Jak rozpoznać żylaki u nastolatków? Objawy i sygnały ostrzegawcze

W żyłach kończyn dolnych są zlokalizowane zastawki, które, podobnie jak te w sercu, zapobiegają cofaniu się krwi. Gdy zastawki ulegną osłabieniu lub uszkodzeniu, krew nie może swobodnie przepływać w kierunku serca i zaczyna się cofać oraz gromadzić w żyłach, co nazywa się refluksem żylnym.  Nagromadzona krew powoduje wzrost ciśnienia w naczyniach krwionośnych, co prowadzi do rozszerzania i wydłużania żył, które stają się widoczne jako żylaki kończyn dolnych. Jest to objaw przewlekłej niewydolności żylnej, której mogą towarzyszyć obrzęk, ból, uczucie ciężkości nóg, suchość i świąd skóry, a także skurcze łydek i przebarwienia skóry [1,2].

Żylaki kończyn dolnych – przyczyny

Czynniki ryzyka rozwoju żylaków kończyn dolnych obejmują predyspozycje genetyczne, zaburzenia krążenia, urazy, wrodzone wady naczyń krwionośnych, nadmierną masę ciała, brak aktywności fizycznej, zaparcia, długotrwałe stanie lub siedzenie oraz częste noszenie obuwia na wysokim obcasie [1,2].

Żylaki w młodym wieku – jak je leczyć?

Żylaki kończyn dolnych często są postrzegane jako problem estetyczny, ale brak leczenia może prowadzić do poważniejszych komplikacji, takich jak przewlekła niewydolność żylna, zapalenie żył powierzchownych oraz trudne do leczenia owrzodzeniami żylnymi. Poważnym powikłaniem jest zakrzepica żył głębokich, która polega na tworzeniu zakrzepów krwi w naczyniach krwionośnych kończyn dolnych. Taki zakrzep może się oderwać i przemieścić do innych części ciała, np. do płuc, co może prowadzić do zatoru płucnego – stanu bezpośrednio zagrażającego życiu [1,2].

W lecznictwie stosuje się doustnie takie substancje jak:

• diosmina – naturalny bioflawonoid występujący m.in. w cytrusach, zażywana doustnie chroni naczynia krwionośne, zwiększa ich napięcie, a także zmniejsza rozszerzalność żył i poprawia przepływ krwi [3];
• alfa-escyna – związek saponinowy, stosowana doustnie zmniejsza przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych, łagodzi obrzęki i poprawia krążenie krwi [4];
• rutyna – naturalny flawonoid roślinny, po zażyciu doustnych działa przeciwzapalnie i ochronnie na naczynia krwionośne, zmniejszając ich przepuszczalność i zwiększając elastyczność ścian [5].

Preparaty doustne są zarejestrowane wyłącznie dla osób dorosłych, dlatego ich stosowanie u nastolatków powinno być skonsultowane z lekarzem. Od 12. roku życia można bezpiecznie stosować niektóre produkty do aplikacji na skórę. Mogą one pomóc złagodzić objawy niewydolności żylnej, takie jak ból czy obrzęk [1,2].

Jakie preparaty stosować na żylaki u nastolatków?

Leczenie żylaków kończyn dolnych u nastolatków należy prowadzić pod kontrolą chirurga naczyniowego lub flebologa. Specjalista przeprowadzi badanie fizykalne oraz dopplerowskie USG żył, na podstawie których oceni skalę problemu i dobierze skuteczną metodę terapii.

Leki doustne

Leki doustne stosowane w leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej są przeznaczone dla osób dorosłych, ale w razie potrzeby lekarz może zalecić ich stosowanie u nastolatków. Dla uzyskania kompleksowych efektów terapeutycznych, leczenie może obejmować jednoczesne stosowanie zarówno preparatów doustnych, jak i miejsowych.

Diosminex, tabletki powlekane

O produkcie

• lek bez recepty;
• zawiera zmikronizowaną diosminę;
• wśród najczęstszych działań niepożądanych wymienia się: nudności, bóle brzucha, biegunkę oraz bóle głowy [3];
• na rynku dostępne są inne leki zawierające diosminę, takie jak Dih, Diohespan, Phlebodia.

Aescin, tabletki

O produkcie

• lek bez recepty;
• zawiera – alfa-escynę pozyskiwaną z nasion kasztanowca zwyczajnego;
• najczęstsze skutki uboczne obejmują: nudności, wymioty, biegunkę i bóle brzucha [4].

Venoruton, tabletki

O produkcie

• to lek bez recepty;
• zawiera rutynę;
• typowe działania niepożądane to: bóle żołądka, nudności, bóle głowy i reakcje alergiczne [5].

Leki stosowane miejscowo

Można również stosować miejscowo preparaty zawierające:

• heparynę – lek przeciwzakrzepowy, przeciwzapalny i przeciwobrzękowy, usprawnia krążenie krwi, zmniejsza ryzyko powstawania zakrzepów w naczyniach krwionośnych i redukuje obrzęki [6];
• escynę – zmniejsza obrzęki, łagodzi stan zapalny i poprawia przepływ krwi w drobnych naczyniach krwionośnych [7];
• tribenozyd – ogranicza przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych i zwiększa ich elastyczność [8].

Lioton 1000, żel

O produkcie

• lek bez recepty;
• zawiera heparynę, czyli 
• może być stosowany od 12. roku życia;
• maksymalny czas aplikacji nie powinien przekroczyć 7-14 dni;
• zapewnia efekt chłodzenia;
• formuła ma przyjemny, lawendowy aromat [6];
• dostępne są odpowiedniki, takie jak Heparin Hasco forte, Heparizen Ziaja (są one przeznaczone dla osób dorosłych);

Reparil Gel N, żel

O produkcie

• lek bez recepty;
• zawiera escynę, 
• dodatkowym składnikiem jest działający przeciwbólowo salicylan dietyloaminy;
• może być stosowany od 12. roku życia;
• maksymalny czas kuracji to 1-2 tygodnie [7].

Venożel, żel

O produkcie

• lek bez recepty;
• zawiera escynę i tribenozyd, a także diklofenak sodowy o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym;
• można stosować od 12. roku życia;
• czas trwania terapii bez konsultacji z lekarzem nie powinien przekroczyć 7 dni [8].

Jak zapobiegać powstawaniu żylaków u nastolatków?

Bardzo ważnym aspektem w zapobieganiu rozwojowi żylaków kończyn dolnych zarówno u nastolatków, jak i u osób dorosłych jest odpowiedni styl życia. Należy unikać długotrwałego stania i siedzenia, dbać o regularną aktywność fizyczną oraz wzmacniać mięśnie łydek, które działają jak pompa mięśniowa, wypychająca krew w stronę serca. Kluczowe jest również ograniczenie spożycia soli i zwiększenie ilości błonnika w diecie [1,2].

Jakie są inne metody leczenia żylaków?

Jeśli stosowanie preparatów doustnych i miejscowych oraz zmiana zmiana stylu życia okażą się nieskuteczne, może być konieczne zastosowanie bardziej zaawansowanych terapii mających na celu zamknięcie poszerzonych naczyń krwionośnych. Do technik nieinwazyjnych należą skleroterapia, laseroterapia i ablacja. W przypadku bardziej inwazyjnych zabiegów chirurgicznych można rozważyć flabektomię lub stripping [1,2,10].

Podsumowanie

Żylaki kończyn dolnych mogą pojawić się niemal we wszystkich grupach wiekowych. Warto pamiętać, aby w przypadku zauważenia objawów przewlekłej niewydolności żylnej skonsultować się ze specjalistą. Dzięki temu można zapobiec rozwojowi niewydolności żylnej oraz powikłaniom, jakie może ona powodować.