Jakie substancje znajdują się w lekach przeciwbólowych?

Za działanie każdego leku odpowiada tzw. substancja czynna, czyli substancja chemiczna wchodząca w skład leku, która podana pacjentowi wywołuje u niego efekt terapeutyczny. Gdybyśmy spojrzeli na listę substancji o działaniu przeciwbólowym, znaleźlibyśmy na niej: paracetamol (np. Apap, Paracetamol Farmina, Paracetamol Hasco, Efferalgan), ibuprofen (np. Ibuprom, Ibum, Ibufen, Nurofen), kwas acetylosalicylowy (np. Polopiryna S, Aspirin), metamizol (np. Pyralgina), deksketoprofen (np. Dexak), ketoprofen (np. Ketonal Active, Ketolek), meloksykam (np. Opokan, Mel), diklofenak (np. Voltaren) i wiele, wiele innych.

Warto podkreślić, że od wielu już lat największą popularnością zarówno wśród pacjentów jak i producentów leków, cieszą się preparaty zawierające w składzie ibuprofen i paracetamol. Według Rejestru Produktów Leczniczych dopuszczonych do sprzedaży na terenie Polski jest kilkaset produktów z paracetamolem lub ibuprofenem, które są dostępne na receptę lub bez recepty. Z czego zatem wynika tak ogromna popularność ibuprofenu i paracetamolu? Czym się charakteryzują i czy któregoś z nich możemy uznać za króla kategorii przeciwbólowej i przeciwgorączkowej? Paracetamol czy ibuprofen – co jest lepsze w konkretnych sytuacjach?

Jak działa paracetamol i czy paracetamol jest przeciwzapalny?

Paracetamol jest lekiem znanym od ponad 100 lat. Jednak popularność zaczął zyskiwać od lat 50. XX w., a szczególnie po stwierdzeniu związku między stosowaniem kwasu acetylosalicylowego jako leku przeciwgorączkowego u dzieci z chorobami wirusowymi a występowaniem zespołu Reye’a. Dziś paracetamol to jedna z najczęściej wybieranych substancji przeciwbólowych, dostępna w wielu postaciach – od tabletek po zawiesiny dla dzieci.

Czy paracetamol jest przeciwbólowy? Tak, wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Jednak czy paracetamol jest przeciwzapalny? Nie – nie posiada charakterystycznego dla innych leków przeciwbólowych (w tym ibuprofenu) działania przeciwzapalnego. Co istotne, paracetamol hamuje biosyntezę prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym, ale nie hamuje syntezy prostaglandyn w zmienionych zapalnie tkankach obwodowych. A co za tym idzie, nie uszkadza np. przewodu pokarmowego, co czyni go bezpieczniejszym wyborem dla osób z wrażliwym żołądkiem. Zasadniczo nie wywołuje również tzw. astmy aspirynopochodnej i nie wpływa na agregację płytek krwi.

Paracetamol jest lekiem powszechnie stosowanym w leczeniu bólów o małym i umiarkowanym nasileniu różnego pochodzenia, takich jak: bóle głowy, zębów, mięśni, kości i stawów czy bolesne miesiączkowanie. Stosowany jest także jako lek przeciwgorączkowy. Paracetamol na ból brzucha również jest często wybierany, ponieważ nie drażni błony śluzowej żołądka. Leki dostępne w aptekach zawierają w składzie tylko paracetamol (np. Paracetamol Biofarm, Apap, Efferalgan) lub połączenia z innymi substancjami, np. kodeiną (np. Antidol), pseudoefedryną (np. Theraflu Zatoki, Tabcin Trend) lub fenylefryną (np. Febrisan, Vicks Antigrip).

Paracetamol szybko wchłania się w przewodzie pokarmowym i jego działanie możemy zauważyć w przypadku tabletki już po 30 min. Zawiesiny wchłaniają się szybciej – czasem już po 15-20 minutach. Szybkość wchłaniania zmniejsza się w przypadku przyjmowania paracetamolu wraz z posiłkiem. Paracetamol może być stosowany doustnie w postaci tabletek, tabletek musujących, kapsułek, granulatów czy zawiesin, doodbytniczo w postaci czopków oraz dożylnie.

Ile wziąć paracetamolu, aby szybko pozbyć się bólu?

Dawkowanie paracetamolu zależy od wskazania oraz wieku i stanu pacjenta. U dorosłych nie wolno stosować więcej niż 4 g paracetamolu na dobę, w przypadku długotrwałego stosowania nie więcej niż 2,5 g. U dzieci od 6. do 12. roku życia nie wolno stosować więcej niż 2 g paracetamolu na dobę. U dzieci dawkę ustala się w zależności od masy ciała. Najczęściej stosuje się jednorazową dawkę 10-15 mg/kg m.c. (masy ciała), co 4-6 godzin. Nie należy jednak przekraczać dawki 60 mg/kg m.c. na dobę. Paracetamol można stosować od 1. dnia życia, jednak u najmniejszych dzieci wprowadzanie wszystkich leków warto skonsultować z lekarzem.

Jak podać dziecku lek? Podawanie zawiesiny dziecku jest dość proste, zwłaszcza jeśli do opakowania dołączono strzykawkę z miarką. W przypadku czopków dawkę należy dobierać tak, aby była możliwie najbliżej rekomendowanej, ale żeby nie przekraczać maksymalnego jednorazowego podania. Występowanie czopków w określonych dawkach (50 mg, 80 mg, 125 mg 150 mg, 250 mg, 300 mg, 500 mg) sprawia, że dawkę można indywidualnie dostosować — stąd dzielenie czopków jest niezalecane.

Jak działa ibuprofen i kiedy go stosować?

A jak to wygląda w przypadku ibuprofenu? Ibuprofen jest lekiem o trochę krótszej historii stosowania niż opisany powyżej paracetamol. Wprowadzono go do leczenia “dopiero” w 1962 r. Należy do bardzo obszernej grupy leków nazywanych w skrócie NLPZ (Niesteroidowe Leki Przeciwzapalne) i cieszy się bardzo dużą popularnością wśród pacjentów. Porównując ibuprofen i paracetamol, warto zwrócić uwagę na kluczowe różnice w ich działaniu.

Czy ibuprofen na ból głowy lub przeziębienie to dobry wybór? Zdecydowanie tak. Ibuprofen podobnie jak paracetamol wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Znaczącą cechą tej substancji jest dodatkowe działanie przeciwzapalne, które wykorzystuje się w leczeniu dolegliwości o podłożu zapalnym. Dlatego ibuprofen czy paracetamol na przeziębienie? Jeśli towarzyszy mu stan zapalny gardła czy zatok, ibuprofen może być skuteczniejszy. Ibuprofen, podobnie jak paracetamol hamuje syntezę prostaglandyn — jednak w odróżnieniu od tego pierwszego, w całym organizmie. Z tego powodu przewlekłe stosowanie powoduje, że błona śluzowa przewodu pokarmowego nie jest wystarczająco chroniona. Dlatego stosowanie produktów z grupy NLPZ-ów (np. ibuprofen) może powodować wystąpienie działań niepożądanych, np.: krwawienia i owrzodzenia przewodu pokarmowego. Ponadto ibuprofen odwracalnie hamuje agregację płytek krwi, przez co chwilowo zmniejsza się jej krzepliwość.

Ibuprofen wskazany jest do stosowania w bólach o różnej etiologii o nasileniu słabym do umiarkowanego, w tym: bóle głowy, bóle zębów, bóle mięśniowe, bóle okolicy lędźwiowo-krzyżowej, bóle kostne i stawowe, bolesne miesiączkowanie czy gorączka (między innymi w przebiegu grypy, przeziębienia lub innych chorób zakaźnych). Leki dostępne w aptekach zawierają w składzie tylko ibuprofen (np. Ibuprom, Nurofen, Ibufen, Ibum) lub połączenia z innymi substancjami, np. pseudoefedryną (np. Ibuprom Zatoki, Metafen Zatoki) czy paracetamolem (np. Metafen).

Po podaniu doustnym ibuprofen wchłania się szybko i dobrze z przewodu pokarmowego, częściowo w żołądku, a częściowo w jelicie cienkim. Początek działania w leczeniu doraźnym występuje po ok. 30 minutach w przypadku tabletek, a w przypadku zawiesin doustnych nawet po 15 min. Ibuprofen występuje w postaci doustnych tabletek, kapsułek, kapsułek do żucia, proszków czy zawiesin, doodbytniczo w postaci czopków, a także w formach zewnętrznych.

Jak stosować ibuprofen u dzieci i dorosłych?

Dawkowanie ibuprofenu zależy od wskazania oraz wieku i stanu pacjenta. U dorosłych nie wolno stosować więcej niż 1,2 g ibuprofenu na dobę. Zwykle podaje się 400 mg 3 razy na dobę lub 600 mg 2 razy na dobę. U dzieci, podobnie jak w przypadku paracetamolu dawkę zawsze przeliczamy na masę ciała. Dawka jednorazowa to 7-10 mg/kg m.c. (masy ciała), maksymalna dawka dobowa to 30 mg/kg m.c. Lek podajemy maksymalnie 3-4 razy na dobę, czyli co 6 lub 8 godzin. Ibuprofen można podawać niemowlętom, które skończyły 3 miesiące. Podobnie jak w przypadku czopków z paracetamolem, ibuprofen występuje w określonych dawkach (60 mg, 125 mg, 200 mg). Sposób ustalania dawki przeprowadza się w analogiczny sposób. Ważne jest, aby czopków z ibuprofenem nie stosować u dzieci w wieku poniżej 3. miesiąca życia i wadze poniżej 6 kg. Czopków również nie należy dzielić.

Czy można łączyć ibuprofen i paracetamol naprzemiennie?

Czy można mieszać paracetamol i ibuprofen? Stosowanie paracetamolu i ibuprofenu naprzemiennie, aby złagodzić ból lub obniżyć gorączkę, może być skuteczną strategią, ale wymaga dokładnego przestrzegania odpowiednich zasad i dawkowania. Zasady co do dawkowania są podobne. Nie należy przekraczać maksymalnych dawek jednorazowych, tak jak w przypadku leków stosowanych pojedynczo. Musisz pamiętać o maksymalnej jednorazowej dawce 400 mg ibuprofenu i 1000 mg paracetamolu.

Natomiast bez recepty nie ma dostępnych leków z paracetamolem i ibuprofenem w takiej dawce. Istnieje Metafen, który ma te dwie substancje (w 1 tabletce 200 mg ibuprofenu i 325 mg paracetamolu). W takiej sytuacji stosuje się zwykle 2 tabletki 3 razy na dobę. Badania wykazują, że takie połączenie jest silniejsze w zbijaniu gorączki niż sam paracetamol. Co do działania przeciwbólowego to nie zaobserwowano znaczących różnic [8]. Paracetamol a ibuprofen podawane razem mogą być szczególnie pomocne w uporczywej gorączce u dzieci, gdy jeden lek nie przynosi wystarczającej ulgi.

Paracetamol na ból brzucha – kiedy jest lepszym wyborem?

Jeśli odczuwasz ból brzucha i nie jesteś pewien jego przyczyny, bezpieczniejszym wyborem jest paracetamol. Paracetamol na ból brzucha sprawdza się lepiej niż ibuprofen, ponieważ nie drażni błony śluzowej żołądka. Ibuprofen należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) i może podrażniać błonę śluzową żołądka, co pogorszy ból w przypadku wrzodów, nadżerek czy stanów zapalnych przewodu pokarmowego. W takich sytuacjach ibuprofen może nawet nasilić dolegliwości, prowadząc do zgagi czy krwawień.

Jednak w przypadku bólu miesiączkowego oba leki są równie skuteczne, ponieważ nie wpływają negatywnie na układ pokarmowy w tym kontekście. Kluczowe jest stosowanie odpowiednich dawek, ponieważ zarówno paracetamol, jak i ibuprofen w niewystarczających ilościach mogą nie przynieść ulgi. Paracetamol vs ibuprofen – w przypadku bólu brzucha o nieznanej przyczynie zawsze wybieraj paracetamol. W razie wątpliwości, zwłaszcza jeśli ból brzucha jest silny i nie ustępuje, warto skonsultować się z lekarzem.

Paracetamol czy ibuprofen na przeziębienie i ból gardła?

Wybór między paracetamolem a ibuprofenem przy bólu gardła nie ma decydującego znaczenia, ponieważ oba leki działają przeciwbólowo i przeciwgorączkowo. Jednak paracetamol czy ibuprofen na przeziębienie – co lepiej wybrać? Ibuprofen dodatkowo wykazuje działanie przeciwzapalne, co może nieco złagodzić stan zapalny w gardle i zatokach, ale nie eliminuje przyczyny infekcji – jedynie łagodzi objawy.

Paracetamol będzie równie skuteczny w uśmierzaniu bólu gardła i obniżaniu gorączki, a przy tym jest delikatniejszy dla żołądka. Dlatego jeśli masz wrażliwy układ pokarmowy lub przyjmujesz leki na żołądek, paracetamol może być lepszym wyborem. Z kolei ibuprofen na przeziębienie z silnym stanem zapalnym gardła czy zatok może przynieść szybszą ulgę dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym. Wybór zależy od indywidualnych preferencji oraz ewentualnych przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku przeziębienia z gorączką można również rozważyć naprzemienne stosowanie ibuprofen i paracetamol, przestrzegając odpowiednich odstępów czasowych i maksymalnych dawek dobowych.

Podsumowanie – paracetamol vs ibuprofen

Na początku mogło się wydawać, że wybór najlepszego leku na ból i gorączkę nie będzie trudny. Ale czy na pewno? Analizując poszczególne właściwości i dawkowanie można dojść do wniosku, że na wybór właściwego leku ma wpływ wiele czynników. Są to m.in.: stan zdrowia, wiek czy nawet waga pacjenta. I to właśnie tymi czynnikami powinni się kierować pacjenci przy wyborze najodpowiedniejszego dla nich leku.

Paracetamol a ibuprofen – oba leki mają swoje miejsce w domowej apteczce. Paracetamol sprawdzi się lepiej przy bólu brzucha i u osób z problemami żołądkowymi, ponieważ nie jest przeciwzapalny i nie drażni przewodu pokarmowego. Ibuprofen natomiast będzie skuteczniejszy przy stanach zapalnych, takich jak ból gardła, zapalenie zatok czy bóle stawów. Można również stosować ibuprofen i paracetamol naprzemiennie, szczególnie w przypadku uporczywej gorączki czy silnego bólu, pamiętając o zachowaniu odpowiednich odstępów czasowych i maksymalnych dawek dobowych. Paracetamol czy ibuprofen na przeziębienie? Oba są skuteczne, ale ibuprofen może przynieść dodatkową ulgę dzięki działaniu przeciwzapalnemu. Ostateczny wybór powinien uwzględniać indywidualne potrzeby i stan zdrowia pacjenta.