Jak działa aldosteron?

Aldosteron należy do mineralokortykosteroidów. Jego głównym zadaniem jest zapobieganie spadkowi ciśnienia tętniczego w organizmie. Należy do układu renina-angiotensyna-aldosteron, co oznacza, że wydzielanie, któregoś z elementów jest sprzężone i w konsekwencji na końcu wzrasta stężenie aldosteronu. Steryd powoduje wzrost wydzielania potasu i hamowanie wydzielania sodu przez nerki. W ten sposób zapobiega odwodnieniu organizmu i tym samym podnosi ciśnienie.

Badania dowiodły, że jego aktywność nie ogranicza się do samych nerek, ale obejmuje również serce i układ nerwowy. Wpływa na rozwój nadciśnienia tętniczego oraz wywiera działanie prozapalne, prozakrzepowe. W dodatku może wywoływać stres oksydacyjny, który przyczynia się do uszkodzenia naczyń [1,2].

Badanie aldosteronu — jaka jest norma?

Kiedy warto zrobić badanie poziomu aldosteronu? Głównym wskazaniem do wykonania badania jest jakiekolwiek zaburzenia gospodarki potasu lub sodu. Badanie wykonuje się, pobierając krew do analizy.

Norma aldosteronu we krwi wynosi 140-560 pmol/l. Jednak w przypadku występowania skrajnych wartości przy stawianiu diagnozy lekarze biorą pod uwagę także towarzyszące objawy oraz wyniki badań potasu i sodu [1,3].

Czym jest hipoaldosteronizm?

Hipoaldosteronizm jest chorobą, która polega na zbyt niskiej ilości aldosteronu w organizmie, lub oporności na jego działanie (hipoaldosteronizm rzekomy). Może pojawić się wskutek uszkodzenia nadnerczy lub hamowania reniny i angiotensyny za pomocą leków. Skutkiem zbyt niskiego poziomu aldosteronu bez zażywania leków na serce (hipoaldosteronizm pierwotny) jest hiperkaliemia, czyli nadmiar potasu. Jest to stan groźny dla organizmu, ponieważ potas między innymi wpływa na pracę serca. Głównym niepokojącym objawem jest obniżenie tętna, do którego dochodzi zmęczenie, silne osłabienie [2,3].

Gdzie wykorzystujemy leki hamujące aktywność aldosteronu?

Ze względu na to, że aldosteron jest odpowiedzialny za wzrost ciśnienia, leki, które hamują jego działanie, są wykorzystywane w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Antagoniści aldosteronu są wskazani dla pacjentów z nadciśnieniem tętniczym powikłanym niewydolnością serca lub zawałem serca, którzy cierpią na hiperaldosteronizm, czyli posiadają za wysokie stężenie aldosteronu. Dodatkowo tę grupę leków wykorzystujemy jako dodatek do podstawowego leczenia nadciśnienia opornego na leczenie [4].

Czemu nie wystarczy zablokować reniny lub angiotensyny?

W teorii w celu zmniejszenia poziomu aldosteronu powinno wystarczyć, zablokować wyższe szczeble układu renina-angiotensyna-aldosteron. Jednak badania dowodzą, że komórki tłuszczowe (adipocyty) również powodują produkcję aldosteronu. W związku z tym zwłaszcza u osób otyłych włączenie antagonistów aldosteronu wydaje się jak najbardziej uzasadnione [4].

Jakie leki należą do antagonistów aldosteronu?

Do tej grupy leków należą dwaj reprezentanci: spironolakton (Spironol, Verospiron, Finospir) oraz eplerenon (Eleveon, Eplenocard, Espiro, Nonpres). Spironolakton jest lekiem, który jako pierwszy znalazł się na rynku farmaceutycznym, a jego pochodny eplerenon nie pojawił się na nim bez przyczyny. Główna różnica między substancjami polega na tym, że spironolakton posiada powinowactwo nie tylko do receptorów dla aldosteronu, ale także do receptorów androgenowych i progesteronowych, dając działania niepożądane. Eplerenon ma 1000 razy mniejsze powinowactwo do receptorów androgenowych i 100 razy mniejsze dla progesteronowych od spironolaktonu. W związku z tym pacjenci nie odczuwają związanych z tym skutków ubocznych, takich jak zaburzenia miesiączkowania, czy powiększenia gruczołów piersiowych [4].