Lewodropropizyna i butamirat to substancje przeciwkaszlowe, stosowane w tzw. suchym kaszlu. Są składnikami czynnymi wielu leków dostępnych bez recepty najczęściej w postaci syropu, np. Levopront (lewodropropizyna) czy Sinecod (butamirat). Leki te różnią się między innymi mechanizmem działania czy wiekiem, od którego mogą być stosowane. Zatem który lek przeciwkaszlowy jest lepszy? Levopront czy Sinecod? Który z nich wybrać? Zapraszamy do lektury. 

Kiedy należy stosować leki przeciwkaszlowe?

Kaszel jest fizjologicznym, prawidłowym odruchem o charakterze obronnym, który służy oczyszczeniu dróg oddechowych z nadmiaru wydzieliny, pyłów, gazów czy ciał obcych [1]. W zależności od obecności wydzieliny można wyróżnić dwa rodzaje tego objawu: produktywny (mokry) i bezproduktywny (suchy). Zupełnie inne leki podaje się w przypadku kaszlu mokrego i suchego. W pierwszym przypadku zależy nam na upłynnieniu wydzieliny oraz wsparciu układu oddechowego w pozbyciu się nadmiernego zalegającego śluzu. Podajemy wtedy leki wykrztuśne. 

W kaszlu bezproduktywnym, który jest męczącym i niepożądanym objawem stosowane są leki przeciwkaszlowe, takie jak butamirat czy lewodropropizyna. Najczęstszą przyczyną kaszlu ostrego są ostre zakażenia górnych dróg oddechowych, np. podczas przeziębienia. Wskazania do stosowania tych leków dotyczą wyłącznie ostrego kaszlu (trwającego do 3 tygodni), suchego i uporczywego, zwłaszcza w sytuacji zagrożenia wystąpieniem powikłań, np. obecności przepukliny.  Odruch kaszlowy należy tłumić także po operacjach w obrębie klatki piersiowej, w nowotworach i zranieniach płuc. W przypadku gdy można ustalić chorobę podstawową będącą przyczyną kaszlu, np. astma czy refluks, powinno się leczyć właśnie to schorzenie w pierwszej kolejności [2].

Jak działa lewodropropizyna i butamirat?

Zarówno lewodropropizyna, jak i butamirat są stosowane w kaszlu bezproduktywnym (suchym) i działają przeciwkaszlowo. Leki przeciwkaszlowe można podzielić na takie, które oddziałują bezpośrednio na część mózgu, odpowiadającą za odruch kaszlu (tzw. ośrodkowe) oraz hamujące kaszel na poziomie dróg oddechowych, działające w tchawicy i oskrzelach (tzw. obwodowe).

Wśród leków o działaniu ośrodkowym można wyróżnić opioidowe (np. kodeina, dekstrometorfan) i nieopioidowe, takie jak butamirat. Leki opioidowe mają najsilniejsze działanie przeciwkaszlowe, jednak coraz rzadziej zaleca się ich stosowanie ze względu na działania niepożądane, np. uzależnienie, zmniejszoną zdolność kierowania pojazdami oraz zwiększone ryzyko upadków, zwłaszcza u osób w wieku podeszłym.

Butamirat działa bezpośrednio na część mózgu, odpowiadającą za odruch kaszlu, ale nie ma działania opioidowego, dlatego nie wywołuje przyzwyczajenia ani uzależnienia. Butamirat wykazuje także lekkie działanie rozszerzające oskrzela, co ułatwia oddychanie. Dokładny mechanizm działania butamiratu nie został poznany [3,4]. Silny napad kaszlu jest efektem podrażnienia wrażliwych miejsc błony śluzowej znajdujących się w drogach oddechowych. Lewodropropizyna działa w tchawicy i oskrzelach (obwodowo), zmniejszając przewodzenie impulsów nerwowych, prowadzących do powstawania odruchu kaszlu oraz znosi skurcz oskrzeli. 

Levoprontsyrop, 60 mg/10 ml

Lek dostępny bez recepty

O leku

• lek na suchy kaszel, który hamuje odruch kaszlu;
• działa przeciwkaszlowo, ale nie zaburza oczyszczania śluzu z dróg oddechowych;
• wskazany dla dorosłych i dzieci powyżej 2 lat;
• wiśniowy smak;
• nie wchodzi w interakcje z wieloma innymi lekami stosowanymi w leczeniu chorób układu oddechowego;
• po otwarciu zużyć w ciągu dwóch lat.

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest kaszel suchy, zapalenie gardła, krztusiec, kaszel oraz zapalenie krtani.

Skład

Do substancji czynnych zawartych w produkcie należą lewodropropizyna.

Dawkowanie

Zalecane dawkowanie u dorosłych to 10 ml syropu 3 razy na dobę. Dzieci o wadze 10-20 kg powinny przyjmować 3 ml syropu 3 razy na dobę, natomiast u dzieci o wadze 20-30kg zalecana dawka to 5 ml również 3 razy na dobę. Lek powinien być stosowany w 6 godzinnych odstępach niezależnie od wagi i wieku pacjentów. Do leku dołączona jest miarka.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Jakie są skutki skutki uboczne lewodropropizyny i butamiratu?

Butamirat powoduje rzadko (u 0,5-1% pacjentów) senność, zawroty głowy, nudności, biegunkę czy pokrzywkę. Jest bardzo dobrze tolerowany jako lek, stąd może być stosowany nawet u małych dzieci od ukończenia dwóch miesięcy (w kroplach, po przeliczeniu na masę ciała) [1,5].

Częstość występowania działań niepożądanych po zastosowaniu lewodropropizyny określono jako bardzo rzadkie (poniżej jednego na 10 000 przypadków). Efekty uboczne leku dotyczą głównie przewodu pokarmowego i mogą to być m.in.: bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka, senność, złe samopoczucie, zawroty głowy, pokrzywka, rumień, kołatanie serca. Zatem lewodropropizyna może powodować poważniejsze działania niepożądane, choć rzadziej występujące w porównaniu do butamiratu.

Kiedy stosuje się oba leki?

Leki z lewodropropizyną są zazwyczaj wskazane w objawowym leczeniu nieproduktywnego (suchego) kaszlu. Produkty zawierające Butamirat są wskazane w objawowym leczeniu ostrego, nieproduktywnego kaszlu różnego pochodzenia. Zatem wskazania do stosowania obu substancji są zbieżne [4-10].

Jak stosować butamirat i lewodropropizynę?

Lewodropropizynę (np. syrop Levopront) u dorosłych stosuje się trzy razy na dobę po 10 ml w odstępach co najmniej 6 godzin. Syropów z lewodropropizyną nie powinno się stosować w wieku poniżej 2 lat. U dzieci lek podaje się w ilości odpowiadającej masie ciała, zgodnie z informacją w ulotce i na opakowaniu (np. o masie ciała 10-20 kg podaje się 3 ml syropu 3 razy na dobę, a o masie 20-30 kg: 5 ml syropu 3 razy na dobę). Tabletki są przeznaczone dla dzieci o masie ciała powyżej 30 kg. Maksymalny czas trwania leczenia bez konsultacji z lekarzem wynosi 7 dni. Zaleca się stosowanie syropu oraz tabletek pomiędzy posiłkami, na pusty żołądek. Lek powinien zmniejszać kaszel przez okres co najmniej 6 godzin po zażyciu dawki [6,11].

Butamirat również stosuje się trzy razy dziennie u dzieci, natomiast u dorosłych 4 razy na dobę. Zalecany czas stosowania bez konsultacji lekarskiej także wynosi maksymalnie 7 dni. Syropy można stosować u dzieci dopiero od 3 lat. Natomiast krople Sinecod są przeznaczone do stosowania u dzieci po ukończeniu 2. miesiąca życia, jednak z uwzględnieniem, że do 2 lat życia tylko na zlecenie lekarza. Pojedyncza dawka Sinecodu w syropie u dzieci od 3 do 6 lat wynosi 5 ml, u dzieci w wieku 6-12 lat – 10 ml i 15 ml w wieku powyżej 12 lat [5,12,13].

Który lek bezpieczniejszy, lewodropropizyna czy butamirat?

Bezpieczeństwo stosowania lewodropropizyny u kobiet w ciąży nie zostało dokładnie zbadane, dlatego lek jest przeciwwskazany w okresie ciąży i karmienia piersią. W przypadku butamiratu, również nie ma badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej substancji u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Jednak badania na zwierzętach nie wykazały żadnych szkodliwych skutków stosowania substancji dla zdrowia matki lub płodu. Dlatego w okresie ciąży leki z butamiratem mogą być stosowane tylko na zalecenie lekarza w najniższej dawce i jak najkrótszym czasie, kiedy korzyści dla matki są większe niż ryzyko dla dziecka. 

Zarówno lewodropropizyna jak i butamirat w rzadkich przypadkach mogą powodować senność i zawroty głowy, stąd należy zachować szczególną ostrożność przy prowadzeniu pojazdów i obsługiwaniu maszyn po zażyciu leków. W badaniach na zwierzętach wykazano, że lewodropropizyna nie wykazuje interakcji z alkoholem [6]. Niektóre leki z lewodropropizyną zawierają niewielkie ilości etanolu np. Unituss Junior, Adrimax. Leki z butamiratem zazwyczaj również zawierają w składzie niewielkie ilości alkoholu. Brak informacji w dostępnym piśmiennictwie naukowym o interakcjach butamiratu z etanolem.

Dla lewodropropizyny nie stwierdzono konieczności zmian dawek leku u pacjentów w podeszłym wieku ani u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek [6]. Warto jednak zachować ostrożność przy stosowaniu leku u pacjentów starszych oraz cierpiących na ciężką niewydolność nerek. Niektóre leki z lewodropropizyną są przeciwskazane pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby (np. Levofree). W przypadku butamiratu nie wiadomo, czy zaburzenia czynności wątroby lub nerek mają wpływ na jego metabolizm w naszym organizmie. Dlatego warto zachować ostrożność przy stosowaniu leku u pacjentów z niewydolnością tych narządów [6].

Jakie są dostępne postaci leków?

Na rynku obecnie mamy wiele preparatów z lewodropropizyną w postaci syropu, roztworu doustnego lub tabletek (np. Levofree, tabletki, Solvetusan, tabletki). Tabletki działają tak samo jak syrop. Formy te różnią się jedynie komfortem stosowania przez pacjenta. Jedni preferują postaci płynne leków, bo mogą mieć kłopoty z przełykaniem. Inni z kolei powinni stosować tabletki, by uniknąć przyjmowania cukru zawartego w syropie, np. z powodu cukrzycy. Z kolei butamirat jest dostępny w aptekach w licznych preparatach w postaci syropu lub jednego w postaci kropli (Sinecod, krople), co ułatwia stosowanie u niemowląt i małych dzieci.

Jaki syrop zamiast Levoprontu? 

W aptekach możemy znaleźć wiele odpowiedników dla syropu Levopront. Poniżej wymieniono dopuszczone do obrotu aptecznego zamienniki dla Levoprontu wpostaci płynnej:

• Adrimax, syrop;
• Contril, syrop;
• Levodril, syrop;
• Levofree, roztwór doustny;
• Levosol, syrop;
• Pulmopect, syrop;
• Solvetusan, syrop.

Co zamiast Sinecodu?

Butamirat w postaci kropli jest dostępny w polskich aptekach tylko w leku Sinecod, krople. Zamienniki dla Sinecodu, czyli inne leki z butamiratem, w postaci syropu wymieniono poniżej:

• Atussan, syrop;
• Maxipulmon, syrop;
• Natussic, syrop;
• Supremin, syrop;
• Supremin Max, syrop;
• Theraflu Kaszel, syrop;
• Toselix forte, syrop;
• Tussicalin, syrop.

Levopront czy Sinecod – który lepszy?

Oba leki wykazują skuteczność działania w suchym kaszlu u dorosłych i dzieci. Efektywność lewodropropizyny została jednak potwierdzona w większej ilości badań w stosunku do butamiratu. Lewodropropizyna charakteryzuje się skutecznością porównywalną z opioidami, a według niektórych badań pozwala uzyskać szybszą redukcję kaszlu niż dekstrometorfan czy kodeina [14,15]. Badania wykazały, że lewodropropizyna istotnie zmniejsza intensywność i częstotliwość kaszlu oraz nocnych przebudzeń w porównaniu z innymi lekami przeciwkaszlowymi. Zarówno lewodropropizyna jak i butamirat wykazały efektywność w leczeniu kaszlu u pacjentów z nowotworami [15,16]. Nie ma dostępnych badań porównujących bezpośrednio skuteczność działania obu substancji. 

Amerykańskie wytyczne z 2006 r. zalecają stosowanie lewodropropizyny u dorosłych pacjentów z kaszlem z powodu ostrego lub przewlekłego zapalenia oskrzeli w celu krótkotrwałego złagodzenia objawów. Stwierdzono, że lewodropropizyna ma najwyższą skuteczność w łagodzeniu suchego kaszlu towarzyszącego zakażeniom dolnych dróg oddechowych. Również polskie „Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego” z 2016 r. potwierdzają, że w łagodzeniu kaszlu w zakażeniach dolnych dróg oddechowych u dzieci i dorosłych lekiem o udokumentowanym i  bezpiecznym działaniu jest lewodropropizyna [17,18].

Obie substancje są bardzo bezpieczne w stosowaniu. Można obie stosować u małych dzieci (lewodropropizynę od 2 lat, a syropy z butamiratem od 3 lat). Jednak warto wiedzieć, że Sinecod w formie kropli jest dostosowany do podawania dzieciom już po ukończeniu 2. miesiąca życia pod kontrolą lekarza. 

Podsumowanie 

Kaszel jest jednym z najczęstszych objawów, z powodu których pacjenci zgłaszają się do lekarza. Ważne jest określenie przyczyny kaszlu i zawsze należy leczyć chorobę podstawową, która go wywołuje. Najbardziej zalecanym lekiem w przypadku krótkotrwałego, uporczywego, suchego kaszlu jest lewodropropizyna, której skuteczność została dobrze udowodniona w badaniach. Można też sięgnąć po butamirat, szczególnie gdy zachodzi potrzeba leczenia u niemowląt, ze względu na dobry profil bezpieczeństwa leku i możliwość podawania w kroplach. Butamirat wydaje się być również bezpieczniejszy u kobiet w ciąży i karmiących piersią, ale stosowanie go zawsze powinno odbywać się po konsultacji z lekarzem.