Dlaczego papierosy uzależniają?

Uzależnienie od papierosów i wyrobów nikotynowych to bardzo poważny problem. WHO szacuje, że około 25% mężczyzn i 20% kobiet cierpi na ten nałóg. Jednym ze składników papierosów i innych produktów jest nikotyna. To substancja pochodzenia roślinnego, która wykazuje działanie uzależniające. Nikotyna dość szybko oddziałuje na nasz mózg, bo już po około 5 sekundach po inhalacji trafia do ośrodkowego układu nerwowego. Nikotyna stymuluje układ nerwowy i zwiększa uwalnianie przekaźników, np. dopaminy, ale także noradrenaliny, serotoniny lub endorfin. Nagły i duży wyrzut tych substancji wprowadza palącego w stan euforii i dobry nastrój. Niestety po około 2 godzinach poziom nikotyny maleje o połowę i mózg domaga się coraz częstszych i mocniejszych bodźców. To pociąga za sobą uzależnienie i przymus sięgnięcia po kolejny papieros. Oprócz tego dym tytoniowy zawiera mnóstwo substancji niebezpiecznych, które bardzo mocno zwiększają ryzyko zachorowania na nowotwory, np. gardła, przełyku, płuc, żołądka i innych [1].

Czym są plastry antynikotynowe?

Rzucanie palenia to ciężki proces. Nagłe odstawienie papierosów bywa możliwe, ale często zmniejszenie liczby wypalanych papierosów do zera, jeśli ktoś pali 2 lub 3 paczki dziennie, pociąga za sobą komplikacje zdrowotne. Taka osoba staje się rozdrażniona i manifestuje objawy odstawienne, np. przyspieszone bicie serca, nadmierną potliwość, drżenie rąk, trudności z zasypianiem itd. Plastry antynikotynowe są rodzajem Nikotynowej Terapii Zastępczej (NTZ), która pozwala rozsądniej zerwać z nałogiem.

Plastry antynikotynowej to system transdermalny w postaci plastra naklejanego na skórę. Zawiera on nikotynę, która zostaje stopniowo uwalniana do organizmu. Przez to osoba nie odczuwa lub odczuwa w mniejszym stopniu brak papierosów. To fakt, że plastry antynikotynowe nadal dostarczają nikotynę do organizmu. Jednak jej uwalnianie jest kontrolowane i znacznie mniejsze niż z klasycznego papierosa. Dodatkowo pacjent nie jest narażony na działanie czynników toksycznych z dymu tytoniowego [2].

Czy plastry na rzucenie palenia są skuteczne?

Nikotynowa Terapia Zastępcza to skuteczny sposób na rzucenie palenia. Badania pokazują, że stosowanie plastrów antynikotynowych podwaja szansę na zerwanie z nałogiem w porównaniu do prób rzucania bez NTZ. W całym procesie oprócz pomocy farmakologicznej ważne jest także nastawienie pacjenta. Proces rzucania palenia jest trudny, ale osiągalny, aczkolwiek chęć i skupienie na osiągnięciu celu jest bardzo ważne [3].

Jak stosować plastry antynikotynowe?

Podczas rozpoczynania NTZ przy pomocy plastrów antynikotynowych należy zaprzestać palenia papierosów. Jednoczesne stosowanie plastrów i palenie papierosów lub stosowanie innych wyrobów tytoniowych bądź tytoniopodobnych (e-papierosy, tabaka) może prowadzić do braku skuteczności terapii. Plastry nakleja się na nieowłosioną skórę, np. na ramiona, biodra, klatkę piersiową lub plecy. Powinny być to miejsca nienarażone na nadmierne zgięcia, dlatego nie należy przyklejać plastrów w okolicach stawów. Plastrów nie można przyklejać na zranioną skórę lub pokrytą strupami bądź bliznami [4,5].

Skóra w miejscu naklejenia plastra antynikotynowego musi być sucha i czysta. Plaster należy wyjąć z opakowania i oderwać warstwę zabezpieczającą. Następnie należy go niezwłocznie przykleić warstwą klejącą w odpowiednie miejsce. Po naklejeniu zaleca się przyciśnięcie plastra do skóry przez około 15 sekund, aby dobrze przyległ. Po tym procesie należy umyć ręce [4,5].

Jednorazowo można przykleić jedynie jeden plaster. Stosowanie większej ilości jednocześnie jest przeciwwskazane. Plastra nie można ciąć na mniejsze kawałki. Uszkodzony plaster nie powinien zostać przyklejony na skórę, bo może to zaburzać proces uwalniania nikotyny. Dobrze naklejony plaster antynikotynowy jest wodoodporny. Można się z nim myć i uprawiać sport.

Kiedy zmieniać plaster na nowy?

W aptekach znajdziemy dwa rodzaje plastrów antynikotynowych. Pierwszy z nich uwalnia nikotynę przez 24 godziny (NiQuitin Przezroczysty) a drugi przez 16 godzin (Nicorette Invisipatch). Zasady naklejania obu plastrów są identyczne. Należy to zrobić zawsze z rana od razu po przebudzeniu. Klej u niektórych osób może wywołać podrażnienie. W celu zmniejszenia tego ryzyka plastry należy przyklejać zawsze w innym miejscu – nigdy w to samo miejsce.

Zasada usuwania plastrów jest prosta. Jeśli plaster antynikotynowy dostarcza nikotynę do organizmu przez 24 godziny, to zmieniamy go rano (czyli po pełnej dobie). Można je usunąć przed snem, ale stosowanie przez całą dobę skutecznie hamuje poranną potrzebę sięgnięcia po papierosa. Jeśli chodzi o plaster, który uwalnia nikotynę przez 16 godzin, to usuwamy go wieczorem przed snem. Dłuższe trzymanie plastra nie poprawia skuteczności terapii, a zwiększa ryzyko niepowodzenia zerwania z nałogiem i wystąpienia miejscowych działań niepożądanych [4,5].

Co zrobić, jeśli czuję chęć na papierosa?

Jeśli pomimo stosowania plastrów antynikotynowych czujesz potrzebę sięgnięcia po papierosa, to i tak nie powinieneś tego robić. Być może wybrałeś plaster o zbyt małej dawce. Wtedy należy zmienić plaster na mocniejszy. Jeśli dawka dobrana jest odpowiednio, a nadal odczuwasz potrzebę palenia, to możesz sięgnąć jedynie po inne produkty dedykowane NTZ, np. spray, tabletki do ssania lub gumy do żucia [2].

Jakie plastry na rzucenie palenia wybrać?

Znamy już dwa produkty w formie plastrów do rzucania palenia. Które z nich wybrać? Niektóre badania pokazują, że plastry z systemem 24-godzinnego uwalniania nikotyny zapewniają wyższe jej stężenie w organizmie pacjenta. Dodatkowo lepiej redukują poranną potrzebę sięgnięcia po papierosa. Mogą być one lepsze dla osób z cięższym nałogiem. Natomiast oba produkty wydają się być dobre i skuteczne. Kluczowy jest dobór odpowiedniej dawki.

Nicorette Invisipatch, plastry transdermalne

O produkcie:

• lek dostępny bez recepty;
• wygodna forma aplikacji jako plaster do naklejenia na ciało;
• skuteczna forma, która pomaga zerwać z nałogiem;
• występuje w trzech różnych dawkach, dlatego łatwo dobrać odpowiednią wersję do stopnia nałogu;
• opakowanie zawiera 7 plastrów, które starczą na tydzień;
• uwalnianie nikotyny przez 16 godzin, co może być korzystniejsze dla osób z problemami z bezsennością przy stosowaniu plastrów.

NiQuitin Przezroczysty, plastry transdermalne

O produkcie:

• lek dostępny bez recepty;
• wygodna forma aplikacji jako plaster do naklejenia na ciało;
• skuteczna forma, która pomaga zerwać z nałogiem;
• występuje w trzech różnych dawkach, dlatego łatwo dobrać odpowiednią wersję do stopnia nałogu;
• opakowanie zawiera 7 plastrów, które starczą na tydzień;
• uwalnianie nikotyny przez 24 godziny, co może być korzystniejsze dla osób z poranną potrzebą zapalenia papierosa.

Jak dobrać dawkę plastrów antynikotynowych?

Plastry Niquitin występują w trzech stopniach, podobnie jak Nicorette. Stopień 1. zapewnia największe uwalnianie nikotyny, a 3. najmniejsze. Jeśli palisz więcej niż 10 papierosów dziennie, to powinieneś rozpocząć terapię od stopnia 1. Po 6 tygodniach zaleca się przejście na stopień 2., które powinieneś używać przez 2 tygodnie. Po tym okresie należy stosować plastry o stopniu 3. przez ostatnie 2 tygodnie i przerwać terapię [4,5].

Jeśli palisz mniej niż 10 papierosów dziennie, to zasady są podobne, z tym że powinno się rozpocząć terapię od stopnia 2. Po 6 tygodniach należy zmniejszyć intensywność plastra na stopień 3., który powinno się stosować ostatnie 2 tygodnie. Zwykle bez konsultacji lekarskiej terapia nie powinna przekraczać 10 tygodni. Dokładne dawkowanie przedstawiono w Tabeli 1 [4,5].

Czy plastry na rzucanie palenia są bezpieczne?

Plastry antynikotynowe to bezpieczna i skuteczna forma zerwania z nałogiem, jednak jak każdy lek mają pewne działania niepożądane. Najczęściej pacjent może doświadczyć podrażnień w miejscu naklejenia. Najczęściej wymieniane działania niepożądane to również ból głowy, kości i mięśni, tachykardia, wzmożona potliwość, bezsenność. Wynikają one z działania nikotyny. W przypadku bólu głowy wskazane może być zmniejszenie dawki plastra. Jeśli pacjent boryka się z bezsennością, to pomocne może okazać się usuwanie plastra na noc [4,5].

Plastry nie powinny być stosowane przez kobiety w ciąży, a także przez osoby po świeżo przebytym zawale lub udarze (do 2 tygodni). Poważne zaburzenia rytmu serca to także przeciwwskazanie do stosowania plastrów [4,5].

Podsumowanie

Plastry antynikotynowe będą dobrym rozwiązaniem i pomogą w zerwaniu z nałogiem. Są proste w aplikacji, gdyż wymagają jedynie codziennej zmiany plastra. Podział na stopnie umożliwia dobranie odpowiedniej wersji. Terapia powinna trwać od 10 do 12 tygodni. Osoby palące duże ilości papierosów powinny rozpocząć od stopnia 1., a następnie powoli schodzić aż do stopnia 3. Jeśli nałóg nie jest intensywny, to terapię rozpoczyna się od stopnia 2. Czy plastry na rzucenie palenia są skuteczne? Tak. Ważne, aby w trakcie terapii od razu zrezygnować z papierosów. Jeśli stosujesz wysoką dawkę plastra i nadal odczuwasz potrzebę palenia, to powinieneś wdrożyć dodatkowe rozwiązanie z Nikotynowej Terapii Zastępczej, np. gumy do żucia, pastylki do ssania lub aerozole.