimazolem jest skuteczna?

Klotrimazol to dostępny obecnie także bez recepty lek przeciwgrzybiczy działający na grzyby z rodzaju Candida. Należy do grupy leków przeciwgrzybiczych, pochodnych imidazolu. Występuje w formie płynu na skórę, kremu na skórę i błony śluzowe oraz w postaci tabletek i kapsułek dopochwowych. Wskazania dotyczące stosowania maści na grzybicę z klotrimazolem obejmują skórę dotkniętą grzybicą w okolicy pachwin, pach, dłoni, stóp, grzybicy międzypalcowej oraz w łupieżu pstrym. Skuteczne jest stosowanie go w kandydozie skóry i błon śluzowych zewnętrznych narządów płciowych. Leczenie trwa zwykle od kilku dni do kilku tygodni i zależy od wielkości zmian chorobowych i ich umiejscowienia. Po ustąpieniu objawów należy jeszcze stosować miejscową terapię przeciwgrzybiczą przez cztery tygodnie. Maści i kremy z klotrimazolem na grzybicę to m.in. Clotrimazolum Hasło, Clotrimazolum GSK, Clotrimazolum Ziaja. Można je dostać bez recepty lekarskiej, co czyni je łatwo dostępną opcją dla pacjentów szukających maści przeciwgrzybiczej bez recepty. Warto także wspomnieć, że prócz grzybicy skóry, klotrimazol stosowany jest również w leczeniu grzybiczych zakażeń pochwy i sromu (np. tabletka dopochwowa Pirolam Intima Vag), co pozwala na skuteczne miejscowe leczenie kandydozy intymnej.

Clotrimazolum GSK, krem

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera klotrimazol, który działa przeciwgrzybicznie;
• do stosowania zewnętrznego na skórę i błony śluzowe;
• po konsultacji lekarskiej może być stosowany u dzieci.

Clotrimazolum Aflofarm, krem

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• konsystencja kremu zapewnia dość szybkie wchłonięcie leku i nie pozostawia tłustych plam.
• najtańszy preparat na rynku;
• do stosowania od 11. roku życia (młodsze dzieci po konsultacji lekarskiej);
• może być stosowany u kobiet w ciąży po I trymestrze i karmiących piersią;
• po otwarciu zużyć w ciągu 28 dni.

Kiedy warto stosować cyklopiroks z olaminą?

Cyklopiroks z olaminą to sprawdzony lek przeciwgrzybiczy, stosowany od kilkudziesięciu lat w leczeniu różnych zakażeń grzybiczych. Jego największą zaletą jest szerokie spektrum działania – zwalcza dermatofity, grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida, a także grzyby z rodzaju Malassezia, odpowiedzialne za łupież i łojotokowe zapalenie skóry. Co więcej, wykazuje również działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, dzięki czemu może pomagać nie tylko w walce z grzybem, ale też łagodzić towarzyszące zakażeniu zaczerwienienie i swędzenie. Ważną zaletą kliniczną jest fakt, że przez kilkadziesiąt lat stosowania nie odnotowano przypadków oporności grzybów na tę substancję, co wyróżnia ją korzystnie na tle wielu innych leków przeciwgrzybiczych.

W przypadku zakażeń skóry cyklopiroks z olaminą dostępny jest w wielu postaciach, takich jak żel, krem, płyn czy zawiesina (np. seria preparatów Pirolam), a stosuje się go zazwyczaj dwa razy na dobę przez kilka tygodni. Poza preparatami dermatologicznymi substancja ta występuje również w szamponach (stosowanych przy łupieżu i łojotokowym zapaleniu skóry głowy), lakierach do paznokci (w leczeniu grzybicy paznokci) oraz kremach i globulkach dopochwowych (przy kandydozie pochwy). Działania niepożądane są rzadkie i mają zazwyczaj łagodny, miejscowy charakter – mogą pojawić się pieczenie, świąd lub zaczerwienienie w miejscu aplikacji.

Pirolam, żel

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera cyklopiroks z olaminą, który działa przeciwgrzybiczo, przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie;
• do stosowania zewnętrznego na skórę;
• stosuje się 2 razy na dobę;
• nie stosować u niemowląt i dzieci poniżej 6. roku życia;
• okres ważności po pierwszym otwarciu tuby wynosi 3 miesiące.

Jaki krem na grzybicę zawierający mikonazol wybrać?

Wśród postaci leków występujących w formie kremu i maści na rynku aptecznym funkcjonuje mikonazol. Jest to lek zarejestrowany do leczenia grzybicy międzypalcowej i grzybicy obrębnej pachwin. Leczenie po ustąpieniu objawów świądu i łuszczenia skóry należy kontynuować jeszcze przez tydzień. Lek stosowany jest miejscowo i w niewielkim stopniu wchłania się do krążenia ogólnego.

Szczególną ostrożność powinni zachować pacjenci przyjmujący leki przeciwzakrzepowe-warfarynę, może dochodzić bowiem do zwiększania ryzyka krwawień podczas jednoczesnego stosowania. Mikonazol występuje w lekach bez recepty, takich jak Daktarin krem lub Miconal żel. Można go dostać także na receptę pod nazwą Mycosolon maść. Wielu pacjentów zastanawia się: Daktarin czy Clotrimazolum – co wybrać? Wybór zależy od rodzaju grzybicy i indywidualnych preferencji pacjenta, ale oba preparaty są skuteczne w leczeniu większości infekcji grzybiczych skóry.

Daktarin, krem

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• konsystencja kremu zapewnia dość szybkie wchłonięcie leku i nie pozostawia tłustych plam.
• działa na grzyby i niektóre bakterie;
• należy stosować jeszcze tydzień po ustąpieniu objawów;
• stosuje się 2 razy na dobę.

Terbinafina czy Clotrimazolum – które lepsze na grzybicę skóry?

Terbinafina jest bardzo skutecznym lekiem przeciwgrzybiczym. Mechanizm jej działania polega na hamowaniu syntezy steroli w komórkach grzyba i zakłócaniu oddychania komórkowego. Stosowany w grzybicy stóp, skóry gładkiej, fałdów skórnych, drożdżycy skóry i łupieżu pstrym. Ma szerokie spektrum działania. Już w niedużych dawkach działa grzybobójczo na dermatofity, pleśnie i niektóre grzyby dimorficzne. Terbinafina nie wpływa na metabolizm innych leków, dlatego też jej stosowanie nie wiąże się z ryzykiem interakcji. Przenika do mleka kobiecego, dlatego też nie zaleca się jej w okresie karmienia piersią. Czas leczenia zależny jest od nasilenia zmiany i jej umiejscowienia. Zwykle leczenie trwa od jednego do dwóch tygodni.

Wybierając między terbinafiną a clotrimazolum, warto wiedzieć, że terbinafina wymaga jednej aplikacji na dobę, w odróżnieniu od clotrimazolum, który należy stosować 2-3 razy w ciągu doby. Terbinafinę do smarowania skóry można kupić bez recepty, pod następującymi nazwami: Myconafine krem, Tersilat krem, Terbilum krem, Undofen Max krem, Lamisilatt krem, Terbinafina Ziaja krem.

Terbinafina Ziaja, krem

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• konsystencja kremu zapewnia dość szybkie wchłonięcie leku i nie pozostawia tłustych plam.
• wystarczy stosować raz na dobę;
• dla osób od 12. roku życia;
• polski producent.

Tersilat, krem

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• konsystencja kremu zapewnia dość szybkie wchłonięcie leku i nie pozostawia tłustych plam.
• wystarczy stosować raz na dobę;
• dla osób od 12. roku życia.

Jakie inne maści przeciwgrzybicze bez recepty są dostępne?

Na sam koniec warto wspomnieć o substancji jaką jest ketokonazol, bo również występuje w formie kremu na grzybicę bez recepty. Ketokonazol to lek przeciwgrzybiczy stosowany obecnie najczęściej w grzybicy owłosionej skóry głowy wywołanej przez drożdżaki z rodzaju Malassezia. Najczęściej występującym objawem zakażenia tym grzybem jest łupież owłosionej skóry głowy, łupież pstry oraz łojotokowe zapalenie skóry. Przemijającym działaniem niepożądanym leku może być podrażnienie skóry głowy, zaczerwienienie, świąd i zapalenie mieszków włosowych. Ketokonazol można spotkać pod następującymi nazwami handlowymi: Nizoral krem (lek bez recepty).

Nizoral, krem

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• konsystencja kremu zapewnia dość szybkie wchłonięcie leku i nie pozostawia tłustych plam.
• do leczenia łupieżu pstrego, grzybicy ciała i łojotokowego zapalenia skóry.

Jak zapobiegać zakażeniom grzybiczym skóry?

Najwłaściwszą profilaktyką jest higiena osobista i nienarażanie się na zakażenie w miejscach publicznych (basen, łazienka publiczna, sauna). Warto pamiętać o klapkach na basen i przestrzeganiu higieny w miejscach, z których korzysta wiele osób. Podczas antybiotykoterapii czy innej kuracji przeciwbakteryjnej warto stosować probiotyki, które dbają o prawidłowy stan naszej mikroflory a tym samym odporności. Zdecydowanie nasze bakterie jelitowe mają wysoką zdolność niedopuszczania do rozwoju zakażeń grzybiczych.

Warto wiedzieć, że zakażenie grzybicze powodować może nadmierny rozrost patologicznej flory bakteryjnej w naszym organizmie. Przykładem może być tu niezwykle oporna na leczenie bakteria Clostridium difficile, która między innymi pojawia się podczas długotrwałej i inwazyjnej antybiotykoterapii. Początkowo podczas takiego leczenia dochodzi do wzrostu grzybów w przewodzie pokarmowym, a następnie te sprzyjające warunki powodują namnażanie się Clostridium i bardzo poważne następstwa w postaci zakażenia układu pokarmowego i silnej biegunki. Clostridium jest bakterią bardzo oporną na leczenie i daje bardzo wysokie ryzyko nawrotów.

Podsumowanie

W leczeniu grzybicy jest dostępnych wiele leków działających miejscowo. Zależnie od miejsca zakażenia i nasilenia zmian można dobrać odpowiedni produkt. Zmiany grzybicze zdecydowanie powinno się leczyć, by nie dopuścić do rozwoju zakażenia i przenoszenia choroby na zdrowe osoby z otoczenia. Najlepsza maść na grzybicę skóry to taka, która zawiera substancję aktywną odpowiednią dla konkretnego rodzaju grzybicy. Maści, kremy i żele na grzybicę skóry bez recepty, zawierające klotrimazol (np. Clotrimazolum GSK), mikonazol (np. Daktarin), cyklopiroks z olaminą (np. Pirolam) lub terbinafinę (np. Terbinafina Ziaja), będą dobrym wyborem dla większości pacjentów z powierzchownymi infekcjami grzybiczymi. Pacjent powinien przestrzegać zaleceń producenta różnych postaci leku, a także właściwie dawkować lek, mieć świadomość możliwych działań niepożądanych i ewentualnych interakcji z innymi lekami. Wszystkie te informacje może przekazać pacjentowi farmaceuta. Jego obowiązkiem jest również skierowanie pacjenta do lekarza, jeśli podejrzewa grzybicę układową, która wymaga specjalistycznego leczenia.

Substancjami czynnymi wchodzącymi w skład kropli żołądkowych (guttae stomachicae) są:

• nalewka z korzenia kozłka (Valerianae tinctura);
• nalewka z mięty pieprzowej (Menthae piperitae tinctura);
• intrakt z ziela dziurawca (Hyperici intractum);
• nalewka gorzka (Amara tinctura).

Należy pamiętać, że krople żołądkowe zawierają ok. 65-72 % v/v etanolu [1,2].

Na co pomagają krople żołądkowe?

Krople żołądkowe na ból brzucha

Zdecydowanie najczęstszym zastosowaniem kropli żołądkowych jest leczenie niestrawności i innych dolegliwościach ze strony układu pokarmowego. Preparat poprawia trawienie, łagodzi objawy zgagi, pobudza wydzielanie soku żołądkowego i jest pomocny w przypadku wzdęć, kolki wątrobowej, stanów skurczowych czy bólów żołądka. Składniki kropli żołądkowych oddziałują na receptory goryczy, co powoduje uwalnianie hormonów jelitowych powodujących uczucie sytości. Dodatkowo, w przypadku wspomnianych bólów brzucha, pomocne jest rozkurczowe, przeciwbólowe i wiatropędne działanie kropli żołądkowych [1,2].

Krople żołądkowe na porost włosów

Ciekawym i dosyć nietypowym potencjalnym działaniem kropli żołądkowych jest ich wpływ na włosy. Wcierka do włosów z kropli żołądkowych, nałożona jako odżywka na włosy, wzmacnia je, odkaża i łagodzi skórę głowy, działa bakteriobójczo, zapobiega nadmiernemu przetłuszczaniu i wypadaniu włosów, zmniejsza objawy łupieżu. Należy jednak pamiętać, że krople żołądkowe w celu porostu włosów stosuje się zewnętrznie, a nie wewnętrznie. Jest to z pewnością ciekawy sposób wzmocnienia cebulek włosów i ich pobudzenia do wzrostu [3].

Pozostałe zastosowania kropli żołądkowych

Co ciekawe, krople żołądkowe mają również właściwości uspokajające, pomagają zasnąć i zmniejszają napięcie nerwowe. Krople mogą również łagodzić bóle menstruacyjne czy problemy związane z pęcherzykiem żółciowym. Dodatkowo zmniejszają nudności i poprawiają ogólne samopoczucie [1-3].

Jak stosować krople żołądkowe?

Krople żołądkowe są preparatem do stosowania wewnętrznego, doustnie, po rozcieńczeniu w niedużej ilości wody. Z reguły stosuje się 15-30 kropli rozcieńczonych w mniej więcej kieliszku wody. Tak przygotowany roztwór najlepiej wypić ok. pół godziny przed posiłkiem lub doraźnie, w przypadku wystąpienia dolegliwości (dawka może być większa, nawet 30-40 kropli) [1,2].

Wymienione wcześniej działanie na włosy jest zastosowaniem poza oficjalnym wskazaniem preparatu. Z tego względu najlepiej skonsultować je wcześniej z lekarzem. Najczęściej krople żołądkowe są wtedy stosowane poprzez  zmieszanie 5 łyżek wody i 2 łyżek kropli żołądkowych. Taką mieszankę wciera się w skórę głowy i pozostawia na ok. godzinę, po czym myje włosy [3].

Czy dzieci mogą stosować krople żołądkowe?

Zastosowanie kropli żołądkowych u dzieci zależy od rodzaju kropli oraz wieku dziecka. Niektóre krople żołądkowe mogą być stosowane u dzieci zgodnie z zaleceniami lekarza lub farmaceuty, jednak większość z nich nie powinna być stosowana u dzieci.

Kiedy nie można stosować kropli żołądkowych? Przeciwwskazania

Do głównych przeciwwskazań stosowania kropli żołądkowych należą:

• osoby uczulone na jakikolwiek składnik kropli żołądkowych;
• pacjenci z nadkwasotą, chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy;
• nieprawidłowa praca wątroby;
• kierowcy – ze względu na zawartość alkoholu krople żołądkowe mogą być wykrywane przez przyrządy służące pomiarowi alkoholu w wydychanym powietrzu oraz mogą mieć wpływ na prowadzenie pojazdów;
• krople żołądkowe ze względu na zawartość alkoholu nie powinny być również stosowane przez osoby uzależnione od alkoholu lub cierpiące na padaczkę;
• kobiety w ciąży i karmiące powinny skonsultować się z lekarzem przed przyjęciem preparatu (należy pamiętać o zawartości alkoholu w kroplach żołądkowych);
• krople żołądkowe dla dzieci — mogą być stosowane od 12. roku życia;
• ze względu na indukcję izoenzymów cytochromu P-450 mogą powodować interakcje z szeregiem leków, takich jak m.in. cyklosporyny, digoksyny, doustne środki antykoncepcyjne, indynawir, teofilina, warfaryna czy inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny [1,2].

Jakie działania niepożądane mogą wywołać? Możliwe skutki uboczne

Potencjalne działania niepożądane po zastosowaniu kropli żołądkowych to:

• mogą powodować nadwrażliwość na światło słoneczne;
• mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle głowy, a w bardzo rzadkich przypadkach tachykardia czy świąd [1,2].

Jakie krople żołądkowe można kupić w aptece?

Na rynku dostępne są krople żołądkowe produkowane przez kilku producentów. Są to:

• Krople żołądkowe T;
• Krople żołądkowe z papaweryną (zawierają dodatkowo papawerynę);
• Krople żołądkowe Aflofarm;
• Krople żołądkowe Forte;
• Apteczka Babuni krople żołądkowe;
• Krople żołądkowe Amara.

Podsumowanie

Krople żołądkowe są popularnym lekiem, dostępnym bez recepty, stosowanym w problemach gastrycznych. Ze względu na zawartość alkoholu mogą być stosowane jedynie przez młodzież od 12 roku życia i osoby dorosłe. Ciekawym zastosowaniem, poza wskazaniami, jest ich stosowanie na porost włosów. Ten sposób należy co prawda skonsultować z lekarzem, ale wielu pacjentów obserwuje efekty takiej kuracji. Ze względu na obecne w preparacie wyciągi roślinne indukujące izoenzymy cytochromu P-450, nie należy ich łączyć z niektórymi lekami.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego stosunek omega-3 do omega-6 ma znaczenie?
• Czy kwasy omega-3 obniżają cholesterol LDL?
• Czy suplementacja omega-3 jest całkowicie bezpieczna?
• Jaka dawka EPA i DHA jest naprawdę skuteczna?
• Dlaczego DHA jest tak ważne w ciąży i u małych dzieci?

Stosunek kwasów omega-3/omega-6/omega-9 ma bardzo duże znaczenie — FAKT

Kwasy omega-3 i omega-6 należą do grupy niezbędnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które nie mogą być syn­tetyzowane w organizmie, a ich jedynym źródłem jest dieta. Do najważniejszych z nich należą:

• kwas α-linolenowy (ALA, n-3) znajdujący się w chloroplastach zielonych warzyw liściastych oraz w nasionach lnu, rzepaku, chia i orzechach włoskich;
• linolowy (LA, n-6), którego najbogatszym źródłem są nasiona większości roślin oprócz kokosa i kakaowca, a w związku z tym uzyskiwane z nich oleje (z pestek winogrona, słonecznikowy, sojowy, kukurydziany, krokoszowy).

W wyniku działania enzymów (Δ5- i Δ6-desaturaz oraz elongaz), poprzez kolejne przemiany, ALA tworzy kwas eikozapentaenowy (EPA, C20:5 n-3), kwas dokozapentaenowy (DPA, C22:5 n-3), a następnie kwas dokoza­heksaenowy (DHA, C22:6 n-3). Natomiast z LA powstaje kwas arachidonowy (AA, C20:4 n-6).

Podsumowując, w przemianach kwasów tłuszczowych z rodzin n-3, n-6 oraz n-9 przebiegających w organizmie człowieka uczestniczą te same enzymy (elongaza i desaturazy). Kwas ALA i LA konkurują do tych enzymów w trakcie przemian metabolicznych – następuje zjawisko współzawodnictwa substratowego. Przewaga LA (n-6) w diecie hamuje syntezę EPA i DHA (n-3), a zwiększa syntezę ARA (n-6). W przypadku niedoboru LA (n-6) i ALA (n-3), przemianom katalizowanym przez desaturazy i elongazy ulega kwas oleinowy (n-9). Należy on do grupy jednonienasyconych kwasów tłuszczowych i jest obecny w dużej ilości szczególnie w oliwie z oliwek. Oznacza to, że niewłaściwe zbilansowanie kwasów tłuszczowych z ro­dzin n-3 i n-6 w diecie może skutkować zaburzeniem równowagi fizjologicz­nej ustroju.

Nadmierne ilości kwasów omega-6 i bardzo wysoki stosunek omega-6 do omega-3, jakie można znaleźć w dzisiejszej zachodniej diecie, sprzyjają patogenezie wielu chorób. Nieodpowiedni bilans wymienionych kwasów tłuszczowych sprzyja rozwojowi przede wszystkim chorób układu krążenia i nowotworów. Ma też wpływ na powstanie chorób zapalnych i autoimmunologicznych (m.in. cukrzycy, przyczyniając się do wzrostu oporności na insulinę). Dodatkowo, zbyt duża ilość kwasów omega-6 w diecie zakłóca normalny rozwój mózgu. W takim razie jakie ilości omega-6 i omega-3 powinniśmi spożywać? Wykazano, że już stosunek omega-6/omega-3 wynoszący 3:1 do 4:1 może zmniejszyć negatywny wpływ diety zachodniej na nasze zdrowie. Jednak mając na uwadze także badania na temat zmian w żywieniu człowieka na przestrzeni lat w kontekście ewolucji (w tym ewolucji genomu oraz postępów w neurorozwoju) dąży się by stosunek ten wynosił 2:1 czy 1:1 [1,2].

Kwasy omega-3 zmniejszają stężenie cholesterolu LDL — MIT

Suplementacja kwasami omega-3 wskazana jest pacjentom z chorobą niedokrwienną serca (w małych dawkach – 1g/dzień) oraz hipertriglicerydemią. W tym drugim wskazaniu farmakologiczne dawki długołańcuchowych kwasów tłuszczowych z grupy omega‑3 oscylują pomiędzy 2–3 g na dzień i skutecznie zmniejszają stężenie TG (o 25-34%). Większa dawka może zwiększać stężenie LDL przy jednoczesnym spadku TG, ale bez zmian stężenia cholesterolu całkowitego. W metaanalizie 21 randomizowanych badań klinicznych wykazano, że suplementacja oleju rybiego była związana ze średnim wzrostem poziomu LDL-C o 6 mg/dl [1,3].

Kwasy omega-3 wykazują działanie kardioprotekcyjne – FAKT

Dane obserwacyjne wskazują, że spożywanie ryb (przynajmniej 2×/tydz.) i pokarmów roślinnych bogatych w kwasy tłuszczowe z grupy omega‑3 wiąże się z mniejszą częstością rozwoju choroby niedokrwiennej serca oraz zmniejszonym ryzykiem zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych i udaru mózgu. Kardioprotekcyjny efekt kwasów omega-3 związany jest z:

• działaniem przeciwarytmicznym, przeciwzakrzepowym i przeciwzapalnym,
• obniżeniem skurczowego i rozkurczowego ciśnienia krwi (działaniem hipotensyjnym),
• poprawą funkcji śródbłonka przez uwalnianie tlenku azotu. [1,3]

Suplementacja kwasami omega-3 jest całkowicie bezpieczna — MIT

Podawanie kwasów tłuszczowych z grupy omega‑3 wydaje się bezpieczne i pozbawione istotnych klinicznie interakcji. Najczęstszym działaniem niepożądanym są zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Jednak warto zwrócić uwagę na wspomniane wcześniej przeciwzakrzepowe działanie kwasów omega‑3. W konsekwencji suplementacja przy jednoczesnym stosowaniu kwasu acetylosalicylowego, klopidogrelu czy warfaryny może zwiększać skłonność do krwawień [1].

Dawka kwasów omega-3 nie ma znaczenia — MIT

Badanie VITAL (The VITamin D and OmegA-3 TriaL) wykazało z kolei, że w 5‑letniej obserwacji kwasy tłuszczowe z grupy omega‑3 stosowane w mniejszej dawce (1 g/dz.) nie były skuteczne w pierwotnej prewencji incydentów sercowo-naczyniowych ani chorób nowotworowych u zdrowych mężczyzn i kobiet w średnim wieku. W profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych zaleca się spożywanie ryb 2 razy w tygodniu (w tym raz ryb tłustych). Zamiennie można zastosować suplementa­cję EPA+DHA w ilości od min. 250 mg/dobę do 1000 mg/dobę u chorych z niedokrwienną chorobą serca lub 2000-3000mg/dobę u pacjentów hipertriglicerydemią [1,4].

Skoro dawka ma znaczenie, przy wyborze suplementu warto sprawdzać realną zawartość EPA i DHA w jednej porcji, a nie tylko masę oleju rybiego. Mocniejsze preparaty pozwalają osiągnąć zalecaną dawkę mniejszą liczbą kapsułek. Przykładem są kapsułki Möller’s Omega-3 2000 mg, w których jedna kapsułka dostarcza 1000 mg oleju z ryb z wysoką zawartością kwasów omega-3. Niezależnie od preparatu nie należy przekraczać dawki wskazanej na opakowaniu.

Kwasy omega-3 są ważne w życiu płodowym, a także u dzieci do 2. roku życia — FAKT

Kwasy omega-3 w okresie pre-, jak i postnatalnym mają wpływ na szereg funkcji. Na uwagę zasługuje tutaj kwas dokozaheksaenowy (DHA), który obecny jest w fosfolipidach błon komórkowych. Jego odpowiednia zawartość korzystnie wpływa na czynność i plastyczność komórek, a w szczególności neuronów. Natomiast jego niedobór jest jednym z czynników sprawczych obniżenia zdolności poznawczych i powstawania chorób psychicznych. Zatem odpowiednia ilość DHA w okresie ciąży i karmienia piersią jest niezbędna do zachowania prawidłowego rozwoju na poziomie komórkowym i neuronowym. Jego wysoka zawartość szczególnie w mózgu i w siatkówce oka zapewnia prawidłowy kierunek rozwoju psychomotorycznego dziecka. Ma istotny wpływ na dojrzewanie układu nerwowego i rozwój funkcji poznawczych, behawioralnych, mowy i narządu wzroku u niemowląt i małych dzieci [1,5].

Najnowsze doniesienia naukowe wskazują, że najważniejszą korzyścią kliniczną kobiet ciężarnych poprzez odpowiednią suplementację DHA jest zmniejszenie ryzyka porodu przedwczesnego. Wykazano, że szczególnie u kobiet w ciąży z co najmniej jednym czynnikiem ryzyka zagrożenia ciąży, suplementacja DHA wydłuża czas trwania ciąży, zapobiegając tym samym przedwczesnemu porodowi przed 37. (o 11%) i przed 34. (o 42%) tygodniem ciąży [1,5].

Biorąc pod uwagę aktualną wiedzą na temat wpływu kwasów omega-3 na przebieg ciąży Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników rekomenduje suplementację co najmniej 200 mg DHA u wszystkich ciężarnych. Większe dawki zalecane są dla kobiet spożywających małe ilości ryb oraz dla kobiet obciążonych ryzykiem porodu przedwczesnego (do nawet 1000 mg DHA) [5].

W praktyce taką dawkę DHA łatwiej osiągnąć, łącząc spożycie ryb z preparatem o znanej zawartości kwasów omega-3. U osób dorosłych, w tym kobiet w ciąży i karmiących piersią, sprawdzają się zarówno kapsułki Möller’s Omega-3 2000 mg, jak i tran w płynie, na przykład Möller’s Gold Tran Norweski, który oprócz DHA i EPA dostarcza także witaminę D. Dawkę i wybór preparatu w okresie ciąży i laktacji warto ustalić z lekarzem.

Należy również zwrócić uwagę na ewentualną suplementację kwasami omega-3 w okresie laktacji. Poziom DHA w mleku matki zależy w znacznym stopniu od sposobu jej odżywiania, stąd przy spożyciu 2 porcji tłustych ryb morskich tygodniowo podstawowe zapotrzebowanie na DHA zostaje zaspokojone. Przede wszystkim odpowiednia podaż DHA u matki karmiącej wpływa na prawidłowy rozwój mózgu niemowlęcia, co w przyszłości przyczynia się do zwiększonej zdolności uczenia się. Ostatnie pojedyncze badania wskazują również na dodatkowe korzyści płynące z wystarczającej ilości kwasów omega-3 w mleku matki. Wkazuje się na zmniejszenie ryzyka alergii u niemowląt i małych dzieci (szczególnie alergicznego nieżytu nosa czy atopowego zapalenia skóry) oraz infekcji u niemowląt (szczególnie do 6. miesiąca życia). [1,6].

Wszystkie ryby i produkty rybne są bezpieczne przy spożywaniu ich większych ilości — MIT

Niestety ryby oraz owoce morza mogą być zanieczyszczone metalami ciężkimi, m.in. rtęcią, kadmem, ołowiem oraz zanieczyszczeniami organicznymi, w tym przede wszystkim dioksynami i polichlorowanymi bifenylami (PCB). Choć maksymalne poziomy ww. zanieczyszczeń w rybach są regulowane prawnie, należy uważać na gatunki drapieżne bądź pochodzące z zanieczyszczonych akwenów wodnych. Biorąc pod uwagę stwierdzony w Polsce poziom metylortęci i dioksyn, większość ryb i produktów rybnych można spożywać w ilościach przekraczających 1 kg tygodniowo. Wyjątek stanowi łosoś bałtycki i norweski, szprot, śledź, a także sardynka, których spożycie w ciągu tygodnia powinno być ograniczone.

Najlepszy stosunek korzyści przez spożycie kwasów DHA+EPA do ewentualnych zagrożeń spowodowanych spożyciem również dioksyn i ich związków stanowi pstrąg hodowlany. W tym przypadku aby pobrać zalecaną dzienną dawkę kwasów omega-3 należy spożyć dziennie ok. 28 g tej ryby (ok. 196 g tygodniowo). Odpowiada to jednoczesnym przyjęciem zanieczyszczeń na poziomie 8% maksymalnej dopuszczalnej ilości, jaką można spożyć (w przypadku osoby ważącej 70 kg) [1,7].

Choć stwierdzone korzyści zdrowotne ze spożywania umiarkowanych ilości ryb przez kobiety ciężarne przeważają nad ryzykiem, nadal zaleca się unikanie gatunków ryb bardziej zanieczyszczonych w diecie kobiet planujących ciążę, kobiet w ciąży, kobiet karmiących piersią i małych dzieci. Warto zwrócić uwagę na inne naturalne źródła DHA, do których zalicza się również algi oraz fitoplankton morski (np.: jednokomórkowe glony kryptofity o zawartości EPA i DHA w zakresie odpowiednio 5,8–12,5 i 0,8–6,1 g/mg suchej masy). DHA uzyskiwany metodą biotechnologiczną z alg rodzaju Schizochytrium sp. są hodowane warunkach kontrolowanych, co zapobiega wbudowaniu w ich strukturę różnych zanieczyszczeń pochodzących z wody morskiej [1,8].

Chromanie przestankowe to inaczej ból kończyn pojawiający się podczas chodzenia, który wynika z niedokrwienia. Brak dopływu krwi jest spowodowany blokadą przepływu wytworzoną przez blaszkę miażdżycową w naczyniach krwionośnych nóg. Ból występuje w trakcie wysiłku fizycznego, powtarza się cyklicznie. Chory często zmuszony jest się zatrzymać i odpocząć. Dla dolegliwości charakterystyczne jest to, że ból ustępuje po paru minutach [1]. 

Skąd się bierze chromanie przestankowe?

Główną przyczyną występowania chromania przestankowego jest miażdżyca, czyli inaczej odłożenie się blaszek miażdżycowych w tętnicach dostarczających krew do mięśni nóg. Przez napór krwi pod wpływem wysiłku fizycznego dochodzi do wzmożonego zapotrzebowania mięśni na tlen, niestety układ krwionośny nie jest w stanie dostarczyć pożądanej ilości. Wskutek tego dochodzi do wystąpienia bólu. Istnieją inne rzadziej występujące przyczyny chromania przestankowego:

• choroba Buergera
• koarktacja
• urazy
• torbiele, tętniaki tętnic

W zależności od tego, jak dużo tętnic jest zwężonych, tak bardzo nasilone są objawy. Objawy są obserwowane u chorych w zależności od ich aktywności fizycznej. U osób z unieruchomieniem, lub bardzo niską aktywnością fizyczną ból może w ogóle się nie pojawiać, nie oznacza to jednak, że chromanie przestankowe nie występuje [1]. 

Leki na chromanie przestankowe, które mogą Ci pomóc

Farmakoterapię po diagnozie chromania przestankowego opiera się o dokładną przyczynę wystąpienia dolegliwości. Choroby takie jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze przyczyniają się do występowania zmian w tętnicach. W związku z tym leczenie chorób podstawowych w takich przypadkach będzie najistotniejsze. Oprócz tego stosuje się:

Leki regulujące poziom lipidów

Ze względu na to, że główną przyczyną pojawienia się chromania przestankowego są tworzące się blaszki miażdżycowe, oczywiste jest wdrożenie leczenia hipolipemizującego. Głównie wykorzystywane są leki z grupy statyn (atorwastatyna, rosuwastatyna). Oprócz zahamowania tworzenia się dalszych zwężeń tętnic obniżają ogólne ryzyko powstawania chorób sercowo-naczyniowych, co jest jednym z celów terapii osób z chromaniem przestankowym. Jeśli leczenie statynami nie poprawi profilu lipidowego pacjenta wdraża się dodatkowo ezetimib [1]. 

Leki przeciwkrzepliwe

W leczeniu chromania przestankowego wdraża się leki obniżające krzepliwość krwi, z intencją zmniejszenia możliwości wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych. Najczęściej wdraża się kwas acetylosalicylowy w niskich dawkach (Acard, Polocard). 

U niektórych pacjentów konieczne jest wdrożenie silniejszego środka przeciwzakrzepowego, na przykład klopidogrelu zwłaszcza po zabiegu chirurgicznym. U pacjentów ze wskazaniami do długotrwałej terapii włącza się antagonistów witaminy K (warfaryna i acenokumarol) [1].

Leki łagodzące objawy chromania przestankowego

U pacjentów, u których objawy bardzo utrudniają codzienne funkcjonowanie, wdraża się leki, które łagodzą objawy chromania przestankowego. Należą do nich cilostazol oraz naftidrofuryl. W Polsce dostępny jest jedynie cilostazol (Stepcil, Cilozek, Noclaud). Jego mechanizm działania opiera się o hamowanie agregacji płytek krwi oraz rozszerzenie naczyń krwionośnych. Cilostazol zwiększa możliwy odstęp pomiędzy występowaniem objawów chromania przestankowego. Dostępny jest z przepisu lekarza.

W celu łagodzenia objawów stosuje się także pentoksyfilinę (Agapurin, Polfilin), karnitynę, miłorząb dwuklapowy. Niestety badania nie pokazują jednoznacznego polepszenia się stanu pacjenta, a łagodzenie objawów jest minimalne [1].

Leki bez recepty na chromanie przestankowe – czy są dostępne?

Leczenie chromania przestankowego powinno odbywać się pod kontrolą lekarza, ze względu na to, że jego zaniedbanie może mieć bardzo poważne dla człowieka konsekwencje, w tym prowadzić nawet do śmierci. Do leków dostępnych bez recepty należy kwas acetylosalicylowy, powodujący rozrzedzenie krwi oraz miłorząb dwuklapowy. To, co pacjent może zrobić poza lekami z przepisu lekarza, to wprowadzenie aktywności fizycznej. W leczeniu chromania przestankowego codzienne ćwiczenia polegające głównie na marszu nie tylko poprawią dystans między pojawieniem się objawów, ale także wpływają korzystnie na śródbłonek naczyniowy, poprawiają wydolność układu krążenia i znacznie polepszają komfort codziennego życia [1]. 

Chlorella jest wodorostem, słodkowodną jednokomórkową algą, pochodzącą z Korei Południowej. Należy do tzw.  superfoods, czyli superżywności, bogatej w składniki odżywcze i mikroelementy o prozdrowotnych właściwościach. Jest bardzo bogatym źródłem białka, węglowodanów, chlorofilu czy wielu witamin i minerałów. Jest wykorzystywana jako dodatek do żywności, najczęściej w postaci sproszkowanej.  Inną algą o podobnych właściwościach jest spirulina, jednak występują pomiędzy nimi dosyć znaczne różnice i nie powinno się ich mylić [1,2].

Jakie właściwości lecznicze ma chlorella?

Chlorella wykazuje szereg właściwości leczniczych. Warto wspomnieć o poniższych:

• jest stosowana jako składnik odżywczy, źródło m.in. białka, węglowodanów kwasów omega-3 i -9, witamin takich jak witaminy B6, B12, C, E, K, kwas foliowy czy minerałów m.in. jodu, żelaza, cynku, miedzi, wapnia, potasu czy magnezu, jak również beta-karotenu, chlorofilu, luteiny i zeaksantyny;
• jest stosowana w przypadku <a href=”/poradnik/niedobor-zelaza-przyczyny-i-zasady-skutecznej-suplementacji/”>niedokrwistości z powodu niedoboru żelaza, hiperlipidemii, bolesnym miesiączkowaniu, zespole metabolicznym, nadciśnieniu, zapaleniu wątroby typu C, niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby czy nowotworach mózgu;
• zwiększa produkcję białych krwinek, które mają działanie przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe;
• korzystnie wpływa na układ pokarmowy, jest polecana w przypadku zapalenia błony śluzowej jelit, zaparć, wzdęć, dodatkowo poprawia trawienie, obniża poziom cukru i złego cholesterolu we krwi;
• może wykazywać korzystne działanie w poprawie stanu pacjentów z depresją i w przypadku odchudzania;
• jedną z najważniejszych właściwości chlorelli jest detoksykacja organizmu, czyli usuwania z organizmu szkodliwych substancji, takich jak  toksyny, metale ciężkie, alkohol, azotany czy pestycydy;
• ze względu na swoje właściwości detoksykacyjne jest polecana pacjentom po chemioterapii czy radioterapii [1-4].

Badania potwierdzające właściwości prozdrowotne chlorelli

Badanie przeprowadzone przez Nakano i wsp. w 2010 r. wykazało, że suplementowanie  chlorelli u kobiet ciężarnych w dawce 6 g dziennie zmniejsza ryzyko wystąpienia niedokrwistości matczynej aż o 48,4%. Wynika to z faktu, że chlorella jest źródłem naturalnych, i z tego względów łatwo przyswajalnych, witamin z grupy B, kwasu foliowego i żelaza [1].

Z kolei badanie wykonywane przez Haidari’ego i wsp. w 2018 r. było skierowane na problem bolesnego miesiączkowania. Było to badanie kliniczne z randomizacją i podwójnie ślepą próbą. Co najważniejsze, wykazano w nim skuteczność suplementacji chlorelli w zmniejszeniu bólu miesiączkowego w porównaniu z placebo. Przyjmowano 1500 mg chlorelli dziennie przez 8 tygodni [2].

Podwójnie zaślepione badanie kliniczne z randomizacją dotyczące hiperlipidemii zostało opisane przez Ryu i wsp. w 2014 r. W tym badaniu potwierdzono pozytywny wpływ chlorelli na profil lipidowy pacjentów, którzy przyjmowali 5 g chlorelli na dobę przez 4 tygodnie. Poziom całkowitego cholesterolu zmniejszył się o 1,6%, trójglicerydów o 10,3%, a frakcji VLDL cholesterolu o 11% u pacjentów przyjmujących chlorellę, w porównaniu z placebo [3].

Panahi i wsp. w 2015 r. sprawdzali skuteczność chlorelli w leczeniu pacjentów cierpiących na depresję. Pacjenci byli leczeni lekami przeciwdepresyjnymi, dodatkowo przez sześć tygodni przyjmowali suplementy zawierające chlorellę. Co prawda wyniki nie są zwalidowane, ale zaobserwowano zmniejszenie lęku i ogólną poprawę samopoczucia [4].

Jak stosować chlorellę?

Stosując chlorelle, należy pamiętać o kilku aspektach:

• zawsze należy stosować preparaty zgodnie z dawkowaniem podanym przez producenta;
• producenci preparatów najczęściej zalecają przyjmowanie od 2 do 4 tabletek 3 razy na dobę;
• w przypadku proszków jest to ok. 2-3 g;
• po ok. 2 miesiącach stosowania powinno zrobić się przerwę [2,4].

Chlorella rano czy wieczorem?

Chlorella — objawy oczyszczania. Po czym poznać, że organizm się oczyszcza?

Dlaczego chlorella ma działanie detoksykacyjne? Za to działanie odpowiedzialna jest budowa komórki tej algi. Zewnętrzna powłoka nie jest trawiona przez organizm, a rozerwana ma właściwości pochłaniania toksyn i innych szkodliwych produktów i zatrzymania ich we wnętrzu komórek chlorelli. Można sobie to wyobrazić jako sieć, która wyłapuje toksyczne substancje, a następnie usuwa je z organizmu. Detoksykacja powinna przywrócić dobre samopoczucie, odbudować zniszczoną cerę, wyeliminować dręczące bóle głowy czy trudności z oddychaniem. Prawidłowo przeprowadzone oczyszczanie organizmu z toksyn pozwala odzyskać energię do codziennego życia. Organizm zatruty toksynami nie funkcjonuje prawidłowo i jest podatny na infekcje [1,3].

Jakie są skutki uboczne stosowania chlorelli?

Stosowanie chlorelli niesie za sobą niewielkie ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Chlorella jest zazwyczaj dobrze tolerowana, a reakcje alergiczne występują niezwykle rzadko. Mogą wystąpić:

• u osób wrażliwych na słońce może wystąpić efekt światłouczulający;
• ze względu na zawartość błonnika mogą wystąpić biegunki, wzdęcia czy uczucie ociężałości, które jednak z reguły szybko samoistnie ustępują;
• chlorella posiada w swoim składzie duże ilości witaminy K, przez co może prowadzić do interakcji z lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak np. warfaryna czy acenokumarol;
• ze względu na detoksykacyjne działanie na organizm, mogą nasilić się zmiany trądzikowe [1,2].

Jakie są przeciwwskazania do stosowania chlorelli?

Chlorella jest uważana za bezpieczny suplement diety, jednak istnieją niektóre przeciwwskazania do jej stosowania. Oto kilka z nich:

1. Alergia: Osoby z alergią lub nadwrażliwością na składniki chlorelli powinny unikać jej stosowania, ponieważ może to prowadzić do reakcji alergicznych, takich jak wysypka, świąd, obrzęk lub trudności w oddychaniu.
2. Ciąża i karmienie piersią: Nie ma wystarczających danych na temat bezpieczeństwa stosowania chlorelli w czasie ciąży i laktacji. Dlatego zaleca się, aby kobiety w ciąży i karmiące piersią skonsultowały się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji chlorellą.
3. Niewydolność nerek: Osoby z niewydolnością nerek lub problemy z filtracją krwi powinny unikać chlorelli lub skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem jej stosowania, ponieważ obciążenie nerek może być niekorzystne.
4. Cukrzyca: Chlorella może wpływać na poziom cukru we krwi, dlatego osoby z cukrzycą powinny monitorować swoje poziomy glukozy i skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji.
5. Terapia immunosupresyjna: Osoby przyjmujące leki immunosupresyjne, takie jak po przeszczepie organów, powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji chlorellą, ponieważ jej działanie na układ odpornościowy może być niepożądane.

Jakie preparaty z chlorellą można kupić w aptece?

Chlorella, tabletki i kapsułki

Chlorella, tabletki z prasowanymi algami 500 tabletek, suplement diety

• 1 tabletka zawiera 127 mg białka, 10 mg węglowodanów, 24,7 mg tłuszczu, 18 mg błonnika, 0,34 μg witaminy D, 0,84 μg witaminy B12, 2,6 μg kwasu foliowego, 0,78 μg biotyny, 324 μg żelaza, 498 μg luteiny, 6,53 μg chlorofilu, 340 μg inozytolu oraz 380 μg choliny.
• dorośli powinni przyjmować 3 razy dziennie po 5 tabletek;
• preparat wspomaga naturalne siły obronne organizmu i regenerację tkanek [5].

Herbapol Chlorella, 500 tabletek, suplement diety

• 1 tabletka zawiera 250 mg sproszkowanej i sprasowanej algi chlorelli (Chlorella pyrenoidosa);
• dorośli powinni przyjmować 4 tabletki 3 razy dziennie;
• chlorella pomaga m.in. utrzymać prawidłowe trawienie, właściwe funkcjonowanie wątroby i wzmocnić organizm [6].

Singularis Chlorella, 550 mg ,60 kapsułek  suplement diety

• 1 kapsułka zawiera 550 mg chlorelli (Chlorella pyrenoidosa);
• osoby dorosłe stosują 1 kapsułkę 3 razy dziennie podczas posiłku, popijając wodą;
• preparat wspiera układ trawienny, wspomaga neutralizować wolne rodniki i wspiera układ odpornościowy organizmu [7].

Solgar Chlorella (rozerwane ściany komórkowe) 100 kapsułek, suplement diety

• 1 kapsułka zawiera 520 mg sproszkowanej chlorelli (rozerwanych ścian komórkowych) z suszonych i mielonych zielonych mikroalg, w tym 30 mg chlorofilu;
• osoby dorosłe powinny stosować od 1 do 3 kapsułek dziennie;
• suplement diety wzmacnia odporność, korzystnie wpływa na zdrowie, uzupełnia niedobory wielu witamin i minerałów [8].

Chlorella w proszku

Chlorella Organiczna 100g proszek, suplement diety

• 1 łyżeczka zawierająca 3 g proszku zawiera 2052,0 µg witaminy A, 12,6 µg witamina B12, 35,1 µg witaminy K  40,8 µg kwasu foliowego, 1,5 mg żelaza, 78,6 mg chlorofilu, 0,8 mg zeaksantyny i 4,2 mg luteiny;
• osoby dorosłe stosują 1 łyżeczkę (3 g) dziennie;
• produkt zawiera węglowodany złożone, aminokwasy, kwasy tłuszczowe, witaminy i minerały [9].

Plan by DOZ Chlorella 100 g proszek, suplement diety

• produkt zawiera 100% sproszkowanej Chlorella (Chlorella vulgaris), która zawiera w 1 łyżeczce (3 g) 0,39 g tłuszczu, 0,12 g cukrów, 0,39 g błonnika, 1,83 g białka, 535,5 µg witaminy A, 135 µg kwasu foliowego, 28,8 µg biotyny, 75 mg chlorofilu, 9,12 mg inozytolu, 6,9 mg choliny, 0,146 mg lizyny, 0,07 mg fenyloalaniny, 0,136 mg leucyny, 0,06 g izoleucyny, 0,036 g metioniny, 0,09 g waliny, 0,07 g treoniny i 0,03 g tryptofanu;
• osoby dorosłe stosują 1 łyżeczkę (3 g) dziennie;
• uzupełnia braki organizmu w minerały i witaminy oraz wzmacnia odporność [10].

 Singularis Chlorella Powder 100% Pure, 100 g proszku, suplement diety

• proszek zawiera 100% chlorelli;
• młodzież powyżej 12 roku życia i osoby dorosłe powinny stosować 1/2 miarki raz dziennie (najlepiej wymieszać z sokiem lub przegotowaną wodą);
• produkt pomaga neutralizować wolne rodniki, wspiera odmładzanie organizmu, wpływa na metabolizm i wspiera układ trawienny oraz wpływa pozytywnie na układ odpornościowy [11].

Czy warto stosować chlorellę?

Czy da się jednoznacznie stwierdzić, jaka chlorella jest najlepsza? Na rynku spotkać można wiele różnych preparatów, zarówno w kapsułkach, tabletkach, jak i proszku. Wszystkie z nich są suplementami diety, dlatego producenci różnie podają zawartość poszczególnych składników. Niektórzy zamieszczają dosyć obszerne informacje na temat ich zawartości w danym preparacie, pomimo braku informacji o standaryzacji. Inni z kolei, podają tylko, że preparat zawiera chlorellę.

Z tego względu przy wyborze preparatu warto zwrócić na to uwagę i wybrać ten, który najlepiej odpowiada naszym wymaganiom. Z całą pewnością warto zainteresować się tą algą, nie tylko względu na jej właściwości detoksykacyjne, ale również w celu uzupełnienia diety w wiele cennych składników, począwszy od aminokwasów, przez witaminy czy minerały.