Jak dbać o zdrowie tarczycy?

Czy tarczyca to najważniejszy organ u człowieka?

Tytułowe pytanie jest dosyć przewrotne, bo każdy organ jest nam potrzebny. Jednak tarczyca odpowiada za wiele funkcji w naszym organizmie, dlatego jeśli nie działa tak, jak powinna, to możemy cierpieć na wiele różnych dolegliwości. Nadczynność, niedoczynności lub inne choroby zapalne dają początkowo dość nieswoiste objawy, dlatego często początkowo ciężko stwierdzić, że to tarczyca działa nieprawidłowo.

Przy niepoprawnym działaniu tarczycy możemy doświadczać szeregu spektrum objawów, np. trudności w schudnięciu, nadmiernej potliwości, wypadaniu włosów, pękaniu paznokci, problemów skórnych, zaburzeń rytmu serca, a nawet depresji. Częstym objawem są również zaburzenia gospodarki węglowodanowej, ale i lipidowej. Pacjenci skarżą się także na zaparcia, ale i biegunki. Z tego względu powinniśmy – najlepiej raz w roku – badać się kompleksowo i nie zapominać o badaniach związanych z tarczycą, takich jak fT3, fT4 i TSH.

Jakie suplementy na tarczycę?

Zawsze lepiej przeciwdziałać niż leczyć, dlatego warto dbać o zdrowie tarczycy nawet wtedy, kiedy wszystkie badania są prawidłowe. Istnieją pewne witaminy i suplementy, które warto wdrożyć do codziennego użycia – nawet wtedy, kiedy tarczyca pracuje prawidłowo. 

Pacjenci są bardzo często diagnozowani z niedoczynnością tarczycy. Diagnostykę opiera się o badanie poziomów hormonów tarczycy oraz badania obrazowe USG. Przy niedoczynności tarczycy, organ nie produkuje tyle hormonów, ile potrzeba organizmowi. Najczęściej obserwuje się wtedy podwyższenie poziomu TSH i obniżenie poziomu hormonów fT3 i fT4. Z kolei wysoki poziom fT3 i fT4 a niski poziom TSH wskazują na nadczynność. Oprócz tego diagnozuje się także szereg chorób zapalnych tarczycy.

Witamina D

Przy niedoczynności tarczycy, ale również przy nadczynności i będąc zdrowym, ważna jest witamina D3, gdyż wtedy bardzo często obserwuje się jej niedobory. Badania pokazują, że suplementacja witaminą D3 przez dłuższy czas (kilka miesięcy) pozwala znacząco obniżyć poziom TSH. Jest to działanie wspomagające i oczywiście nie zastąpi leczenia, jednak witamina D3 wydaje się być niezbędna przy niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto [1].

Suplementację witaminą D najlepiej rozpocząć od zbadania jej poziomu. Idealnie jeśli jej poziom oscyluje w granicach 50 ng/ml. Dawkę dobową warto dobrać po konsultacji lekarskiej. Jeśli twój poziom witaminy D jest poprawny, to zwykle wystarczy codzienne przyjmowanie 2000 IU. Przy niedoborach rozsądne może być zwiększenie dawki do 4000 IU, a nawet więcej. Przy wyborze preparatów warto wybierać leki z witaminą D, np. Vigalex, Ibuvit D, Vigantol.

Witamina B12

Jakie inne witaminy brać przy niedoczynności tarczycy? Okazuje się, że warto zwrócić uwagę i zbadać stężenie witaminy B12. Bardzo często pacjenci z niedoczynnością tarczycy cierpią na jej niedobory. Nie obserwuje się tego u chorych na nadczynność tarczycy i chorobami zapalnymi [2].

Oprócz tego na niedobory witaminy B12 najbardziej są narażone osoby, które cierpią na cukrzycę i przyjmują metforminę, a także pacjenci z chorobami zapalnymi żołądka i dwunastnicy, którzy muszą brać inhibitory pompy protonowej. Niedobory obserwuje się także u osób, które nie jedzą mięsa. Witamina B12 jest dostępna jedynie jako suplement diety w preparatach bez recepty. Przykładowe produkty to: Naturell Witamina B12, Max Vitaminum B12 Colfarm, diaB12, Olimp B12 MAX, Cefavit B12. Najczęstsze dawkowanie to 1 tabletka na dobę.

Tiamina

Pozostając przy temacie witamin z grupy B, warto wspomnieć o tiaminie, czyli witaminie B1. Nie jest to typowy suplement przy niedoczynności tarczycy, jednak istnieją pewne pojedyncze badania, które wskazują na redukcję pewnego klasycznego objawu niedoczynności tarczycy. Chodzi o zmęczenie. U pacjentów, którzy przyjmowali witaminę B1, obserwowano wyraźny spadek zmęczenia. Jednak, aby zaobserwować efekty, należy przyjmować tiaminę w dawce 600 mg na dobę przez dłuższy czas [3]. Tiaminę znajdziemy w leku jako kompleks witamina z grupy B, np. Vitaminum B complex.

Jakie inne witaminy na tarczycę?

Istnieją także pewne doniesienia o pozytywnym działaniu innych witamina na tarczycę. Uważa się, że witamina A jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Niektóre badania wskazują na jej niedobór u pacjentów z subkliniczną niedoczynnością [4,5].

Czy warto stosować witaminę C przy niedoczynności i nadczynności tarczycy? Co prawda w internecie czasami można przeczytać o pozytywnym wpływie witaminy C na tarczycę, jednak nie jest to prawda. Doustna witamina C w żaden sposób nie wpływa na funkcjonowanie tarczycy [6].

Inne suplementy na tarczycę

Powyższe preparaty to głównie suplementy przy niedoczynności tarczycy, jak i produkty, które wspomagają jej prawidłowe funkcjonowanie. Natomiast szereg chorób tarczycy to choroby autoimmunologiczne, jak np. choroba Hashimoto lub choroba Gravesa-Basedowa. Przy diagnostyce chorób zapalnych tarczycy pomocne jest badanie USG, w którym możemy określić echogeniczność i perfuzję (przepływ krwi) miąższu tarczyc. Zaburzenia na tym poziomie mogą świadczyć o niedoborach związków, takich jak magnez, selen lub koenzym Q10 [7].

Magnez

Niedobory magnezu najlepiej leczyć z użyciem leków. Warto wybierać formy organiczne, np. cytrynian lub mleczan, które cechują się lepszą przyswajalnością. Badania wskazują, że najkorzystniej przyjmować około 300 mg magnezu na dobę. Chodzi tutaj o magnez elementarny (Mg2+), a nie ilość formy organicznej [7]. Z racji dość sporego zapotrzebowania na ten pierwiastek warto wybrać preparaty o dość dużym stężeniu, np. Magnefar B6 Forte, Magne B6 Forte, Magvit B6 lub Maglek B6.

Selen

Kolejny ważny składnik dla funkcjonowania tarczycy to selen. To suplement na nadczynność tarczycy oraz niedoczynność. Suplementacja selenu przy orbitopatii charakterystycznej dla choroby Gravesa-Basedowa opóźnia jej przebieg. Przy chorobie Hashimoto selen wpływa na obniżenie poziomu przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej [7,8]. Selen występuje jedynie jako suplement diety. Przy wyborze preparatu warto zwracać uwagę na ilość i formę selenu. W badaniach stosowano selen w dawce dobowej 200 µg. Preparaty dostępne w aptekach to, np.: Naturell Selen Organiczny + E, Selen Walmark, Cefasel 100 nutri, Selen + cynk z witaminami Aflofarm [7].

Koenzym Q10

Trzeci składnik, którego niedobory obserwuje się przy chorobach zapalnych tarczycy to koenzym Q10. W cytowanym badaniu stosowano koenzym Q10 w dawce dobowej 60 mg. W aptekach koenzym występuje w formie suplementów, np.: Naturell Koenzym Q10 + E, Koenzym Q10 Max Walmark, Doppelherz aktiv Koenzym Q10 Forte [7].

Cynk na niedoczynność tarczycy

Ostatnim, ważnym elementem jest cynk. Ten mikroelement jest ważny dla funkcjonowania całego organizmu, m.in. układu odpornościowego oraz tarczycy. Wykazano, że jest niezbędny do syntezy hormonów tarczycy, a jego niedobór może powodować niedoczynność [9]. Cynk występuje w formie suplementów diety oraz leków. Lekiem jest preparat Zincas forte.

A co z jodem?

Jod jest niezbędny do prawidłowej pracy tarczycy. Nasze dzienne zapotrzebowanie na jod wynosi około 150 µg. Jednak niedobory jodu są dość rzadkie w społeczeństwie, a łatwo go przedawkować. Nadmiar jodu może powodować niedoczynność jak i nadczynność tarczycy, a także być przyczyną rozwoju chorób zapalnych lub autoimmunologicznych. Jod występuje naturalnie w produktach takich jak: sól jodowana, ryby, a nawet mleko lub jajka. Z tego powodu nie zalecamy suplementacji jodem bez wyraźnego wskazania lekarskiego. Jod występuje w takich suplementach diety jak Naturell Jod, Kelp lub Endokrinol. Osoby z zaburzeniami funkcjonowania tarczycy powinny uważać na ich przyjmowanie.