Szczepionka na krztusiec – dlaczego warto się zaszczepić?

Krztusiec to groźna choroba zakaźna układu oddechowego, wywoływana przez baterię Bordetella pertussis. Choroba przenosi się drogą kropelkową, poprzez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną. Jest to choroba wysoko zaraźliwa, po kontakcie z chorym zakażeniu ulega aż 80% osób. Szczepienie przeciwko krztuścowi stanowi najskuteczniejszą metodę ochrony przed tą niebezpieczną chorobą, dlatego warto poznać dostępne opcje szczepionek.

Początkowo choroba nie daje specyficznych objawów, może pojawić się stan podgorączkowy, nieżyt nosa, ból gardła, czyli klasyczne objawy przeziębienia. Kolejno pojawia się najbardziej charakterystyczny objaw tej choroby — duszący kaszel. Warto wiedzieć, że kaszel po szczepieniu na krztusiec może czasami wystąpić jako łagodna reakcja poszczepienna, ale jest to zjawisko przejściowe i znacznie mniej nasilone niż objawy samej choroby.

Krztusiec jest szczególnie niebezpieczny dla niemowląt, które ze względu na ograniczenia wiekowe, nie mogą jeszcze zostać zaszczepione. W tej grupie wiekowej chorych krztusiec może być chorobą zagrażającą życiu. Duszący, męczący kaszel, utrzymujący się przez długi czas, może dawać liczne powikłania, jak bóle brzucha, przepuklinę, bezdech, niedotlenienie, sinicę [1]. Właśnie dlatego szczepienie w ciąży jest tak istotne dla ochrony najmłodszych.

Jakie szczepionki na krztusiec są dostępne na rynku?

Szczepienie przeciwko krztuścowi znajduje się w obowiązkowym kalendarzu szczepień dla dzieci. Wyróżniamy więc szczepionki podstawowe na krztusiec, które otrzymuje każde dziecko oraz szczepionki podtrzymujące, które mają zapewnić utrzymanie odporności przeciwko tej chorobie. Ile kosztuje szczepionka na krztusiec? To zależy od typu preparatu i grupy pacjentów, dla których jest przeznaczona.

Szczepionki podstawowe

Szczepionka podstawowa DTP przeciwko krztuścowi, błonicy i tężcowi, jest refundowana i obowiązkowa dla wszystkich dzieci po ukończeniu 6. tygodnia życia. Szczepionka przeciwko krztuścowi zawarta jest również w szczepionkach złożonych (5w1 i 6w1), aktualnie często wybieranych przez rodziców. Zawierają ją takie preparaty jak Pentaxim, Hexacima czy Infanrix hexa [2]. Te szczepionki zapewniają kompleksową ochronę przed wieloma chorobami zakaźnymi już od najmłodszych lat życia.

Szczepionki przypominające

Odporność poszczepienna na tę chorobę zmniejsza się wraz z upływem czasu, dlatego tak ważne jest, aby pamiętać o szczepieniu przypominającym, które pozwoli na skuteczną ochronę przeciwko krztuścowi. Dla dorosłych zaleca się szczepienie przypominające co 10 lat. Dostępne na rynku i stosowane aktualnie preparaty przypominające to przede wszystkim Boostrix i Adacel (dostępne również w wersji Boostrix Polio i Adacel Polio, uodparniające dodatkowo przeciwko poliomyelitis). Są to szczepionki skojarzone, przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi [2]. Obydwie szczepionki zawierają bezkomórkowy składnik krztuśca, przeznaczone są dla dzieci powyżej 4. roku życia i dorosłych, jako szczepionki przypominające przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi [2,3,4].

Jaką szczepionkę na krztusiec w ciąży wybrać?

Szczepienie przeciwko krztuścowi jest zalecane kobietom w III trymestrze ciąży (między 27. a 36. tygodniem ciąży). Szczepienie na krztusiec w ciąży zapewnia ochronę przed tą chorobą nie tylko matce, ale także dziecku, które otrzymuje przeciwciała przez łożysko. Dzięki temu ryzyko zachorowania w pierwszych tygodniach życia dziecka, zanim może ono zostać zaszczepione przeciwko tej chorobie, znacznie spada [2]. Wybór odpowiedniej szczepionki dla kobiet w ciąży wymaga konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Szczepionki, które podawane są kobietom w ciąży to dostępne na rynku preparaty przypominające: Boostrix lub Adacel. Zaszczepienie się przeciwko krztuścowi niesie korzyści nie tylko dla kobiety w ciąży, ale przede wszystkim dla dziecka, które przez łożysko otrzyma przeciwciała przeciwko krztuścowi. Z tego też powodu szczepienie przeciwko krztuścowi jest rekomendowane dla kobiet w ciąży. W zaktualizowanej charakterystyce produktu leczniczego obydwu preparatów znajduje się informacja, że mogą one być stosowane u kobiet w ciąży w II i III trymestrze zgodnie z aktualnymi zaleceniami. Są więc bezpieczne do stosowania dla kobiet w ciąży [3,4].

Adacel czy Boostrix w ciąży – która szczepionka jest lepsza?

Wybierając między preparatami Adacel czy Boostrix w ciąży, warto wiedzieć, że obie szczepionki są równie skuteczne i bezpieczne. Boostrix w ciąży jest jedną z najczęściej stosowanych szczepionek przypominających przeciwko krztuścowi, błonicy i tężcowi. Podobnie Adacel charakteryzuje się wysoką skutecznością w budowaniu odporności przeciwko tym chorobom. Ostateczny wybór między tymi preparatami powinien zostać skonsultowany z lekarzem prowadzącym ciążę, który uwzględni indywidualną sytuację pacjentki. Obydwie szczepionki zawierają ten sam zestaw antygenów i zapewniają porównywalny poziom ochrony.

Ile kosztuje szczepionka na krztusiec w ciąży?

Preparaty Adacel i Boostrix są refundowane od października 2024 roku dla kobiet w ciąży między 27. a 36. tygodniem ciąży, są więc bezpłatne dla kobiet w ciąży. O kwalifikacji do bezpłatnego szczepienia decyduje lekarz Podstawowej Opieki Zdrowotnej [5]. Dzięki refundacji kwestia, ile kosztuje szczepionka na krztusiec, nie stanowi już bariery dla kobiet w ciąży, które chcą chronić siebie i swoje dziecko. Poza grupą kobiet w ciąży koszt szczepionki przypominającej dla dorosłych wynosi około 100-150 złotych, w zależności od wybranego preparatu i miejsca zakupu.

Czy może wystąpić kaszel po szczepieniu na krztusiec?

Kaszel po szczepieniu na krztusiec może wystąpić jako jedna z możliwych reakcji poszczepiennych, ale jest to zjawisko rzadkie i przejściowe. Najczęstsze objawy poszczepienne to ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wkłucia, czasem może pojawić się również łagodna gorączka lub ogólne osłabienie. Kaszel po szczepieniu na krztusiec, jeśli wystąpi, jest znacznie łagodniejszy niż kaszel charakterystyczny dla samej choroby i ustępuje zwykle w ciągu kilku dni. W przypadku nasilających się objawów lub przedłużającego się kaszlu po szczepieniu warto skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć inne przyczyny dolegliwości.

Kto jeszcze powinien się zaszczepić?

Kolejną grupą osób, dla których szczepienie na krztusiec jest szczególnie zalecane, są osoby mające częsty kontakt z noworodkami i niemowlętami. A więc są to przede wszystkim rodzice małych dzieci, a także personel medyczny szpitali dziecięcych i oddziałów neonatologicznych. O szczepieniu na krztusiec powinny pomyśleć również osoby, które na co dzień przebywają z pacjentami o obniżonej odporności, którzy ze względu na przeciwwskazania zdrowotne, same nie mogą zostać zaszczepione [2]. Szczepienie w tych grupach tworzy tak zwaną odporność stadną, która chroni najbardziej narażone osoby.

Podsumowanie

Szczepienie na krztusiec należy do szczepień obowiązkowych w kalendarzu szczepień dla dzieci. Odporność poszczepienna zmniejsza się wraz z upływem czasu, dlatego należy pamiętać o przyjmowaniu dawek przypominających szczepionki co 10 lat. Jaką szczepionkę na krztusiec w ciąży wybrać? Szczepienie na krztusiec jest zalecane dla kobiet w ciąży w III trymestrze, a preparaty Boostrix w ciąży i Adacel są równie skuteczne i bezpieczne. Pozwala zapobiec zachorowaniu nie tylko matki, ale także chroni dziecko w pierwszych tygodniach życia przed ciężkim przebiegiem krztuśca i ewentualnymi powikłaniami tej choroby. Ile kosztuje szczepionka na krztusiec dla kobiet w ciąży? Od października 2024 roku preparaty są refundowane. O regularnym szczepieniu przypominającym szczególnie powinny pamiętać osoby mające częsty kontakt z noworodkami i niemowlętami, a także osobami o obniżonej odporności.