Co może ukąsić w Polsce?

W Polsce występuje kilka rodzajów owadów, które mogą kąsać lub użądlić ludzi. Najczęstsze z nich to:

• komary: w wyniku ukąszenia powstaje obrzęk i zaczerwienienie w miejscu w którym komar “ugryzł”. Jednym z najbardziej uciążliwych objawów ukąszenia jest swędzenie. Wymieniony objawy mijają po upływie ok. 48 godzin od ukąszenia;
• pszczoły i osy: obszar wokół użądlenia staje się czerwony i opuchnięty. Obrzęk może być różnej wielkości, w zależności od reakcji organizmu na jad. Należy dokładnie przyjrzeć się, czy w miejscu ukłucia nie pozostało żądło.

Większość ukąszeń owadów w Polsce nie jest groźna, choć mogą być bolesne i powodować reakcje alergiczne. Ważne jest stosowanie środków zapobiegawczych, takich jak repelenty, odpowiednia odzież i regularne sprawdzanie skóry, szczególnie po przebywaniu na świeżym powietrzu. W przypadku poważnych reakcji alergicznych lub infekcji, zawsze warto skonsultować się z lekarzem.

Jakie są objawy ukąszeń owadów u dzieci?

Po pierwszym ukąszeniu owada u większości dzieci występują swędzące zmiany skórne – bąbel i rumień, bąble pokrzywkopodobne z centralnie położonym pęcherzykiem, często rozdrapane grudki, pęcherzyki, a czasem duże pęcherze (z powodu luźnych połączeń desmosomalnych). Niektóre dzieci uczulają się i kolejne ukąszenia powodują powstanie pęcherzy, które w przypadku ciężkiego przebiegu ulegają owrzodzeniu i mogą zostać powtórnie zakażone. Zmiany skórne po ukąszeniu owadów zazwyczaj zanikają samoistnie, choć niekiedy mogą być obecne nawet kilkanaście dni. W razie utrzymującego się wiele dni nasilonego obrzęku o średnicy powyżej 10 cm po ukąszeniu przez owady, zwłaszcza przez osę lub pszczołę, można podejrzewać uczulenie na jad owadów, co wymaga dalszej diagnostyki alergologicznej [1].

Czy ukąszenie przez owada jest niebezpieczne?

Do szczególnie niebezpiecznej sytuacji może dojść w przypadku ukąszenia przez osę lub pszczołę w okolicę głowy, warg, szyi, błony śluzowej jamy ustnej lub gardła. Należ wtedy obserwować czy nie pojawiają się zagrażające życiu objawy, takie jak trudności w oddychaniu lub mówieniu, nasilona opuchlizna, niepokój, złe samopoczucie, świszczący oddech lub chrypka. Jeśli wystąpią, należy pilnie udać się do najbliższego Szpitalnego Oddziału Ratunkowego lub wezwać pogotowie ratunkowe [1].

Co stosować na ugryzienia u dziecka?

Główne zastosowanie znajdują leki, które zmniejszają stan zapalny oraz zmniejszają dolegliwości bólowe oraz świąd. Najczęściej stosuje się [2]: 

• leki przeciwhistaminowe – obecne są w składzie wielu leków na alergię. Mogą być stosowane w postaci tabletek doustnych lub miejscowo (na skórę) w postaci maści. Pomagają ograniczyć reakcję alergiczną i przynoszą ulgę w swędzeniu;
• hydrokortyzon jako maść na ukąszenia – to łagodny kortykosteroid, który zmniejsza stan zapalny, zaczerwienienie i obrzęk. Jest szczególnie polecany przy silniejszej reakcji skórnej u dziecka.
• mentol, dekspantenol, alantoina – to substancje, które są zawarte w maściach i piankach. Stosowane miejscowo zmniejszają uczucie swędzenia oraz redukują powstały obrzęk zapalny.

Jak jest najlepsza maść i żel na ukąszenia dla dzieci?

Dla dzieci polecane są delikatne maści na ukąszenia owadów, które łagodzą swędzenie, zmniejszają opuchliznę i przyspieszają gojenie. Warto wybierać preparaty o łagodnym składzie, bez dodatku alkoholu i sztucznych barwników, które mogą podrażnić skórę dziecka. Oto kilka opcji, które dostępne są w aptece ogólnodostępnej:

Fenistil, żel

O produkcie:

• to produkt leczniczy;
• substancję czynną jest dimetyndenu maleinian, który hamuje działanie histaminy – związku odpowiedzialnego za reakcje alergiczne;
• lek należy stosować 2 do 4 razy na dobę na skórę;
• w przypadku stosowania leku na rozległą powierzchnię skóry, należy unikać ekspozycji miejsc nim pokrytych na działanie promieni słonecznych;
• może być stosowany już u niemowląt.

Sio, żel

O produkcie:

• zawiera mentol, wyciąg z rumianku oraz prowitaminę B5;
• witamina B5 przyspiesza regenerację naskórka;
• preparat przeznaczony jest dla dzieci od 1 roku życia.

Entil ukąszenia, żel

O produkcie:

• to wyrób medyczny łagodzący objawy powstałe po ukąszeniu;
• należy nanieść preparat na powierzchnię skóry lekko wmasowując i powtarzać tę czynność 2-3 razy dziennie;
• preparat ten nie posiada żadnych ograniczeń wiekowych.

Foxill, żel

O produkcie:

• zawiera tę samą substancję leczniczą co Fenistil żel;
• lek stosuje się zazwyczaj od 2 do 4 razy na dobę;
• zawiera chlorek benzalkoniowy, który jest drażniący i może powodować reakcje skórne oraz glikol propylenowy, który może powodować podrażnienie skóry;
• preparat przeznaczony jest dla dzieci od 2. roku życia.

Maxicortan, krem

O produkcie:

• to preparat zawierający hydrokortyzon w dawce 10mg/g;
• zalecane dawkowanie to 1-2 razy dziennie na skórę;
• nie należy stosować preparatu dłużej niż 7 dni (bez konsultacji z lekarzem);
• preparat przeznaczony jest dla dzieci od 12. roku życia.

Podsumowanie

Zmiany po ugryzieniach owadów ulegają samoograniczeniu, choć niekiedy w celu złagodzenia objawów należy zastosować leki przeciw­histaminowe na ukąszenia albo nawet kortykosteroidy. W przypadku nadkażenia bakteryjnego wskazana jest miejscowa lub ogólna antybiotykoterapia, ale o takiej konieczności zawsze decyduje lekarz. Ważnym aspektem jest profilaktyka, czyli zminimalizowanie ryzyka ukąszenia. W celu profilaktyki przed ukąszeniami przez owady zaleca się stosowanie repelentów, czyli środków odstraszających owady w formie płynów, aerozoli, żeli itp.