,

Jak działają leki przeciwzakrzepowe?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Leki przeciwzakrzepowe — co to za grupa leków?

Leki przeciwzakrzepowe to obecnie jedne z podstawowych preparatów stosowanych w schorzeniach układu sercowo-naczyniowego. Często mylone są z lekami przeciwpłytkowymi. Jednak te drugie hamują jedynie agregację płytek, a nie proces krzepnięcia krwi. Co to za grupa leków i dla kogo są one wskazane?
Leki przeciwzakrzepowe - co to?

Leki przeciwzakrzepowe, jak działają?

Leki przeciwzakrzepowe spowalniają, utrudniają lub hamują krzepnięcie krwi. Jest to proces kaskadowy, w którym biorą udział tzw. czynniki krzepnięcia krwi. Proces ten jest skomplikowany, uczestniczą w nim płytki krwi, jony, liczne receptory znajdujące się na powierzchni komórek [3].

Udar — czy wiesz, jak się objawia i jak udzielić pierwszej pomocy?

Jakie są wskazania do ich stosowania?

Leki przeciwzakrzepowe stosuje się w następujących przypadkach:

  • W profilaktyce i leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej; wskazania do profilaktyki są dość szerokie (od długiej podróży samolotem po rehabilitację przy złamaniu stawu biodrowego). W przypadku profilaktyki ważną rolę odgrywa także leczenie niefarmakologiczne — terapia uciskowa kończyn dolnych;
  • U chorych z zatorowością płucną bądź zakrzepicą żył głębokich;
  • W przypadku migotania przedsionków w celu ochrony pacjenta przed wystąpieniem udaru mózgu;
  • U osób z wadami zastawek lub sztucznymi zastawkami serca;
  • Przy ostrym niedokrwieniu kończyn;
  • U chorych na trombofilię [3].

Jakie leki przeciwzakrzepowe wyróżniamy?

  • Podstawowym lekiem przeciwzakrzepowym jest heparyna niefrakcjonowana. Stosowana jest ona jedynie w warunkach szpitalnych, ponieważ podawana jest najczęściej we wlewie ciągłym i dodatkowo wymaga stałego monitorowania  czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT). Heparyna niefrakcjonowana jest polisacharydem. Poprzez oddziaływanie na antytrombinę (AT) hamuje czynniki krzepnięcia, Xa i IIa. 

Lekami o podobnym mechanizmie działania jak heparyna niefrakcjonowana, są heparyny drobnocząsteczkowe:

  • nadroparyna (Fraxiparine), 
  • enoksaparyna (Clexane, Neoparin), 
  • dalteparyna (Fragmin). 

Leki te stanowią grupę cząsteczek zbliżonych budową do fragmentów heparyny niefrakcjonowanej. Wykazują one aktywność na czynniki krzepnięcia Xa i IIa. Heparyny drobnocząsteczkowe stosuje się w iniekcji podskórnej najczęściej 1 lub 2 razy na dobę. Ich zaletą w porównaniu do heparyny niefrakcjonowanej jest fakt, że nie wymagają monitorowana APPT [1,2,4].

Doustne leki przeciwzakrzepowe

  • Antagoniści witaminy K — witamina K jest niezbędna do syntezy niektórych czynników krzepnięcia (II, VII, IX, X).  Zastosowanie leków takich jak warfaryna (Warfin) czy acenokumarol (Acenocumarol WZF) powoduje niedobór wspomnianych czynników krzepnięcia i w związku z tym zahamowanie kaskady krzepnięcia. Częstym problemem w przypadku tej grupy leków jest ich dawkowanie oraz liczne interakcje, zwiększające bądź hamujące ich aktywność. Dotyczą one nie tylko leków, ale także spożywanych pokarmów. Terapię w tym przypadku należy prowadzić pod kontrolą czasu protrombinowego, najczęściej przedstawionego jako współczynnik INR. 
  • Wspomnianych wad nie mają tzw. nowe doustne antykoagulanty (NOAC). Działają one jako bezpośrednie inhibitory trombiny lub czynnika X. Ich dawkowanie nie wymaga kontrolnych badań laboratoryjnych (INR). Jednak wskazania do ich użycia są jeszcze ograniczone. Nowych doustnych antykoagulantów nie stosuje się np. u pacjentów ze sztucznymi zastawami serca. Ich wadą jest także dużo wyższa cena od wspomnianych wcześniej antagonistów witaminy K.

Do leków tej grupy zaliczamy:

  • rywaroksaban (Xarelto),
  • apiksaban (Eliquis),
  • dabigatran (Pradaxa) [1,2,4].

Warto pamiętać, że kiedy stosujemy leki przeciwzakrzepowe, jesteśmy narażeni na poważne w skutkach krwawienia pourazowe bądź spontaniczne. Należy więc zachować szczególną ostrożność i unikać sytuacji urazowych szczególnie podczas przyjmowania leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych jednocześnie (czytaj także: Vaxzevria (szczepionka AstraZeneca) a ryzyko zakrzepicy).

Przed każdym zabiegiem operacyjnym należy poinformować lekarza o przyjmowanych z tej grupy lekach (czytaj także: Braki leków — skąd się biorą?).

Bibliografia

  1. R. Korbut, Farmakologia, PZWL, Warszawa, 2012
  2. https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/view/48033/36198
  3. K. J. Filipiak, M. Sokólski, Wskazania i ograniczenia długotrwałego leczenia przeciwzakrzepowego w kardiologii, Choroby Serca i Naczyń 2017, tom 14, nr 5
  4. A. Jędrzejczak, Doustne leki przeciwzakrzepowe, Praca poglądowa w ramach specjalizacji z farmacji aptecznej, Poznań, 2020 

Powiązane produkty

Omawiane substancje

  • Acenokumarol

    Acenokumarol jest lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym w terapii chorób serca. Substancja ta hamuje krzepliwość krwi poprzez blokowanie działania witaminy K.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Apiksaban

    Apiksaban jest lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym w profilaktyce udarów i zatorów. Substancja ta hamuje działanie czynnika Xa, który bierze udział w procesie krzepnięcia krwi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Heparyna

    Heparyna jest substancją stosowaną w medycynie do zapobiegania zakrzepicy. Heparyna działa poprzez hamowanie krzepnięcia krwi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Rywaroksaban

    Rywaroksaban to lek przeciwzakrzepowy. Jest stosowany w profilaktyce i leczeniu chorób układu krążenia.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Warfaryna

    Warfaryna jest lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym w profilaktyce chorób serca. Substancja ta hamuje działanie witaminy K, co wpływa na proces krzepnięcia krwi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Zakrzepica tętnicy wieńcowej

    Zakrzepica tętnicy wieńcowej jest chorobą serca, która polega na zablokowaniu tętnicy wieńcowej przez skrzep krwi. Jest to poważne schorzenie, które może prowadzić do zawału serca i innych powikłań.
  • Zator i zakrzep tętniczy

    Zator i zakrzep tętniczy to choroby układu krążenia, które mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak udar mózgu czy zawał serca. Wymagają one szybkiej interwencji medycznej i długotrwałego leczenia.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .