Sucha skóra w cukrzycy

Pacjenci często skarżą się na suchą skórę. To nie jedyne powikłanie cukrzycy, ale w ocenie pacjentów bardzo dokuczliwe. Często chorzy używają określeń: mam papierową skórę, ciągnie mnie i czuję mrowienie pod skórą. Gdy pocieram ręce, charakterystycznie „szeleszczą”. Objawy ustępują po posmarowaniu kremem. Jednak na krótko, bo po chwili dłonie i stopy znów są suche, skóra napięta. Inni z kolei skarżą się na uporczywe swędzenie i łuszczenie całego ciała, najczęściej po kąpieli. Aby pozbyć się objawów, używają balsamów kosmetycznych, oliwek lub kremów. Rogowacenie skóry pięt, łokci, kolan to kolejna przypadłość skórna chorych na cukrzycę. Pacjenci szukają pomocy w leczeniu popękanych pięty i palców rąk. Pokazują głębokie bruzdy, wręcz rany na opuszkach. Opisują bolesność pięt, które uniemożliwia chodzenie. Właśnie ten etap jest bardzo niebezpieczny, ponieważ dochodzi do nadkażeń drobnoustrojami. Powstają trudne  do leczenia rany. Sucha skóra w cukrzycy wymaga specjalnej pielęgnacji, aby nie doszło do rozwoju stopy cukrzycowej. Jednak przyczyn suchej skóry w cukrzycy jest więcej.

Sucha skóra w cukrzycy — jakie są jej przyczyny?

Suchość skóry w cukrzycy jest dokuczliwym objawem. Występuje dużo wcześniej, niż zostanie zdiagnozowana choroba. Kłopoty ze skórą pojawiają się wraz z pierwszymi symptomami, czyli:

• zmęczeniem i sennością,
• zaburzeniem koncentracji,
• nadmiernym pragnieniem,
• częstym oddawaniem moczu.

Do tej pory pacjent nie zgłaszał problemów, więc wszystko wskazuje związek z wysokim poziomem cukru we krwi. Przyczyny należy doszukiwać się pogorszeniu ukrwienia skóry z powodu uszkodzeń naczyń krwionośnych (angiopatii i mikroangiopatii) w oraz w zmianach w nerwach obwodowych (neuropatii). Inne przyczyny suchej skóry w cukrzycy, to:

• infekcje naskórka, 
• uszkodzenie kolagenu w skórze właściwej,
• uszkodzenie gruczołów łojowych.

Infekcje naskórka

Naskórek osób chorych na cukrzycę jest podatny na infekcje oraz powikłania. Skutkiem jest po pierwsze utrata ważnej bariery ochronnej, a po drugie wysychanie komórek skóry właściwej. Zniszczony naskórek nie zatrzymuje wody w komórkach, skóra wysycha, a pacjenci odczuwają ściąganie i mrowienie tkanek podskórnych. Infekcje naskórka są częste, ponieważ bakterie chętniej kolonizują się na skórze osoby chorej na cukrzycę. Warto wspomnieć, że zakażenia skórne osób chorych na cukrzycę są trudne do leczenia, ze względu na rosnącą lekooporność i liczne działania niepożądane. 

Uszkodzenia w skórze właściwej

Przyczyną suchej skóry w cukrzycy jest glikacja włókien kolagenowych skóry właściwej. Glikacja jest procesem łączenia glukozy z komórkami organizmu. W wyniku glikacji komórki początkowo tracą swoje właściwości, a później ulegają obumarciu (apoptoza). Glikacja skórnego kolagenu przyspiesza starzenie się skóry. Inny mechanizm związany jest ze stresem oksydacyjnym, powstawaniem wolnych rodników i niszczeniem delikatnych struktur komórkowych. W konsekwencji skóra traci właściwości ochronne. Staje się sucha, łuszczy się i matowieje. 

Uszkodzenia gruczołów łojowych

Sucha skóra w cukrzycy jest także objawem uszkodzenia komórek odpowiadających za utrzymanie właściwego nawodnienia skóry. Gruczoły łojowe, bo o nich mowa, produkują łój (sebum), które pełni ważną rolę dla organizmu. Po pierwsze chroni skórę od zewnątrz przed infekcjami bakteryjnymi i grzybiczymi. Po drugie zatrzymuje wodę wewnątrz i dzięki temu skóra jest nawodniona. Wysoki poziom cukru we krwi niszczy gruczoły łojowe i pozbawia skórę warstwy sebum. Dlatego sucha skóra w cukrzycy wymaga specjalnej pielęgnacji, aby utrzymać właściwe nawodnienie [1].  

Sucha skóra w cukrzycy – jakie ma skutki?

Popękana i sucha skóra w cukrzycy prowadzi do kolejnych problemów,  przede wszystkim nadkażeń bakteryjnych. Rany przyjmują postać przewlekłych owrzodzeń z bruzdami, które sięgają nawet do kości. Najbardziej narażone są nogi pacjenta. W niezabezpieczonej ranie rozwija infekcja bakteryjna lub grzybicza. Dochodzi do destrukcji tkanek miękkich, kości i stawów. Jeśli objawy wystąpią poniżej kostek, nazywają się zespołem stopy cukrzycowej. W tych okolicznościach potrzebne jest specjalistyczne leczenie, a nawet interwencja chirurga, ponieważ u znacznej części chorych jedynym ratunkiem jest amputacja stopy [2].  

Jak pielęgnować skórę u cukrzyka?

Warto dbać o jakość skóry w cukrzycy, aby uchronić się przed zakażeniami i zespołem stopy cukrzycowej. Dbanie o dobrą kondycję skóry to przede wszystkim:

• wyrównanie cukru we krwi,
• właściwa higiena ciała,
• dbanie o skórę stóp,
• stosowanie emolientów,
• ochrona przed urazami.

Pielęgnacja ciała

Pielęgnacja suchej skóry w cukrzycy wymaga regularnych kąpieli w wodzie do 37℃. Gorąca i długa kąpiel niszczy naskórek i dodatkowo wysusza skórę. Najlepiej używaj delikatnych środków myjących przeznaczonych dla alergików. Ostrożnie myj miejsca wrażliwe, czyli fałdy skórne lub ewentualne zaczerwienienia. Do wycierania używaj bawełnianego ręcznika. Osuszaj delikatnie skórę, a zgięcia lub miejsca wrażliwe, posyp talkiem. Po kąpieli natłuść ciało balsamem z emolientami, dzięki temu zapobiegniesz utracie wody. Chroń się przed ostrym słońcem, ponieważ zwiększa suchość skóry w cukrzycy. Ostrożnie używaj:

• termoforów, 
• poduszek elektrycznych,
• plastrów i maści rozgrzewających,
• maści złuszczających. 

Pielęgnacja dłoni

Suchość skóry w cukrzycy występuje także na dłoniach. Dlatego chroń ręce podczas prac domowych. Unikaj kontaktu skóry z detergentami, a najlepiej na czas pracy załóż rękawiczki ochronne. Ponieważ środki chemiczne z proszków do prania i płynów do mycia naczyń zmywają ze skóry warstwę ochronną (sebum), niszczą naskórek i narażają na uszkodzenie. Jak najczęściej stosuj kremy ochronne oraz z dodatkiem mocznika — zatrzymają wodę w skórze właściwej. 

Pielęgnacja stóp 

Szczególnie dotkliwa jest suchość skóry na stopach. Najbardziej pacjent odczuwa w nocy, bo swędzenie i mrowienie przeszkadza w spokojnym śnie. Dlatego higienie stóp poświęć każdego dnia więcej czasu. Najlepiej stosuj poniższą kolejność.

1. Wieczorem umyj stopy i łydki w wodzie o temperaturze do 37℃ z dodatkiem łagodnych środków myjących.
2. Następnie osusz miękkim ręcznikiem, zwłaszcza między palcami.
3. Zastosuj krem z zawartością mocznika do 10%.
4. Gimnastykuj stóp oraz zrób delikatny masaż.
5. Spaceruj, ruszaj się jak najczęściej, zadbaj o wygodne obuwie.

Jeśli na stopach pojawią się nagniotki, odciski lub modzele zwróć się o pomoc do podologa.  Wykonywanie zbiegów na własną rękę jest ryzykowane [3].