Elektrolity domowe – czym właściwie są elektrolity?

Elektrolitami są określane pierwiastki mające zdolność przewodzenia prądu elektrycznego. Z tego względu jedną z ich najważniejszych ról w organizmie będzie wspomaganie przewodzenia nerwowego. Co więcej, elektrolity są odpowiedzialne również za regulację gospodarki wodnej organizmu, jego temperatury i ciśnienia krwi. Wpływają również na skurcze mięśni i prawidłowe działanie niektórych hormonów. Do  najważniejszych elektrolitów zaliczanie są sód, potas, magnez, żelazo, chlor, fosfor czy wapń [1].

Jakie są najczęstsze objawy niedoboru elektrolitów?

W przypadku, gdy zaburzony jest poziom elektrolitów w organizmie, mogą wystąpić m.in.:

• osłabienie organizmu,problemy z koncentracją i senność;
• wzmożone odczuwanie pragnienia;
• skurcze mięśni czy mrowienie kończyn;
• zaburzenie rytmu lub kołatanie serca;
• skąpomocz i jego ciemniejsza barwa;
• zimne kończyny [2].

Domowe elektrolity na biegunkę i nie tylko – kiedy najbardziej się przydadzą?

Istnieje szereg sytuacji w których organizm ludzki jest narażony na brak elektrolitów. Sporządzenie domowego środka izotonicznego będzie przydatne w szczególności w następujących przypadkach:

• biegunka czy wymioty;
• upał oraz wysiłek fizyczny, kiedy organizm nadmiernie się poci;
• infekcje, szczególnie w przebiegu których występuje gorączka;
• stosowanie antybiotyków, leków moczopędnych czy kortykosteroidów;
• nadmierne spożycie alkoholu [1].

Domowy izotonik – jakie ma zalety?

Czy przygotowany w domu napój izotoniczny będzie lepszy od tego kupionego w aptece lub sklepie? Z pewnością ma on kilka zalet;

• jest łatwy w przygotowaniu z dostępnych pod ręką w domu składników, takich jak sól czy cukier;
• wiadomo jakie składniki zostały użyte w celu jego sporządzenia, dzięki czemu można uniknąć składników, które danej osobie będą szkodziły – brak sztucznych konserwantów, aromatów czy barwników;
• zdecydowanie taniej jest przygotować je samemu niż kupować w sklepie czy aptece;
• można przygotować ulubiony smak [3].

Domowe elektrolity dla dzieci

Na zaburzenia poziomu elektrolitów w organizmie, zdecydowanie bardziej niż osoby dorosłe (poza seniorami), narażone są dzieci, szczególnie w wieku niemowlęcym. Mają one szybszy niż dorośli metabolizm, a woda stanowi większy odsetek ich masy ciała. Sporządzone domowymi sposobami elektrolity sprawdzą się w przypadku dzieci doskonale. W przeciwieństwie do tych dostępnych w aptekach czy sklepach, nie zawierają one sztucznych barwników, konserwantów czy regulatorów smaku, które mogą mieć szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci. Jednakże w przypadku chęci zastosowania domowych elektrolitów u dzieci poniżej 3. roku życia, warto skonsultować się z lekarzem przed ich użyciem [1,3].

Domowe elektrolity przy wymiotach

O ile stosowanie elektrolitów w przypadku upałów, biegunki czy po wysiłku jest zrozumiałe i nie stwarza problemów, to co z pacjentami którzy wymiotują? Jeżeli pacjentowi można podać elektrolity, to sytuacja z reguły unormuje się w przypadku wyeliminowania czynnika powodującego zatrucie (np. leki czy zatrucie pokarmowe). Jeżeli jednak stan pacjenta jest ciężki i szybko się pogarsza lub wymioty uniemożliwiają podawanie mu płynów doustnie, to konieczna może być hospitalizacja, aby zapewnić mu dożylną suplementację wodno-elektrolitową [1,2].

Jak zrobić elektrolity samodzielnie?

Po pierwsze można zastosować gotowe produkty, które same w sobie zawierają dużo elektrolitów np.:

• koktajle owocowe, w szczególności z dodatkiem bananów (bogate w potas), jogurtu lub mleka (wapń);
• sporządzone na parze warzywa, takie jak ziemniaki czy szpinak (potas);
• zupy warzywna z marchwi, selera czy ziemniaków;
• woda z ogórków kiszonych;
• woda kokosowa (zawiera 6 g cukru, 252 mg sodu i 600 mg potasu na szklankę) [1,2].

Ciekawszym sposobem jest jednak własnoręczne komponowanie elektrolitów i tworzenie z nich napoi.

Podstawowy bezcukrowy napój elektrolitowy

Do sporządzenia tego typu należy użyć;

• ok. litra wody;
• 250 ml soku z cytryny;
• ok. 1,5 g soli kuchennej;
• na koniec należy dodać jakiś aromat (np. esencję z herbatki owocowej), która zrównoważy słony smak roztworu.

Sporządzenie tego typu podstawowego napoju można rozszerzyć o naturalne składniki, które jednocześnie będą pobudzać i wprawiać w dobry nastrój:

• woda jako podstawowy składnik musi zostać, ale jej ilość może być modyfikowana w zależności od dodania innych składników;
• trzy lub cztery torebki zielonej herbaty (może być też przygotowywana na zimno);
• sok z cytryny można zastąpić plastrami (kilkoma) ze świeżej cytryny;
• warto dodać kilka listków świeżej mięty;
• sól powinna pozostać, analogicznie jak w poprzednim przepisie;
• można dodać kawałek imbiru i kilka łyżeczek miodu;
• warto się również zastanowić(w miarę dostępność tych składników) nad dodaniem soku z granatów lub wspomnianej wcześniej wody kokosowej [1,3]. 

Podsumowanie

Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej mogą być groźne dla zdrowia, dlatego w przypadku ryzyka jego wystąpienia, należy jak najszybciej podać elektrolity. Warto wtedy zastanowić się nad ich własnoręcznym przygotowaniem. Często do ich produkcji wystarczy sól kuchenna, sok z cytryny, miód czy herbata. Należy jedynie pamiętać, że w przypadku osoby wymiotującej lub mającej problem z przyjmowaniem płynów, jeżeli jej stan się pogarsza, warto skonsultować się z lekarzem. Konieczna może być hospitalizacja i dożylne uzupełnianie elektrolitów.