Migrena bez aury

Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy (ang. ICHD-3 beta, International Classification of Headache Disorders) określa migrenę bez aury jako ból pojawiający się przez minimum 15 dni w ciągu miesiąca, z których przez przynajmniej 8 dni występują uciążliwe dolegliwości. U ok. 50% osób migrenę poprzedzają tzw. objawy zwiastunowe, które obejmują: zmianę samopoczucia (niepokój, drażliwość, senność), nasilenie pragnienia, częstsze niż zwykle oddawanie moczu, a także światłowstręt oraz nadwrażliwość na dźwięk.

Atak migrenowy trwa zwykle od 4 do 72 godzin i zwykle ustępuje po zastosowaniu odpowiednich dawek paracetamolu, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, alkaloidów sporyszu lub tryptanów. Ból opisywany jest jako jednostronny (najczęściej), pulsujący, nasilający się podczas wykonywania codziennych czynności. Wymienionym objawom towarzyszą niekiedy nudności i/lub wymioty. Po ustąpieniu ataku ma miejsce tzw. stan ponapadowy odznaczający się bólami mięśniowymi oraz ogólnym zmęczeniem [2,3].

Migrena z aurą

Niekiedy migrena charakteryzuje się występowaniem tzw. aury, którą mogą (ale nie muszą) poprzedzać wspomniane wcześniej objawy zwiastunowe. Aura trwa zwykle od kilku do kilkudziesięciu minut – w tym czasie dochodzi m.in. do zaburzeń widzenia, a nawet omamów. Ból pojawia się równocześnie lub po upływie ok. godziny [2,3].

REKLAMA
REKLAMA

Z migreną znacznie częściej zmagają się kobiety niż mężczyźni. Ataki mogą pojawiać się regularnie i być uzależnione od cyklu miesięcznego. Najczęściej zdarza się, że występują jedynie w czasie menstruacji, a zanikają podczas ciąży i w okresie pokwitania (co nie jest regułą). Zważając na ten fakt, przeprowadzono eksperyment, podczas którego przebadano wpływ hormonów płciowych na osłabienie lub nasilenie ataków. Okazało się, że kluczową rolę odgrywa estrogen, który bezpośrednio oddziałuje na układ trójdzielno-naczyniowy [1].

Jak walczyć z bólem migrenowym?

Przede wszystkim należy unikać sytuacji mogących sprowokować wystąpienie bólu migrenowego. Stres, nadmierny hałas, silne zapachy, spożywanie alkoholu, palenie tytoniu – to tylko niektóre z czynników, które mogą wywołać atak. Warto również zwrócić uwagę na dietę: starajmy się ograniczyć spożywanie pokarmów bogatych w azotany (V) oraz serotoninę. Wśród nich można wymienić nasiona strączkowe i żywność przetworzoną [4].

Klasyczne leki bez recepty na ból migrenowy

Jeśli ból nie daje za wygraną, w pierwszej kolejności powinniśmy sięgnąć po środki dostępne bez recepty (OTC). Aby leki zadziałały, należy przyjąć odpowiednią jednorazową dawkę doustną. Wśród najczęściej stosowanych preparatów wymienia się nieopioidowe leki przeciwbólowe w dawce jednorazowej wynoszącej 500-1000 mg (paracetamol, np. Apap, Paracetamol Aurovitas lub metamizol sodowy, np. Pyralgina, Gardan), a także niesteroidowe leki przeciwzapalne:

  • kwas acetylosalicylowy (1000 mg), np. Aspirin;
  • ibuprofen (200-800 mg), np. Ibuprom;
  • diklofenak potasowy (25-50 mg), np. Voltaren Acti Forte;
  • naproksen sodowy (500-1000 mg), np. Aleve;
  • ketoprofen (100-200 mg), np. Ketonal Acitve;
  • kwas tolfenamowy (200-400 mg), np. Migea.

Nie zapominajmy jednak, że leki przeciwbólowe charakteryzuje tzw. efekt pułapowy. Oznacza to, że nie są one skuteczne po przekroczeniu dawki maksymalnej, powyżej której zwiększa się ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych. Co więcej, tzw. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) powinny unikać osoby borykające się z nadciśnieniem tętniczym, ponieważ mogą powodować jego wzrost (Czytaj także: Nadciśnienie a leki na ból, gorączkę i przeziębienie).

Środki lecznicze dostępne bez recepty są przeznaczone do leczenia doraźnego, ukierunkowanego na zwalczanie ataku migrenowego. Maksymalny czas kuracji nie powinien przekroczyć 14 dni w miesiącu. W przypadku nadużywania leków mogą bowiem rozwinąć się tzw. polekowe bóle głowy [3-5].

Preparaty złożone dostępne bez recepty

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów złożonych, które stanowiąc połączenie substancji działających synergistycznie. Oznacza to, że kombinacja dwóch lub więcej składników wykaże silniejszy efekt przeciwbólowy niż pojedyncza substancja lecznicza. Wśród najbardziej popularnych preparatów wymienia się połączenia paracetamolu i kofeiny z kwasem acetylosalicylowym (np. Excedrin MigraStop), ibuprofenem (Metafen, Apap Extra), propyfenazonem (Saridon, Cefalgin), etenzamidem (Etopiryna) oraz kodeiną (Solpadeine). Zaznaczmy, że ostatnia substancja wykazuje silny potencjał uzależniający (Czytaj także: 5 popularnych leków OTC, które powodują uzależnienie).

Ze względu na znaczną siłę działania preparatów złożonych, nie powinno się ich stosować dłużej niż 3-4 dni. Jeśli pomimo przyjmowania leków ból migrenowy nie ustępuje, należy zasięgnąć porady lekarza pierwszego kontaktu [4,6].

Substancje lecznicze przerywające atak migreny

Bywa, że środki przeciwbólowe bez recepty nie są w stanie przerwać ostrego ataku migreny. W takim przypadku stosuje się tzw. tryptany (agonistów receptorów serotoninowych), które są skuteczne u ok. 70% chorych. Leki takie jak: sumatryptan (np. Cinie 50, Cinie 100), eletryptan (np. Relpax), zolmitryptan (np. Zolmiles) czy ryzatryptan  (np. Maxalt RPD) nie tylko przerywają ból, ale również redukują objawy, które mu towarzyszą.

Optymalne działanie tryptanów występuje wtedy, gdy zażyje się je w początkowej fazie trwania bólu (nigdy podczas aury!). Poszczególne preparaty są dostępne w postaci tabletek, aerozolów do nosa, roztworów do wstrzykiwań oraz liofilizatów doustnych.

Nie można jednak tryptanów jako „cudownych” środków zwalczających silny ból migrenowy, ponieważ ich stosowanie może pociągać za sobą pewne konsekwencje. Wśród najbardziej typowych działań niepożądanych wymienia się: uczucie zimna lub gorąca, zaczerwienie skóry, ucisk w klatce piersiowej, skoki ciśnienia tętniczego, a także sztywność karku [4,7,8].

Choć tryptany są stosowane jako tzw. leki I rzutu w leczeniu średnio ciężkich i ciężkich napadów migreny, niekiedy okazują się nieskuteczne. W takiej sytuacji zaleca się zażywanie alkaloidów sporyszu: winianu ergotaminy (np. Ergotaminum Filofarm) oraz dihydroergotaminy (np. Dihydroergotaminum Filofarm). Przyjmowanie tych leków wiąże się jednak z uciążliwymi skutkami ubocznymi, które wynikają z ich niskiej selektywności. Mogą się pojawić nudności, wymioty, zaburzenia rytmu serca, a nawet stany splątania i dezorientacji [4,9,10].