Jaka jest rola żelaza w naszym organizmie?

Jony żelaza odgrywają kluczową rolę w syntezie hemoglobiny, a więc białka odpowiedzialnego za transport tlenu we krwi, który następnie trafia się do naszych tkanek oraz mięśni. Ponadto żelazo korzystnie wpływa na nasz układ nerwowy, a zwłaszcza na procesy pamięci i koncentracji, gdyż bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych oraz syntezie neuroprzekaźników. Inną istotną funkcją tego niezwykłego pierwiastka jest aktywne wsparcie naszego układu immunologicznego w zwalczaniu różnych bakterii i wirusów. Co się dzieje, gdy mamy go za mało [1]?

Jakie są objawy niedoboru żelaza?

Głównym objawem niedoboru żelaza jest szybko pojawiająca się niedokrwistość określana jako anemia, która powoduje niedotlenienia tkanek. Rezultatem tego procesu są częste problemy z koncentracją, zmęczenie, osłabienie organizmu, nadmierne pragnienie, bóle i zawroty głowy, kołatanie serca, niskie ciśnienie krwi, omdlenia, blada cera, łamliwe włosy i paznokcie, a nawet zespół niespokojnych nóg. Ponadto osoby z niedoborem żelaza częściej zmagają się z różnymi infekcjami. Czy warto je suplementować? Jak przyjmować żelazo w tabletkach i jak długo wchłania się żelazo z tabletek [1-3]? 

Jak długo wchłania się żelazo w tabletkach?

Żelazo w tabletkach może występować w dwóch postaciach, a więc w formie hemowej i w formie niehemowej. Ta pierwsza uzyskiwana jest z produktów pochodzenia zwierzęcego, natomiast ta druga wywodzi się z produktów roślinnych. Liczne badania donoszą, że forma hemowa jest lepiej przyswajalna, pomimo że wchłania się w około 25-50%. Jak długo wchłania się żelazo w tabletkach i kiedy zobaczymy pierwsze efekty?

Pierwsze efekty związane z przyjmowaniem tabletek zawierających w swoim składzie żelazo przychodzą dopiero po kilkunastu dniach terapii. Należy pamiętać, że możemy zwiększyć wchłanianie żelaza poprzez wprowadzenie do swojego jadłospisu produktów i soków zawierających duże ilości witaminy C, która zwiększa wchłanianie tego pierwiastka. Dodatkowo należy unikać łączenia cząsteczek żelaza z jonami wapnia, które zwłaszcza zawarte są w produktach mlecznych, gdyż utrudniają one wchłanianie tego minerału [2,3].

Jak przyjmować żelazo w tabletkach?

Żelazo w tabletkach należy przyjmować na czczo, najlepiej rano na minimum godzinę przed planowanym posiłkiem. Warto popić tabletkę dużą ilością wody lub sokiem zawierającym w swoim składzie witaminę C. W trakcie terapii zaleca się regularne monitorowanie stężenia żelaza we krwi, gdyż pozwoli to lekarzowi na prawidłowe dobranie odpowiedniej dla nas dawki żelaza oraz zminimalizuje ryzyko pojawienia się ewentualnych skutków ubocznych. Jakie jest najlepsze żelazo w tabletkach i które kupić, aby szybko podnieść jego poziom? [1-5]. 

Najlepsze żelazo w tabletkach – przegląd preparatów

W aptekach łatwo możemy nabyć liczne preparaty zawierające żelazo w tabletkach. Część z nich to suplementy (Biofer, Szelazo+SR), ale znajdziemy też żelazo w tabletkach w formie leku (Ascofer, Sorbifer Durules, Tardyferon). Wybraliśmy dla Was preparaty z dużą zawartością żelaza bez recepty oraz dostępne tylko na receptę. Należy pamiętać, że ta druga grupa jest przeznaczona dla osób ze zdiagnozowanym dużym niedoborem tego związku [4-8].

Ascofer, tabletki powlekane

O produkcie

• żelazo w tabletkach lek bez recepty;
• zawiera w swoim składzie 200 mg glukonianu żelaza;
• preparat przeznaczony dla dorosłych i dzieci od 3 roku życia;
• posiada małe tabletki łatwe do połknięcia;
• nie zawiera laktozy;
• nie zaleca się przyjmować leku razem z kawą, herbatą, jajkami, mlekiem i jego przetworami oraz z chlebem pełnoziarnistym, gdyż zmniejszają jego przyswajanie.

Sorbifer Durules, tabletki o przedłużonym uwalnianiu

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie dużą dawkę żelaza oraz witaminę C;
• lek dostępny na receptę;
• preparat przeznaczony dla dorosłych i młodzieży od 12 roku życia;
• lek może być stosowany w ciąży i w okresie laktacji na zlecenie lekarza.

Tardyferon, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający dużą dawkę jonów żelaza;
• lek dostępny na receptę;
• przeznaczony dla dorosłych i dzieci od 12 roku życia;
• preparat należy popijać dużą ilością wody;
• można stosować w okresie ciąży i karmienia piersią po konsultacji lekarskiej.

Biofer, tabletki

O produkcie

• suplement diety zawierający w swoim składzie żelazo oraz witaminę C;
• produkt przeznaczony dla dorosłych i dzieci od 12 roku życia;
• można stosować w ciąży oraz w okresie laktacji po konsultacji lekarskiej;
• należy spożywać 1 tabletkę dziennie między posiłkami.
• posiada ekonomiczne opakowanie.

Szelazo+SR, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu

O produkcie

• suplement diety zawierający w swoim składzie dużą dawkę żelaza oraz witaminy C, B6, B12 i kwas foliowy;
• preparat przeznaczony dla dorosłych i dzieci od 12 roku życia;
• nie zawiera laktozy;
• można stosować w ciąży i w okresie laktacji po konsultacji lekarskiej;
• posiada ekonomiczne opakowanie.

Podsumowanie

Aktualne wytyczne zalecają regularne monitorowanie stężenia jonów żelaza w surowicy krwi, gdyż pozwoli to uniknąć wielu problemów zdrowotnych wynikających z trwałego niedoboru tego związku. W przypadku zdiagnozowanej anemii rekomenduje się stosowanie pod ścisłą kontrolą lekarską tabletek z żelazem, które umiejętnie spożywane pozwolą znacznie poprawić nasze wyniki badań.

Histamina to substancja chemiczna występująca naturalnie w organizmie i w pożywieniu. Pełni kluczowe role, uczestnicząc w procesach zapalnych, regulacji pracy układu odpornościowego i wydzielania kwasu żołądkowego. Choć histamina jest nam niezbędna, jej nadmiar może prowadzić do nieprzyjemnych objawów. Problem pojawia się szczególnie wtedy, gdy spożywamy pokarmy bogate w histaminę, a organizm nie jest w stanie ich odpowiednio przetworzyć. W takim w czym jest histamina? Jakie są produkty bogate w histaminę [1-3]?

W czym jest histamina?

Jakie są produkty bogate w histaminę? Histamina występuje w wielu produktach spożywczych, a jej poziom może znacząco różnić się w zależności od sposobu przygotowania, dojrzewania i przechowywania. Najwięcej histaminy znajdziemy w pokarmach fermentowanych, takich jak sery dojrzewające, kiszonki czy sos sojowy. Również alkohol, zwłaszcza czerwone wino i piwo, jest jej bogatym źródłem, co tłumaczy, dlaczego niektóre osoby odczuwają objawy po jego spożyciu [1,2].

Histamina pojawia się także w rybach, szczególnie tych nieświeżych lub konserwowych, takich jak tuńczyk czy makrela. Niektóre warzywa, takie jak pomidory, szpinak czy bakłażan, również mają jej sporo, podobnie jak owoce, w tym awokado i cytrusy. Co ciekawe, w wielu przypadkach produkty bogate w histaminę to te, które przeszły procesy dojrzewania lub fermentacji, ponieważ te etapy produkcji naturalnie zwiększają poziom tej substancji [1,2].

Warto także pamiętać, że histamina może występować w większych ilościach w żywności przeterminowanej lub niewłaściwie przechowywanej, co dodatkowo podkreśla znaczenie świeżości produktów. Dla osób z nietolerancją histaminy kluczowe jest świadome wybieranie pokarmów, które zawierają jej niewielkie ilości, aby unikać zaostrzenia objawów. Jednak pojawia się pewnie pytanie, co to jest ta nietolerancja histaminy? Co się wtedy dzieje z człowiekiem i jakie ma objawy?

Czym jest nietolerancja histaminy?

Kiedy organizm nie radzi sobie z nadmiarem histaminy, pojawiają się problemy. Nietolerancja histaminy to stan, w którym enzym DAO (diaminooksydaza), odpowiedzialny za jej rozkład, działa nieprawidłowo lub występuje w zbyt małych ilościach. W efekcie histamina gromadzi się w organizmie, wywołując szereg objawów, które mogą być mylone z uczuleniem na histaminę lub innymi dolegliwościami. Problem ten nie dotyczy jedynie osób z chorobami przewlekłymi – może wystąpić u każdego, kto spożywa duże ilości produktów bogatych w histaminę [1-3].

Nietolerancja histaminy – objawy neurologiczne i inne

Objawy nietolerancji histaminy są różnorodne, co sprawia, że diagnoza bywa trudna. Problemy trawienne, takie jak wzdęcia, bóle brzucha czy biegunki, są jednymi z najczęstszych dolegliwości. Równie często pojawiają się reakcje skórne – swędzenie, pokrzywka lub zaczerwienienie. Nietolerancja histaminy daje także objawy neurologiczne, w tym migreny, bóle głowy czy zawroty głowy. Zdarza się, że nietolerancja histaminy powoduje zaburzenia ze strony układu oddechowego, takie jak kichanie czy duszności, a także objawy sercowo-naczyniowe, w tym spadki ciśnienia i kołatanie serca [1-3].

To, co wyróżnia nietolerancję histaminy, to związek objawów z jedzeniem. Symptomy często pojawiają się w ciągu kilku godzin po spożyciu określonych produktów i mogą różnić się intensywnością w zależności od ilości histaminy w diecie oraz indywidualnej wrażliwości. Objawy uczulenia na histaminę wyglądają poważnie, a dodatkowo to potęguje obecność tego związku w pożywieniu.

Jak wygląda wyrzut histaminy?

Histamina, choć pełni wiele ważnych funkcji w organizmie, może stać się problematyczna, gdy występuje w nadmiarze. Wyrzut histaminy to proces, w którym organizm uwalnia tę substancję z komórek, takich jak mastocyty, w odpowiedzi na różne bodźce. Może to być spożycie produktów bogatych w histaminę, stres, niektóre leki lub obecność alergenów. Efektem tego są typowe objawy, takie jak zaczerwienienie skóry, świąd, bóle głowy, a nawet problemy trawienne i spadki ciśnienia.

U zdrowych osób wyrzut histaminy jest krótkotrwały, ponieważ enzym DAO szybko rozkłada jej nadmiar. Jednak u osób z nietolerancją histaminy proces ten trwa dłużej, a objawy mogą być bardziej uciążliwe i wymagać odpowiedniego leczenia oraz zmiany diety. Kluczowe znaczenie ma unikanie wyzwalaczy, które mogą nasilać wyrzut histaminy i prowadzić do zaostrzenia dolegliwości [1-3].

Jak wygląda diagnostyka nietolerancji histaminy?

Diagnostyka nietolerancji histaminy polega na ocenie objawów i wykluczeniu innych schorzeń, takich jak alergie pokarmowe, nietolerancja laktozy czy celiakia. Lekarz może zalecić badanie aktywności enzymu DAO w surowicy krwi, które pomaga ocenić zdolność organizmu do rozkładu histaminy. Przydatne są również testy prowokacyjne z podaniem histaminy, jednak ich przeprowadzenie wymaga specjalistycznego nadzoru. Kluczowe znaczenie ma także prowadzenie dziennika spożywanych pokarmów i objawów, co pozwala powiązać konkretne produkty z reakcjami organizmu. Kompleksowe podejście diagnostyczne ułatwia potwierdzenie nietolerancji histaminy i wdrożenie odpowiedniego leczenia [1,2].

Czy nietolerancja histaminy mija?

Choć nietolerancja histaminy jest uciążliwa, można ją kontrolować. Kluczową rolę odgrywa dieta niskohistaminowa, która pozwala złagodzić objawy i poprawić jakość życia. W przypadkach, gdy dieta nie wystarcza, stosuje się suplementy zawierające enzym DAO, który wspiera rozkład histaminy w organizmie. Leczenie objawowe obejmuje również leki przeciwhistaminowe, które powinny być stosowane tylko pod nadzorem lekarza. Warto jednak pamiętać, że problem ten może nie ustępować całkowicie, a jego skuteczne zarządzanie wymaga świadomości i zaangażowania. Czy pacjent cierpiący na nietolerancję histaminy może się do czegoś stosować, aby zmniejszyć ryzyko, tzw. wyrzutu histaminy [1,2]?

Jak radzić sobie z nietolerancją histaminy?

Radzenie sobie z nietolerancją histaminy opiera się przede wszystkim na wprowadzeniu świadomych zmian w diecie i stylu życia. Ważne jest ograniczenie spożycia produktów bogatych w histaminę, takich jak sery dojrzewające, kiszonki, wino czy konserwowe ryby, ale nie oznacza to całkowitej rezygnacji z ulubionych potraw. Warto wybierać świeże produkty o niskiej zawartości histaminy, takie jak świeże warzywa, ryż, jaja czy chleb, dbając jednocześnie o ich jakość i sposób przechowywania. Alkohol, który nasila wyrzut histaminy, powinien być eliminowany lub spożywany z dużą ostrożnością. Kluczową pomocą może być czytanie etykiet, aby unikać dodatków spożywczych uwalniających histaminę.

Aby lepiej zrozumieć, jakie produkty wywołują objawy, warto prowadzić dziennik objawów, zapisując spożywane posiłki i ewentualne reakcje organizmu. Taka obserwacja pozwala stopniowo identyfikować problematyczne pokarmy i dopasowywać dietę do swoich indywidualnych potrzeb. Regularne spożywanie małych posiłków, unikanie stresu oraz dbałość o świeżość żywności również pomagają zapobiegać zaostrzeniom objawów. W przypadku uporczywych dolegliwości niezbędna jest konsultacja z lekarzem lub dietetykiem, którzy pomogą opracować odpowiedni plan żywieniowy oraz, w razie potrzeby, zalecą suplementację lub leczenie farmakologiczne.

Podsumowanie

Nietolerancja histaminy to schorzenie, które może powodować różnorodne objawy, takie jak problemy trawienne, reakcje skórne, migreny czy kołatanie serca. Kluczowe znaczenie w radzeniu sobie z tym problemem ma dieta niskohistaminowa, która pozwala zmniejszyć nasilenie dolegliwości. Warto wybierać świeże produkty o niskiej zawartości histaminy, unikać alkoholu i żywności fermentowanej oraz prowadzić dziennik objawów, aby lepiej zrozumieć, które pokarmy wywołują reakcje.

Suplementacja enzymem DAO i stosowanie leków przeciwhistaminowych może być pomocne, ale zawsze powinno odbywać się pod nadzorem lekarza. Regularne, małe posiłki, unikanie stresu i dbanie o świeżość jedzenia również mogą poprawić komfort życia. Jeśli objawy nietolerancji histaminy są nasilone, konieczna jest konsultacja ze specjalistą. Świadomość tego, gdzie znajduje się histamina i jak ograniczyć jej wpływ, to klucz do skutecznego zarządzania objawami i poprawy jakości życia.

Działanie klonidyny polega na hamowaniu uwalniania specjalnego neuroprzekaźnika, czyli noradrenaliny, który to powoduje skurcz naczyń krwionośnych. W rezultacie tego mechanizmu działania dochodzi do rozkurczu naczyń krwionośnych i szybkiego obniżenia ciśnienia krwi. Co istotne, klonidyna działa już po około 30-60 minutach po podaniu leku.

Kaptopril jest to substancja, która również rozszerza naczynia krwionośne, co prowadzi do spadku ciśnienia tętniczego. Dzieje się tak, ponieważ kaptopril zmniejsza stężenie angiotensyny II we krwi, której nadmiar powoduje skurcz naczyń i wzrost ciśnienia. Efekt leczniczy jest osiągnięty, nawet szybciej niż w przypadku klonidyny, gdyż już po około 15-30 minutach po spożyciu tego leku [1-5].

Jakie skutki uboczne ma kaptopril i klonidyna?

W początkowej fazie leczenia klonidyną skutki uboczne są dość łatwo zauważalne. Najczęściej objawiają się one: suchością w jamie ustnej, sennością, zawrotami i bólem głowy, a także ogólnym osłabieniem i uczuciem zmęczenia. Ponadto mogą pojawić się inne działania niepożądane, takie jak [1-2]:

• niedociśnienie;
• nudności i wymioty;
• zaparcia;
• kołatanie serca;
• tachykardia lub bradykardia;
• zaburzenia seksualne.

Głównym i bardzo charakterystycznym skutkiem ubocznym kaptoprylu jest pojawienie się suchego i uporczywego kaszlu, któremu mogą towarzyszyć:

• zawroty głowy;
• trudności z zasypianiem;
• duszności;
• nudności i wymioty;
• biegunka;
• zaparcia;
• zaburzenia smaku;
• świąd.

Kiedy stosuje się klonidynę i kaptopril?

Kaptopril od wielu lat stosowany jest w terapii nadciśnienia tętniczego. Ponadto lekarze wykorzystują jego właściwości w leczeniu innych jednostek chorobowych, czyli przewlekłej niewydolności mięśnia sercowego, a także u chorych po przebytym zawale serca oraz zmagających się z nefropatią cukrzycową [4].

Klonidyna zwyczajowo rekomendowana jest pacjentom z pierwotnym i wtórnym nadciśnieniem tętniczym. Dodatkowo znajduje zastosowanie w leczeniu ADHD, w terapii uzależnienia od nikotyny i przy próbach odstawiania opiodów [5].

Jak stosuje się klonidynę i kaptopril?

Kaptopril to lek, który bardzo szybko wchłania się, w związku z tym do pierwszych efektów jego działania dochodzi już po 15 minutach, po jego spożyciu. Zazwyczaj dawka początkowa kaptoprilu w leczeniu nadciśnienia tętniczego wynosi 25-50 mg, podawana 2 razy na dobę.

Klonidynę zwyczajowo stosujemy początkowo 1 tabletkę zawierającą 75 mcg substancji 2 razy na dobę, a później w zależności od potrzeb lekarz może stopniowo co drugi lub co trzeci dzień zwiększać dawkę, aż do uzyskania optymalnej dla pacjenta [1-2].

Czy klonidyna i kaptopril są bezpieczne?

Kaptopril jest przeciwwskazany dla kobiet w II i III trymestrze ciąży oraz karmiących piersią. Nie zaleca się również podawania tej substancji kobietom w początkowym okresie ciąży. Ponadto związek ten może upośledzać sprawność psychofizyczną, w tym obsługę pojazdów i maszyn, zwłaszcza w połączeniu z alkoholem oraz w początkowej fazie leczenia, lub zmianie dawki. Leczenie dzieci i młodzieży kaptoprilem może odbywać się tylko pod ścisłą kontrolą lekarską.

Klonidyny nie można stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia, z powodu braku badań na tej grupie pacjentów. Należy pamiętać, że nagłe jej odstawienie może spowodować gwałtowne podniesienie ciśnienia tętniczego, które może być niebezpieczne dla naszego zdrowia, a nawet życia. Dlatego należy zawsze stopniowo schodzić z dawki tego leku. Ponadto lecząc się Iporelem, czyli klonidyną nie należy kierować pojazdami oraz maszynami, ze względu na spore ryzyko senności, a spożywany w trakcie terapii tym lekiem alkohol może potęgować jego działanie i skutki uboczne. Klonidynę w ciąży można stosować jedynie w przypadkach bezwzględnej konieczności. Substancja ta może przenikać przez łożysko do płodu i spowodować zmniejszenie akcji serca u płodu, natomiast w czasie laktacji nie zaleca się leczenia tym związkiem [1-2].

Jakie są dostępne postacie leku klonidyny i kaptoprilu?

Klonidyna czy kaptopril to leki dostępne wyłącznie na receptę lekarską. Oba występują jedynie w postaci tabletek doustnych. Ponadto klonidyna w niektórych krajach stosowana jest również w postaci iniekcji w leczeniu bólu nowotworowego.

Jakie są preparaty zawierające klonidynę i kaptopril?

W aptekach nie znajdziemy zbyt wielu leków zawierających w swoim składzie kaptopril czy klonidynę. 

Kaptopril posiada dwa zamienniki, które występują w dawkach: 12.5 mg, 25mg i 50 mg. Zaliczamy do nich [1-2]:

• Captopril Jelfa, tabletki;
• Captopril Polfarmex, tabletki.

Klonidyna nie posiada zamienników. Występuje tylko w jednym leku, który jest dopuszczony do obrotu w Polsce, a więc;

•  Iporel, tabletki.

Podsumowanie

Klonidyna i kaptopril to ważne substancje w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Należy je bardzo ostrożnie dawkować, aby uniknąć dość sporej ilości możliwych działań niepożądanych. Dlatego zawsze w razie niepewności co do tych leków powinniśmy skorzystać z porady farmaceuty w aptece.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Czym różnią się diklofenak i ketoprofen?
• Który lek lepiej stosować doustnie przy bólu i stanie zapalnym?
• Czy ketoprofen działa przeciwzapalnie?
• Jakie skutki uboczne mają diklofenak i ketoprofen?
• Jak dawkować ketoprofen i diklofenak bez recepty?
• Który z tych leków jest bezpieczniejszy przy chorobach towarzyszących?

Jak działa diklofenak i ketoprofen?

Obie substancje należą do grupy tzw. niesteroidowych leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych (NLPZ). Oznacza to, że poza działaniem przeciwbólowym (które wykazuje np. paracetamol) mają jeszcze dodatkowe działanie przeciwzapalne, co jeszcze bardziej zmniejsza ból i obrzęki. Mechanizm działania tych związków polega na hamowaniu tworzenia się substancji w naszym organizmie odpowiedzialnych za zapalenie, ból i gorączkę. Czy diklofenak jest szkodliwy? Warto wiedzieć, że stosowanie diklofenaku niesie ze sobą potencjalnie większe ryzyko ze strony układu krążenia (w tym serca) i wątroby, natomiast ketoprofen może silniej oddziaływać negatywnie na przewód pokarmowy i nerki. Dlatego wybór między tymi lekami powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta i jego stanu zdrowia. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat działania i stosowania obu substnacji, to zapraszamy do dalszej części artykułu [1].

Co lepiej stosować doustnie, diklofenak czy ketoprofen? 

Obie substancje jako leki z grupy NLPZ stosowane doustnie mają szereg przeciwwskazań oraz możliwych działań niepożądanych. Nie powinny być stosowane bez kontroli przez pacjentów z niewydolnością wątroby czy nerek, chorobą wrzodową, cierpiących na nadciśnienie czy inne choroby układu krążenia. Ciężka niewydolność nerek stanowi przeciwwskazanie do stosowania wszystkich leków z grupy NLPZ [2].

Diklofenak czy ketoprofen – który wybrać? Z uwagi na mechanizm działania leku oraz małą częstość występowania działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego, u pacjentów z bólem przewlekłym szczególnie przydatny jest diklofenak, choć o leczeniu długotrwałym pacjenta decyduje lekarz. Należy jednak pamiętać, że diklofenak charakteryzuje się ryzykiem dla wątroby, bezpośrednio uszkadzając jej komórki. Jeśli chodzi o serce, to też nie jest idealnie. Wyniki badań wskazują, że stosowanie diklofenaku u pacjentów z chorobami układu krążenia czterokrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych [1,2].

Czy ketonal jest przeciwzapalny? Tak, ketoprofen (substancja czynna Ketonalu) ma silne działanie przeciwzapalne i może być odpowiednim wyborem w leczeniu bólu ze względu na wysoką skuteczność i korzystny profil bezpieczeństwa. W dawce do 200 mg/dobę jest względnie bezpieczny dla przewodu pokarmowego. Może być dobrym wyborem zwłaszcza u pacjentów z ryzykiem sercowo-naczyniowym, którzy przyjmują aspirynę w małych dawkach (np. Acard) [2].

Nie można zatem jednoznacznie określić, która substancja jest lepsza, gdyż wszystko zależy od stanu zdrowia pacjenta, wydolności jego narządów i chorób towarzyszących. A jak wygląda sytuacja w kwestii diklofenaku i ketoprofenu, ale stosowanego miejscowo, np. Ketonal żel czy Voltaren Max?

Który żel przeciwbólowy działa lepiej? 

Diklofenak występuje w składzie wielu popularnych żeli dostępnych bez recepty, np. Voltaren Max, Dicloziaja. Natomiast ketoprofen jest składnikiem produktów wydawanych na receptę lekarską (np. Ketonal żel, Fastum żel), m.in. ze względu na ryzyko cięższych działań niepożądanych. Ketonal żel czy Voltaren – co wybrać? Według przeglądu obejmującego wiele badań dotyczących miejscowo działających leków przeciwzapalnych, diklofenak i ketoprofen charakteryzowały się statystycznie podobną skutecznością, znacznie wyższą od placebo (próby kontrolnej). Zatem oba leki są w przybliżeniu równie skuteczne w łagodzeniu bólu. Używając preparatu do stosowania zewnętrznego należy pamiętać, że mogą powodować reakcje alergiczne zależne od światła (po narażeniu na promienie słoneczne). Dlatego po ich zastosowaniu nie należy wystawiać skóry bezpośrednio na słońce [3].

Jakie są skutki uboczne diklofenaku i ketoprofenu w tabletkach?

Możliwymi najczęstszymi efektami ubocznymi diklofenaku w tabletkach czy kapsułkach są [4]:

• często (1 na 10-100 przypadków): ból i zawroty głowy, nudności, wymioty, biegunka, niestrawność, bóle brzucha, wzdęcia, zmniejszenie apetytu, wysypka, podwyższony poziom enzymów wątrobowych w badaniach krwi;
• rzadko (z częstością 1 do 10000-1000 przypadków): nadwrażliwość na lek, reakcje anafilaktyczne (np. niedociśnienie tętnicze i wstrząs), senność, zawał serca, niewydolność i kołatanie serca, ból w klatce piersiowej (w dużych dawkach i stosowany długotrwale) astma, zapalenie płuc, krwawienia z przewodu pokarmowego, krwawe wymioty, smoliste stolce, choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy (z możliwym krwawieniem), żółtaczka, zaburzenia czynności wątroby, pokrzywka, obrzęki. 

Przy stosowaniu ketoprofenu w tabletkach, z największą częstością mogą pojawić się następujące efekty uboczne [7]:

• bardzo często (powyżej 1 na 10 przypadków): zwiększenie wyników testów czynności wątroby do wartości granicznych;
• często (w 1 na 10-100 przypadków): astenia, złe samopoczucie, niestrawność, nudności, ból brzucha, wymioty. 

Dla wątroby większe ryzyko działań niepożądanych niesie ze sobą stosowanie diklofenaku niż ketoprofenu, natomiast dla nerek i przewodu pokarmowego mniej bezpieczne jest stosowanie ketoprofenu niż diklofenaku [1,4,7].

Jakie są skutki uboczne żelu z ketoprofenem lub diklofenakiem?

Po zastosowaniu żelu z diklofenakiem na skórę, ilość substancji, która ulega wchłonięciu do krążenia ogólnego jest niewielka, dlatego też prawdopodobieństwo wystąpienia ogólnych działań niepożądanych jest niskie. Możliwe efekty uboczne diklofenaku w żelu obejmują najczęściej łagodne i przemijające objawy skórne w miejscu zastosowania [5]:

• często (w 1 do 10-100 przypadków): wysypka, wyprysk, rumień, zapalenie skóry, świąd;
• rzadko (1 do 1000-10000 pacjentów) może dojść do pęcherzykowego zapalenia skóry.

W przypadku stosowania żeli z ketoprofenem obserwowano przypadki miejscowych reakcji skórnych rozprzestrzeniających się na ciele poza miejsce aplikacji produktu leczniczego. Najczęściej zdarzającymi się efektami niepożądanymi są [6]:

• Niezbyt często (1 do 100-1000 przypadków) może wystąpić rumień, świąd, wyprysk, pieczenie w miejscu zastosowania;
• Rzadko  (1 do 1000-10000 przypadków): ciężkie reakcje nadwrażliwości na światło, takie jak wyprysk pęcherzowy lub pryszczykowaty.

Porównanie wskazań postaci doustnych

Wskazaniami do stosowania diklofenaku w postaci doustnej są: ból mięśni, bóle reumatyczne, ból głowy, ból zęba, ostry ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej (ból pleców), bóle menstruacyjne, a także leczenie objawów grypy i przeziębienia, takich jak ból (w tym gardła) i gorączka [4].

Wskazaniem do stosowania ketoprofenu doustnie jest krótkotrwałe objawowe leczenie ostrego bólu o nasileniu lekkim lub umiarkowanym, takiego jak np.: bóle mięśniowe, kostno-stawowe, ból głowy, ból zębów, bolesne miesiączkowanie, ból spowodowany nadwyrężeniami i zwichnięciami [7].

Wskazania do stosowania substancji w żelu

Wskazaniami do stosowania diklofenaku w postaci doustnej są: ból mięśni, bóle reumatyczne, ból głowy, ból zęba, ostry ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej (ból pleców), bóle menstruacyjne, a także leczenie objawów grypy i przeziębienia, takich jak ból (w tym gardła) i gorączka [5].

Wskazaniem do stosowania ketoprofenu doustnie jest krótkotrwałe objawowe leczenie ostrego bólu o nasileniu lekkim lub umiarkowanym, takiego jak np.: bóle mięśniowe, kostno-stawowe, ból głowy, ból zębów, bolesne miesiączkowanie, ból spowodowany nadwyrężeniami i zwichnięciami [8].

Jak dawkować diklofenak i ketoprofen w tabletkach?

Diklofenak tabletki bez recepty są dostępne w różnych dawkach. Zalecane dawkowanie diklofenaku w postaci doustnej u dorosłych i dzieci powyżej 14 lat to jedna kapsułka co 4 do 6 godzin. Nie należy stosować dawki większej niż 75 mg (3 kapsułki 25 mg) w ciągu doby. Diklofenak w tabletkach czy kapsułkach jest przeznaczony do krótkotrwałego leczenia: 5 dni w leczeniu bólu oraz do 3 dni w leczeniu gorączki, bez konsultacji z lekarzem. Czas działania diklofenaku to około 4-5 h [1,4].

W przypadku produktów z ketoprofenem, dorośli i młodzież w wieku powyżej 15 lat powinni dawkować lek w schemacie: 1 kapsułka co 8 godzin. Bez konsultacji z lekarzem nie należy stosować produktu leczniczego dłużej niż przez 5 dni. Kapsułki należy przyjmować podczas posiłków. Można jednocześnie przyjmować leki zobojętniające kwas solny w żołądku, co pozwoli na zmniejszenie ryzyka szkodliwego działania ketoprofenu na przewód pokarmowy. Czas działania ketoprofenu to około 6-8 godzin [1,7].

Jak dawkować diklofenak i ketoprofen w żelu?

Żele z diklofenakiem powinny być stosowane nie dłużej niż 14 dni w przypadku nadwyrężeń i reumatyzmu tkanki miękkiej u osób dorosłych i młodzieży powyżej 14 lat, bez konsultacji z lekarzem. Natomiast w przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów u osób dorosłych preparatów nie należy stosować dłużej niż 21 dni. W przypadku braku poprawy lub nasilenia się objawów, należy skonsultować się z lekarzem po 7 dniach stosowania. Żele w stężeniu substancji czynnej 23,2 mg/g działają 12 godzin i należy je stosować 2 razy na dobę [5,9].

Postaci miejscowe z ketoprofenem stosuje się 1 do 2 razy na dobę, należy nanieść cienką warstwę żelu (pasek żelu o długości od 3 cm do 5 cm) na skórę w obrębie bolesnego miejsca i delikatnie wmasować w celu ułatwienia wchłaniania. Jeśli po 7 dniach stosowania produktu leczniczego objawy nie ustąpią, nasilą się lub pojawią się nowe, pacjent powinien zgłosić się do lekarza. Nie należy stosować leków z ketoprofenem w postaci miejscowej u dzieci w wieku do 15 lat [6].

Który jest bezpieczniejszy – diklofenak czy ketoprofen?

Zarówno diklofenak, jak i ketoprofen, mają pewne ogranicza w stosowaniu u niektórych grup pacjentów. Różnią się także profilami bezpieczeństwa.

Ciąża

Dane z badań wskazują, że stosowanie leków z grupy NLPZ we wczesnym okresie ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poronienia i rozwoju wad rozwojowych serca oraz wytrzewienia jelit u płodu. W przypadku bezwzględnej konieczności stosowania NLPZ w drugim trymestrze ciąży można podawać przede wszystkim ibuprofen lub diklofenak. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy podawać ketoprofenu, chyba że jest to bezwzględnie konieczne [1,7]. Trzeci trymestr ciąży jest przeciwwskazaniem do stosowania wszystkich leków z grupy NLPZ, zatem zarówno diklofenaku jak i ketoprofenu, ze względu na toksyczne działanie na płuca, serce i nerki dziecka. U matki i noworodka stosowanie leków z grupy NLPZ pod koniec ciąży może prowadzić do wydłużenia czasu krwawienia oraz hamowania skurczów macicy, co powoduje opóźnienie lub przedłużanie się porodu [1,4,7].

Karmienie piersią

Diklofenak, podobnie jak inne leki z grupy NLPZ, przenika do mleka kobiecego. Dlatego też leków doustnych z diklofenakiem nie należy stosować podczas karmienia piersią, gdyż istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u niemowlęcia. Ze względu na brak dostępnych danych dotyczących przenikania ketoprofenu do mleka kobiecego, nie zaleca się stosowania produktu leczniczego u kobiet karmiących piersią [4,7]. 

Osoby starsze

U osób w podeszłym wieku konieczne jest zachowanie ostrożności ze względu na zwiększone ryzyko ciężkich działań niepożądanych. Jeśli konieczne jest przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas [4,7].

Choroby nerek

Zaleca się ostrożność podczas stosowania zarówno diklofenaku jak i ketoprofenu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Bardzo ciężka (schyłkowa) niewydolność nerek jest przeciwwskazaniem do stosowania leków z diklofenakiem. Podobnie ciężka niewydolność nerek jest przeciwwskazaniem do stosowania ketoprofenu [4,7].

Choroby wątroby

Leki zawierające diklofenak są przeciwwskazane u pacjentów z niewydolnością wątroby. Zaleca się ostrożność podczas stosowania tych produktów u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby. Ciężka niewydolność wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania zarówno diklofenaku jak i ketoprofenu [4,7]. 

Prowadzenie pojazdów

Pacjenci, u których po zastosowaniu diklofenaku czy ketoprofenu występują zaburzenia widzenia, zawroty głowy, senność, drgawki lub inne zaburzenia dotyczące ośrodkowego układu nerwowego powinni wstrzymać się od kierowania pojazdami lub obsługiwania maszyn podczas leczenia preparatami z tymi substancjami czynnymi [4,7].

Interakcje z alkoholem

Podczas przyjmowania wszystkich leków z grupy NLPZ nie powinno się pić alkoholu ze względu na ryzyko wystąpienia interakcji, prowadzących np. do krwawień z przewodu pokarmowego.

W jakich postaciach występują leki z diklofenakiem i ketoprofenem?

Diklofenak jest zawarty w lekach o różnych postaciach i drogach podania, dostępnych na receptę (np. roztwór do wstrzykiwań, czopki, tabletki/kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, krople do oczu), jak i bez recepty (np. aerozol na skórę, kapsułki, tabletki, krem, żel, roztwór do płukania jamy ustnej i gardła, plastry lecznicze). 

Ketoprofen jest zarejestrowany zarówno w produktach na receptę w wielu postaciach farmaceutycznych i drogach podania (tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu, roztwór do wstrzykiwań, roztwór doustny, aerozol na skórę) jak i bez recepty (tabletki, granulat do sporządzania roztworu doustnego, saszetki, tabletki musujące, granulat powlekany).

Diklofenak i ketoprofen – preparaty i zamienniki

Diklofenak w żelu jest dostępny w kilku stężeniach. Należy pamiętać, że odpowiednikami są tylko produkty o tej samej mocy (stężeniu, zawartości substancji czynnej w jednostce dawkowania). Przykłady leków wraz z ilością substancji czynnej na gram produktu to:

• Diclotica, żel, 10 mg/g;
• Veral, żel, 10 mg/g;
• Dicloziaja, żel, 11,6 mg/g;
• Olfen Max, 20 mg/g;
• Voltaren Max, żel, 23,2 mg/g.

Diklofenak w kapsułkach/tabletkach bez recepty jest dostępny w różnych mocach w następujących produktach:

• Voltaren Acti, tabletki powlekane, 12,5 mg;
• Voltaren Express, kapsułki miękkie, 12,5 mg;
• Voltaren Acti forte, tabletki powlekane, 25 mg;
• Voltaren Express Forte, kapsułki miękkie, 25 mg.

Czy istnieje Ketoprofen żel bez recepty albo jakieś jego zamienniki bez recepty? Ketoprofen w żelu jest dostępny tylko w lekach na receptę. Nie ma Ketonalu w żelu jako zamiennik bez recepty. Zarejestrowane w naszym kraju produkty z tą substancją czynną do miejscowego stosowania na skórę to np.:

• Fastum, żel 25 mg/g;
• Ketoprofenum Fastum, żel 25 mg/g;
• Ultrafastin, 25 mg/g.

Jeśli chodzi o zamienniki Ketonalu bez recepty, to tutaj jest już więcej opcji. Ketoprofen w tabletkach lub w kapsułkach dostępnych bez recepty możemy znaleźć w następujących preparatach:

• Ketonal Active, 50 mg, kapsułki twarde;
• Ketokaps, 25 mg, kapsułki miękkie;
• Ketokaps Max, 50 mg, kapsułki miękkie;
• Ketolek, 50 mg, kapsułki twarde;
• Okitask, 25 mg, tabletki powlekane.

Ketonal Active, kapsułki twarde

O produkcie

• lek przeciwbólowy i przeciwzapalny dostępny bez recepty (OTC); substancja czynna: ketoprofen (NLPZ);
• 1 kapsułka twarda zawiera 50 mg ketoprofenu;
• wskazany w krótkotrwałym, objawowym leczeniu ostrego bólu o nasileniu lekkim do umiarkowanego: bólu mięśni, bólu kostno-stawowego, bólu głowy, bólu zębów, bólu miesiączkowego oraz bólu przy nadwyrężeniach i zwichnięciach;
• dla dorosłych i młodzieży powyżej 15. roku życia; 1 kapsułka co 8 godzin (maksymalnie 3 kapsułki na dobę), podczas posiłku;
• można jednocześnie przyjmować leki zobojętniające kwas solny, aby zmniejszyć ryzyko podrażnienia przewodu pokarmowego;
• bez konsultacji z lekarzem nie należy stosować leku dłużej niż 5 dni;
• opakowania: 10, 20 lub 30 kapsułek.

Ketoprofen o szybszym początku działania (w postaci z lizyną) dostępny jest bez recepty także w saszetkach – Ketonal Sprint (25 mg) oraz Ketonal Sprint Max (50 mg).

Który NLPZ jest najsilniejszy? 

Ogólnie diklofenak i ketoprofen nie różnią się istotnie skutecznością. Oba są zaliczane do silnych leków z grupy NLPZ i mają mocne działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Mają inny wpływ na różne narządy, różny czas działania i częstość dawkowania, stąd można rozróżnić ich cechy, jednak ciężko uznać obiektywnie, która substancja jest lepsza, gdyż to zależy od konkretnego pacjenta, jego ogólnego zdrowia i schorzeń. Przeważnie do długotrwałego stosowania bardziej zalecany jest diklofenak, choć ma gorszy wpływ na wątrobę i układ krążenia (w tym serce) niż ketoprofen. Z kolei ketoprofen może bardziej niż diklofenak uszkadzać nerki i przewód pokarmowy [1-3]. 

Stosowanie odpowiedniej substancji powinno zostać ustalone w oparciu o choroby towarzyszące i stan wydolności narządów konkretnego pacjenta. Wybór, którą substancję pacjent powinien stosować długotrwale należy do lekarza. Preparaty bez recepty są przeznaczone tylko to krótkotrwałego stosowania. Zewnętrznie natomiast dostaniemy bez recepty tylko żele z diklofenakiem. Jednak warto wiedzieć, że gdy mamy wiele chorób towarzyszących czy niewydolność narządów jak nerki czy wątroba, warto stosować preparaty do stosowania miejscowego w formie żelu, a nie doustne tabletki/kapsułki. Wtedy mniej substancji wchłania się do krwi i jest znacznie mniejsze ryzyko niepożądanych działań.

Podsumowanie

Diklofenak i ketoprofen to typowi przedstawiciele popularnej grupy leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Obie omawiane substancje mają silne działanie, choć mają też wiele przeciwwskazań do stosowania oraz charakteryzują się znaczącym ryzykiem działań niepożądanych. Jednak czasem stosowanie tych substancji może być konieczne ze względu na ból jakiego doświadczamy, np. w wyniku kontuzji sportowych czy zwyrodnień stawów. Obie substancje występują w lekach w postaci doustnej i miejscowej, choć ketoprofen w żelu jest dostępny tylko na receptę. Preparaty bez recepty są wskazane jedynie do krótkotrwałego stosowania bez konsultacji lekarskiej. O długotrwałym leczeniu tymi substancjami lub ketoprofenem w żelu decyduje lekarz. Wśród dostępnych bez recepty preparatów doustnych z ketoprofenem znajduje się na przykład Ketonal Active w kapsułkach, przeznaczony do krótkotrwałego leczenia bólu o nasileniu lekkim do umiarkowanego.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy należy stosować leki przeciwkaszlowe?

Kaszel jest fizjologicznym, prawidłowym odruchem o charakterze obronnym, który służy oczyszczeniu dróg oddechowych z nadmiaru wydzieliny, pyłów, gazów czy ciał obcych [1]. W zależności od obecności wydzieliny można wyróżnić dwa rodzaje tego objawu: produktywny (mokry) i bezproduktywny (suchy). Zupełnie inne leki podaje się w przypadku kaszlu mokrego i suchego. W pierwszym przypadku zależy nam na upłynnieniu wydzieliny oraz wsparciu układu oddechowego w pozbyciu się nadmiernego zalegającego śluzu. Podajemy wtedy leki wykrztuśne. 

W kaszlu bezproduktywnym, który jest męczącym i niepożądanym objawem stosowane są leki przeciwkaszlowe, takie jak butamirat czy lewodropropizyna. Najczęstszą przyczyną kaszlu ostrego są ostre zakażenia górnych dróg oddechowych, np. podczas przeziębienia. Wskazania do stosowania tych leków dotyczą wyłącznie ostrego kaszlu (trwającego do 3 tygodni), suchego i uporczywego, zwłaszcza w sytuacji zagrożenia wystąpieniem powikłań, np. obecności przepukliny.  Odruch kaszlowy należy tłumić także po operacjach w obrębie klatki piersiowej, w nowotworach i zranieniach płuc. W przypadku gdy można ustalić chorobę podstawową będącą przyczyną kaszlu, np. astma czy refluks, powinno się leczyć właśnie to schorzenie w pierwszej kolejności [2].

Jak działa lewodropropizyna i butamirat?

Zarówno lewodropropizyna, jak i butamirat są stosowane w kaszlu bezproduktywnym (suchym) i działają przeciwkaszlowo. Leki przeciwkaszlowe można podzielić na takie, które oddziałują bezpośrednio na część mózgu, odpowiadającą za odruch kaszlu (tzw. ośrodkowe) oraz hamujące kaszel na poziomie dróg oddechowych, działające w tchawicy i oskrzelach (tzw. obwodowe).

Wśród leków o działaniu ośrodkowym można wyróżnić opioidowe (np. kodeina, dekstrometorfan) i nieopioidowe, takie jak butamirat. Leki opioidowe mają najsilniejsze działanie przeciwkaszlowe, jednak coraz rzadziej zaleca się ich stosowanie ze względu na działania niepożądane, np. uzależnienie, zmniejszoną zdolność kierowania pojazdami oraz zwiększone ryzyko upadków, zwłaszcza u osób w wieku podeszłym.

Butamirat działa bezpośrednio na część mózgu, odpowiadającą za odruch kaszlu, ale nie ma działania opioidowego, dlatego nie wywołuje przyzwyczajenia ani uzależnienia. Butamirat wykazuje także lekkie działanie rozszerzające oskrzela, co ułatwia oddychanie. Dokładny mechanizm działania butamiratu nie został poznany [3,4]. Silny napad kaszlu jest efektem podrażnienia wrażliwych miejsc błony śluzowej znajdujących się w drogach oddechowych. Lewodropropizyna działa w tchawicy i oskrzelach (obwodowo), zmniejszając przewodzenie impulsów nerwowych, prowadzących do powstawania odruchu kaszlu oraz znosi skurcz oskrzeli. 

Levoprontsyrop, 60 mg/10 ml

Lek dostępny bez recepty

O leku

• lek na suchy kaszel, który hamuje odruch kaszlu;
• działa przeciwkaszlowo, ale nie zaburza oczyszczania śluzu z dróg oddechowych;
• wskazany dla dorosłych i dzieci powyżej 2 lat;
• wiśniowy smak;
• nie wchodzi w interakcje z wieloma innymi lekami stosowanymi w leczeniu chorób układu oddechowego;
• po otwarciu zużyć w ciągu dwóch lat.

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku kaszlu suchego.

Dawkowanie

Zalecane dawkowanie u dorosłych to 10 ml syropu 3 razy na dobę. Dzieci o wadze 10-20 kg powinny przyjmować 3 ml syropu 3 razy na dobę, natomiast u dzieci o wadze 20-30kg zalecana dawka to 5 ml również 3 razy na dobę. Lek powinien być stosowany w 6 godzinnych odstępach niezależnie od wagi i wieku pacjentów. Do leku dołączona jest miarka.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Jakie są skutki skutki uboczne lewodropropizyny i butamiratu?

Butamirat powoduje rzadko (u 0,5-1% pacjentów) senność, zawroty głowy, nudności, biegunkę czy pokrzywkę. Jest bardzo dobrze tolerowany jako lek, stąd może być stosowany nawet u małych dzieci od ukończenia dwóch miesięcy (w kroplach, po przeliczeniu na masę ciała) [1,5].

Częstość występowania działań niepożądanych po zastosowaniu lewodropropizyny określono jako bardzo rzadkie (poniżej jednego na 10 000 przypadków). Efekty uboczne leku dotyczą głównie przewodu pokarmowego i mogą to być m.in.: bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka, senność, złe samopoczucie, zawroty głowy, pokrzywka, rumień, kołatanie serca. Zatem lewodropropizyna może powodować poważniejsze działania niepożądane, choć rzadziej występujące w porównaniu do butamiratu.

Kiedy stosuje się oba leki?

Leki z lewodropropizyną są zazwyczaj wskazane w objawowym leczeniu nieproduktywnego (suchego) kaszlu. Produkty zawierające Butamirat są wskazane w objawowym leczeniu ostrego, nieproduktywnego kaszlu różnego pochodzenia. Zatem wskazania do stosowania obu substancji są zbieżne [4-10].

Jak stosować butamirat i lewodropropizynę?

Lewodropropizynę (np. syrop Levopront) u dorosłych stosuje się trzy razy na dobę po 10 ml w odstępach co najmniej 6 godzin. Syropów z lewodropropizyną nie powinno się stosować w wieku poniżej 2 lat. U dzieci lek podaje się w ilości odpowiadającej masie ciała, zgodnie z informacją w ulotce i na opakowaniu (np. o masie ciała 10-20 kg podaje się 3 ml syropu 3 razy na dobę, a o masie 20-30 kg: 5 ml syropu 3 razy na dobę). Tabletki są przeznaczone dla dzieci o masie ciała powyżej 30 kg. Maksymalny czas trwania leczenia bez konsultacji z lekarzem wynosi 7 dni. Zaleca się stosowanie syropu oraz tabletek pomiędzy posiłkami, na pusty żołądek. Lek powinien zmniejszać kaszel przez okres co najmniej 6 godzin po zażyciu dawki [6,11].

Butamirat również stosuje się trzy razy dziennie u dzieci, natomiast u dorosłych 4 razy na dobę. Zalecany czas stosowania bez konsultacji lekarskiej także wynosi maksymalnie 7 dni. Syropy można stosować u dzieci dopiero od 3 lat. Natomiast krople Sinecod są przeznaczone do stosowania u dzieci po ukończeniu 2. miesiąca życia, jednak z uwzględnieniem, że do 2 lat życia tylko na zlecenie lekarza. Pojedyncza dawka Sinecodu w syropie u dzieci od 3 do 6 lat wynosi 5 ml, u dzieci w wieku 6-12 lat – 10 ml i 15 ml w wieku powyżej 12 lat [5,12,13].

Który lek bezpieczniejszy, lewodropropizyna czy butamirat?

Bezpieczeństwo stosowania lewodropropizyny u kobiet w ciąży nie zostało dokładnie zbadane, dlatego lek jest przeciwwskazany w okresie ciąży i karmienia piersią. W przypadku butamiratu, również nie ma badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej substancji u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Jednak badania na zwierzętach nie wykazały żadnych szkodliwych skutków stosowania substancji dla zdrowia matki lub płodu. Dlatego w okresie ciąży leki z butamiratem mogą być stosowane tylko na zalecenie lekarza w najniższej dawce i jak najkrótszym czasie, kiedy korzyści dla matki są większe niż ryzyko dla dziecka. 

Zarówno lewodropropizyna jak i butamirat w rzadkich przypadkach mogą powodować senność i zawroty głowy, stąd należy zachować szczególną ostrożność przy prowadzeniu pojazdów i obsługiwaniu maszyn po zażyciu leków. W badaniach na zwierzętach wykazano, że lewodropropizyna nie wykazuje interakcji z alkoholem [6]. Niektóre leki z lewodropropizyną zawierają niewielkie ilości etanolu np. Unituss Junior, Adrimax. Leki z butamiratem zazwyczaj również zawierają w składzie niewielkie ilości alkoholu. Brak informacji w dostępnym piśmiennictwie naukowym o interakcjach butamiratu z etanolem.

Dla lewodropropizyny nie stwierdzono konieczności zmian dawek leku u pacjentów w podeszłym wieku ani u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek [6]. Warto jednak zachować ostrożność przy stosowaniu leku u pacjentów starszych oraz cierpiących na ciężką niewydolność nerek. Niektóre leki z lewodropropizyną są przeciwskazane pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby (np. Levofree). W przypadku butamiratu nie wiadomo, czy zaburzenia czynności wątroby lub nerek mają wpływ na jego metabolizm w naszym organizmie. Dlatego warto zachować ostrożność przy stosowaniu leku u pacjentów z niewydolnością tych narządów [6].

Jakie są dostępne postaci leków?

Na rynku obecnie mamy wiele preparatów z lewodropropizyną w postaci syropu, roztworu doustnego lub tabletek (np. Levofree, tabletki, Solvetusan, tabletki). Tabletki działają tak samo jak syrop. Formy te różnią się jedynie komfortem stosowania przez pacjenta. Jedni preferują postaci płynne leków, bo mogą mieć kłopoty z przełykaniem. Inni z kolei powinni stosować tabletki, by uniknąć przyjmowania cukru zawartego w syropie, np. z powodu cukrzycy. Z kolei butamirat jest dostępny w aptekach w licznych preparatach w postaci syropu lub jednego w postaci kropli (Sinecod, krople), co ułatwia stosowanie u niemowląt i małych dzieci.

Jaki syrop zamiast Levoprontu? 

W aptekach możemy znaleźć wiele odpowiedników dla syropu Levopront. Poniżej wymieniono dopuszczone do obrotu aptecznego zamienniki dla Levoprontu wpostaci płynnej:

• Adrimax, syrop;
• Contril, syrop;
• Levodril, syrop;
• Levofree, roztwór doustny;
• Levosol, syrop;
• Pulmopect, syrop;
• Solvetusan, syrop.

Co zamiast Sinecodu?

Butamirat w postaci kropli jest dostępny w polskich aptekach tylko w leku Sinecod, krople. Zamienniki dla Sinecodu, czyli inne leki z butamiratem, w postaci syropu wymieniono poniżej:

• Atussan, syrop;
• Maxipulmon, syrop;
• Natussic, syrop;
• Supremin, syrop;
• Supremin Max, syrop;
• Theraflu Kaszel, syrop;
• Toselix forte, syrop;
• Tussicalin, syrop.

Levopront czy Sinecod – który lepszy?

Oba leki wykazują skuteczność działania w suchym kaszlu u dorosłych i dzieci. Efektywność lewodropropizyny została jednak potwierdzona w większej ilości badań w stosunku do butamiratu. Lewodropropizyna charakteryzuje się skutecznością porównywalną z opioidami, a według niektórych badań pozwala uzyskać szybszą redukcję kaszlu niż dekstrometorfan czy kodeina [14,15]. Badania wykazały, że lewodropropizyna istotnie zmniejsza intensywność i częstotliwość kaszlu oraz nocnych przebudzeń w porównaniu z innymi lekami przeciwkaszlowymi. Zarówno lewodropropizyna jak i butamirat wykazały efektywność w leczeniu kaszlu u pacjentów z nowotworami [15,16]. Nie ma dostępnych badań porównujących bezpośrednio skuteczność działania obu substancji. 

Amerykańskie wytyczne z 2006 r. zalecają stosowanie lewodropropizyny u dorosłych pacjentów z kaszlem z powodu ostrego lub przewlekłego zapalenia oskrzeli w celu krótkotrwałego złagodzenia objawów. Stwierdzono, że lewodropropizyna ma najwyższą skuteczność w łagodzeniu suchego kaszlu towarzyszącego zakażeniom dolnych dróg oddechowych. Również polskie „Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego” z 2016 r. potwierdzają, że w łagodzeniu kaszlu w zakażeniach dolnych dróg oddechowych u dzieci i dorosłych lekiem o udokumentowanym i  bezpiecznym działaniu jest lewodropropizyna [17,18].

Obie substancje są bardzo bezpieczne w stosowaniu. Można obie stosować u małych dzieci (lewodropropizynę od 2 lat, a syropy z butamiratem od 3 lat). Jednak warto wiedzieć, że Sinecod w formie kropli jest dostosowany do podawania dzieciom już po ukończeniu 2. miesiąca życia pod kontrolą lekarza. 

Podsumowanie 

Kaszel jest jednym z najczęstszych objawów, z powodu których pacjenci zgłaszają się do lekarza. Ważne jest określenie przyczyny kaszlu i zawsze należy leczyć chorobę podstawową, która go wywołuje. Najbardziej zalecanym lekiem w przypadku krótkotrwałego, uporczywego, suchego kaszlu jest lewodropropizyna, której skuteczność została dobrze udowodniona w badaniach. Można też sięgnąć po butamirat, szczególnie gdy zachodzi potrzeba leczenia u niemowląt, ze względu na dobry profil bezpieczeństwa leku i możliwość podawania w kroplach. Butamirat wydaje się być również bezpieczniejszy u kobiet w ciąży i karmiących piersią, ale stosowanie go zawsze powinno odbywać się po konsultacji z lekarzem. 

Zarówno lerkanidypina, jak i amlodypina  są substancjami należącymi do antagonistów wapnia (blokery kanału wapniowego). Obydwie substancje są pochodnymi dihydropirydyny III generacji o długim czasie działania. Trzeba jednocześnie pamiętać, że obie substancje są dostępne jedynie z przepisu lekarza, nie wolno więc ich przyjmować czy zmieniać dawki samemu, bez zalecenia lekarza [1,2]. 

Jak działa lerkanidypina i amlodypina?

Lerkanidypina i amlodypina należą do tej samej grupy leków, przez co mają taki sam mechanizm działania w obniżaniu ciśnienia tętniczego krwi. Hamują napływu jonów wapnia do komórek, co umożliwia prawidłowy skurcz mięśni gładkich. Wpływa również na przewodnictwo bodźców w mięśniu sercowym i wydzielanie insuliny przez komórki trzustki. Powoduje to rozszerzenie naczyń krwionośnych, zmniejszenie obwodowego oporu naczyniowego, czyli w konsekwencji obniżenie ciśnienia tętniczego. Lerkanidypina działa słabiej inotropowo ujemnie (osłabienie siły skurczu serca) niż inne pochodne dihydropirydyny, w tym amlodypina. Co więcej, nie powoduje ona odruchowej tachykardii (przyspieszone tempo pracy mięśnia sercowego do ponad 100 uderzeń na minutę) [1,2].

Jakie skutki uboczne ma lerkanidypina i amlodypina?

Oba leki mogą wywoływać wiele różnego rodzaju skutków ubocznych. Lerkanidypina może powodować m.in. bóle głowy, tachykardię, uczucie kołatania serca, obrzęki obwodowe, zawroty głowy, nudności, bóle mięśni, osłabienie, wysypkę, senność itd. Natomiast amlodypina może wywoływać m.in. senność, zawroty głowy, ból głowy, kołatanie serca, nagłe zaczerwienienie twarzy, ból brzucha, nudności, obrzęk okolicy kostek oraz zmęczenie, zmiany nastroju, drętwienie kończyn, zmiany widzenia, niskie ciśnienie tętnicze, problemy z oddychaniem czy zaburzenia erekcji. Obydwa leki mogą także powodować poważne reakcje alergiczne [1,2].

Kiedy stosować lerkanidypinę i amlodypinę?

Obydwa preparaty znajdują przede wszystkim zastosowanie w leczeniu łagodnego lub umiarkowanego nadciśnienia tętniczego u osób dorosłych. Ponadto znajdują one zastosowanie w leczeniu przewlekłej, stabilnej dławicy piersiowej czy zespole Raynauda [1,2].

Dawkowanie lerkanidypiny i amlodypiny

Obydwa preparaty są lekami o długim działaniu, dlatego przyjmuje się je raz dziennie (najlepiej codziennie o stałej porze), np. 15 minut przed śniadaniem. Należy stosować je bezwzględnie zgodnie z zaleceniami lekarza. Z reguły leczenie zaczyna się od 10 mg lerkanidypiny lub 5 mg amlodypiny na dobę. W razie nieskuteczności leczenia lekarz może zdecydować, po pewnym czasie, o zwiększeniu dawek odpowiednio do 20 mg lub 10 mg [1,2].

Bezpieczeństwo lerkanidypiny i amlodypiny 

Lerkanidypina i amlodypina mają pewne ograniczenia w stosowaniu. Są one opisane poniżej.

Ciąża i karmienie piersią 

Zarówno amlodypina, jak i lerkanidypina, w badaniach na zwierzętach wykazały działanie teratogenne lub zabójcze dla płodu. Jednocześnie brak jest odpowiednich badań klinicznych dla tych substancji. W związku z tym nie jest zalecane stosowanie lerkanidypiny lub amlodypiny w ciąży ani w okresie laktacji [1,2].

Prowadzenie pojazdów 

Obydwa preparaty mają niewielki wpływ na prowadzenie maszyn. Mogą one powodować m.in. zawroty głowy, osłabienie, zmęczenie czy senność, dlatego należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tych leków i prowadzenia pojazdów [1,2]. 

Interakcje z alkoholem

Podczas terapii zarówno lerkanidypiną, jak i amlodypiną, nie powinno spożywać się alkoholu, ze względu na jego działanie nadciśnieniowe [1,2].

Stosowanie u seniorów, przy zaburzeniach czynności nerek, lub wątroby

W przypadku seniorów z reguły trzeba specjalnie dostosowywać dawki ze względu na wiek pacjenta (zarówno amlodypina jak i lerkanidypina). W przypadku zaburzeń działania wątroby należy zachować szczególną ostrożność podczas zwiększania dawek, a leczenie zaczynać od najmniejszych dawek amlodypiny lub lerkanidyny. Różne podejście do przyjmowania tych leków jest u chorych cierpiących na niewydolność nerek. Nie ma konieczności dostosowywania dawkowania amlodypiny, ponieważ nie jest ona usuwana podczas dializ. Z kolei podawanie pacjentom podczas hemodializ lerkanidypiny jest przeciwwskazane [1,2].

Lerkanidypina i amlodypina – drogi podania

Obydwa leki podawane są jedynie doustne. Amlodypina występuje pod postacią tabletek, tabletek powlekanych, kapsułek i tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu (w zależności czy amlodypina jest sama czy z dodatkiem innych leków na nadciśnienie i jakich). Z kolei lerkanidypina występuje jedynie jako tabletki powlekane [1,2].

Czym zastąpić amlodypinę?

Oczywiście nie można samemu zmienić substancji czynnej, bez zmiany leczenia zaordynowanego przez lekarza. W aptece można za to dostać zamiennik amlodypiny innego producenta w tej samej postaci leku i w tej samej dawce. Zarejestrowane są m.in.:

• tabletki z amlodypiną – Cardilopin, Agen, Adipine, Aldan, Amlopin, Amlozek, Normidipine czy Norvasc;
• preparaty złożone z amlodypiną i perindoprilem np. Co-Prestarium;
• preparaty złożone z amlodypiną, indapamidem i perindoprilem np. Triplixam,  Co-Amlessa;
• preparaty złożone z amlodypiną i indapamidem np. Tertens-AM;
• preparaty złożone z amlodypiną i lizynoprilem np. Dironorm;
• preparaty złożone z amlodypiną i ramiprylem np. Rimal, Ramizek Combi, Egiramlon;
• preparaty złożone z amlodypiną i bisoprolol np. Sobycombi;
• preparaty złożone z amlodypiną, hydrochlorotiazydem i walsartanem np. Exforge HCT;
• predparaty złożone z amlodypiną i kandesartanem np. Candezek Combi;
• preparaty złożone z amlodypiną i losartanem np. Alortia.

Lerkanidypina – preparaty

W przeciwieństwie do amlodypiny, lerkanidypina występuje samodzielnie w większości preparatów. Są to m.in. Primacor, Lecalpin, Lercan, Kapizen, Karnidin, Lerakta. Istnieje tylko połączenie lerkanidypiny z enalaprilem np. Lercaprel czy Co-Lecalpin. 

Podsumowanie 

Lerkanidypina i amlodypina są lekami z tej samej grupy leków przeciwnadciśnieniowych. Mają więc taki sam mechanizm działania i bardzo dużo podobieństw. Mają jednocześnie i różnice. Amlodypina, w przeciwieństwie do lerkanidypiny (tylko z enalaprilem) występuje w wielu preparatach łączonych z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi. Co więcej, lerkanidypiny nie można podawać pacjentom dializowanym.

Układ krążenia u człowieka można podzielić na dwie części: krążenie duże (systemowe) i małe (płucne). W dużym skrócie można powiedzieć, że krążenie płucne łączy serce i płuca. Zachodzi tu wymiana gazowa, czyli proces, w którym do organizmu dostarczany jest tlen, a odbierany i wydalany dwutlenek węgla. W obiegu płucnym znajdują się żyły i tętnice. Choroba określana jako nadciśnienie płucne dotyczy nieprawidłowości w ciśnieniu tętnicy płucnej, o czym opowiemy więcej w dalszej części artykułu [1,2].

Kiedy mówi się o nadciśnieniu płucnym?

Jeśli mówimy o ciśnieniu płucnym, to poprawniej rzecz ujmując, mamy na myśli ciśnienie w tętnicy płucnej. Średnia wartość ciśnienia mierzona w spoczynku nie powinna przekraczać 20 mm Hg (zwykle około 12-13 mm Hg). Jeśli pomiary wskazują na wyższe wartości, to jest to jedno ze wskazań do diagnozy nadciśnienia płucnego. Jak można zmierzyć to ciśnienie [3]?

Diagnostyka nadciśnienia płucnego

Pomiar ciśnienia płucnego nie jest tak prosty, jak zwykłego ciśnienia tętniczego krwi. To badanie inwazyjne, do którego wykorzystuje się cewnik umieszczony w tętnicy płucnej. Procedura nosi nazwę prawostronnego cewnikowania serca. To badanie niezbędne do postawienia diagnozy, jednak przeprowadza się także inne badania [3].

Do diagnostyki nadciśnienia płucnego wykorzystuje się także badanie echokardiograficzne Doppler. Wiele pacjentów z tą chorobą cierpią na pewien stopień niedomykalności zastawki trójdzielnej, co można określić w tym badaniu. Dodatkowo dzięki echokardiografii można oszacować ciśnienie płucne, jednak jest to pomiar niedokładny i na tej podstawie nie można postawić diagnozy. Jeśli chodzi o inne badania, to pacjent w trakcie diagnostyki zostaje poddany prześwietleniu klatki piersiowej i badaniu EKG [1,3].

Objawy choroby

Jakie objawy prezentuje pacjent cierpiący na nadciśnienie płucne? Nadciśnienie płucne jest chorobą rzadką. Szacuje się, że cierpi na nie około 1% populacji globu. Najczęściej to schorzenie diagnozuje się u osób powyżej 65. roku życia, chociaż to nie znaczy, że młodsze osoby nie mogą zapaść na tę chorobę. [1,2].

Nadciśnienie płucne należy do chorób, które dość ciężko rozpoznać, bo początkowe objawy choroby nie są specyficzne. Na początku rozwoju schorzenia niepokojące objawy pojawiają się zwykle podczas wysiłku. Pacjent skarży się na postępującą duszność podczas wysiłku. W trakcie aktywności fizycznej mogą wystąpić mdłości i wzdęcia brzucha. Zdarzają się także omdlenia. Chorzy cierpią na nadmierne i szybkie męczenie się, nawet podczas wykonywania codziennych czynności. Objawem może być też pojawiająca się duszność, szczególnie podczas leżenia na plecach. Do innych objawów należy wzrost masy ciała spowodowany nadmiernym gromadzeniem się płynów i obrzękami. Może dojść do wystąpienia kołatania serca i krwioplucia. W miarę postępu choroby pojawia się ból w klatce piersiowej podczas aktywności fizycznej, a także chrypka, świszczenie oddechu, duszności, kaszel i częste infekcje dolnych dróg oddechowych. Warto wspomnieć, że często nadciśnienie płucne bywa związane z innymi chorobami serca i płuc, np. przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP). W takich przypadkach objawy mogą być jeszcze bardziej zróżnicowane i charakterystyczne dla wspomnianych chorób [2].

Leczenie nadciśnienia płucnego

Nadciśnienie płucne może być skutecznie kontrolowane przy użyciu farmakoterapii, jednak warto zaznaczyć, że skuteczność prezentowanych leków dotyczy pacjentów ze średnim ciśnieniem w tętnicy płucnej od 25 mm Hg. Jest to wartość nieco wyższa, niż graniczna wartość do diagnozy nadciśnienia płucnego. Jakie leki wykorzystuje się w leczeniu nadciśnienia płucnego [2]?

Schematy leczenia i początkowy wybór leków zależy od wielu czynników, ale najważniejsze jest współwystępowanie chorób sercowo-naczyniowych i pulmonologicznych. Do chorób serca zaliczamy głównie zaburzenia związane z funkcjonowaniem lewej komory serca, ale również chorobę wieńcową, cukrzycę, otyłość i nadciśnienie tętnicze krwi [2].

Pacjenci bez chorób współistniejących

Dobór leków zależy od stopnia rozwoju choroby. W początkowej fazie farmakoterapia polega na doustnym przyjmowaniu antagonistów receptora endoteliny i inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 razem [2].

Antagoniści receptora endoteliny

Jedną z przyczyn wzrostu ciśnienia w tętnicy płucnej jest jej zwężenie. Odpowiada za to między innymi związek, który nazywa się endotelina. Leki należące do tytułowej grupy blokują receptory, czyli miejsca działania endoteliny i w efekcie nie dochodzi do zwężenia, co zmniejsza ciśnienie. Wśród tych leków wyróżniamy 3 substancje czynne. Dostępne produkty handlowe oraz zalecane dawkowanie przedstawiamy w Tabeli 1 [2,4].

Inhibitory fosfodiesterazy typu 5

Za rozkurcz mięśni naczyń krwionośnych odpowiada cGMP (cykliczny guanozylomonofosforan). W tętnicach płucnych znajduje się dużo enzymu, który powoduje rozkład tej substancji (fosfodiesteraza 5, PDE-5). Leki z grupy inhibitorów PDE-5, takie jak sildenafil lub tadalafil blokują ten enzym, wskutek czego ilość cGMP się zwiększa. Tabela 2. przedstawia dawkowanie wspomnianych leków [2].

Leki zwiększające produkcję cGMP

Podobne leki do inhibitorów PDE-5 w kwestii efektu końcowego są leki, które oddziałują na enzymy odpowiedzialne na zwiększenie ilości cGMP. Mechanizm polega tutaj nie na hamowaniu enzymu, który rozkłada cGMP, ale zwiększeniu produkcji tego środka. Tak działa riociguat (Adempas). Z racji podobnego mechanizmu nie można tych leków stosować razem. Dawka początkowa riociguatu wynosi 1 mg 3 razy na dobę, a docelowa to 2,5 mg 3 razy na dobę [2,5].

Co jeśli choroba postępuje?

Jeśli choroba postępuje, to można rozważyć dwa działania. Najczęściej inhibitory PDE-5 stosuje się jako leki I rzutu, a w miarę postępu choroby lub braku efektu zamienia się je na riociguat. Innym rozwiązaniem jest dodanie agonistów receptora prostacykliny. Jest to lek o nazwie seleksipag (Uptravi). Stosuje się go doustnie w dawce 200 µg 2 razy na dobę. Dawka docelowa to maksymalnie 1600 µg 2 razy na dobę [2].

W miarę dalszego postępu choroby do terapii dodaje się analogi prostacyklin podawane dożylnie lub podskórnie. Wyróżniamy tutaj epoprostenol (Veletri) podawany jedynie dożylnie lub treprostinil (Tresuvi, Trepulmix, Remodulin) podawany dożylnie lub podskórnie. W skrajnych przypadkach może być potrzebny przeszczep płuc [2].

Pacjenci z chorobami współistniejącymi

Jeśli pacjent cierpi na choroby współistniejące wymienione wyżej do terapię należy rozpocząć od stosowania doustnych inhibitorów PDE-5 lub antagonistów receptora endoteliny [2].

Test reaktywności tętnic płucnych

Podczas prawostronnego cewnikowania serca można wykonać test reaktywności tętnic płucnych. Polega on na podaniu w formie inhalacji substancji, które rozszerzają naczynia płucne (najczęściej tlenek azotu lub iloprost). Jeśli osiągnie się odpowiedni spadek ciśnienia, to ten typ nadciśnienia płucnego można leczyć z zastosowaniem wysokich dawek blokerów kanałów wapniowych, np. amlodypiny (Normodipine, Agen, Amlozek, Amlopin, Vilpin) lub felodypiny (Plendil) [2].

Terapia dodatkowa w nadciśnieniu płucnym

Nadciśnienie płucne to skomplikowana jednostka chorobowa, dlatego bardzo często pacjent musi stosować także inne leki. Jest to związane z występowaniem chorób współistniejących i indywidualnych wskazań. Są to np. leki przeciwzakrzepowe. Nie ma ich co prawda typowo w schematach farmakoterapii, ale istnieją pewne badania, które wskazują, że u pacjentów z nadciśnieniem płucnym może dochodzić do powstawania zakrzepów w naczyniach płucnych. Decyzja o włączeniu takich leków zależy od decyzji lekarza i sytuacji chorego.

Druga grupa leków włączana ze względu na dodatkowe dolegliwości, to leki diuretyczne. Stosuje się je w przypadku występowania obrzęków i zaburzeń w gospodarce wodno-elektrolitowej. W terapii stosuje się najczęściej diuretyki pętlowe, tiazydowe i antagonistów receptora mineralokortykoidowego. Jeśli pacjent ma dodatkowo nadciśnienie tętnicze krwi, to włącza się leki stosowane w leczeniu tego schorzenia [2].

U pacjentów z nadciśnieniem płucnym często pojawiają się niedobory żelaza i anemia. W takim przypadku leczenie niedoborów żelaza jest wskazane. W niektórych przypadkach włącza się tlenoterapię. Bardzo ważne są również szczepienia ochronne, aby zapobiegać infekcjom dróg oddechowych. Badania dowodzą także, że jeśli jest to możliwe, to pacjent nie powinien porzucać aktywności fizycznej, gdyż umiarkowana aktywności przyczynia się do zmniejszenia objawów choroby [2].

Ile lat żyje się z nadciśnieniem płucnym?

Nadciśnienie płucne to postępująca choroba, na którą nie ma niestety leku powodującego jej wyleczenie. Trudności w leczeniu potęguje także fakt, że nadciśnienie płucne diagnozuje się najczęściej w dużym stopniu rozwoju, co dodatkowo utrudnia leczenie. Oczekiwaną długość życia po diagnozie bardzo trudno określić, bo zależy to od wielu czynników. Niektóre źródła podają wartość około 5 lat, ale istnieją także doniesienia o krótszej jak i dłuższej przeżywalności. Z drugiej strony nie brakuje pacjentów, którzy cierpią na nadciśnienie płucne od urodzenia, a mają 40 lat i stosunkowo dobrze funkcjonują. Natomiast często śmierć następuje w wyniku chorób współistniejących, np. niewydolności serca, która może wyniszczać człowieka przez długi czas. Czasami dochodzi do ostrych zaburzeń, które kończą się nagłą śmiercią. Natomiast pewne jest to, że prawidłowa kontrola terapii i dobór odpowiednich leków przedłużają znacząco życie [2,6].

Gdzie szukać pomocy?

Polskie Stowarzyszenie Osób z Nadciśnieniem Płucnym i Ich Przyjaciół jest grupą wsparcia dla Chorych na Nadciśnienie Płucne i ich rodzin,  pierwszą i jedyną w Polsce organizacją konsolidującą ludzi związanych z tą rzadką chorobą. Stowarzyszenie zostało założone w 2007 roku i zrzesza chorych, ich bliskich, rodziny oraz wszystkich tych, którzy chcą wspierać jego działania. Stowarzyszenie jest członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Nadciśnienia Płucnego (PHA Europe), które zrzesza 40 organizacji z 33 krajów.

Serce to centralny organ układu sercowo-naczyniowego, który jest kluczowy dla życia każdej istoty wielokomórkowej. Jednakże, kiedy mówimy o miokardium, odnosimy się do konkretnego elementu anatomicznego wewnątrz serca.

Serce jest silnie umięśnionym narządem, który znajduje się w klatce piersiowej, pomiędzy płucami. Jest podzielone na cztery komory: prawy przedsionek, lewy przedsionek, prawa komora i lewa komora. Serce odpowiada za pompowanie krwi przez układ krążenia, dostarczając tlenu i składników odżywczych do tkanek oraz usuwając produkty przemiany materii.

Miokardium, czyli mięsień sercowy

Miokardium to warstwa mięśniowa serca, która stanowi większość jego masy. Składa się głównie z komórek mięśniowych zwanych kardiomiocytami. Miokardium jest odpowiedzialne za skurcze serca, które generują siłę potrzebną do pompowania krwi. Ten gęsty mięsień zawiera również naczynia krwionośne, które dostarczają tlen i składniki odżywcze do komórek mięśniowych oraz usuwają produkty przemiany materii. Funkcje miokardium są następujące:

• skurcze serca: miokardium zawiera włókna mięśniowe, które kurczą się synchronicznie, generując siłę potrzebną do napędzania krwi przez układ krążenia;
• przewodzenie impulsów elektrycznych: miokardium zawiera także specjalizowane komórki, które przewodzą impulsy elektryczne potrzebne do regulacji rytmu serca. Te komórki, takie jak włókna Purkinjego, pomagają w utrzymaniu prawidłowego rytmu skurczów serca.

Miokardium, będąc kluczowym składnikiem serca, odgrywa istotną rolę w utrzymaniu zdrowia i funkcji serca. Dlatego też dbanie o zdrowy tryb życia, regularne ćwiczenia fizyczne i odpowiednia dieta są kluczowe dla zapewnienia optymalnego funkcjonowania miokardium i całego serca.

Czym jest zapalenie mięśnia sercowego?

Zapalenie mięśnia sercowego, znane również jako zapalenie mięśnia serca lub miokarditis, jest stanem, w którym w mięśniu sercowym tworzy się stan zapalny.  Istnieje kilka czynników, które mogą przyczynić się do rozwoju zapalenia mięśnia sercowego:

• Zakażenia wirusowe: Najczęstszą przyczyną zapalenia mięśnia sercowego są wirusy, takie jak: koronawirusy, wirus grypy, wirus opryszczki, wirus zapalenia wątroby typu C i HIV. Te wirusy mogą atakować mięsień sercowy, co prowadzi do jego powstania w jego rejonie stanu zapalnego.
• Zakażenia bakteryjne: Rzadziej, zapalenie mięśnia sercowego może być spowodowane zakażeniami bakteryjnymi, takimi jak Chlamydia, Mycoplasma, czy bakterie Streptococcus.
• Zakażenia grzybicze: W niektórych przypadkach, grzyby mogą spowodować zapalenie mięśnia sercowego, zwłaszcza u osób z osłabionym układem odpornościowym.
• Zakażenia pasożytnicze: Niektóre pasożyty mogą również wywołać zapalenie mięśnia sercowego, chociaż jest to rzadsze niż w przypadku zakażeń wirusowych czy bakteryjnych.
• Reakcje autoimmunologiczne: Czasami układ odpornościowy może błędnie zidentyfikować komórki mięśnia sercowego jako obce i zaatakować je, co prowadzi do stanu zapalnego.
• Zatrucia chemiczne: Ekspozycja na niektóre toksyny, jak np. alkohol, kokaina, czy chemikalia, może prowadzić do zapalenia mięśnia sercowego.

Jakie są objawy zapalenia mięśnia sercowego?

Objawy zapalenia mięśnia sercowego mogą być różnorodne i mogą się różnić w zależności od przyczyny, stopnia zaawansowania choroby oraz indywidualnych cech pacjenta. Poniżej znajdują się najczęstsze objawy, na które należy zwrócić uwagę:

• Ból w klatce piersiowej: Może być ostro odczuwalny lub bardziej tępy, przypominający ucisk lub dyskomfort. Niektórzy pacjenci mogą opisywać uczucie ściskania lub ciężkości w klatce piersiowej.
• Problemy z oddychaniem: Pacjenci mogą odczuwać duszność, zwłaszcza podczas wysiłku lub gdy leżą płasko. Może to być związane z osłabieniem mięśnia serca i zmniejszoną zdolnością do pompowania krwi.
• Męczliwość i osłabienie: Zapalenie mięśnia sercowego może prowadzić do ogólnego uczucia zmęczenia i osłabienia, nawet przy wykonywaniu codziennych czynności.
• Kołatanie serca lub nieregularne tętno (arytmia): Niektórzy pacjenci mogą doświadczać silnego kołatania serca lub nieregularnego tętna, co może być spowodowane zaburzeniami rytmu serca.
• Obrzęk kończyn: W zaawansowanych przypadkach, zapalenie mięśnia sercowego może prowadzić do zastoinowej niewydolności serca, co objawia się obrzękiem kończyn, szczególnie kostek i nóg.
• Grypopodobne objawy: Zapalenie mięśnia sercowego może również wiązać się z objawami grypopodobnymi, takimi jak gorączka, bóle mięśni, bóle stawów oraz ogólne złe samopoczucie.

Warto zauważyć, że objawy zapalenia mięśnia sercowego mogą być subtelne lub łatwo mylone z innymi schorzeniami, dlatego ważne jest, aby zawsze skonsultować się z lekarzem w przypadku wystąpienia niepokojących objawów. Zdiagnozowanie zapalenia mięśnia sercowego wymaga zazwyczaj badania lekarskiego, badań laboratoryjnych, takich jak badanie krwi i markerów zapalenia, oraz badań obrazowych, takich jak elektrokardiogram (EKG) czy badanie echokardiograficzne.

Jak leczyć zapalenie mięśnia sercowego?

Leczenie zapalenia mięśnia sercowego zależy głównie od przyczyny choroby, stopnia zaawansowania oraz ewentualnych powikłań. Oto kilka ogólnych strategii terapeutycznych stosowanych w leczeniu zapalenia mięśnia sercowego:

• Leki przeciwzapalne: W przypadku zapalenia mięśnia sercowego o podłożu zapalnym, lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwzapalnych, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) lub kortykosteroidy, aby zmniejszyć stan zapalny i złagodzić objawy.
• Leki przeciwwirusowe lub przeciwbakteryjne: Jeśli zapalenie mięśnia sercowego jest spowodowane zakażeniem wirusowym lub bakteryjnym, lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwwirusowych lub przeciwbakteryjnych w celu zwalczania infekcji.
• Leki przeciwbólowe: W celu złagodzenia bólu związanego z zapaleniem mięśnia sercowego, mogą być zalecane leki przeciwbólowe, takie jak paracetamol lub niesteroidowe leki przeciwzapalne.
• Leki kardioprotekcyjne: W przypadku zapalenia mięśnia sercowego, który prowadzi do osłabienia mięśnia serca lub zaburzeń rytmu serca, lekarz może przepisać leki kardioprotekcyjne, takie jak inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE), beta-blokery lub leki przeciwarytmiczne, aby poprawić funkcję serca.
• Leki immunosupresyjne: Jeśli zapalenie mięśnia sercowego jest spowodowane reakcją autoimmunologiczną, lekarz może przepisać leki immunosupresyjne w celu zmniejszenia aktywności układu odpornościowego i zapobieżenia dalszym uszkodzeniom mięśnia sercowego.
• Odpoczynek i unikanie wysiłku fizycznego: W okresie ostrego zapalenia mięśnia sercowego ważne jest zachowanie spokoju i unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego, aby dać sercu szansę na odpoczynek i regenerację.
• Leczenie szpitalne: W przypadku poważnych przypadków zapalenia mięśnia sercowego, które prowadzą do poważnych objawów, takich jak niewydolność serca, arytmie serca lub zaburzenia przewodzenia, może być konieczne leczenie szpitalne, włączając w to monitorowanie parametrów życiowych i leczenie objawowe.

Ważne jest, aby leczenie zapalenia mięśnia sercowego było dostosowane do indywidualnych potrzeb i okoliczności pacjenta oraz prowadzone pod ścisłą kontrolą lekarza specjalisty. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących zapalenie mięśnia sercowego, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem w celu postawienia diagnozy i rozpoczęcia odpowiedniego leczenia.

Gdzie szukać pomocy?

Istnieje obecnie wiele organizacji pozarządowych, które aktywnie wspierają osoby cierpiące na choroby serca, w tym zapalenie mięśnia sercowego. Jedną z nich ich Europejskie Stowarzyszenie Pacjentów z Chorobami Sercowo-Naczyniowymi „Serce na Banacha”.

Europejskie Stowarzyszenie Pacjentów z Chorobami Sercowo-Naczyniowymi „Serce na Banacha” aktywnie realizuje swoje cele poprzez różnorodne działania o charakterze edukacyjnym, informacyjnym i wspierającym chorych.  Stowarzyszenie angażuje się między innymi w inspirowanie i propagowanie nowoczesnych metod informowania pacjentów o możliwościach zapobiegania chorobom serca, nawiązywanie współpracy z instytucjami medycznymi, wspieranie prac badawczych oraz utrzymywanie kontaktów z innymi organizacjami kardiologicznymi na całym świecie.

Autor: Europejskie Stowarzyszenie Pacjentów z Chorobami Sercowo-Naczyniowymi „Serce na Banacha”

Czy magnez wpływa na pracę serca? Zdecydowanie tak. Magnez wpływa na układ sercowo-naczyniowy w wielu aspektach. Przede wszystkim chroni przed arytmią, nadciśnieniem tętniczym i zawałem serca. Oprócz potasu to jeden z najważniejszych pierwiastków potrzebnych do prawidłowej pracy serca. Magnez to pierwiastek szczególnie istotny dla pobudliwości nerwowo-mięśniowej (działa przeciwnie do wapnia). Zmniejsza pobudliwość mięśnia sercowego, zapobiegając niedoborom tlenu i arytmii. Z tego względu pacjenci często pytają, jaki magnez brać przy nadciśnieniu, jaki magnez wybrać przy kołataniu serca albo po prostu – jaki magnez jest najlepszy. Tego wszystkiego dowiecie się z naszego artykułu. Najpierw dowiedzmy się, do czego może prowadzić jego niedobór [1]. 

Czy niedobór magnezu jest groźny?

Zmniejszenie stężenia tego pierwiastka we krwi nazywane jest hipomagnezemią. Stan ten powoduje „ucieczkę” potasu z komórek, prowadząc do hipokaliemii, czyli obniżenia poziomu potasu. Obniżony poziom magnezu zaburza także syntezę i wydzielanie parathormonu (PTH), wywołując hipokalcemię (niedobór wapnia). To wszystko brzmi zawile i skomplikowanie, ale sedno problemu jest następujące. Hipokaliemia i hipokalcemia powodują zaburzenia pracy serca i objawy przedstawione poniżej [1]. 

Jakie są objawy niedoboru magnezu?

Niedobory magnezu występują stosunkowo często i mogą uwidaczniać się w postaci różnych symptomów. Do najczęstszych objawów niedoboru magnezu należą między innymi:

• ból w klatce piersiowej – z powodu niewystarczającej ilości tego pierwiastka dochodzi do skurczu naczyń krwionośnych. Jeśli skurczą się tętnice wieńcowe, zaopatrujące mięsień sercowy w tlen, pojawia się silny, gniotący ból za mostkiem;
• nadciśnienie tętnicze;
• kołatanie serca – przedwczesne pobudzenia nadkomorowe i komorowe, migotanie przedsionków, a w skrajnych przypadkach częstoskurcz komorowy.

Magnez na serce jest potrzebny. To już wiemy. Ile potrzeba tego pierwiastka, aby najważniejszy narząd naszego organizmu działał poprawnie?

Jaka jest zalecana dawka magnezu na dzień?

Dobowe zapotrzebowanie na magnez zależy od wieku, płci i aktualnego stanu organizmu. Zgodnie z aktualnymi normami zalecane dzienne spożycie (RDA) magnezu dla dorosłych mężczyzn wynosi 420 mg, a dla kobiet 310-320 mg. Wyższe zapotrzebowanie mają dorastające dziewczęta (360 mg, czyli więcej niż dorosłe kobiety) oraz kobiety w ciąży – do 400 mg na dobę [2].

Tymczasem badania epidemiologiczne przeprowadzone w Polsce w ramach Narodowego Programu Zdrowia wykazały, że przeciętne spożycie magnezu wśród dorosłych Polaków wynosi 309 mg na dobę, przy czym mężczyźni przyjmują z dietą średnio 338 mg, a kobiety 279 mg magnezu dziennie. Niedostateczne spożycie tego składnika stwierdzono u ponad połowy osób w wieku 19-64 lata (53%), a w grupie wiekowej powyżej 65 lat problem ten dotyczył aż 70% badanych [2]. Oznacza to, że uwzględniając typową dietę, przeciętny Polak powinien uzupełniać dziennie około 80 mg magnezu, a Polka około 40 mg, aby pokryć zalecane dzienne zapotrzebowanie.

Jaki jest najlepszy magnez na kołatanie serca?

Dostępność preparatów z magnezem jest olbrzymia. Niestety jakość wielu z nich pozostawia sporo do życzenia. Zawsze warto zwrócić uwagę na to, ile jonów magnezowych zawiera dany preparat oraz w postaci jakiego związku występuje. Warto zwrócić uwagę czy jest zarejestrowany jako suplement diety, czy jako lek.

Co do form magnezu – często zdarza się, że tańsze suplementy zawierają w swoim składzie tlenek magnezu. Nie rozpuszcza się on w wodzie, więc jego przyswajalność jest znikoma, a właściwie żadna. Najlepszy magnez powinien mieć postać soli organicznej (np. mleczanu magnezu, jak w leku Magvit B6). To wysoko przyswajalne związki magnezu, tak samo jak chlorek magnezu, który zaliczany jest do związków nieorganicznych.

Warto jednak pamiętać, że sama forma chemiczna to nie wszystko, kluczowe znaczenie ma również to, gdzie w przewodzie pokarmowym magnez zostanie uwolniony. Ze względu na to, że głównym miejscem wchłaniania magnezu jest jelito cienkie (a konkretnie jelito czcze), szczególnie warto zwrócić uwagę na tabletki dojelitowe. Są one pokryte specjalną otoczką, która nie rozpuszcza się w kwaśnym środowisku żołądka, a dopiero w jelicie cienkim, dzięki czemu praktycznie cała dawka magnezu trafia tam, gdzie jego wchłanianie jest najefektywniejsze. Dla porównania, w przypadku zwykłych tabletek powlekanych, do jelita cienkiego dociera zaledwie ok. 16% przyjętej dawki. Dodatkowym atutem tabletek dojelitowych jest to, że nie podrażniają błony śluzowej żołądka, co ma szczególne znaczenie dla osób z problemami żołądkowymi, np. chorobą wrzodową [3,4].

Jaki najlepszy magnez wybrać z apteki?

Preparaty z magnezem na nadciśnienie, kołatanie serca i arytmię nie różnią się zazwyczaj niczym od zwykłych leków czy suplementów z magnezem. Jeśli chodzi o to, jaki magnez przy nadciśnieniu warto wybrać, to należy skupić się na dodatkowych składnikach. Naturalnym środkiem, który w bardzo niewielkim stopniu obniża ciśnienie, jest głóg. Jaki magnez kupić na kołatanie serca? Wśród najpopularniejszych można wyróżnić te przedstawione poniżej.

MAGVIT B6tabletki, 48 mg + 5 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• Formuła Magvit B6 zostałą opracowana tak, aby magnez uwalniał się w miejscu o najwyższej wchłanialności, co pozwala ograniczyć dawkowanie do 2 tabletek na dobę;^1,2,3
• jedna tabletka zawiera 48 mg jonów magnezu (w postaci mleczanu magnezu) oraz 5 mg witaminy B6;
• przeznaczony do uzupełniania niedoborów magnezu i witaminy B6 oraz jako wsparcie w wybranych zaburzeniach pracy serca i mięśni;
• stosowany profilaktycznie m.in. w stanach przewlekłego zmęczenia fizycznego i psychicznego oraz w okresach zwiększonego wysiłku i stresu;
• witamina B6 zwiększa efektywność wchłaniania magnezu o około 40%, dzięki czemu wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu magnezu w organizmie;
• magnez w produkcie Magvit B6 występuje w formie bardzo dobrze przyswajalnej soli organicznej (mleczan magnezu);
• kształt i otoczka tabletki ułatwiają połykanie;
• tabletka dojelitowa łagodna dla żołądka – uwalnia substancje czynne dopiero w jelicie cienkim;
• może być stosowany u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia;
• w przypadku kobiet ciężarnych i karmiących piersią lek może być stosowany wyłącznie w porozumieniu z lekarzem;
• dostępny w opakowaniach po 50 tabletek.

1. A. Jabłecka, K. Korzeniowska, A. Skołuda, A. Cieślewicz; Preparaty magnezu Farmacja Współczesna 2011; 4: 29-32
2. J. Masiakowski, Porównanie uwalniania substancji aktywnych z dwóch wybranych preparatów magnezowych przeprowadzone w farmakopealnych warunkach badania preparatów dojelitowych, Terapia i Leki, 2001/XXI/LI/5
3. przy dawkowaniu 1 raz na dobę 2 tabletki lub 2 razy na dobę 1 tabletka

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest zmęczenie, stres, osteoporoza, nadpobudliwość, niewydolność serca, zaburzenia snu, ból mięśni, niedobór magnezu, niedobór witaminy b6 oraz nadciśnienie tętnicze.

Dawkowanie

Dla osób dorosłych oraz dzieci w wieku 12 lat i powyżej, zalecane dawkowanie w celach profilaktycznych wynosi 2 tabletki raz na dobę lub 1 do 2 tabletek przyjmowanych dwa razy na dobę. Dla młodszych dzieci należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniego dawkowania. W przypadku stosowania leku w celach leczniczych, należy przestrzegać wyłącznie zaleceń lekarza.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Czy warto brać magnez przy nadciśnieniu?

Jeśli zastanawiasz się, jaki magnez przy nadciśnieniu wybrać i czy w ogóle warto go stosować, to już odpowiadamy na pytanie. Niedobory magnezu mogą powodować problemy z pracą serca i podwyższenie ciśnienia krwi. Z tego względu warto dbać o jego prawidłowe stężenie. Jaki magnez stosować przy nadciśnieniu? Najlepiej wybierać tabletki lub kapsułki z formami organicznymi zarejestrowane jako lek. Jeśli stosujesz leki na nadciśnienie, to musisz uważać na potas, który czasami znajduje się w preparatach z magnezem. Przy niektórych jego suplementacja jest wskazana, przy niektórych nie. Omów to z lekarzem lub farmaceutą. Możesz wybrać też magnez z głogiem, który dobrze wpływa na serce, ale pamiętaj, że to nie zastąpi leków na nadciśnienie.

Czy magnez obniża tętno?

Jak zostało już wcześniej powiedziane, niedobory magnezu mogą spowodować kołatanie serca i arytmię. Czy magnez obniża tętno? Nie jest to pierwiastek, który wyraźnie zmniejszy nam szybkość bicia serca, ale jego niedobór może rozregulować pracę narządu, co może objawiać się, np. podwyższonym tętnem. Z tego względu suplementacja magnezu jest odpowiednia dla osób z chorobami sercowo-naczyniowymi oraz chcącymi działać prewencyjnie. A jak dokładnie niedobór magnezu wpływa na pracę serca?

Która z arytmii jest typowa dla niedoboru magnezu?

Niedobór magnezu określany jako hipomagnezemia może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca, w tym migotania przedsionków oraz częstoskurczu komorowego. Te arytmie są wynikiem wpływu magnezu na równowagę elektrolitową i funkcję mięśnia sercowego, ponieważ pierwiastek ten stabilizuje błony komórkowe i wspiera działanie kanałów jonowych. Typowymi objawami mogą być kołatanie serca i przyspieszone bicie serca. Leczenie obejmuje suplementację magnezu, która może znacząco poprawić stan pacjenta [5].

Podsumowanie

Magnez odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu sercowo-naczyniowego, dlatego warto wiedzieć, jaki magnez na kołatanie serca wybrać. Niedobór tego pierwiastka może prowadzić do arytmii, w tym migotania przedsionków, które jest jedną z typowych arytmii związanych z niskim poziomem magnezu. Regularna suplementacja pomaga nie tylko zapobiegać takim problemom, ale również wspierać leczenie nadciśnienia – odpowiedź na pytanie, jaki magnez przy nadciśnieniu wybrać, wskazuje na leki lub suplementy w formie soli organicznych. Choć magnez nie wpływa bezpośrednio na obniżenie tętna, jego niedobór może skutkować zaburzeniami, które zwiększają puls, dlatego warto go stosować także prewencyjnie. Wybierając najlepszy preparat, warto zwrócić uwagę na skład i przyswajalność. Takie formy jak mleczan czy cytrynian będą najbardziej skuteczne. Dzięki właściwej suplementacji można zadbać o serce, unikając poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Wszystkie stresujące się lub żyjące w ciągłym napięciu osoby mają zwiększone zapotrzebowanie na magnez. Magnez pełni szereg ważnych dla organizmu funkcji, a jego niedobór może prowadzić np. do:

• zaburzeń snu;
• rozdrażnienia i zdenerwowania;
• problemów z koncentracją;
• zmęczenia fizycznego i psychicznego.

Objawy niedoboru magnezu są więc podobne do objawów pojawiających się w przypadku nadmiernego stresu. Dlatego mówi się, że magnez ma właściwości hamowania nadmiernej reakcji na stres. Niedobór magnezu powoduje jednocześnie charakterystyczne drżenie powieki czy kończyn [1]. 

Jaki magnez wybrać? Podstawowe zasady

Przy wyborze preparatu magnezu trzeba zwrócić uwagę na kilka rzeczy. Pierwszą z nich jest to, czy dany preparat jest lekiem czy suplementem. Trzeba pamiętać, że suplementy mają niższe dawkowanie, nie leczą chorób i nie są przebadane tak, jak leki. Nie oznacza to, że całkowicie należy je skreślić. W pewnych sytuacjach, kiedy nie jest stwierdzony niedobór magnezu, a pacjent chce jedynie suplementować dodatkowo magnez do diety, mogą być one dobrym pomysłem. W większości przypadków warto jednak wybrać produkty lecznicze.

Kolejnym bardzo ważnym czynnikiem przy wyborze konkretnego preparatu jest to, w jakiej formie soli on występuje. Najlepiej jeżeli będą to dobrze przyswajalne cytryniany, chelaty czy mleczan (np. w leku Magvit B6). Węglan, wodorotlenek czy tlenek magnezu charakteryzują się słabą przyswajalnością, dlatego preparaty zawierające te sole nie powinny być wybierane. Preparat powinien również zawierać witaminę B6, która zwiększa przyswajanie magnezu. Warto przy okazji zwrócić uwagę na ilość magnezu w danym preparacie i porównać je z innymi dostępnymi na rynku. Przy wyborze znaczenie może mieć również postać, w jakiej występuje dany preparat np. w przypadku wrzodów żołądka nie powinno się wybierać tabletek niepowlekanych [2,3].

Dobry magnez na nerwy  – jakie zawiera dodatki?

Produkty lecznicze zawierają najczęściej sam magnez z dodatkiem witaminy B6. W przypadku suplementów można znaleźć inne substancje, które będą wskazane w przypadku problemów ze stresem. Są to np.:

• ashwagandha – skutecznie redukuje poziom napięcia i buduje odporność organizmu na stres, dzięki redukcji poziomu kortyzolu we krwi;
• melisa – jest stosowana w przypadkach stanów lękowych, pobudzenia nerwowego, rozdrażnienia czy kołatania serca na tle nerwowym;
• chmiel – ma działanie uspokajające w przypadku słabego lub umiarkowanego napięcia nerwowego, w bólach głowy na tle nerwowym i podczas okresowych problemów ze snem [1,2).

Dobry magnez – lek. Co kupisz w aptece?

W przypadku stwierdzonych niedoborów magnezu, np. kiedy jest on spowodowany chociażby nadmiernym stresem, warto wybrać magnez w postaci produktu leczniczego. Na rynku jest kilka preparatów, mają one postać różnych soli, w większości dobrze przyswajalnych, jak chociażby cytrynian czy mleczan.

MAGVIT B6tabletki, 48 mg + 5 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• Formuła Magvit B6 zostałą opracowana tak, aby magnez uwalniał się w miejscu o najwyższej wchłanialności, co pozwala ograniczyć dawkowanie do 2 tabletek na dobę;^1,2,3
• jedna tabletka zawiera 48 mg jonów magnezu (w postaci mleczanu magnezu) oraz 5 mg witaminy B6;
• przeznaczony do uzupełniania niedoborów magnezu i witaminy B6 oraz jako wsparcie w wybranych zaburzeniach pracy serca i mięśni;
• stosowany profilaktycznie m.in. w stanach przewlekłego zmęczenia fizycznego i psychicznego oraz w okresach zwiększonego wysiłku i stresu;
• witamina B6 zwiększa efektywność wchłaniania magnezu o około 40%, dzięki czemu wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu magnezu w organizmie;
• magnez w produkcie Magvit B6 występuje w formie bardzo dobrze przyswajalnej soli organicznej (mleczan magnezu);
• kształt i otoczka tabletki ułatwiają połykanie;
• tabletka dojelitowa łagodna dla żołądka – uwalnia substancje czynne dopiero w jelicie cienkim;
• może być stosowany u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia;
• w przypadku kobiet ciężarnych i karmiących piersią lek może być stosowany wyłącznie w porozumieniu z lekarzem;
• dostępny w opakowaniach po 50 tabletek.

1. A. Jabłecka, K. Korzeniowska, A. Skołuda, A. Cieślewicz; Preparaty magnezu Farmacja Współczesna 2011; 4: 29-32
2. J. Masiakowski, Porównanie uwalniania substancji aktywnych z dwóch wybranych preparatów magnezowych przeprowadzone w farmakopealnych warunkach badania preparatów dojelitowych, Terapia i Leki, 2001/XXI/LI/5
3. przy dawkowaniu 1 raz na dobę 2 tabletki lub 2 razy na dobę 1 tabletka

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest zmęczenie, stres, osteoporoza, nadpobudliwość, niewydolność serca, zaburzenia snu, ból mięśni, niedobór magnezu, niedobór witaminy b6 oraz nadciśnienie tętnicze.

Dawkowanie

Dla osób dorosłych oraz dzieci w wieku 12 lat i powyżej, zalecane dawkowanie w celach profilaktycznych wynosi 2 tabletki raz na dobę lub 1 do 2 tabletek przyjmowanych dwa razy na dobę. Dla młodszych dzieci należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniego dawkowania. W przypadku stosowania leku w celach leczniczych, należy przestrzegać wyłącznie zaleceń lekarza.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Magnez na stres – przykładowe suplementy diety 

Magnez można znaleźć również w postaci suplementów diety. Tego typu preparaty sprawdzą się doskonale, jeżeli nie jest stwierdzony niedobór magnezu i pacjent chce jedynie uzupełnić dietę o magnez. Dodatkowo występuje w tej grupie wiele preparatów z dodatkami na stres, jak ashwagandha, melisa czy chmiel.

Podsumowanie

Na rynku dostępnych jest bardzo dużo preparatów zawierających magnez. Większość z nich jest suplementami diety, ale dostępne są również produkty lecznicze. W przypadku stwierdzonych niedoborów magnezu zdecydowanie lepszym wyborem są leki. Przy wyborze preparatu kluczowe jest, w jakiej formie soli on występuje. Należy unikać słabo przyswajalnych tlenku czy węglanu magnezu. Jeżeli magnez ma być suplementowany profilaktycznie, ze względu na przewlekły stres, warto wybrać suplementy diety, które zawierają dodatkowe składniki, takie jak ashwagandha, melisa czy chmiel.