Co to jest neuropatia cukrzycowa i dlaczego dotyka osoby z cukrzycą?

Polineuropatia cukrzycowa to uszkodzenie nerwów spowodowane przez długotrwale wysoki poziom cukru we krwi^1,2. Wyobraź sobie, że nerwy w Twoim ciele to kable elektryczne — gdy cukier we krwi jest zbyt wysoki przez długi czas, niszczy ich izolację i przewody, podobnie jak rdza niszczy metal. Problem ten może dotknąć nawet połowę wszystkich osób z cukrzycą, zarówno typu 1, jak i typu 2^3,4. Co to jest neuropatia cukrzycowa w praktyce? To stopniowa utrata czucia i funkcji nerwów, która rozwija się latami — po 5 latach od diagnozy cukrzycy dotyka 26% pacjentów, a po 10 latach już 41%⁵.

Mechanizm powstawania polineuropatii cukrzycowej jest prosty do zrozumienia. Wysokie stężenie glukozy uszkadza małe naczynia krwionośne dostarczające tlen i składniki odżywcze do nerwów^5,6. Bez odpowiedniego “paliwa” komórki nerwowe obumierają, co prowadzi do typowych objawów neuropatii cukrzycowej. Dodatkowo niedobory witaminy D (np. Vigantol, Vigantoletten, Devikap, Ibuvit D3) i B12 (np. Milgamma, Vitaminum B12-SF, diaB12, Olimp B12 MAX, Naturell Metylo-B12) mogą zwiększać ryzyko rozwoju neuropatii, dlatego tak ważne jest dbanie o prawidłowe odżywianie¹.

Jakie są objawy neuropatii cukrzycowej i kiedy powinny Cię zaniepokoić?

Objawy neuropatii cukrzycowej rozwijają się powoli i podstępnie, często przez wiele lat^5,4. Najczęściej zaczynają się od stóp i dłoni — pacjenci opisują je jako mrowienie, pieczenie, kłucie jakby tysiąc igieł lub drętwienie w układzie “skarpetek i rękawiczek”^1,3,2. Ból często nasila się w nocy, utrudniając sen. Paradoksalnie, niektórzy odczuwają nadwrażliwość na dotyk — nawet prześcieradło może sprawiać ból, podczas gdy inni tracą całkowicie czucie w stopach².

Najważniejsze objawy neuropatii cukrzycowej to:^2,4,6

• utrata czucia w stopach — możesz nie zauważyć skaleczenia czy rany;
• nieświadomość hipoglikemii — brak typowych objawów niskiego cukru (drżenie, pocenie, głód);
• problemy z trawieniem, zaburzenia rytmu serca, trudności z oddawaniem moczu;
• zawroty głowy przy wstawaniu, omdlenia;
• zaburzenia seksualne.

Kiedy koniecznie zgłosić się do lekarza?

Natychmiastowej pomocy wymagają:

• niegojące się rany na stopach;
• ból lub mrowienie utrudniające codzienne czynności;
• problemy z trawieniem czy oddawaniem moczu;
• zawroty głowy².

Pamiętaj — jeśli masz cukrzycę typu 2, badanie w kierunku neuropatii należy wykonać od razu po diagnozie, a przy typie 1 – po 5 latach, następnie corocznie^5,2. Podczas wizyty lekarz wykona proste, bezbolesne testy sprawdzające objawy neuropatii cukrzycowej — test czucia dotyku specjalnym włóknem (monofilament) oraz wibracji kamertonem⁵.

Jak skutecznie wygląda leczenie neuropatii cukrzycowej?

Czy polineuropatia jest uleczalna? Niestety, uszkodzonych nerwów nie da się w pełni naprawić, ale można zatrzymać postęp choroby i złagodzić objawy^2,4. Najważniejsze w leczeniu neuropatii cukrzycowej jest utrzymanie cukru we krwi w normie — między 80-130 mg/dl przed posiłkami i poniżej 180 mg/dl po jedzeniu². U osób z cukrzycą typu 1 dobra kontrola glikemii zmniejsza ryzyko polineuropatii cukrzycowej aż o 78%!^3,5

Leczenie neuropatii cukrzycowej opiera się na trzech filarach:^5,2

• Leki na ból: pregabalina (np. Lyrica, Pregabalin Zentiva, Egzysta), gabapentyna (np. Neurontin, Gabapentin Teva, Symleptic) lub duloksetyna (np. Cymbalta, Duloxetine Mylan, Depratal) – zwykłe środki przeciwbólowe jak ibuprofen (np. Ibuprom, Nurofen) nie działają na ból neuropatyczny!^1,3,2
• Suplementacja: kwas alfa-liponowy (np. Thiogamma, Neurolipon-MIP, Revitanerw Max, Symdiab ALA, ALAnerv, ALAnerv ON), witamina D (np. Vigantol, Vigantoletten, Devikap), kwasy omega-3 z ryb (np. Gold Omega 3, Naturell Omega 3, Doppelherz aktiv Omega-3 Forte)^1,5
• Metody wspomagające: akupunktura, kapsaicyna w kremie, TENS (stymulacja elektryczna)^1,5,2

Porównanie metod leczenia neuropatii cukrzycowej

⭐ Skuteczność: od bardzo niskiej (⭐) do bardzo wysokiej (⭐⭐⭐⭐⭐)

Co możesz zrobić samodzielnie, aby wspomóc leczenie neuropatii cukrzycowej?

Regularne ćwiczenia (minimum 150 minut tygodniowo) mogą opóźnić rozwój neuropatii, a nawet odwrócić niektóre objawy^1,5. Wybieraj bezpieczne formy rruchu — spaceryw wygodnych butach, pływanie czy rower stacjonarny^1,2. Techniki relaksacyjne jak joga, masaż czy medytacja pomagają radzić sobie z przewlekłym bólem towarzyszącym polineuropatii cukrzycowej¹. Dbaj też o dietę bogatą w warzywa, owoce, chude białko oraz ryby zawierające witaminę D i B12¹.

Czy polineuropatia jest uleczalna i jak zapobiegać groźnym powikłaniom?

Najgroźniejszym powikłaniem polineuropatii cukrzycowej są owrzodzenia stóp, które mogą prowadzić do amputacji^3,5. Ryzyko śmierci u pacjentów z owrzodzeniem stopy jest 2,5 razy wyższe niż u diabetyków bez tego problemu⁵. Dlatego codzienna pielęgnacja stóp to absolutna konieczność! Czy polineuropatia jest uleczalna całkowicie? Nie, ale właściwa profilaktyka może zatrzymać jej rozwój. Zasady ochrony stóp przy neuropatii cukrzycowej:^1,5,2,6

• codziennie dokładnie oglądaj stopy (użyj lusterka do sprawdzenia spodu);
• nigdy nie chodź boso, nawet w domu;
• noś wygodne, dopasowane buty;
• myj stopy w letniej wodzie, dobrze osuszaj, szczególnie między palcami;
• regularnie przycinaj paznokcie (najlepiej u podologa);
• natychmiast zgłoś lekarzowi każdą ranę czy pęcherz.

Pamiętaj również o kontrolowaniu innych czynników ryzyka: utrzymuj HbA1c poniżej 7%, ciśnienie krwi poniżej 140/90 mmHg, rzuć palenie i ogranicz alkohol⁴. Jeśli masz nieświadomość hipoglikemii będącą objawem neuropatii cukrzycowej, częściej mierz cukier i naucz bliskich, jak rozpoznać objawy niskiego poziomu glukozy^2,4. WW przypadku innych leków przeciwdepresyjnych stosowanych w neuropatii lekarzmoże przepisać amitryptylinę (np. Amitriptylinum VP) lub wenlafaksynę (np. Efectin ER, Alventa, Venlectine)².

Najczęściej zadawane pytania o neuropatię cukrzycową

Podsumowanie

Polineuropatia cukrzycowa to poważne powikłanie cukrzycy objawiające się mrowieniem, bólem i utratą czucia w stopach, które może prowadzić do groźnych owrzodzeń i amputacji. Choć odpowiedź na pytanie “czy polineuropatia jest uleczalna” nie jest optymistyczna — uszkodzonych nerwów nie da się w pełni naprawić — to skuteczne leczenie neuropatii cukrzycowej może zatrzymać postęp choroby i złagodzić objawy neuropatii cukrzycowej. Kluczem jest utrzymanie poziomu cukru poniżej 130 mg/dl, stosowanie odpowiednich leków przeciwbólowych jak pregabalina czy gabapentyna oraz codzienna pielęgnacja stóp. Wiedza o tym, co to jest neuropatia cukrzycowa i wczesne rozpoznanie objawów daje najlepsze szanse na zachowanie sprawności i uniknięcie powikłań.