Za co odpowiada witamina B12?

Witamina B12 pełni bardzo istotną rolę w ludzkim organizmie. Wpływa na poprawną pracę układu nerwowego, ochraniając komórki nerwowe. Bierze udział w przekształceniu homocysteiny w metioninę, która jest niezbędna w syntezie DNA, RNA, hormonów, białek i tłuszczy w naszym organizmie. Kolejną kluczową funkcją kobalaminy jest produkcja czerwonych krwinek, dzięki którym do każdej komórki w naszym ciele dostarczany jest tlen [1-3].

Gdzie występuje witamina B12?

Zastanawiasz się, gdzie występuje witamina B12 i czy można ją znaleźć w produktach spożywczych, aby uniknąć stosowania suplementów? Witamina B12 występuje naturalnie w niektórej żywności! Największą zawartość znajdziemy w rybach, mięsie, mleku oraz jajkach. Niestety żadna roślina nie wytwarza kobalaminy. Dlatego osoby zagrożone deficytem to głównie weganie. Z myślą o tych osobach do mleka sojowego i płatków owsianych dodaje się witaminę B12 — jest to przykład żywności funkcjonalnej [2,3].

Do czego prowadzi nadmiar i niedobór witaminy B12? Objawy

Niedobór witaminy B12 powoduje anemię megaloblastyczną. Taki typ niedokrwistości powstaje w wyniku zbyt niskiego spożycia kobalaminy z pożywieniem lub upośledzonego wchłaniania z jelit (anemia złośliwa). Niedobór witaminy B12 może także objawiać się zaburzeniami neurologicznymi, takimi jak: problemy z utrzymaniem równowagi, stany depresyjne czy zaniki pamięci. Jest to związane z uszkodzeniem osłonek mielinowych, które otaczają włókna nerwowe w mózgu i rdzeniu kręgowym.

Nadmiar witaminy B12 na ogół nie jest szkodliwy. Jej nadmiar zostaje wydalony przez nerki z organizmu. Jednak gdy stan nadwyżki trwa zbyt długo, może dojść do zaburzenia pracy nerek [3-4].

Ile witaminy B12 dziennie powinniśmy przyjmować?

Nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, ile witaminy B12 dziennie powinniśmy przyjmować. Zapotrzebowanie na witaminę B12 jest bowiem różne dla osób w różnym wieku i stanie zdrowia. Poniżej znajduje się tabela dziennego zalecanego spożycia witaminy dla osób zdrowych.

Tabela nr 1. Opracowana na podstawie Norm Żywienia dla populacji Polski 2020 [3].

W lekach i suplementach diety z witaminą B12 najczęściej można spotkać ją w postaci cyjanokobalaminy. Jest to łatwiej przyswajalna forma kobalaminy. W organizmie przekształca się do swojej klasycznej postaci [2,5]. Jednak następuje to w ograniczonym stopniu, w związku z tym dawki w suplementach diety są przeważnie wyższe niż normy zawarte w tabelach [6]. W aptekach, w zależności od preparatu można spotkać w różne dawki:

• 700 μg — Olimp B12 MAX;
• 500 μg — Olimp B12 Forte;
• 250 μg — Molekin B12;
• 100 μg — DiaB12;
• 10 μg — Witamina B12 Polfa Łódź, MAX VitaB12;
• 5 μg — Vegevit B12.

Należy pamiętać, żeby dostosować odpowiedni preparat do indywidualnego zapotrzebowania.

Kto jest narażony na niedobór witaminy B12?

Witamina B12 nie występuje w roślinach. W związku z tym <a href="https://leki.pl/poradnik/suplementacja-witamin-i-skladnikow-mineralnych-u-wegan/”>weganie, opierający swoją dietę wyłącznie o rośliny, powinni zadbać o dodatkową suplementację. Niektóre źródła podają, że algi są bogate w kobalaminę. Jest to mylne stwierdzenie, ponieważ występuje tam jej analog, który nie spełnia tych samych funkcji w ludzkim organizmie. Dawkę, jaką należy podawać to 250-300 μg.

Na witaminę B12 powinni zwrócić uwagę także seniorzy. W podeszłym wieku funkcjonowanie układu pokarmowego nieco się zmienia. Może dochodzić do zmniejszenia wydzielania soku żołądkowego oraz atrofii kosmków jelitowych. Te zmiany prowadzą do ograniczenia wchłaniania witaminy B12. Odpowiednia dawka dzienna suplementu diety to 250-500 μg.

Organizm kobiety w ciąży lub karmiącej piersią jest poddany na niedobory witaminowe. W związku z tym warto suplementować witaminę B12 w dawce 100 μg (500 μg dla kobiet niespożywających produktów zwierzęcych). [1,3,7]

Co więcej, niektóre leki mogą ograniczać wchłanianie kobalaminy, tym samym powodować jej deficyt. Należy zachować szczególna ostrożność przy zażywaniu następujących leków:

• Inhibitory pompy protonowej, np.: Polprazol, Nolpaza, IPP.
• Chloramphenicol.
• Antagoniści receptora H2: Famogast.
• Metformina: Formetic, Glucophage, Metformax, Siofor [3,8-9].

Metformina a witamina B12

Istnieje ścisła zależność między metforminą w witaminą B12. Metformina jest lekiem pierwszego rzutu w leczeniu cukrzycy typu II. Badania dowodzą, że obniża ona poziom witaminy B12 w ludzkim organizmie. Mechanizm tego zjawiska nie jest do końca poznany. Jednak najbardziej możliwą hipotezą jest ograniczenie wchłaniania kobalaminy poprzez oddziaływanie metforminy na kanały zależne od wapnia znajdujące się w jelicie krętym. Kanały te biorą udział w procesie wchłaniania kobalaminy z jelit. Dla pacjentów przyjmujących metforminę suplementacja witaminy B12 jest koniecznością. Należy mieć na uwadze fakt, że długi niedobór tej witaminy może skutkować nieodwracalnymi zmianami w mózgu [9-10].

Podsumowanie

Witamina B12 to kluczowy składnik odżywczy niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, głównie układu nerwowego. Jej niedobór może prowadzić do anemii, osłabienia, problemów neurologicznych i zaburzeń koncentracji. Najlepszymi źródłami witaminy B12 są produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak mięso, ryby, jaja i nabiał, dlatego osoby na diecie wegańskiej powinny rozważyć suplementację. Na jej odpowiednie spożycie powinni zwrócić uwagę także seniorzy, kobiety w ciąży i karmiące piersią, jak również pacjenci stosujący niektóre leki, w tym przeciwcukrzycową metforminę.