Czym jest suchość skóry?

Sucha skóra jest najczęstszym objawem klinicznym chorób dermatologicznych, dotykającym prawie każdego z nas w mniejszym bądź większym stopniu. Charakteryzuje się szorstką, łuszczącą się i pękającą skórą, często z towarzyszącym zaczerwienieniem, utratą elastyczności i świądem. Objawy te są nie tylko niewygodne fizycznie, ale mogą także wpływać negatywnie na naszą psychikę. Bez odpowiedniej pielęgnacji sucha skóra może stać się przewlekłym problemem, prowadzącym do pękania i krwawienia, a to może zwiększyć ryzyko infekcji skóry [1-3].

Utrata wody w skórze i niedobór sebum

Suchość skóry jest schorzeniem spowodowanym przez niedobór wody w warstwie rogowej naskórka. Aby skóra była odpowiednio nawodniona jej wierzchnia warstwa musi zawierać minimum 10% wody — najlepiej od 20% do 35%. Gruczoły łojowe skóry wytwarzają oleistą substancję zwaną sebum, które pomaga chronić zewnętrzną warstwę skóry przed utratą wody. Sebum to złożona mieszanina kwasów tłuszczowych, cukrów, wosków i innych naturalnych substancji chemicznych, które tworzą barierę ochronną przed parowaniem wody. Jeśli czynniki środowiskowe sprzyjają nadmiernej utracie wody oraz ograniczają działanie sebum, skóra staje się przesuszona [3].

Sucha skóra — przyczyny

Głównymi przyczynami suchej skóry są:

REKLAMA
REKLAMA
  • zmniejszona produkcja sebum (często występująca u osób starszych, ponieważ liczba i aktywność gruczołów łojowych w skórze zmniejsza się wraz z wiekiem),
  • utrata obecnego w skórze sebum (spowodowana np. przez zbyt częste mycie rąk, czy stosowanie detergentów, które niszczą ochronną warstwę sebum),
  • warunki środowiskowe zwiększające utratę wody (ekstremalne warunki środowiskowe mogą zniszczyć naturalną barierę ochronną skóry, powodując wzmożone parowanie wody).

Ponadto defekty bariery skórnej mogą towarzyszyć niektórym chorobom, takim jak np.:

  • atopowe zapalenie skóry (AZS),
  • łuszczyca,
  • zaburzenia hormonalne np. niedoczynność tarczycy,
  • cukrzyca [1-3].

Leczenie suchej skóry

Obecnie dysponujemy produktami posiadającymi optymalny zestaw składników, pozwalający skutecznie walczyć z przesuszoną skórą. Stosowanie ich ma na celu złagodzenie skutków utraty wody w skórze oraz odbudowę bariery lipidowej na powierzchni naskórka. Jeżeli defekty bariery skórnej spowodowane są przez obecność innych chorób (np. atopowe zapalenie skóry, łuszczyca), farmakoterapia odbywa się pod kontrolą lekarza [1,3].

Emolienty

Emolienty to preparaty przeznaczone do stosowania zewnętrznego, stanowiące istotny element profilaktyki oraz leczenia wspomagającego wielu chorób dermatologicznych (czytaj także: Pieluszkowe zapalenie skóry — jak sobie z nim poradzić?). Są to emulsje składające się z wody i lipidów, które przywracają prawidłowe uwodnienie komórek, zlokalizowanych w warstwie zrogowaciałej naskórka. Uzupełniają one zawartość środowiska zewnątrzkomórkowego związkami wiążącymi wodę i lipidami. Emolienty posiadają właściwości: 

  • nawilżające,
  • natłuszczające,
  • uelastyczniające skórę [4,5].

Jak wybrać odpowiedni emolient dla suchej skóry?

W aptece dostępnych jest wiele produktów, jednak ważne jest, aby przed wyborem zapoznać się z ich składem, ponieważ to on decyduje o konkretnych właściwościach preparatu. Preparat należy dobrać po uwzględnieniu indywidualnych potrzeb pacjenta, stanu skóry oraz tolerancji leczenia. Kluczowe cechy emolientów to:

  • właściwości okluzyjne, 
  • zawartość humektantów,
  • obecność fizjologicznych lipidów naskórka.

Dzięki temu, że emolienty posiadają właściwości okluzyjne, wytwarzają na powierzchni naskórka „płaszcz” zabezpieczający przed utratą wody poprzez parowanie. Przykładowymi składnikami okluzyjnymi są: wazelina, parafina, glikol propylenowy, alkohole i kwasy tłuszczowe (np. stearylowy, cetylowy), fosfolipidy, lanolina oraz woski.

Humektanty to składniki, które przyciągają cząsteczki wody z głębiej położonych warstw naskórka, wiążą je i utrzymują w obrębie warstwy rogowej. Substancje te należy zawsze stosować ze składnikami okluzyjnymi, aby uniknąć zwiększonej przeznaskórkowej utraty wody. Przykładowymi humektantami są: mocznik, gliceryna, sorbitol, kwas mlekowy oraz kwas hialuronowy.

Fizjologiczne lipidy naskórka (nienasycone kwasy tłuszczowe, cholesterol, skwaleny, sterole, fosfolipidy) uzupełniają niedobory mogące zaistnieć w wielu chorobach dermatologicznych.

Dodatkowo w zależności od stanu skóry, wieku oraz indywidualnych potrzeb preparat może posiadać składniki o dodatkowych właściwościach, np.:

  • przeciwświądowych (np. mentol),
  • przeciwstarzeniowych (np. kolagen, kwas hialuronowy, retinol, witaminy),
  • immunomodulujących (np. beta-glukan),
  • redukujących rozwój bakterii,
  • fotoprotekcyjnych (filtry przeciwsłoneczne) [5].

Emolienty dostępne w aptece

Emolienty dostępne są w wielu postaciach, takich jak kremy, emulsje, balsamy, żele czy szampony (Kosmetyki z CBD. Hit czy kit?). Przykładowe linie kosmetyków dostępne w aptece, które będą pomocne przy suchej skórze to:

  • A-Derma,
  • Allerco,
  • Atoperal,
  • Avène,
  • Balneum,
  • Bioderma Atoderm,
  • Cetaphil,
  • Dermedic Emolient,
  • Ducray,
  • Eloderm,
  • Emolium,
  • Emolliere,
  • Eucerin Atopicontrol,
  • Latopic,
  • Lipikar,
  • Mediderm,
  • Oillan,
  • Pharmaceris Emotopic,
  • Ziaja Med AZS.

Kiedy udać się do lekarza?

Sytuacje wymagające pomocy lekarskiej: 

  • sucha skóra, która nie reaguje na preparaty bez recepty,
  • objawy infekcji, takie jak żółte zabarwienie i pojawienie się ropy,
  • sucha skóra, która pęka i krwawi lub staje się czerwona, opuchnięta i bolesna,
  • występuje silne swędzenie, które zakłóca zdolność do pracy lub snu [3].